Od bramy Kalekapısı do Hıdırlık: warstwy miasta Kaleiçi.

Rozpocznijcie trasę na placu Kalekapısı, dokładnie u podstaw wieży zegarowej. Jeśli przybyliście tramwajem, wysiądźcie na przystanku Kale Kapısı, a wieża będzie już przed wami. Najpierw odsuńcie się o kilka kroków i przyjrzyjcie, na czym stoi wieża, ponieważ to właśnie tutaj zaczyna się historia. Wieża znajduje się na północnej wieży bramy Kale Kapısı, która stanowiła główną bramę miasta prowadzącą na ląd. Według strony internetowej Urzędu Miasta, drogi z wschodu, zachodu i północy kończyły się właśnie przy tej bramie. Ibn Bibi wspomina o tej bramie, opisując oblężenia z 1207 i 1216 roku; natomiast Evliya Çelebi nazywa ją Bramą Varoş. Inne nazwy przypisywane tej samej bramie to Brama Targowa, Brama Rynku i Brama Asitane. Sama brama została zniszczona podczas I wojny światowej; to, co widzicie dzisiaj, to jej wieża i znajdująca się na niej wieża zegarowa. Większość murów obronnych Kaleiçi została zburzona w latach 20. XX wieku, a ostateczne zniszczenia zakończyły się w połowie lat 30. XX wieku. Strona internetowa Urzędu Wojewódzkiego informuje, że wewnątrz miasta przetrwały jedynie fragmenty murów, takie jak Wieża Hıdırlık, Brama Hadriana i Wieża Zegarowa.

Źródła dotyczące historii wieży są podzielone, dlatego warto to mieć na uwadze. Strona internetowa Urzędu Miasta twierdzi, że wieżę zbudowano w 1921 roku przez mieszkańców Izmiru, którzy uciekli do Antalyi po okupacji Izmiru. Z kolei Wikipedia i relacje z renowacji z 2022 roku podają rok 1901, czyli 25. rocznicę objęcia władzy przez II Abdülhamida; według tej wersji, zegar był jednym z prezentów ofiarowanych z okazji tej rocznicy. Prawdopodobnie jednak wieża jest starsza, a jej przekształcenie w wieżę zegarową nastąpiło na początku XX wieku. Podnieście głowy i przyjrzyjcie się wszystkim czterem elewacjom; na każdej z nich znajduje się okrągła tarcza, która została później zastąpiona przez elektroniczne zegary. Na szczycie znajduje się kopuła pokryta ołowiem; stare zdjęcia z lat 40. XX wieku pokazują, że wieża była niegdyś również pokryta kopułą, która została odtworzona podczas renowacji przeprowadzonej przez Urząd Wojewódzki w 2022 roku. Podczas tej samej renowacji okazało się, że oryginalny mechanizm zegarowy został skradziony; w wieży pozostał jedynie dzwon, a na najstarszym zdjęciu z 1930 roku widać, że tarcza była oznaczona cyframi osmańskimi. Wieża została naprawiona w 1930 roku oraz w 1967 roku z powodu zawalenia się jej dolnej części. Wikipedia podaje, że wieża wznosi się na 14 metrów od ziemi i na 8 metrów ponad murami

Muzeum znajduje się w dzielnicy Barbaros, przy ulicy Kocatepe numer 25, i wykorzystuje dwa zabytkowe budynki. Wchodząc, zwróćcie uwagę na podłogę; mozaika z żwiru, zdobiona roślinnymi i geometrycznymi wzorami, jest charakterystyczną ozdobą tradycyjnych domów w Antalyi. Zgodnie z encyklopedią Fundacji Vehbi Koç, Suna i İnan Kıraç zakupili te budynki w bardzo zrujnowanym stanie, a w latach 1993-1995 poddali je renowacji. Muzeum zostało otwarte dla zwiedzających jako muzeum specjalne. Data otwarcia podawana jest w różnych źródłach, w latach 1996-2000; strona internetowa fundacji podaje rok 2000. Obecnie muzeum jest częścią AKMED, ośrodka badawczego Fundacji Vehbi Koç w Antalyi. Pierwszy budynek to typowy dom z Antalyi z XIX wieku, z dziedzińcem i dwoma piętrami. Wejdź na górę; trzy pokoje są urządzone w stylu inspirowanym domem Tekelioğlu, z drewnianymi boazerią i zdobieniami stiukowymi. W pokojach odtworzone są trzy sceny z wesela w dzielnicy Kaleiçi z drugiej połowy XIX wieku: serwowanie kawy, golenie pana młodego i wieczór henny. Ministerstwo Kultury i Turystyki określa tę aranżację jako wystawę etnograficzną, wzbogaconą efektami specjalnymi. Przechodźcie po kolei przez sceny, przyglądajcie się strojom manekinów i przedmiotom w pokojach, ponieważ zostały one wybrane w celu udokumentowania tradycji ludowych Anatolii. Nie zapomnijcie spojrzeć przez okna na ulicę; układ dziedzińca i balkonu pokazuje, jak wyglądał od wewnątrz typowy dom w Kaleiçi.

Następnie wyjdźcie do ogrodu i przejdźcie do drugiego budynku. Jest to stary kościół grecko-prawosławny, poświęcony św. Jerzego; dokładna data budowy jest nieznana, ale zgodnie z inskrypcją, w 1863 roku przeszedł gruntowną renowację. Po wymianie ludności w latach 20. XX wieku, kościół stracił swoją społeczność, przez długi czas służył jako magazyn i stracił wiele oryginalnych elementów drewnianych. Podczas renowacji przywrócono jego pierwotny kształt: prostokątny plan, jedna nawa i sklepienie. Sufit jest zdobiony niebieskimi ornamentami stiukowymi. Wchodząc do środka, najpierw zwróćcie uwagę na sufit, a następnie na witryny. W głównej sali znajdują się ceramiki z Çanakkale z kolekcji Suna i İnan Kıraç; według Wikipedii, w tej kolekcji znajduje się również ceramika w kształcie mapy Turcji. Górne piętro jest przeznaczone na krótkotrwałe wystawy tematyczne związane z kulturą regionu; zapytajcie o aktualną wystawę przy wejściu. Budynek jest również wykorzystywany do koncertów i wystaw.

Naprzeciwko muzeum znajduje się budynek

Podczas zbliżania się do Kesik Minare na ulicy Hesapçı, najpierw przyjrzyjcie się z daleka minaretowi, ponieważ jego nazwa i historia są z nim związane. Ten pojedynczy budynek jest jednym z nielicznych miejsc, gdzie można odczytać dwutysięczną historię Kaleiçi. Według strony internetowej gubernatoratu, elementy konstrukcyjne budowli sięgają II wieku, a badania wskazują, że w V wieku na miejscu starożytnej świątyni wzniesiono bazylikę. Strona internetowa gminy informuje, że w okresie hellenistycznym i rzymskim teren ten był wykorzystywany jako agora, a wczesno bizantyjskim – wzniesiono w nim kościół Panhagia. W artykule w Encyklopedii Islamu, Semavi Eyice opisuje, że budynek przeszedł co najmniej cztery lub pięć zmian: środkowa część, oparta na kamiennych filarach, została później przekształcona w kwadratową wieżę, przykrytą kopułą, choć nie wiadomo, czy kopuła była wykonana z kamienia, czy drewna. Artykuły na Wikipedii dodają, że budynek został uszkodzony podczas najazdów arabskich i został naprawiony w IX wieku. Pod koniec średniowiecza, podczas łacińskiej inwazji na Antalię, służył jako kościół katolicki; Wikipedia wiąże ten okres z rokiem 1361, kiedy król Cypru przejął miasto. W okresie panowania tureckiego został przekształcony w meczet. Strona internetowa gubernatoratu i gminy informują, że budynek został przekształcony w meczet przez Şehzade Korkut, syna II Bayezida, i dobudowano do niego minaret; jednak Eyice zastrzega, że to połączenie nie jest pewne, i sugeruje, że Hünkar Camii, o którym wspominał Evliya Çelebi, który odwiedził miasto w 1671 roku, mógł być tym budynkiem. Lokalna nazwa to Kesik Minare Camii (Meczet Złamanej Wieży), a w źródłach pojawia się również nazwa Cumanun Camii. Źródłem nazwy jest pożar z końca XIX wieku. Strona internetowa gubernatoratu twierdzi, że drewniana część minaretu spłonęła podczas tego pożaru, a nazwa utrwaliła się od tego czasu; gmina podaje rok 1895, a Wikipedia – 1896. Po pożarze drewniany dach zniknął, a budynek pozostał przez ponad sto lat jako ruina o odkrytym dachu; w artykule z 2002 roku, Eyice opisuje budynek jako ruiny otoczone murem. Zgodnie z tym samym artykułem, na przełomie XIX i XX wieku, zagraniczni badacze, którzy odwiedzili miasto, znaleźli budynek w opuszczonym stanie, a niewielkie prace renowacyjne rozpoczęte około 1960 roku po stronie zachodniej nie zostały ukończone, a projekt renowacji rozpoczęty w 1998 roku przez długi czas nie przynosił rezultatów. Strona internetowa Agencji Rozwoju Zachodniego Morza Śródziemnego dodaje, że w okresie osmańskim budy Aby zrobić zdjęcie, najlepiej uchwycić wieżę minaretową w słonecznym świetle po południu. Ze względu na to, że budowla znajduje się w południowej, regularnie zabudowanej części dzielnicy Kaleiçi, ulice są tutaj uporządkowane. Idąc w dół jednej z ulic, po kilku minutach dotrzecie do miejsca, gdzie kończy się mur obronny, a tam znajdziecie cylindryczną wieżę Hıdırlık. Źródła: Encyklopedia Islamu (TDV); Urząd Wojewódzki w Antalyi; Gmina Miejska Antalyi; BAKA; Wikipedia.

Wieża Hıdırellez znajduje się w rogu Kaleiçi, na południu, w miejscu, gdzie mur miejski łączy się z parkiem Karaalioğlu. Według strony internetowej urzędu miasta, wieża jest najbardziej wysuniętym na południe punktem murów miejskich; jej dolna część jest kwadratowa, a górna cylindryczna, a pochodzi z czasów starożytnych. Najpierw obejrzyj wieżę z każdej strony i przyjrzyj się jej dwuczęściowej konstrukcji: kwadratowej podstawie i cylindrycznej górze. Według angielskiej Wikipedii, uważa się, że budowa wieży rozpoczęła się w II wieku, a w tym samym wieku została przekształcona w wieżę o okrągłym kształcie. Strona internetowa urzędu miasta opisuje budowlę jako niezwykle solidną, z dużą, kwadratową masą wewnątrz. Strona internetowa gminy opisuje budowlę jako monumentalny grób, zbudowany w I lub II wieku. Znajdź główne wejście po stronie wschodniej; rzeźbienia przedstawiające dwanaście pęczków toporów po obu stronach wejścia są podstawą twierdzenia, że wieża została wzniesiona w I wieku na cześć Marcusa Calpurnius Rufusa, który pełnił funkcję konsula w Attaleii, oraz jego rodziny. Według gminy, przez to wejście prowadzi długi korytarz do obszaru o kształcie krzyża, otoczonego nisami. Inne źródła wymieniają inne funkcje. Artykuł opublikowany w DergiPark datuje wieżę na II wiek, sugerując, że została zbudowana przez cesarza Hadriana, i określa jej funkcję jako latarnia morska oraz wieża obserwacyjna dla statków wchodzących do zatoki. Urząd miasta również sugeruje, że ze względu na jej wewnętrzną strukturę, mogła służyć jako miejsce rozpalania ognisk sygnałowych lub jako element obrony. Pytanie, czy jest to grób, latarnia, czy wieża obserwacyjna, pozostaje otwarte, a rozważanie tych trzech możliwości podczas zwiedzania jest częścią przyjemności. Jeśli jest to możliwe, wejdź do środka i zobacz małą komorę na dole; według artykułu, na jej ścianach znajdują się resztki fresków, które z biegiem czasu zostały zniszczone przez przecieki wody, a niektóre źródła uważają tę komorę za miejsce pochówku bohatera. Na górze znajduje się obszar, po którym można chodzić wokół masywnej ściany. W okresie bizantyjskim wieża została włączona do systemu obrony miasta i połączona z murami; według angielskiej Wikipedii, górne części wieży zostały odrestaurowane w okresach seldżuckim i osmańskim. Wysokość wieży wynosi około 14 metrów. Ponieważ zasady zwiedzania mogą się zmieniać, sprawdź na miejscu, czy można wejść do środka, i pamiętaj, że niektóre obszary mogą być zamknięte ze względu na planowane prace archeologiczne lub renowacyjne. Nazwa wieży jest związana z tradycją Hıdırellez; według angielskiej Wikipedii, nazwa pochodzi od miejsc, w których obchodzone są wiosenne festiwale. Dół wieży jest również jednym z najlepszych miejsc Można usiąść na ławce w parku i odpocząć, a następnie, w tym miejscu, gdzie kończą się mury Kaleiçi, podsumować historię tej trasy: rozpoczęliście od osmańskiego zegarowego minaretu, przeszliście przez dom z XIX wieku i starą cerkiew, podziwiając warstwową architekturę, od czasów rzymskich po osmańskie, a zakończyliście przy rzymskiej wieży. Aby wrócić, można wyjść z parku w kierunku ulicy Cumhuriyet i wsiąść do autobusu, lub można przejść przez te same uliczki do bramy Kalekapısı i wsiąść do zabytkowego tramwaju. Źródło: Gmina Miejska Antalya; Urząd Wojewódzki w Antalyi; DergiPark; Wikipedia.