Z Yarımburgaz do Yalıköy: Çatalca, wymiana ludności i Morze Czarne.

Rozpoczynamy naszą podróż tuż na północ od dzielnicy Altınşehir w Başakşehir, w pobliżu drogi prowadzącej z Halkalı do Altınşehir, na skalistym wzgórzu. Jaskinia znajduje się około półtora kilometra od północnego brzegu jeziora Küçükçekmece, na zboczu skierowanym w stronę doliny Sazlıdere. Zaparkujcie pojazd w odpowiednim miejscu i przejdźcie pieszo do podnóża wzgórza, a następnie przyjrzyjcie się ogólnemu wyglądowi jaskini. Skaliste urwiszenie zbudowane jest z wapienia z okresu eocenu, a jaskinię wykutła w nim woda podziemna. Zobaczycie dwa wejścia na różnych wysokościach. Górne wejście prowadzi do obszernej komory, zwanej Górną Jaskinią, o wysokości około dziesięciu metrów. Dolne wejście to wejście do Długiej Jaskini, która stanowi długi tunel wkraczający w głąb skały. Według rejestru projektu "Archeologiczne Miejsca w Turcji", dolny tunel rozgałęzia się po około dwustu czterdziestu metrach, a jedno z odgałęzień zwęża się i kończy. Na tym etapie nie próbujcie wchodzić do jaskini, ponieważ teren został uznany za obszar o szczególnym znaczeniu archeologicznym i przyrodniczym. Prawdziwą wartość tego miejsca stanowi zatrzymanie się przed wejściem i zastanowienie się, dlaczego to miejsce jest tak ważne. Jaskinia została po raz pierwszy przedstawiona światu nauki w połowie XIX wieku, a pierwsze badania archeologiczne przeprowadzono w 1963 roku pod kierownictwem Şevketa Aziza Kansu, z Kılıç Köktenem jako kierownikiem. W 1986 roku Uniwersytet w Stambule przeprowadził badania ratownicze, a w latach 1988-1990 ten sam uniwersytet zrealizował wspólny projekt z Uniwersytetem Kalifornijskim w Berkeley. Badania te wykazały, że najstarsze ślady obecności człowieka w jaskini sięgają okresu paleolitu. W dolnej części jaskini znaleziono tysiące kości niedźwiedzi jaskiniowych oraz narzędzia wykonane z krzemienia. W górnej części jaskini znajdują się warstwy z okresu neolitu, chalcolitu i brązu. Z otworów w ścianach wynika, że górna komora została zmodyfikowana w okresie bizantyjskim i wykorzystywana jako budynek. Część znalezisk z tego miejsca jest obecnie eksponowana w Muzeum Archeologicznym w Stambule. Najlepsze warunki do fotografowania to wczesny poranek, ponieważ wejścia są skierowane na południe, w stronę doliny. Odwróćcie się od wejścia i spójrzcie w dół, w stronę doliny Sazlıdere i jeziora; zauważycie, że krajobraz, który widział człowiek z epoki kamienia, jest obecnie otoczony budynkami mieszkalnymi. Ze względu na małą ilość cienia w pobliżu jaskini, weźcie ze sobą wodę. Należy pamiętać, że w takich miejscach

Park przyrody Şamlar znajduje się na trasie łączącej dzielnicę Kayabaşı z wioską Şamlar, biegnącej wzdłuż starej drogi do Edyrne, prowadzącej do Arnavutköy. Zgodnie z informacjami Urzędu Gminy Başakşehir, dojazd do parku jest możliwy drogą asfaltową, która od głównej drogi prowadzącej do Arnavutköy, w okolicach punktu "Nokta", skręca w lewo. Park posiada sześć wejść; choć adres parku jest zarejestrowany jako Başakşehir, niektóre z wejść znajdują się blisko granicy z Arnavutköy. Obszar ten został oficjalnie uznany za park przyrody 11 lipca 2011 roku przez Dyrekcję Generalną Ochrony Przyrody i Parków Narodowych Ministerstwa Rolnictwa i Leśnictwa. Po wejściu do parku, pierwsze, co przyciąga uwagę, to rozległe przestrzenie otwarte, położone pod drzewami sosnowymi. W tych przestrzeniach znajdują się tablice informacyjne, drewniane stoły piknikowe, plac zabaw dla dzieci, toalety i umywalki. Zamiast piknikować w tym miejscu, polecamy krótką wędrówkę po lesie. Podążając ścieżkami, zejdźcie w dół, w stronę doliny, pomiędzy drzewami sosnowymi, i wsłuchajcie się w szum wody. Historycznym elementem parku jest tama Şamlar, znajdująca się na rzece Şamlar, będącej jednym z największych dopływów Sazlıdere. Zgodnie z rejestrem Urzędu Gminy Başakşehir, tama została zbudowana w okresie panowania II Mahmuda, w latach 1826-1828. Jej wysokość przekracza dziesięć metrów, szerokość wierzchołka wynosi dwanaście metrów, a szerokość podstawy – piętnaście metrów. Zatrzymajcie się przed tamą i zwróćcie uwagę na to, jak jej konstrukcja rozszerza się w kierunku podstawy; grubość ściany, która zatrzymuje wodę, zwiększa się w dół. W czasach osmańskich, znaczna część wody zaopatrującej Stambuł była gromadzona w takich tamach i transportowana do miasta. Dlatego też, Şamlar, po jaskini, stanowi drugi etap trasy, symbolizując relację miasta z wodą. Na stronie internetowej gminy podano informację, że w lesie żyją dzikie zwierzęta, takie jak lisy i sokoły; podczas wędrówki warto zwrócić uwagę na korony drzew. Do zrobienia zdjęcia polecamy ujęcie tamy od strony rzeki, uwzględniające odbicie wody. W weekendy park jest zatłoczony, dlatego warto przyjechać rano, aby uniknąć tłumów. Zasady dotyczące rozpalania ogniska i grillowania obowiązują i są regulowane przez zarządcę parku; należy przestrzegać wyznaczonych miejsc i zabierać ze sobą śmieci. Po krótkiej przerwie w cieniu, uzupełnijcie zapasy wody, ponieważ do następnego punktu trasy dojeżdża się samochodem. Na stronie internetowej gminy zaznaczono, że oprócz drzew sosnowych, w lesie rosną również inne gatunki drzew. Park Şamlar, podob

Najlepiej zachowane fragmenty muru Anastazjusza znajdują się w północnej, leśnej części Çatalca, w okolicach Karacaköy. W anglojęzycznej Wikipedii wymienione są miejsca, gdzie można zobaczyć pozostałości muru: skrzyżowanie Gümüşpınar w Karacaköy, wzgórze Hisartepe w Yalıköy, Pınarca w İhsaniye oraz wieś Kurfallı. W tym miejscu należy skierować się do fragmentu muru znajdującego się w lesie, w pobliżu Karacaköy, ponieważ to właśnie w tych północnych lasach mur jest najlepiej zachowany. Zaparkujcie samochód w bezpiecznym miejscu przy drodze i przejdźcie pieszo do muru. Najpierw przyjrzyjcie się przekrojowi muru; tureckie źródła informują, że zewnętrzna strona była pokryta kamieniami, a wnętrze wypełnione gruzem i zaprawą. Zastosowanie różnych materiałów i technik w różnych miejscach jest interpretowane jako ślad późniejszych napraw. Źródła podają, że grubość muru wynosiła nieco ponad trzy metry, a wysokość zachowanego fragmentu została zmierzona jako przekraczająca pięć metrów. Mur nosi imię cesarza Anastazjusza I i uważa się, że został zbudowany lub odnowiony przez niego w latach 507-512. W anglojęzycznej wersji Wikipedii zaznaczono, że istnieją ślady fortyfikacji z wcześniejszych okresów, z czasów Leon I i Zenona. Mur rozpoczynał się w Evcik İskelesi nad Morzem Czarnym i biegł w kierunku wybrzeża Morza Marmara, na zachód od Silivri. Źródła podają, że jego długość wynosiła od 52 do 56 kilometrów. W centrum linii, w pobliżu Karacaköy, znajdował się prostokątny obóz o wymiarach 250 na 300 metrów. W źródłach można znaleźć informację, że ze względu na długość mur był trudny do obrony przez niewielką liczbę żołnierzy i był wielokrotnie atakowany od zachodu. Evliya Çelebi w swojej "Księdze Podróży" opisuje, że wieże, fundamenty i rowy tego odcinka, biegnącego od Silivri do Terkos, były jeszcze widoczne. Przejdźcie wzdłuż muru o kilkaset metrów i zwróćcie uwagę na to, że kamienie z muru zostały ponownie wykorzystane w budynkach okolicznych wsi; pisze się, że w ten sposób usunięto ponad połowę jego długości. Pozostałości muru są cennymi zabytkami, dlatego nie wchodźcie na niego i starajcie się nie dotykać kamieni. W lesie, w cieniu drzew, możecie poczekać na odpowiednie światło, które oświetli powierzchnię muru. Po deszczu na leśnych ścieżkach może być błoto, dlatego warto założyć buty. Przechodząc przez pastwiska przy drodze, pamiętajcie o zamykaniu bram. Źródła informują, że wzdłuż muru znajdowały się prostokątne fortyfikacje bram, zwane przez miejscową ludność "bedesten". W tureckiej Wikipedii można znaleźć informację, że te fortyfikacje, które w

Muzeum Wymiany Ludności znajduje się w centrum Çatalca, w dzielnicy Kaleiçi, blisko placu miejskiego. Zgodnie z informacjami na stronie Fundacji Wymiany Ludności, muzeum składa się z trzech części: budynku głównego, placu poświęconego wymianie i domu kultury. Zwiedzanie najlepiej rozpocząć od małego placu, a następnie przyjrzeć się fasadzie budynku głównego. Jak podaje fundacja, budynek w latach 1913-1923 był wykorzystywany przez greckiego przedsiębiorcę jako miejsce handlowe. Po wymianie przeszedł na własność skarbu państwa, stał się oddziałem Ziraat Bankası, a w 1961 roku został sprzedany. Przez pewien czas służył jako szkoła krawiectwa. W 1967 roku rodzina Ölçer nabyła budynek i po latach przekazała go fundacji, która przeznaczyła go na cele muzealne. Projekt renowacji został opracowany przez architektów związanych z fundacją, a muzeum powstało w ramach programu "Stambuł – Europejska Stolica Kultury 2010" we współpracy z gminą Çatalca. Muzeum zostało otwarte 20 grudnia 2010 roku i jest uważane za pierwsze w Turcji muzeum poświęcone tematyce migracji. Wewnątrz warto przejść się po ekspozycjach, zaczynając od tekstyliów. Kolekcja obejmuje głównie ręcznie tkane prześcieradła, zasłony haftowane, poszewki na poduszki i obrusy. W sekcji muzycznej można zobaczyć ud, mandolinę i zbiór nut należące do Faiza Kapancı, kompozytora urodzonego w Salonikach. Wśród naczyń kuchennych i przedmiotów codziennego użytku znajdują się miedziane naczynia, tace, gliniane pojemniki, żelazka i lampy gazowe. W sekcji fotografii i dokumentów uwagę przyciąga aparat fotograficzny należący do Hamzy Rüstem Beya, jednego z pierwszych fotografów na Krecie, oraz szklane negatywy. W tej samej sekcji znajdują się również dokumenty dotyczące majątków osób, które wzięły udział w wymianie, oraz mapy z okresu osmańskiego. Zapis w rejestrze dziedzictwa kulturowego wskazuje, że w muzeum prezentowane są zarówno przedmioty etnograficzne pozostawione przez Greków, którzy opuścili Çatalca, jak i przedmioty przyniesione przez osoby, które przybyły z Grecji. To dwukierunkowe przedstawienie historii przekształca muzeum z opowieści o wojnie w historię rodzin, które zostały zmuszone do zmiany miejsca zamieszkania. Warto poświęcić czas na przeczytanie małych etykiet umieszczonych obok eksponatów; wiele z nich zawiera nazwiska rodzin i miejsca, z których pochodziły. Muzeum jest zamknięte w poniedziałki, a godziny otwarcia w pozostałe dni należy sprawdzić na stronie internetowej fundacji przed wizytą. Po wyjściu z muzeum warto wybrać się na krótki spacer po wąskich uliczkach dzielnicy Kaleiçi; według Wikipedii, była to jedyna dzielnica, która przetrwała pożar podczas wojny bałkańskiej. Portal kultury informuje, że w muzeum prezentowane są również ubrania, dokumenty i pami

Park Narodowy Çilingoz znajduje się w zatoce nad Morzem Czarnym, w pobliżu miejscowości Çatalca, na północ od Binkılıç. Zgodnie z artykułem w Wikipedii, do parku można dotrzeć na dwa sposoby: z południa, przez Binkılıç, drogą leśną, lub ze wschodu, śledząc trasę wzdłuż jeziora Terkos, przez miejscowości Ormanlı, Karacaköy i Yalıköy. Z Yalıköy do parku prowadzi około dziesięciokilometrowa droga. Park został wpisany do rejestru parków narodowych przez Dyrekcję Ochrony Przyrody i Parków Narodowych z datą 11 lipca 2011 roku. Ze względu na bogatą florę i faunę, obszar ten został w 2005 roku uznany za rezerwat dzikiej przyrody, dlatego polowanie jest tutaj stale zabronione. Po przyjeździe, zaparkuj samochód i udaj się na plażę, aby zapoznać się z charakterem tego miejsca. Na północ od zatoki rozciąga się dwukilometrowa plaża o drobnym piasku. Rzeka Çilingoz przepływa na północ, wpadając do morza wąskim, piaszczystym ujściem, a za ujściem znajduje się rozległe jezioro otoczone trzcinami. Najpiękniejszą cechą tego miejsca jest bliskość lasu, rzeki, jeziora i morza, wszystko w odległości kilkuset metrów. Przejdź się od plaży w kierunku ujścia rzeki i obserwuj linię, w której woda słodka łączy się z wodą słoną. Następnie, cicho przebywaj nad brzegiem jeziora, otoczonego trzcinami; w parku można zaobserwować ptaki, takie jak kaczki, bociany, sokoły i dziębaki. Po przejściu na skraj lasu, zobaczysz dęby, leszczyny, graby i dęby, a pod nimi rododendrony, laurowce, jałowce i głogi. Rośliny rosnące na piaszczystych obszarach tworzą odrębną populację; upewnij się, że niedeptasz wydm. Skały i urwiska po obu stronach zatoki stanowią doskonałe tło do zdjęć; po południu światło pada na zatokę od strony morza. Park jest wykorzystywany do biwakowania, wędkowania, wędrówek i pikników; aktualne informacje na temat warunków wjazdu i biwakowania należy uzyskać z oficjalnych źródeł przed wyjazdem. Jeśli chcesz wejść do morza, rób to tylko w spokojną pogodę i blisko brzegu. Na Morzu Czarnym, podczas wiatru północnego, fale mogą szybko się zwiększać, a prądy mogą stać się niebezpieczne. Poświęciliśmy temu miejscu dwie godziny, ponieważ spokojny spacer po plaży, obserwacja ujścia rzeki i spacer po lesie pozwalają na spokojne zwiedzanie w tym czasie. Zabierz ze sobą swoje śmieci i nie zakłócaj spokoju ptaków gnieżdżących się nad brzegiem trzcin. Zgodnie z informacjami z Wikipedii, w wodach przybrzeżnych żyją dorada

Ostatni przystanek trasy to Yalıköy, jedna z najbardziej oddalonych od Stambułu osad położonych na wybrzeżu Tracji, znana wcześniej jako Podima. Wieś położona jest na wybrzeżu, otoczona lasami, będącymi przedłużeniem gór Istranca, od trzech stron. Zgodnie z informacjami z Wikipedii, w przeszłości była to osada zamieszkana przez Greków, a w 1923 roku, w wyniku wymiany ludności, do opuszczonych domów przeniosło się około sześćdziesiąt tureckich rodzin z Grecji. W ten sposób, historia, którą czytaliście rano w muzeum, ożywa na ulicach tej wsi. Zaparkujcie samochód w wiosce i udajcie się na plażę. Zauważcie najpierw jej długość. Według jednego z serwisów informacyjnych, plaża ta rozciąga się na około dwanaście kilometrów. Na plaży zwraca uwagę kolorowy żwir, zwany "kamieniami Podima", ukształtowany przez fale. Ten sam serwis informuje, że w przeszłości ten żwir był sortowany według kolorów i wielkości, a następnie transportowany do Stambułu, gdzie wykorzystywano go do wykańczania ogrodów i dziedzińców domów i pałaców. Piasek w tej okolicy również ma wartość ekonomiczną; według Wikipedii, państwowa firma zajmująca się gospodarką wodną wykorzystuje piasek z Yalıköy do oczyszczania wody. Główne źródła utrzymania mieszkańców wioski to leśnictwo i rybołówstwo. Na tym przystanku polecamy długi spacer wzdłuż wybrzeża, a nie kąpiel w morzu. Przejdźcie się wzdłuż plaży, obserwujcie, jak fale uderzają w zatoki, i poczujcie zmianę wiatru. Początek i koniec lata to najspokojniejsze okresy na wybrzeżu, a o zachodzie słońca światło tworzy długie cienie na piasku. Jeśli chcecie popływać, róbcie to blisko brzegu, o ile nie ma silnego wiatru i morze jest spokojne; w niektórych miejscach morze nagle się pogłębia. W dzielnicy Hisartepe w Yalıköy znajdują się również pozostałości murów Anastasiusa; jeśli macie czas, wyobraźcie sobie, jak wyglądała ta linia obronna w pobliżu morza. W ten sposób uświadamiasz sobie, jak blisko Morza Czarnego kończy się mur, który widzieliście rano w lesie. Zgodnie z informacjami z Wikipedii, w 2022 roku liczba mieszkańców tej dzielnicy wynosiła 1484 osoby. Serwis informacyjny podaje, że mieszkańcy wioski są dumni z ich drobnego piasku, który stopniowo przechodzi w morze. Dodatkowo, w pobliżu znajduje się zakład, który wydobywa krzemionkę jako surowiec dla przemysłu szklarskiego. Nie zbierajcie kamieni z plaży, ponieważ to one chronią jej charakterystyczny wygląd. Droga powrotna przez las jest ciemna i wymaga ostrożności, dlatego, po obejrzeniu zachodu słońca, wyruszcie w drogę bez zbędnego zwlekania. Z Yalıköy kursują autobusy do centrum