Trasa z zamku Nevşehir do Sarıhan, północna droga przez Kapadocję.

Rozpocznij swoją wędrówkę na najwyższym punkcie miasta, w Nevşehir Kale (twierdzy). Twierdza znajduje się w parku, do którego można dojść, spacerując po stromych uliczkach centrum miasta. Po dotarciu na szczyt, najpierw przespaceruj się powoli wzdłuż murów. Plan twierdzy jest w przybliżeniu owalny; ma dwa wejścia i cztery okrągłe wieże. Przyjrzyj się uważnie murom i zauważysz dwa różne rodzaje kamienia. W początkowej budowie użyto ciemnego bazaltu, a podczas późniejszych napraw dodano żółty kamień. Ta różnica kolorów jest najprostszym wskaźnikiem, który pokazuje, jak twierdza była naprawiana przez wieki. Źródła podają różne informacje na temat tego, kiedy twierdza została zbudowana. Encyklopedia TDV Islamu przypisuje jej okres Seldżuków i podkreśla, że służyła bezpieczeństwu regionu. Niektóre źródła sugerują, że wcześniej w tym miejscu mogła znajdować się bizantyjska budowla. W tamtym czasie Nevşehir był małą wioską o nazwie Muşkara. Wioska znajdowała się w strategicznym miejscu, na przecięciu dróg prowadzących do Aksaray, Niğde i Kayseri, co czyniło ją ważnym punktem dla karawan. Los miasta zmienił się na początku XVIII wieku, kiedy Muşkaralı Damad İbrahim Paşa został wielkim wezyrem. Paşa przekształcił wioskę w nowe miasto, a w 1725 roku osada otrzymała nazwę Nevşehir, czyli "nowe miasto". Podczas tego rozwoju twierdza została ponownie zrekonstruowana, a wokół niej wzniesiono nowe mury. Według encyklopedii, w 1730 roku w twierdzy stacjonował dyżurny, artylerzyści, amunicja oraz orkiestra wojskowa. Spoglądając z murów w dół, można zobaczyć starą część miasta, gdzie znajdował się kompleks budynków z tamtego okresu. U podnóża twierdzy rozciąga się rozległe osiedle wykute w skale, znane jako Kayaşehir. Obszar ten został odkryty podczas prac rewitalizacyjnych w 2014 roku i zajmuje około czterystu tysięcy metrów kwadratowych w pobliżu twierdzy. Podczas wykopalisk zidentyfikowano ponad tysiąc wykutych w skale pomieszczeń, cystern, stajni i tuneli. Spróbuj dostrzec te stopniami wykute w zboczu otwory; tutaj można zrozumieć, że miasto rozwijało się zarówno na powierzchni, jak i wewnątrz skały. Najlepszy czas na fotografowanie to wcześnie rano, kiedy światło pada od tyłu, a widok na równinę jest wyraźny. Spoglądając na północ, można również określić kierunek do kolejnego punktu. W parku znajdują się miejsca, gdzie można usiąść i odpocząć, ale na szczycie jest mało cienia. Po zejściu z twierdzy, przejedź samochodem na północ, w kierunku Gülşehir.

Źródła: TDV İslam Ansiklopedisi, Nevşehir; Castles.nl, Nevşehir Castle; KÜRE Ansiklopedi, Kayaşehir.

Açıksaray znajduje się bezpośrednio przy drodze Nevşehir-Gülşehir, w odległości trzech kilometrów od Gülşehir. Gülşehir, starożytnie zwane Zoropassos, to okręg położony na południowym brzegu rzeki Kızılırmak. Po zaparkowaniu, zobaczycie budowle wyrzeźbione w tufowych skałach, układające się w warstwach. Według źródeł, kompleks zajmuje powierzchnię około jednego kilometra kwadratowego, a budowle tworzą grupy, które otaczają wzgórze. Osada jest podzielona na dwie części przez strumień, który przez nią przepływa. Zacznijcie zwiedzanie od pierwszej części, znajdującej się wzdłuż drogi, gdzie znajdują się głównie stajnie. Uważa się, że w latach 964-965 była to baza dla wojsk cesarza Bizancjum, Nikephorosa Phokasa. Wejdźcie do stajni i poszukajcie wnęk na paszę oraz otworów, do których przywiązywano zwierzęta. Następnie przejdźcie na drugą stronę strumienia. Uważa się, że druga część kompleksu została wykuta w skałach w połowie lub w drugiej połowie X wieku i stanowi wielopoziomową osadę. To właśnie fasady tej części sprawiają, że Açıksaray jest tak znany. Niektóre fasady składają się z trzech warstw, oddzielonych łukami, i przypominają rzeźbione w skale elewacje pałacowe. Za fasadami znajdują się duże sale, dziedzińce i domy z balkonami. W źródłach pojawiają się nazwy takie jak "Mały Pałac", "Stajnia Tavla" i "Dom z Balkonami". Na terenie kompleksu znajdują się również budowle wykute w skale oraz groby z okresu rzymskiego. Funkcja budowli jest przedmiotem dyskusji wśród badaczy; jedna z teorii sugeruje, że była to miejscowość, w której podróżnicy mogli odpocząć, przypominająca karawanseraj. Podczas zwiedzania koniecznie zobaczcie charakterystyczny, grzybowy kształt "peribacası" (formacji skalnej). Dyrekcja Kultury i Turystyki w Nevşehir promuje tę formację jako unikalny przykład charakterystyczny dla tego regionu. Ze względu na rozległość i brak wyraźnych oznaczeń, zaplanujcie trasę i wracajcie tą samą drogą. Nie wchodźcie na skały; tuf jest miękki, a krawędzie mogą się kruszyć. Cień znajduje się tylko wewnątrz wnęk, więc weźcie ze sobą kapelusz i wodę. W świetle południowym fasady wyglądają bardziej płasko; do fotografowania fasad wybierzcie kąt boczny, w cieniu. Dla miłośników przyrody informuje się, że w okolicy znajduje się szlak turystyczny. Po zwiedzeniu Açıksaray, kierujcie się na wschód, wzdłuż doliny rzeki Kızılırmak, w stronę Avanos i Özkonak.

Podziemne miasto Özkonak znajduje się w miejscowości Özkonak, oddalonej o czternaście kilometrów od Avanos. Miasto zostało wykute w zboczu góry İdiş, w miejscu, gdzie warstwy wulkanicznego tufitu są bardzo grube. Jest to zabytkowe miejsce podległe Ministerstwu Kultury i Turystyki; sprawdź warunki wejścia i godziny otwarcia na oficjalnej stronie muzeum. Spędzenie tutaj najgorętszej pory dnia jest dobrym pomysłem, ponieważ pod ziemią jest chłodno. Mimo to, warto zabrać ze sobą lekką kurtkę. Po wejściu korytarze stają się węższe, a sufit obniża się, więc w wielu miejscach trzeba się schylać. Osoby z klaustrofobią mogą pozostać w okolicach wejścia. Według dostępnych informacji, miasto zostało odkryte w 1972 roku i tego samego roku zostało udostępnione dla zwiedzających. Ministerstwo opisuje to miejsce jako dwupoziomową osadę, gdzie rozległe galerie są połączone tunelami. Niektóre źródła podają więcej poziomów, więc skup się na zwiedzaniu, a nie na liczbie poziomów. Pierwszą rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę, są przesuwane kamienie. Te duże kamienie, przypominające żarna, były używane do zamykania korytarzy od wewnątrz. Przyjrzyj się wnęce, w której stoi kamień, oraz otworowi, przez który można go obracać. Cechą wyróżniającą Özkonak w porównaniu z Kaymaklı i Derinkuyu są bardzo wąskie i długie otwory między poziomami. Otwory te służyły do komunikacji między poziomami. Kiedy wejścia do pomieszczeń były zamykane, wentylacja odbywała się również przez te otwory. Kolebną szczególną cechą są otwory w suficie tuneli, znajdujące się za przesuwanym kamieniem. Według informacji ministerstwa, służyły one do wylewania gorącego oleju na wrogów próbujących wejść. Inne źródła sugerują, że mogło być wylewane gorący piasek. Spróbuj znaleźć te otwory, patrząc w górę. W galeriach można również zobaczyć stajnie, pomieszczenia, które służyły jako winiarnie, oraz magazyny. Strona internetowa gminy Derinkuyu informuje, że obszar nie został w pełni oczyszczony, a tylko oczyszczona część jest udostępniona dla zwiedzających. Dlatego nie wychodź poza wyznaczoną ścieżkę i nie wchodź do zamkniętych korytarzy. Wewnątrz jest mało światła, więc rób zdjęcia bez lampy błyskowej, używając statywu lub stabilizując ręce. Po wyjściu możesz pospacerować po spokojnych uliczkach miejscowości. Następnie udaj się na południe, przejedź przez Avanos i dotrzyj do Sarıhan, położonego w dolinie rzeki Damsa Çayı.

Ostatnim punktem dzisiejszej trasy jest kwatera Sarıhan, położona około pięciu kilometrów na południowy wschód Avanos, na północ od Ürgüp, w dolinie rzeki Damsa. Kwatera ta znajduje się na trasie Aksaray-Kayseri, która stanowiła ważny odcinek szlaku Jedwabnego. Została zbudowana w 1249 roku, za panowania sułtana II. İzzeddin Keykavusa z dynastii Seldżuków. Źródła historyczne uważają ją za jedną z ostatnich kwater zbudowanych przez władców Seldżuków. W spisie zabytków kulturowych, kwatera Sarıhan jest wymieniona jako obiekt związany z szlakiem Jedwabnego, znajdujący się na tymczasowej liście światowego dziedzictwa UNESCO. Przy zbliżaniu się, zwróćcie uwagę na fasadę; mury są grube i wysokie, co miało zapewnić ochronę przed bandytami. Główne wejście jest skierowane na zachód. Nazwa pochodzi od żółtego kamienia, ale przy bliższym przyjrzeniu się, zobaczycie trzy kolory: żółty, beżowy i różowy, w postaci tufów. Te kolory są szczególnie efektownie rozmieszczone w łukach nad wejściem. Poświęćcie kilka minut na dokładne obejrzenie detali kamiennych; najbardziej ozdobną częścią kwater była fasada. Po wejściu, traficie na przestronne dziedzińce; kompleks zajmuje około dwóch tysięcy metrów kwadratowych. Widząc wejście, po lewej stronie znajduje się sześć odkrytych arkad. Po prawej stronie znajdują się zamknięte pomieszczenia, do których również prowadzą ozdobne wejścia. Naprzeciwko dziedzińca znajduje się drugie, bogato zdobione wejście, prowadzące do zamkniętej części. Ta część jest przykryta kopułą, a małe otwory w kopule wpuszczają do środka delikatne światło. W czasach Seldżuków, w tych kwaterach podróżni mogli bezpłatnie spożywać posiłki i odpoczywać, a także dbać o swoje zwierzęta. Stojąc na dziedzińcu, wyobraźcie sobie, jak tu odpoczywały karawany pełne towarów. Kwater Sarıhan była wielokrotnie niszczona i w 1991 roku została poddana gruntownemu remontowi. Wyniki tego remontu są przedmiotem dyskusji; niektórzy uważają, że efekt jest udany, inni twierdzą, że zniszczono autentyczny charakter budynku. Próba odróżnienia starych od nowych kamieni jest ciekawym elementem zwiedzania. Warunki wejścia do wnętrza mogą się różnić, dlatego warto wcześniej sprawdzić informacje. Najlepszy moment na podziwianie ciepłych kolorów kamieni to późne popołudnie; warto zrobić zdjęcia fasady z lekkiego boku. Spędźcie kilka minut w ciszy doliny, aby zakończyć dzień. Powrót do Avanos lub Nevşehir to krótka podróż samochodem.

Źródła: Turkish Archaeological News, Sarı Han Caravanserai; Kültür Envanteri, Sarı Han; Vikipedi, Sarıhan Kervansarayı.