Kurul Kalesi'nden Yason Burnu'na, Ordu Kıyısında Bir Gün

Güne Ordu kent merkezinin yaklaşık 13 kilometre güneyinde, Bayadı Mahallesi sınırlarındaki Kurul Kalesi'nde başlayın. Kaleye asfalt yolla çıkılıyor ve alanın girişinde geniş bir otopark bulunuyor. Aracınızı bıraktıktan sonra önünüzde yükselen kireç taşı kütlesine bir süre aşağıdan bakın; haritalarda Kurul Kayalıkları olarak geçen bu üç büyük kaya bloğu kalenin doğal surudur. Kazı ekibinin yayımladığı çalışmaya göre zirve denizden 571 metre yüksekte ve ırmağa bakan doğu ile güney yamaçları neredeyse dik iniyor. Bu yüzden kaleye eskiden olduğu gibi bugün de Bayadı'ya bakan daha yumuşak kuzey ve güney yamaçlardan yaklaşılıyor. Çıkışta ana kayaya oyulmuş basamakları göreceksiniz; 2012'de ortaya çıkarılan bu basamaklar kalenin eski giriş yolunu gösteriyor. Basamakları acele etmeden tırmanın, çünkü yer yer dik ve kaygan olabiliyorlar. Yukarıda ilk dikkat edilecek yapı, kayanın içine açılmış basamaklı tünel, yani yörede dehliz diye bilinen geçit. Araştırmacılar tünelin kayanın içinde doğrusal bir eğimle indiğini ve zemininde su çıkan doğal bir kaya çanağında son bulduğunu anlatıyor. Kazı ekibi, Roma komutanı Pompeius'un Pontos kalelerinin su yapılarını doldurtmasıyla tünelin de taş ve toprakla kapatılmış olabileceğini düşünüyor. İç kalede kayaya oyulmuş büyük, yuvarlak bir rezervuar daha var; ziyaretçi tabelaları onu sarnıç diye anar, ama kazı başkanı bu işlevi temkinle karşılıyor. Zirveye yakın kesimde araştırmacıların Dilek Kayası adını verdiği açık hava kült alanı yer alıyor. Kayanın yüzüne açılmış küçük sunu çukurlarını ve aşağıya kıvrılarak inen derin olukları burada arayın. Kazılarda bulunan sikkelerin büyük çoğunluğu VI. Mithradates dönemine ait ve bunlar kalenin o dönemde bir garnizon olarak işlediğini gösteriyor. Alandaki en ünlü buluntu, 2016'da kalenin ana kapısında ortaya çıkarılan mermer Kibele heykeli. Kazılarda ayrıca Dionysos ve Pan figürleri, keçi biçimli kaplar, sikke ve sayısı binleri bulan küçük eser ele geçti. Bu eserleri alanda göremezsiniz; buluntular müzeye teslim ediliyor, bu yüzden ziyaretinizi kalıntıların kendisine ayırın. Yer yer çitle ayrılmış kazı alanları göreceksiniz, kazı mevsiminde ekip çalışıyor olabilir ve bu alanlara girilmiyor. İl müdürlüğü alanda yürüyüş yolları, oturma grupları ve ışıklandırılmış seyir terasları yaptırdığını duyuruyor. Teraslardan birinde durup doğuya bakın; aşağıda Melet Irmağı'nın kıvrılarak denize doğru aktığı vadiyi göreceksiniz. Arkeologlar kalenin ırmağın denize kavuştuğu noktanın yaklaşık 9 kilometre gerisinde olduğunu ve ağza hakim bir konumda kurulduğunu belirtiyor. Kuzeye döndüğünüzde Ordu'nun üzerine kurulduğu alüvyon ova ve kıyı şeridi açık havada net seçiliyor. Sabah ışığı vadiyi yandan aydınlattığı için fotoğraf çekmek isteyenler için de günün en iyi saati bu. Alanda piknik yeri olduğundan yanınıza su ve hafif bir şeyler alıp terasta kısa bir mola verebilirsiniz. Kurul Kalesi birinci derece arkeolojik ve doğal sit alanıdır; kayalardan taş almayın ve işaretli yolun dışına çıkmayın. Buradan Ordu merkezine geri dönüp kentin üstündeki Boztepe'ye çıkmak, rotanın ikinci adımı.

Kaynak: Şenyurt ve Akçay 2016, Seleucia; Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kurul Kalesi; Ordu Büyükşehir Belediyesi.

Kurul'dan kente döndükten sonra ikinci durak Ordu'nun hemen üstünde yükselen Boztepe. Tepeye üç yoldan çıkabilirsiniz: Selimiye Mahallesi'nden geçen yoldan, Oğmaca ve Yaraşlı üzerinden çevre yoluna bağlanan asfalt yoldan ya da sahildeki Atatürk Parkı'ndan kalkan teleferikle. İl müdürlüğü tepenin il merkezine yaklaşık 6 kilometre uzaklıkta olduğunu belirtiyor. Bu rotada araçla geldiğiniz için en kolayı yol, ama kentin üstüne yavaşça yükselmenin tadını çıkarmak isteyenler aracı sahile bırakıp teleferiğe binebilir. Teleferik hattı 2012'de hizmete girdi ve kıyıyı tepeye bağlıyor. Sefer ve bilet bilgisi değişebildiği için güncel durumu işleten kurumun duyurularından kontrol edin. Boztepe'nin yüksekliği kaynaklarda farklı veriliyor; il müdürlüğü 450 metre, başka kaynaklar 530 ya da 550 metre diyor. Hangisi olursa olsun, tepeye vardığınızda Ordu'nun neden bu yamaca yaslandığı birden anlaşılıyor. Tepenin üzerinde aynı adı taşıyan Boztepe Mahallesi de kurulu; kaynaklara göre 1877-1878 savaşından sonra buraya Gürcistan'dan kayda değer bir nüfus göç etti. Önce seyir noktasına yürüyün ve kenti soldan sağa doğru okuyun. Aşağıda yamaca tırmanan mahalleler, kıyı boyunca uzanan şehir ve önünde uçsuz bucaksız Karadeniz duruyor. Kurul Kalesi'ni kazan arkeologlar, Boztepe'nin eski çağlarda Perşembe, Bolaman ve Fatsa üzerinden Ordu'ya gelen batı yoluna hakim olduğunu yazıyor. Bu yüzden bakışınızı batıya, kıyının kıvrılarak uzaklaştığı yöne çevirin; rotanın son iki durağı o tarafta. Tepenin bir bölümü, il müdürlüğünün aktardığına göre yaklaşık 600 metre uzunluğundaki eski araç yolu üzerinde yürüyüş aksı olarak düzenlenip araç trafiğine kapatıldı. Bu aks boyunca kenti farklı açılardan görerek rahatça yürüyebilirsiniz. Belediye tepeye yöresel ürünlerin satıldığı ahşap tezgahlar da kurdu; Ordu'nun fındığını ve yayla ürünlerini burada tanıyabilirsiniz. Tepede ormanlık piknik alanları ve dinlenme yerleri bulunduğu için gölgede oturup kısa bir mola vermek kolay. Hava açıkken Boztepe yamaç paraşütü için de bir kalkış noktası; renkli kanatların kente doğru süzüldüğünü görebilirsiniz. Fotoğraf için öğle saatleri ışığı sertleştirir, ama pus yoksa kıyının bütün kıvrımları en net bu saatte seçilir. Akşam yeniden kente dönecekseniz kentin ışıklarını görmek için Boztepe'ye bir kez de karanlıkta çıkmayı düşünebilirsiniz. Kalabalık yaz günlerinde teleferik ve otopark yoğun olabilir, bu yüzden hafta içi gelmek daha sakin bir ziyaret sağlar. Tepeden ayrılırken kıyı yoluna inin ve batıya, Perşembe yönüne dönün; sıradaki durak Hoynat Adası.

Kaynak: Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Boztepe; Kültür Portalı, Boztepe; Şenyurt ve Akçay 2016, Seleucia.

Boztepe'den inip kıyı yolundan batıya ilerlediğinizde Perşembe'ye, ardından Ramazan Mahallesi sınırlarındaki Hoynat Adası'na varıyorsunuz. Adayı bulmak kolay, çünkü Perşembe ile Fatsa arasındaki sahil yolunun tam karşısındaki tünel de onun adını taşıyor ve Hoynat Tüneli diye anılıyor. Belediyenin düzenlediği seyir alanında aracınızı uygun bir yere bırakıp teraslara yürüyün. Ada kıyıdan yaklaşık 100 metre açıkta duruyor ve kaynaklara göre yalnızca 700 metrekare kadar bir alanı kaplıyor. Adaya çıkmak yasak; belediye burayı kuşları ürkütmemek için insandan tamamen ayrılmış bir yaşam alanı olarak koruma altına aldı. Bu yüzden durağın asıl işi seyretmek ve dinlemek. Terasta kurulu gözlem dürbünlerinden yararlanın, yanınızda kendi dürbününüz varsa onu da çıkarın. Önce kayaların üstündeki koyu renkli, uzun boyunlu kuşlara bakın; bunlar tepeli karabatak. Tepeli karabatak için Türkiye'de çok az üreme yeri var; il müdürlüğü Hoynat'ı tek yer olarak tanıtırken basında iki yerden biri olduğu yazılıyor. Basına yansıyan sayımlara göre adada 90 çift kadar tepeli karabatak ve 250 çift kadar gümüş martı yaşıyor. Bitki örtüsüyle kaplı tepenin üzerinde zamanla seçilebilen duvar izleri de var. İl müdürlüğü adada tarihi kale ve sarnıç kalıntıları bulunduğunu, bu yüzden 2004'te ikinci derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edildiğini belirtiyor. Kaynaklar adanın eski çağlarda gemicilerin depo ve sığınak olarak kullandığı bir yer olduğunu tahmin ediyor. Tarihi boyunca ise adada kalıcı bir yerleşim olmadığı biliniyor. Nesli tehlike altındaki türleri barındırdığı için Hoynat ayrıca Önemli Kuş Alanı olarak belirlendi. Kıyıdaki düzenlemede seyir terasının yanında kumsala inen ahşap basamaklar ve oturma grupları bulunuyor. Kumsala inip suyun kıyısında durursanız adayı ve kuşları daha alçak bir açıdan görürsünüz. Kuşları gözlerken yüksek sesle konuşmayın, onlara yiyecek atmayın ve ışığı kuşların gözüne doğrultan flaşlı çekimden kaçının. Fotoğraf için uzun odaklı bir objektif burada çok işe yarıyor, çünkü kuşlara yaklaşmanın başka yolu yok. Kuşların kayalarda en kalabalık olduğu dönem üreme mevsimi; bu durakta o dönemde gelirseniz daha canlı bir sahne görebilirsiniz. Perşembe'nin sakin şehir ağına üye olduğu da burada akla gelir; yavaş akan kıyı hayatı bu durağın temposuna da uyuyor. Kısa bir moladan sonra kıyı yolundan batıya devam edin; günün son durağı Yason Burnu.

Kaynak: Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Hoynat Adası; DHA, Hoynat Adası; Karar, Hoynat Adası.

Günün son durağı Perşembe ilçe merkezinin yaklaşık 15 kilometre batısında, Çaytepe sınırları içinde denize uzanan Yason Burnu. Yarımada eski Ordu-Samsun yolunun üzerinde kalıyor ve 2008'de tamamlanan Bolaman-Efirli sahil yolu açıldıktan sonra kolayca ulaşılır hale geldi. Belediye alanda tarihi ve doğal dokuyu gözeterek yürüyüş yolları, otopark ve bilgilendirme kulübesi yaptırdı. Aracınızı otoparka bırakıp yürüyüş yollarından burnun ucuna doğru ilerleyin. Burnun adı Yunan mitolojisindeki Yason'dan geliyor; anlatılara göre Argonotlar Altın Post'u ararken bu kıyıya da uğradı. Antik kaynaklar burada denizcileri koruyan bir Yason tapınağının bulunduğunu, coğrafyacı Skylaks da bir akropolis olduğunu aktarıyor. Bu efsaneyi bilerek kıyıya bakınca, açıklarda akıntılara karşı yol alan küçük gemileri hayal etmek zor değil. Yarımada bugün birinci derece arkeolojik ve ikinci derece doğal sit alanı olarak korunuyor. Burnun kayalık ucuna yürüyün ve denizin her iki yandan aynı anda göründüğü noktayı arayın. Kaynaklar burnun ucunda bir deniz fenerinin durduğunu belirtiyor; feneri ve önündeki kayalığı aynı karede toplamaya çalışın. Yarımadada 19. yüzyıldan kalma tarihi bir yapı da bulunuyor, ama bu durağın asıl konusu burnun kendisi ve manzarası. Kaynaklar bölgenin antik dönemde bir deniz ticareti merkezi olduğunu, yüzey araştırmaları ve kil yataklarının da burada seramik üretimi ve ticareti yapıldığını gösterdiğini aktarıyor. Kıyı boyunca kayaya oyulmuş eski liman izlerine ve balık havuzlarına dikkat edin; kaynaklar bunların bugün de görülebildiğini yazıyor. Burnun yaklaşık 300 metre batısında Yalancı Yason diye anılan ikinci, daha küçük bir çıkıntı var. Batıya baktığınızda hava açıksa Ünye Burnu'nun silueti seçilebiliyor. İl müdürlüğüne göre güneşin doğuşu da batışı da yaz aylarında buradan çıplak gözle izlenebiliyor. Bu yüzden ziyaretinizi akşam saatlerine denk getirin ve güneşin denize indiği anı burada bekleyin. Kayaların arasında oturacak düz bir yer seçin, ama dalga kuvvetliyken kıyının en alçak kayalarına inmeyin. Yarımadanın kıyılarında bol miktarda deniz kabuğu birikiyor; onları yerinde bırakın, çünkü alan koruma altında. Yarımadada ve yakın kıyıda piknik alanları ve dinlenme yerleri bulunuyor. Burun yaz akşamlarında kalabalık olabileceği için otopark için biraz erken gelmek işinizi kolaylaştırır. Gün batımından sonra kıyı yolundan doğuya, Perşembe üzerinden il merkezine dönüş il müdürlüğünün verdiği mesafeye göre yaklaşık 28 kilometre tutar. Dönüş yolunda sağınızda kalan karanlık deniz, sabah Kurul'dan baktığınız aynı kıyıyı bu kez gece çizgisiyle gösterecek.

Kaynak: Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Yason Burnu; Kültür Portalı, Yason Burnu Yarımadası; Wikipedia, Cape Jason.