Açıksaray Ören Yeri

Açıksaray to jedno z zabytków Kapadocji, położone z dala od zatłoczonych dolin, które w najbardziej wyraźny sposób ukazują cywilne życie w starożytności. Kompleks znajduje się wzdłuż drogi z Nevşehir do Gülşehir, około trzech kilometrów od tego ostatniego miasta. W starożytności Gülşehir nosił nazwę Zoropassos. Zabytek składa się z wielu wykutych w skale pomieszczeń, grobów z okresu rzymskiego oraz wielopoziomowych osad. Uważa się, że większość budowli została wykuta w okresie bizantyjskim, w X i XI wieku. Osada składa się z dwóch odrębnych części, oddzielonych niewielkim strumieniem. W pierwszej części, położonej wzdłuż drogi, znajdują się głównie stajnie. Naukowcy przypuszczają, że ta część była wykorzystywana przez armię cesarza Nikephora Phokasa, który przebywał w regionie w latach 964-965. Druga część, położona po drugiej stronie strumienia, została wykuta jako wielopoziomowa osada w połowie lub w drugiej połowie X wieku. Źródła wspominają o naukowcach, którzy twierdzą, że w tym miejscu mogło mieszkać wiele osób i zwierząt, co sugeruje, że miejsce to mogło później stać się centrum handlowym i miejscem odpoczynku. To, co wyróżnia Açıksaray, to jego fasady. W skałach zostały wykute fałszywe łuki, nisze i otwory ułożone w poziomach, imitujące wygląd fasady kamiennego budynku. Za fasadami znajdują się rozległe sale, dziedzińce i stajnie. Kompleks rozciąga się na powierzchni około kilometra kwadratowego, a budynki są rozmieszczone w ośmiu oddzielnych grupach, otaczających niewielki wzgórze. Lokalne źródła nazywają niektóre z najważniejszych budowli mianami "Tavla" (plansza), "At Damı" (dach dla koni), "Küçük Saray" (mały pałac), "Beşik Tonozlu Yapı" (budynek z sklepieniem łukowym) i "Merdivenli Mesken" (dom z schodami). Grupa znana jako "Küçük Saray" jest uważana za jeden z najlepszych przykładów wielopoziomowej osady. Część wykutych w skale budowli w kompleksie służyła do celów religijnych, ale to ślady życia cywilnego sprawiają, że Açıksaray jest wyjątkowy. W częściach rozciągających się w głąb ziemi znajdują się przesuwane kamienie, które służyły do obrony. Te okrągłe kamienie ważą od 200 do 500 kilogramów i można je otworzyć tylko od wewnątrz. Otwór w środku kamienia służy zarówno do obracania bramy, jak i do obserwacji otoczenia. Między piętrami znajdują się małe otwory komunikacyjne, których średnica nie przekracza 5-10 centymetrów. Według źródeł, na wyższych piętrach znajdują się kuchnie i winiarnie, a na niższych - pomieszczenia dla zwierząt. Symbolem tego miejsca jest formacja skalna przypominająca grzyb. Ta skała Źródła wskazują, że najlepszą porą na zwiedzanie jest poranek, kiedy to promienie słoneczne wyraźnie uwydatniają strukturę skał. To miejsce jest również popularne wśród miłośników pieszych wędrówek; urząd gminy Gülşehir informuje o szlaku pieszym o długości około siedmiu kilometrów, który obejmuje również Dolinę Çat. W miesiącach letnich, ze względu na ograniczoną ilość cienia, warto zabrać ze sobą wodę i nakrycie głowy. Aktualne warunki zwiedzania można sprawdzić w Muzeum w Nevşehir oraz w Ministerstwie Kultury i Turystyki. Do tego miejsca można dojechać samochodem z Nevşehir w kierunku Gülşehir; stanowisko archeologiczne jest łatwo dostępne, ponieważ znajduje się bezpośrednio przy drodze. Możliwe jest zwiedzenie Açıksaray oraz pobliskich osad położonych nad rzeką Kızılırmak w ciągu jednego dnia.