Bolaman'dan Perşembe Yaylası'na, Kıyıdan Göllere ve Menderese

Güne Bolaman'da, kıyı yolunun hemen yanında başlayın; sabah ışığı denize bakan cepheyi yandan aydınlattığı için konağın ahşap dokusu bu saatlerde en iyi okunur. Aracınızı yolun kenarındaki uygun bir yere bırakıp önce yapıya hiç yaklaşmadan, koyun karşı kıyısından bütün silüete bakın. Bu uzaktan bakış önemlidir, çünkü yapının asıl ilginçliği iki ayrı çağın üst üste binmesindedir. Altta kesme taştan yükselen iç kale duvarlarını, üstte bu duvarların üzerine oturtulmuş ahşap konağı aynı karede görürsünüz. Kaynaklar kalenin denize doğru hafifçe sokulan bir burun üzerinde, gözetleme ve karakol için iç ve dış kale olarak kurulduğunu yazar. Türkçe Vikipedi ayrıca burnun eskiden bir ada olduğunun bilindiğini aktarır; kıyı çizgisine bakarken bu bilgiyi aklınızda tutun. İl Kültür ve Turizm Müdürü'nün Anadolu Ajansı'na anlattığına göre konağın taşıyıcıları doğrudan kale taşlarıdır, yani ahşap yapı kalenin üstüne monte edilmiştir. Yaklaştıkça bu birleşme noktasına dikkat edin; taşın bittiği ve ahşabın başladığı çizgi yapının en güzel ayrıntısıdır. Ardından iki uçtaki cumbalara bakın, çünkü yapıyı yöre mimarisinin tanınmış bir örneği yapan bu çift cumbalı plandır. Küre Ansiklopedi duvarların kesme taş ve moloz taş kullanılarak yığma teknikle örüldüğünü yazar. Türkçe Vikipedi kalenin günümüze ulaşan duvarlarının kara tarafında altı metre yüksekliğe ulaştığını belirtir. Konağın yapım tarihi kaynaklarda ayrışır: bakanlık sayfaları 18. yüzyılı yazar, Türkçe Vikipedi ise 19. yüzyılın başlarını verir. Aynı madde yapının Trabzon valisi Hazinedarzade Süleyman Paşa tarafından misafirhane olarak yaptırıldığını ve zamanla ailenin selamlığına dönüştüğünü anlatır. İngiliz jeolog William John Hamilton'ın 1836'da bu evden söz ettiği de aynı kaynakta geçer. Yapı halk arasında Kademoğlu Konağı adıyla da bilinir; tabelalarda iki adla karşılaşırsanız şaşırmayın. Kültür ve Turizm Bakanlığı konağı bir kez aslına uygun olarak onarmıştır. Anadolu Ajansı'nın haberine göre konak şimdi yöre hayatını anlatacak bir kent müzesine dönüştürülmek üzere yeniden ele alınmaktadır. Bu nedenle içeri girip giremeyeceğinizi yola çıkmadan il kültür ve turizm müdürlüğünden ya da Fatsa'daki yetkililerden sorun. İçeri giremeseniz bile kıyı boyunca ve yolun üst kotundan yapıyı farklı açılardan izlemek mümkündür. Fotoğraf için konağı denizle ve burnun kayalarıyla birlikte alan, biraz uzaktan bir açı arayın. Denize karşı birkaç dakika oturup Bolaman koyunun sakin suyunu seyretmek de bu durağın parçasıdır. Ayrılmadan önce burnun iki yanındaki kıyıya bakın; buradan sonra gün boyunca denizi bir daha görmeyeceksiniz. Bir sonraki durak için Fatsa yönüne dönüp ilçe merkezinden Aybastı yoluna girin.

Kaynak: KTB Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Bolaman Kalesi ve Hazinedaroğlu Konağı; Kültür Portalı; AA, tarihi konak müzeye dönüşüyor; Küre Ansiklopedi, Bolaman Kalesi; Vikipedi, Hazinedaroğlu Konağı ve Bolaman Kalesi.

Fatsa'dan Aybastı yoluna girdikten sonra yol fındık bahçelerinin arasından tırmanmaya başlar ve göl kısa bir sürüş sonunda karşınıza çıkar. İl müdürlüğü gölün bu yolun onuncu kilometresinde olduğunu yazar, Türkçe Vikipedi ise sekizinci kilometreyi verir; tabelaları izlemeniz yeterlidir. Ordu Büyükşehir Belediyesi'nin düzenlemesinden sonra alanda otopark, yürüyüş yolları ve seyir terası vardır. Aracı bıraktıktan sonra önce seyir terasına çıkın ve gölün bütününe bir göz atın. Gölün ortasındaki küçük adacığı buradan rahatça seçersiniz; Vikipedi bu adacığın eski bir yapının kalıntılarıyla ilişkilendirildiğini aktarır. Ardından yürüyüş yoluna inip gölün çevresini yavaş adımlarla dolaşın. Yürürken gölün nasıl oluştuğunu düşünün, çünkü bu durağın asıl hikayesi budur. İl müdürlüğüne göre göl, Bolaman Irmağı ile Yassıtaş mevkii arasında geniş bir alanı etkileyen bir heyelan sonucu oluşmuştur. Toprak kaydığında açılan çukurlar yağış suyuyla dolmuş, bunların bir kısmı zamanla kurumuş ya da tarla açmak için kurutulmuştur. Vikipedi gölün iki ayrı çanaktan oluştuğunu yazar: büyük ve derin bir ana çanak ile batıda, küçük bir eşikle bağlanan sığ bir bölüm. Yürüyüş yolunda batı kıyısına geldiğinizde bu sığ bölümü ve kıyıyı saran sazlığı fark edersiniz. İl müdürlüğüne göre göl altmış dekarlık bir alanı kaplar ve derinliği on ile on beş metre arasında değişir. Aynı sayfa heyelanın bölgedeki üst Kretase flişlerinin yüzeyinde geliştiğini yazar. Göle akan bir dere yoktur, ama küçük bir kanal fazla suyu Bolaman Irmağı'na verir. Gölde birkaç balık türü ve kerevit yaşadığı kaynaklarda yazılıdır; sabah saatlerinde kıyıda olta atanları görebilirsiniz. Göl birinci ve üçüncü derece doğal sit alanı olarak koruma altındadır, bu yüzden yürüyüş yolundan çıkmayın ve sazlığa girmeyin. Su kuşları ve sazlığın sesleri için seyir terasında birkaç dakika sessizce oturmak iyi bir fikirdir. Alanda kano imkanı sunulduğu il müdürlüğü sayfasında yazar; suya açılmak isterseniz güncel durumu yerinde sorun. Habertürk'teki ajans haberi, 2024'teki düzenlemeden sonra gölün kalabalık bir ziyaret noktasına dönüştüğünü anlatır. Bu yüzden hafta sonu öğle saatlerinde yürüyüş yolu dolu olabilir; sakinlik istiyorsanız rotayı hafta içine kaydırın. Fotoğraf için gölü sazlıkla ve arkadaki ağaçlıkla birlikte alan alçak bir açı seçin. Turunuzu bitirince araca dönün ve Aybastı yoluna devam ederek iç kesime, yaylaların başladığı yükseltilere tırmanın.

Kaynak: KTB Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Gaga Gölü; Habertürk (AA), Gaga Gölü; Vikipedi, Gaga Gölü.

Gaga Gölü'nden sonra yol iç kesime girer ve fındık bahçeleri yerini yavaş yavaş ormana bırakır. Ulugöl, Gölköy ilçe merkezinin güneybatısında kalır ve ilçeden gölün yolunu gösteren tabelalar vardır. İlçeye uzaklık kaynaklarda dokuz ile on yedi kilometre arasında farklı verilir; dağ yolunda acele etmeden sürün. Tabiat parkının girişinde aracı otoparka bırakın ve önce gölün kıyısındaki seyir terasına yürüyün. Buradan alanın düzenini görürsünüz: il müdürlüğüne göre tabiat parkında üç heyelan set gölü vardır, biri büyük, ikisi sazlıkla kaplı küçük göllerdir. Adını veren Ulugöl bunların en büyüğüdür ve Vikipedi'ye göre Ordu'nun en büyük gölüdür. Gölün çevresini dolaşan yürüyüş yoluna girin ve turu acele etmeden tamamlayın. Yürürken ağaçlara dikkat edin; Vikipedi alanı saran ormanın kayın, kızılağaç, gürgen ve akçaağaç türlerinden oluştuğunu yazar. Kıyıya yakın sularda yüzen yapraklı bitkileri ve nilüferleri görebilirsiniz; Vikipedi beyaz nilüferin göle dışarıdan getirildiğini de not eder. Küçük göllerin sazlık kıyıları kuş sesleri için iyi bir dinleme noktasıdır; orada birkaç dakika durun. Alan yaklaşık bin iki yüz metre yükseklikte olduğu için yazın bile kıyıdan belirgin biçimde serindir, ince bir üst giysi işinize yarar. Tabiat parkı 2009'da ilan edilmiştir ve yirmi altı buçuk hektarlık bir alanı kaplar. Parkta piknik masaları, çeşme, seyir terası ve yürüyüş yolları bulunur; öğle yemeğini burada ağaçların gölgesinde yapabilirsiniz. Vikipedi gölün yeraltı ve yüzey sularıyla beslendiğini ve birinci sınıf su niteliği taşıdığını yazar. Parkta aile boyu konaklamaya uygun kır evleri bulunduğu da aynı kaynakta geçer. Yanınızda getirdiğiniz her şeyi geri götürün, çünkü göl temiz suyuyla bilinir ve korunan bir alandır. Göl çevresindeki ormanın en ünlü olduğu dönem sonbahardır; il müdürlüğü yaprakların sararmasıyla oluşan renk uyumunu özellikle anar. CNN Türk'ün haberine göre bu dönemde günde binlerce kişi alanı gezer, yani ekimde sabah erken gelmek sakin bir yürüyüş için şarttır. Fotoğrafçılar için en iyi kareler, durgun suyun ormanı yansıttığı rüzgarsız saatlerde çıkar. Temmuzda yerel yönetimlerin düzenlediği Ulugöl şenlikleri alanı çok kalabalık yapabilir; sakinlik istiyorsanız şenlik günlerini önceden öğrenin. Gölün derinliği için kaynaklar birbirinden çok farklı rakamlar verdiği için burada bir sayı vermiyoruz. Turu bitirince araca dönün; son durak olan Perşembe Yaylası kuş uçuşu yirmi kilometre kadar batıdadır ama dağ yolları dolambaçlıdır. Yol tarifini ve yolun açık olup olmadığını güncel bir haritadan kontrol ederek Aybastı yönüne geçin.

Kaynak: KTB Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Ulugöl Tabiat Parkı; CNN Türk, Ulugöl'de sonbahar; Milliyet, Ulugöl Tabiat Parkı; Vikipedi, Ulugöl.

Rotanın son durağı Aybastı ilçe merkezine on yedi kilometre uzaklıktaki Perşembe Yaylası'dır ve yaklaşık bin beş yüz metre yükseklikte, günün en yüksek noktasıdır. Kültür Portalı yayla yolunun büyük kısmının asfalt, kalanının stabilize olduğunu yazar; son kesimde hızınızı düşürün. NTV'nin haberine göre yaylanın girişinde doğal bir göl ve bir şelale vardır; yukarı çıkarken onlar için kısa bir mola verebilirsiniz. Yayla merkezine vardığınızda aracı bırakın ve önce yaylanın neden ünlü olduğunu görmek için menderesler tarafına yürüyün. Menderesler, düz bir çayırın üzerinde ileri geri kıvrılarak akan derelerin çizdiği sıkı kıvrımlardır. Küre Ansiklopedisi bu yapının binlerce yıl süren aşınma ve akarsu hareketleriyle şekillendiğini anlatır. İl müdürlüğü de menderesleri bu coğrafyada benzeri bulunmayan bir oluşum olarak tanıtır ve dünya mirası olarak korunması için tescil çalışması yürütüldüğünü yazar. Kıvrımları en iyi biraz yüksekten görürsünüz; çayırı çevreleyen yamaçlardan birine kısa bir tırmanış bu manzarayı açar. Çayıra inerseniz derelerin kenarına basmamaya ve otlayan hayvanları rahatsız etmemeye özen gösterin. Anadolu Ajansı ve NTV, yaz aylarında menderes çevresinde otlayan koyun sürülerinin ziyaretçilerin ilgisini çektiğini aktarır. Bu sürüler yaylanın canlı bir çalışma alanı olduğunu hatırlatır, bu yüzden çobanların ve köpeklerin yanından sakin geçin. Yayla 1991'de Bakanlar Kurulu kararıyla turizm merkezi ilan edilmiştir ve yaz boyunca kalabalık bir yaşam alanına dönüşür. Anadolu Ajansı yayla pazarında yöre halkının kendi ürettiği ürünleri sattığını yazar; dönüş için yöresel bir şeyler almak isterseniz pazara uğrayın. Yayla kıyıdan çok daha serindir ve sis sık iner; Anadolu Ajansı'nın haberinde yaz ortasında bile hırka giyen ziyaretçiler anlatılır. Sis bastırırsa çayırın ortasında yön kaybetmemek için bilinen patikalarda kalın. Her yıl temmuzda yayla şenlikleri yapılır; il müdürlüğü güreş müsabakaları, at yarışları, folklor gösterileri ve konserleri sayar. Şenlik günlerinde yayla çok kalabalık olur, yol ve otopark dolar; sakin bir akşam istiyorsanız şenlik tarihlerini önceden öğrenin. İl müdürlüğü yaylanın piknik, doğa gezisi ve yamaç paraşütü için uygun olduğunu da belirtir. Küre Ansiklopedi yaylada tarım ve hayvancılığın sürdürüldüğünü ve yaylanın ekoturizm için önemli bir potansiyel taşıdığını yazar. NTV yaylada konaklama için pansiyon ve apart evler bulunduğunu aktarır; gece kalmak isterseniz yerinizi önceden ayırtın. Günün sonunda menderesleri alçalan güneşle birlikte izlemek, kıyıdan başlayan bu tırmanışı kapatmanın en iyi yoludur. Dönüşte karanlık ve sis dağ yolunu zorlaştırabilir, bu yüzden hava kararmadan yola çıkın. Kışın yayla yolu kar ve buz nedeniyle kapanabilir; soğuk mevsimde gitmeyi düşünüyorsanız yolun durumunu önceden sorun.

Kaynak: KTB Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Perşembe Yaylası Menderesler; Kültür Portalı, Perşembe Yaylası; AA, Perşembe Yaylası; NTV, Perşembe Yaylası; Küre Ansiklopedi, Perşembe Yaylası.