Gaga Gölü

Gaga Gölü, Fatsa'dan Aybastı'ya uzanan karayolunun kenarında, fındık bahçeleriyle kaplı yamaçların arasına sığınmış küçük bir heyelan gölüdür. Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü gölü Fatsa'dan Aybastı yönüne giderken yolun onuncu kilometresinde gösterir. Vikipedi ise karayolunun sekizinci kilometresinden ve Yassıtaş Mahallesi'nden söz eder; kaynaklardaki bu küçük fark, gölün ilçe merkezine yakınlığını değiştirmez. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın Ordu envanteri gölü Sefaköy ile Yassıtaş sınırları içinde, Bolaman Çayı'nın batısında konumlandırır. Gölün hikayesi bir toprak kaymasıyla başlar. Bakanlık envanterine göre Bolaman Çayı ile batıdaki Yassıtaş mevkii arasında yaklaşık altı kilometrekarelik bir alanı etkileyen büyük bir heyelan yaşanmıştır. Kayan kütlenin bıraktığı çukurluk zamanla yağış ve yeraltı suyuyla dolmuş ve bugünkü göl ortaya çıkmıştır. İl Müdürlüğü bu heyelanın bölgedeki Üst Kretase flişlerinin yüzeyinde geliştiğini belirtir. Vikipedi heyelanın ardından irili ufaklı pek çok çukurluğun oluştuğunu, bunların çoğunun zamanla kuruduğunu ya da tarla açmak için drenajla kurutulduğunu aktarır. Gaga, o çukurlukların bugüne ulaşan en büyüğüdür. Gaga Gölü bilim dünyasının da ilgisini çeker. Bakanlık envanteri, Akkan ve Gürgen'in 1993 tarihli çalışmasına dayanarak gölün Karadeniz'de görülen tipik heyelan set göllerinden farklı biçimde oluştuğunu yazar. Süleyman Demirel Üniversitesi'nde 2024'te tamamlanan bir doktora tezi Karadeniz'deki sekiz heyelan set gölünü karşılaştırmış ve Gaga'yı yeni bir tipte gelişmiş heyelan set gölü olarak sınıflandırmıştır. Aynı tez Gaga'nın oluşumunda ani ve yoğun yağışların etkili olduğunu vurgular. Gölün ölçüleri mütevazıdır ama içi derindir. Bakanlık envanteri gölü yaklaşık 67 metre yükseltide, 69 bin metrekareyi biraz aşan bir alanda, ortalama 15 metre derinlikte tanımlar. Vikipedi'ye göre göl iki çanaktan oluşur ve büyük çanak yaklaşık 200 metreye 250 metre boyutundadır. Bunun batısında küçük bir eşikle bağlanan, derinliği bir iki metreyi geçmeyen sığ bir bölüm daha vardır. Gölün ortasındaki küçük adacık ilk bakışta dikkat çeker ve Vikipedi adacığın eski bir yapı kalıntısıyla ilişkilendirildiğini not eder. Gaga'ya akan bir dere yoktur. Envantere göre gölün doğal bir girişi ve çıkışı bulunmaz; göl yağışlarla ve yeraltındaki kaynak sularıyla beslenir. Fazla su açılmış bir kanalla tahliye edilir ve bu kanal suyu Bolaman Irmağı'na ulaştırır. Bu yüzden yağışlı mevsimlerde göl taşabilir, kurak dönemlerde ise su seviyesinin belirgin biçimde düştüğü görülür. Vikipedi gölde kerevit, sazan ve yerel balık türlerinin yaşadığını yazarken İl Müdürlüğü dört balık türünden söz eder. Gölün koruma statüsü eskidir. Trabzon Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu alanı 1995'te tescil etmiş, 1999'da da birinci ve üçüncü derece doğal sit alanı ilan etmiştir. Ordu Büyükşehir Belediyesi'nin 2024'te tamamladığı düzenlemeyle göl çevresine yürüyüş yolları, seyir terası, fotoğraf noktaları, salıncaklar ve otopark eklenmiştir. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre düzenlemenin ardından göl, 2025'in ilk dokuz ayında 200 bin dolayında ziyaretçi ağırlamıştır. Ziyarete göl çevresindeki yürüyüş yolunu tamamlayarak başlamak en doğrusudur. Yol boyunca sazlık kıyılarda su kuşlarını ve kıyıya kadar inen ağaçlığı izleyebilirsiniz; Anadolu Ajansı göl çevresinin pek çok kuş türüne ev sahipliği yaptığını belirtir. Seyir terasından adacığa ve iki çanak arasındaki eşiğe bakmak gölün heyelanla şekillenen yapısını anlamayı kolaylaştırır. Akşamüstü güneşi sazlıkları altın rengine boyar ve fotoğraf için en verimli ışık o saatlerde gelir. Kano olanağı mevsime ve işletmeye göre değiştiği için güncel durumu yerinde sorun. Göl doğal sit alanı olduğu için kıyıdaki bitki örtüsüne zarar vermemek ve çöp bırakmamak gerekir. Hafta sonları ve bayram tatillerinde alan kalabalıklaştığından sakin bir yürüyüş için hafta içi sabah saatleri daha uygundur. Ulaşım için Fatsa merkezinden Aybastı yönüne giden karayolunu izlemek yeterlidir ve gölün kenarında otopark bulunur. Toplu taşımayla gelmek isteyenler Fatsa'dan Aybastı yönüne giden araçların güncel bilgisini ilçede almalıdır. Gaga Gölü, iç kesimdeki Perşembe Yaylası'na çıkmadan önce kısa bir mola için de doğal bir duraktır.