Bolaman Kalesi ve Hazinedaroğlu Konağı

Bolaman Kalesi ve Hazinedaroğlu Konağı, Fatsa ilçesine bağlı Bolaman Mahallesi'nde, denize doğru hafifçe uzanan bir burun üzerinde birlikte duran iki ayrı dönemin yapısıdır. Ordu-Samsun karayolu üzerindeki yapı Fatsa'ya yaklaşık dört, Ordu kent merkezine yaklaşık otuz kilometre uzaklıktadır. Altta kesme taştan bir kale, onun iç kalesinin duvarları üzerinde ise iki ucunda cumbaları olan ahşap bir konak bulunur. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bu birlikteliği bölgenin sivil mimarlığının seçkin bir örneği olarak tanıtır. Kalenin yapım tarihi bilinmez. Anadolu Ajansı'nın aktardığı bilgiye göre temeli Bizans döneminde gözetleme ve karakol görevi için atılmıştır. İngilizce Vikipedi ise kalenin Pontos Krallığı tarafından bir gözetleme kalesi olarak yapıldığına dair görüşü aktarır. Vikipedi'ye göre kalenin bulunduğu burun eskiden bir adaydı ve zamanla karaya bağlanmıştır. Kale iç ve dış kale olmak üzere iki bölümden oluşur. İç kale yapının batı ucundadır ve yüksek sur duvarlarıyla çevrilidir. Duvarlar kesme taş ve moloz taş kullanılarak yığma tekniğiyle örülmüştür. Kalenin kara tarafında güneye bakan duvarları Vikipedi'ye göre altı metre yüksekliğe ulaşır. Dış kalenin avlusunu çevreleyen duvarlarda gözetleme kuleleri bulunur. Konak iç kalenin duvarları üzerine oturtulmuştur ve taşıyıcıları doğrudan kale taşlarıdır. İl müdürlüğü konağın 18. yüzyılda yapıldığını yazar, Türkçe Vikipedi ise yapıyı 19. yüzyılın başlarına tarihler; kaynaklar bu noktada ayrışır. Kademoğlu Konağı ve Şerefnur Hanım Konağı adlarıyla da anılır. Vikipedi'ye göre Bolaman'da Hazinedarzade ailesinin yaptırdığı dört konaktan biridir ve Trabzon valisi Hazinedarzade Süleyman Paşa tarafından misafirhane olarak inşa ettirilmiştir. Zamanla ailenin selamlığına dönüşmüştür. Konağı anlatan en eski tanıklıklar 19. yüzyıl gezginlerinden gelir. İngiliz jeolog William John Hamilton 1836'da evin sahibinin Ali Bey adında biri olduğunu yazmıştır. On yıl kadar sonra buradan geçen Fransız coğrafyacı Xavier Hommaire de Hell ise konağın Hazinedarzade ailesinden Ahmed Bey'e ait olduğunu kaydetmiştir. Bu iki kayıt, yapının o dönemde bölgenin önde gelen ailelerinden birinin elinde olduğunu gösterir. Tamamen ahşap olan konak tek katlıdır ve iki ucunda denize doğru taşan büyük cumbalarıyla tanınır. Cumbaları alttan taşıyan eğik ahşap payandalar, taş kale gövdesi ile ahşap ev arasındaki geçişi çok iyi gösterir. Vikipedi'ye göre salon ve küçük köşk, deniz manzaralı resimler ve ahşap oymalarla süslenmiştir. Kesme taş gövdenin üstünde ahşap kaplamalı evin durduğu bu görüntü, Karadeniz kıyısında başka bir benzerine kolay rastlanmayan bir siluet oluşturur. Konak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından aslına uygun olarak onarılmıştır. Bir süre başka amaçlarla kullanılan yapının kent müzesine dönüştürülmesi için çalışmalar başlatıldığı Anadolu Ajansı tarafından duyurulmuştur. Habere göre konağın mülkiyeti Ordu Üniversitesi'ndedir ve yapı Fatsa Belediyesi'ne tahsis edilmiştir. Planlanan müzede yöreye ait tarım aletlerinden el sanatlarına kadar bölgenin gündelik yaşamını anlatan eserlerin sergilenmesi hedeflenmektedir. Yapı restorasyon ya da düzenleme sürecinde olabileceği için iç mekanın açık olup olmadığını gitmeden önce işleten kurumdan sorun. Kale ve konak, iç gezilemese bile dışarıdan uzun uzun bakmaya değer. Konağın kara tarafındaki cephesi taş gövdeyi ve iki cumbayı aynı karede gösterir. Burnun kıyısından bakıldığında ise yapının denizle ilişkisi çok daha iyi anlaşılır. Bolaman, Ordu ile Samsun arasındaki kıyı karayolunun hemen kenarında olduğu için araçla kolayca ulaşılır. Fatsa'dan gelenler için mesafe kısa olduğu için yapı yarım günlük bir kıyı gezisine rahatça eklenir. Öğleden sonra ışığı ahşap cepheyi daha sıcak gösterir, sabah saatlerinde ise kıyı daha sakindir. Yakındaki Gaga Gölü ve Fatsa'nın iç kesimindeki yayla yolu, gezinin devamı için iyi seçeneklerdir.