Wzdłuż rzeki Ceyhan, od Misis do Kurtkulağı.

W Güne Misis, około 27 kilometrów na wschód od Adany, rozpocznijcie od kamiennego mostu, który składa się z dziewięciu przęseł i przecina rzekę Ceyhan. Ze względu na ruch samochodowy, najlepiej podziwiać most z brzegu, z pewnej odległości. Tylko wtedy można zobaczyć całą kompozycję łuków w jednym ujęciu. Najszerszy łuk w środku ma około 11 metrów rozpiętości, a pozostałe łuki po obu stronach stopniowo się zmniejszają. Ta symetria sprawia, że długość mostu, przekraczająca 130 metrów, jest łatwo widoczna z brzegu. Zwróćcie uwagę na ostre kształty łuków, ponieważ mimo że most został zbudowany w czasach rzymskich, jego obecny wygląd jest wynikiem wielu napraw, które trwały przez stulecia. Źródła przypisują budowę mostu różnym cesarzom; portal kulturowy wiąże go z II Constantiusem w IV wieku, podczas gdy niektórzy badacze sugerują wcześniejszą datę. Wiadomo, że cesarz bizantyjski Justynian naprawił most w VI wieku. W okresie osmańskim, w 1736 roku, most został uszkodzony w wyniku zawalenia się środkowego łuku i stał się nieprzejezdny. Został ponownie naprawiony w 1766 roku. Encyklopedia Islamu (TDV) również wspomina, że w 1832 roku most został ponownie zniszczony. Obecna konstrukcja to efekt renowacji przeprowadzonej w 1998 roku.

Następnie przejdźcie się po moście, od jednego końca do drugiego, ale ze względu na ruch samochodowy, trzymajcie się krawędzi i zachowujcie ostrożność. Z centralnej części mostu, patrząc w obie strony, można zobaczyć, jak rzeka Ceyhan dzieli równinę. Rzeka wypływa w pobliżu Elbistan i po przepłynięciu około 509 kilometrów, tworzy rozległą deltę w Çukurova, zanim wpada do morza. Według TDV, przed zatkaniem ujścia przez osady, statki mogły dopłynąć aż do Misis. Kilicki, ormiański władca II Levon, zezwolił kupcom z Wenecji i Genui na handel w tym miejscu. Zatem, miejsce, na którym się znajdujecie, przez wieki było skrzyżowaniem dróg lądowych i szlaków handlowych rzecznych. Istnieje również lokalna legenda związana z mostem: mówi się, że to tutaj, na brzegu rzeki, z rąk Lokmana Hekima wypadła karta z receptą na eliksir długowieczności.

Po przejściu przez most, skierujcie wzrok w stronę wzgórza, za osadą, gdzie znajdują się pozostałości starożytnego Mopsuestia. Założenie miasta wiąże się z legendarnym prorokiem Mopsosem, a jego nazwa oznacza "krainę Mopsosa". Ministerstwo Kultury i Turystyki prowincji Adana informuje, że historia osady prawdopodobnie sięga neolitu, a początki związane są z tym wzgórz

W Sirkeli, rzeka Ceyhan przepływa wąskim przełęczą, opierając się o góry Misis, a właściwie o górę Nur. Wzgórze znajduje się dokładnie po zachodniej stronie tej przełęczy. Po wysiadce z samochodu, zwróćcie uwagę na rozmiar wzgórza: ma ono około 400 metrów długości, 300 metrów szerokości i 30 metrów wysokości. Uważa się, że osada, wraz z dolną częścią miasta, rozciąga się na powierzchni około 80 hektarów, co czyni ją jednym z największych wzgórz w Kilikii. Rzeka otacza wzgórze z obu stron, a zbocze góry naturalnie je chroni. Z wierzchołka wzgórza można podziwiać całą dolinę, zarówno po wschodniej, jak i zachodniej stronie, oraz na północy. Głównym celem jest północno-wschodni brzeg wzgórza, gdzie znajduje się relief przedstawiający króla Hetyckiego, Muwattaliego II. Relief został wyrzeźbiony w skale, zwróconej w stronę rzeki. Najlepiej oglądać go z brzegu rzeki, ponieważ znajduje się około pięć metrów nad poziomem wody. Król jest przedstawiony w długiej szacie, trzymając w ręku ceremonialny lask z zakrzywionym zakończeniem. Napis po jego prawej stronie identyfikuje go jako syna Wielkiego Króla Muršiliego, Wielkiego Króla i bohatera Muwattaliego. Uważa się, że Muwattali II panował w pierwszej połowie XIII wieku p.n.e., a ten relief jest uważany za najstarszy zachowany relief przedstawiający króla Hetyckiego, który można jednoznacznie datować. Ten sam król jest znany z tego, że stoczył słynną bitwę pod Kadeś w Syrii z faraonem egipskim, Ramsesem II. Według badaczy, Sirkeli był jednym z najważniejszych punktów tranzytowych na trasie do Syrii, nad rzeką Ceyhan. Kilka metrów od reliefu Muwattaliego znajduje się ślad drugiego reliefu, ale można go dostrzec gołym okiem tylko w określonych godzinach, gdy słońce pada pod odpowiednim kątem. Uważa się, że ten drugi relief został celowo usunięty w starożytności. W 2017 roku, podczas skanowania 3D, okazało się, że usunięty napis prawdopodobnie odnosił się do syna Muwattaliego, Muršiliego III. Uważa się, że usunięcie nastąpiło w okresie panowania Hattušiliego III, który odebrał mu tron, lub jego następców. Pomiędzy dwoma reliefami znajduje się również spłaszczona powierzchnia, która mogła należeć do trzeciego przedstawienia, ale nie jest jasne, czy zostało ono kiedykolwiek ukończone. Płytkie zagłębienia w skale nad reliefami są związane z rytuałami ofiarnymi. Zagłębienia te, wraz z budowlą znajdującą się na zachodzie od reliefów, są interpretowane jako część kompleksu kultowego związanego z królem Hetyckim. Pierwsze wykopaliska na wzgórzu przeprowadził John Gar Mury widoczne na wzgórzu po drugiej stronie rzeki to mury zamku Yılankale, który jest kolejnym punktem na trasie. Po przekroczeniu rzeki, krótką przejażdżką dotrzecie pod mury zamku. Źródło: Hittite Monuments, Sirkeli; Projekt Sirkeli, Uniwersytet LMU w Monachium.

Yılankale, Ceyhan Nehri'nin doğu kıyısında, ovaya uzanan, tepe üzerinde yer alan bir kalesi. Kale, Sirkeli Höyüğü'ne yukarıdan bakmaktadır; bir önceki durakta gördüğünüz surların içine şimdi giriyorsunuz. Tırmanışa, kalenin güneyindeki ana kapıdan başlayın. Buradan, taş merdivenlerle teraslara çıkılır. Yol dik ve yer yer düzensiz olduğu için, kaymayan ayakkabılar, su ve şapka bu durak için olmazsa olmazdır. Kapıya yaklaşırken, kapı açıklığının üzerindeki kabartmayı inceleyin; iki yanında aslan heykelleri bulunan, oturan bir kralın figürünü temsil etmektedir. Bu kabartma, uzun süre kaleyi yaptırdığı düşünülen Kral I. Levon'a bağlanmıştır, ancak sonraki araştırmalar onun I. veya II. Hetum olduğunu öne sürmüştür. Kalenin inşa tarihi konusunda kaynaklar farklılık göstermektedir. İngilizce ve Türkçe Vikipedi, kaleyi 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın başlarına, Kilikya Ermeni Krallığı dönemine ve Kral I. Levon'a bağlıyor. Kültür Portalı ise, kalenin Çukurova'da Haçlı döneminde Bizanslılar tarafından inşa edildiğini belirtiyor. Yapıda, Bizans, Haçlı ve Ermeni dönemlerine ait onarım izleri görülmektedir ve Ermeni onarımları, pencerelerde, nişlerde ve kapı üstlerindeki tonozlarda daha belirgindir. Duvarları yakından inceleyin: özenle kesilmiş, yüzeyi kaba bırakılmış taşlar, kireç taşı kayasının kıvrımlarını takip ederek örülmüştür. Kale, üç avludan oluşur ve her avlunun tek bir giriş kapısı vardır. Alt iki avlu, güneydoğu kanadını korumak için tasarlanmıştır; en geniş ve en iyi savunulan bölüm ise, garnizonun yaşadığı üst kısımdır. Kale meydanına, üç kapıdan geçilerek ulaşılır ve kapıları birbirine bağlayan taş merdivenler, burayı ele geçirilmesi çok zor bir yer haline getirmiştir. Surlar boyunca sıralanan, at nalı şeklinde burçlara ve aralarındaki mazgallara dikkat edin. En üst ve en kuzeydeki bölümde, genellikle sarnıçlar bulunmaktadır, çünkü tepede su toplamak, uzun bir kuşatmaya dayanmanın önemli bir gerekliliğidir. Zirveye ulaştığınızda, ovaya dönün. Anavarza, Tumlu ve Kozan kaleleri de, bu kalenin görüş alanına girmektedir. Aşağıda, Ceyhan Nehri'nin kıvrımı, Sirkeli Höyüğü ve Misis Dağları tek bir bakışta görülebilir ve bu manzara, kalenin neden buraya inşa edildiğini açıkça göstermektedir. Kalenin eski adı Kovara veya Govara'dır; günümüzdeki adı ise, bölgedeki Şahmeran efsanesinden gelmektedir. Evliya Çelebi, 17. yüzyılda burayı Şahmeran'ın yaşadığı yer olarak tanımlamış ve kale içindeki yılan sürülerinden bahsetmiştir. Halk arasında, sütle beslenen yılanların bir gün sütsüz kalıp, kaleden Misis'e ineceğine dair bir anlatı da vardır. Kale, Ramazanoğulları döneminde, 14. yüzyıl Z tego miejsca trasa prowadzi wzdłuż rzeki Ceyhan, w kierunku Kurtkulağı, znajdującego się na południowym wschodzie, będącego ostatnim punktem trasy. Źródło: Portal Kultury, Yılan Kale; Wikipedia, Yılankale.

Ostatni przystanek trasy to karawanseraj Kurtkulağı, położony na południowy wschód od Ceyhan, w miejscowości Kurtkulağı, wzdłuż starej drogi karawanowej łączącej Adanę z Aleppo. Podchodząc do budynku, zwróćcie uwagę na grubość ścian – karawanseraj jest zbudowany z solidnych kamiennych murów, niemal jak twierdza. Potężne filary, sięgające aż do gzymsu, wspierają ściany i nadają budowli niemal wojskowy wygląd. Karawanseraj ma kształt prostokąta o wymiarach około 46 na 24 metry, a wejście znajduje się od strony wschodniej. Fasada wschodnia, odbiegająca od klasycznego układu karawanserajów, wyróżnia się wystającymi elementami, dlatego warto zacząć fotografowanie właśnie od tej strony. Ze względu na to, że fasada wschodnia jest oświetlona porannym słońcem, najlepsze zdjęcia wejścia można zrobić przed południem. Zamiast napisu nad wejściem, zwróćcie uwagę na miejsce, w którym on się znajdował, ponieważ to właśnie tam kryje się klucz do historii tego budynku. Według Wikipedii w języku tureckim, inskrypcja znajdująca się w Muzeum w Adanie przypisuje budowę karawanseraju Husseyn Paszy w 1659 roku, a architektem był Mehmed Ağa. Z kolei artykuł Hayriye Akıl z 2006 roku informuje, że w drzwiach karawanseraju znajduje się miejsce na inskrypcję, ale brak samej inskrypcji. Dlatego też, Akıl datuje budowę na rok 1704, opierając się na dekrecie sułtana Ahmeda III z 1704 roku oraz fundacji kompleksu Karamort. Wikipedia w języku angielskim zaznacza, że inskrypcja została usunięta w latach 1919-1922, a niektóre źródła podają datę 1693, podkreślając, że budowa nie mogła nastąpić po 1704 roku. Wchodząc do środka, od razu zrozumiecie, czym jest karawanseraj bez dziedzińca – cały budynek składa się z jednej, dużej, zadaszonej sali. Dwa rzędy kolumn, biegnące wzdłuż krótszych ścian, są połączone ostrymi łukami, a sklepienia, biegnące wzdłuż dłuższych ścian, tworzą całe zadaszenie. Stojąc na środku sali, spójrzcie wzdłuż sklepień – rytm kolumn doskonale oddaje logikę tego układu. W czasach osmańskich karawanseraj był miejscem postoju dla wojsk, podróżnych i służył jako punkt przesyłania wiadomości. Według informacji Ministerstwa Kultury i Turystyki, pełnił również funkcję rodzaju poczty. Źródła informują, że w 1712 roku budynek został odrestaurowany, a w nim stacjonował oddział 50 żołnierzy. Wikipedia w języku tureckim podaje, że w 2006 roku budynek został zrekonstruowany, a informacja ta została potwierdzona przez Warunki zwiedzania mogą się zmieniać, dlatego przed wyjazdem warto skontaktować się z lokalnym oddziałem, aby uzyskać aktualne informacje. Po zwiedzaniu można wrócić do autostrady przez Ceyhan i dotrzeć do Adany. Źródła: DergiPark, Akıl 2006; TRT Haber, Kurtkulağı Kervansarayı.