
Bilecik'te Bir Gün Vezirhan'dan Harmankaya'ya
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Bu rota, Bilecik'in tarihini ve doğasını tek günde dört durakta bir araya getirir. Yolculuk, il merkezine bağlı Vezirhan beldesindeki Köprülü Mehmed Paşa Kervansarayı ile başlar. Bursa ve İznik'ten Eskişehir'e ve Anadolu içlerine uzanan yol üzerinde önemli bir konaklama yeri olan Bilecik'in yol kültürünü anlamak için en uygun giriş burasıdır. Han, 17. yüzyılın ortalarında yapılmış, kaynaklara göre 1655 ile 1665 arasına tarihlenen bir menzil yapısıdır. Güncel kullanımı ve iç mekana girişi konusunda kesin bilgi bulunmadığı için bu durak dıştan okunur; ziyaretten önce il müdürlüğüne ve Vakıflar'a danışılmalıdır.
İkinci durak Belekoma, yani Bilecik Kalesi ve çevresidir. Bizans döneminde kentin bu adla anıldığını, yerleşimin Hamsu ve Tabakhane dereleri arasındaki bir kaya çıkıntısında kurulan kalenin çevresinde geliştiğini resmi kaynaklar yazar. Kalıntıların bugünkü durumu ve erişimi hakkında resmi bilgi bulunmadığından bu durak, kentin çekirdeğini tarih ve coğrafya üzerinden okumaya ayrılmıştır. Aynı ilçe merkezindeki Bilecik Saat Kulesi de şehirde geçerken gözünüze çarpacak bir başka tarihi duraktır.
Üçüncü durak Söğüt Ertuğrul Gazi Müzesi'dir. 1900'lerin başında yapılmış ahşap bir yapı olan müze, 2001'den beri Yörük etnografyasından kilim ve halılara, sancaktan sikkelere uzanan bir sergi sunar. Söğüt'ün tarihteki yeri yalnızca kısa ve nötr bir bağlamla anılır; asıl odak müzedeki eşyalardır.
Son durak Harmankaya Kanyonu Tabiat Parkı'dır. Yenipazar ile İnhisar arasındaki bu dar ve derin kanyon, yürüyüş yolları ve seyir alanlarıyla günü doğada kapatır. Kanyonun uzunluğu, yüksekliği ve ilan yılı kaynaklara göre değiştiği için ölçüler yaklaşık verilmiştir. Kanyoning ve tırmanış gibi etkinlikler için yetkili kurumdan ve güncel duyurulardan teyit almak gerekir.
Sıralama, kent merkezinden başlayıp ilçelere açılan bir gün planıdır. Gün iki ayrı ilçeye yayıldığı için yola erken çıkmak rahatlık sağlar. Her durağın süresi yaklaşık verilmiştir ve ulaşım koşullarına göre değişebilir. Duraklar arası mesafe ve sürelerin hiçbiri resmi kaynaklarda verilmediği için yazılmamıştır. Açılış saati ve giriş ücreti rakamla yazılmadı; ilgili resmi sayfalardan kontrol edin. Rahat ayakkabı, su ve gün ışığı rotanın en önemli üç hazırlığıdır; Harmankaya'ya hava kararmadan varmaya özen gösterin.
Süre: tam gün. En iyi zaman: Duraklar arasında araçla ilerlediğiniz, gün ışığının uzun olduğu bir günde sabah erken yola çıkın.. Ulaşım: Duraklar arasında özel araç ya da kiralık araç gerekir. Güncel toplu taşıma bağlantıları için il müdürlüğüne ve ilçe belediyelerine danışın.
Kaynaklar
- Bilecik İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Köprülü Mehmet Paşa Kervansarayı, https://bilecik.ktb.gov.tr/TR-69108/koprulu-mehmet-pasa-kervansarayi.html
- TDV İslam Ansiklopedisi, Vezirhan Külliyesi, https://islamansiklopedisi.org.tr/vezirhan-kulliyesi
- Tarım ve Orman Bakanlığı Bilecik İl Müdürlüğü, Bilecik Tarihi, https://bilecik.tarimorman.gov.tr/Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=33
- Kültür Portalı, Söğüt Ertuğrul Gazi Müzesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bilecik/gezilecekyer/sogut-ertugrulgaz-muzes
- Kültür Portalı, Harmankaya Kanyonu, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bilecik/gezilecekyer/harmankaya-kanyonu
Rota Durakları

Köprülü Mehmed Paşa Kervansarayı (Vezirhan)
Vezirhan, Bilecik Merkez ilçesine bağlı bir belde ve rotanın ilk durağıdır. Buradaki tarihi yapı, adını belde adına da veren Köprülü Mehmed Paşa Kervansarayı'dır. Güncel kullanımı ve iç mekana giriş konusunda kesin bilgi yoktur; ziyaretten önce Bilecik İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden ve Vakıflar'dan teyit alın. Bu yüzden durağı, yapıyı dıştan ve çevresinden okumak üzerine kurduk. TDV İslam Ansiklopedisi yapıyı 17. yüzyılın ortalarında inşa edilen bir menzil külliyesi olarak tanıtır. Külliyeyi Sadrazam Köprülü Mehmed Paşa'nın yaptırdığı yazılır; il müdürlüğü ise yapının Köprülü Mehmed Paşa'nın vakıf eseri olarak tapuda kayıtlı olduğunu belirtir. Yapım yılı kaynaklarda farklı verilir ve kaynaklara göre 1655 ile 1665 arasında bir tarih söz konusudur. Yapım tarihini gösteren bir kitabe bulunmadığı için bu belirsizlik sürmektedir. Külliye han, hamam ve camiden oluşuyordu; hamam günümüze ulaşmamıştır, cami ise yapı topluluğunun bir parçası olarak anılır. Külliyenin inşasından sonra bölgenin Vezirhan adıyla tanındığı yazılır. Han, yaklaşık doğu-batı doğrultusundaki ana yola paralel yerleştirilmiştir ve bu yerleşim yol kenarındaki işlevini açıkça gösterir. Ölçüsü yaklaşık 101,5 x 27,2 metredir; il müdürlüğüne göre yapı 3008 metrekarelik bir alan üzerindedir. Plan dikdörtgen, simetrik ve üç bölümlüdür; orta bölüm yanlardakilerden biraz farklıdır. Yola bakan uzun cephede eşit aralıklarla sıralanan payandalar yapıya kale görünümü verir, bu yüzden önce cephe boyunca yürüyüp payandaların ritmine bakın. Cephenin ortasında iki payeye oturan, tuğladan sivri kemerli üç açıklık orta bölüme geçit verir. TDV'ye göre orta bölümün duvarlarının alt kısmı ve ön cephe bir sıra kesme taş ile üç sıra tuğladan oluşan almaşık örgüdür; diğer duvarlar moloz taştır. Taş ve tuğla dizilerinin yan ışıkta nasıl göründüğünü fotoğraflamak için öğleden sonra uygun olabilir. Kaynaklarda anlatılan iç düzende duvarlara ocaklar yerleştirilmiş, üstlerine küçük mazgal pencereler açılmıştır. Yanlardaki sekiler zeminden yüksek tutulmuş, ortada araba ve atlar, iki yanda yolcular konaklamıştır. Yapının üstü iki yana meyilli ahşap kırma bir çatıyla örtülüydü ve bu çatı 20. yüzyılın başında yıkılınca han terk edildi. İl müdürlüğüne göre restorasyon 2007'de başladı ve üç yılda tamamlandı. TDV, planı bakımından yapının 17. yüzyılın başında Edirne'de yapılan Ekmekçizade Ahmed Paşa Kervansarayı'nın planını tekrar ettiğini yazar. Aynı madde, yakın zamandaki onarımın yapının özgünlüğünü büyük ölçüde etkilediğini de belirtir; bu nedenle yapıya, yeniden ayağa kaldırılmış bir tarihi yapı gözüyle bakın. Bilecik'in Bursa ve İznik'ten Eskişehir'e ve Anadolu içlerine giden yol üzerinde önemli bir konaklama ve dinlenme yeri olduğunu Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüğü yazar. Bu bağlam, hanın neden burada yapıldığını anlamanıza yardım eder. Belde sokaklarında kısa bir yürüyüşle çevreyi görebilirsiniz. Sonra bir sonraki durak olan Belekoma için il merkezine doğru araçla ilerleyin.
Kaynak: Bilecik İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, TDV İslam Ansiklopedisi, Tarım ve Orman Bakanlığı Bilecik İl Müdürlüğü.

Belekoma (Bilecik Kalesi)
Belekoma, Bilecik kent merkezinin tarihi çekirdeği olarak anlatılan kale ve çevresidir. Bu durak, kalıntıdan çok bir tarih ve coğrafya okuma durağıdır. Kalıntıların görünür durumu, erişim yolu ve ziyaret koşulları resmi kaynaklarda anlatılmıyor; bu nedenle gitmeden önce belediyeye ya da il müdürlüğüne danışın. Hamsu Deresi Yürüyüş Parkuru adı yalnızca bir harita kaydında geçer; parkurun uzunluğu ve süresi hakkında da bilgi yoktur. Tarım ve Orman Bakanlığı Bilecik İl Müdürlüğü'ne göre Bizans döneminde şehir Belekoma adıyla anılıyordu. Şehir, bugünkü Bilecik'in doğusunda, Hamsu ve Tabakhane derelerinin oluşturduğu vadiler arasındaki bir kaya çıkıntısı üzerindeki kalenin çevresinde kurulmuştu. Aynı kaynak, Bizans döneminde Bilecik'in bir tekfurluk olduğunu yazar. Roma İmparatorluğu 395'te ikiye ayrılınca Bitinya bölgesi ve Bilecik Doğu Roma sınırları içinde kaldı. Aynı kaynağa göre kale çevresindeki kent, Bizanslılar ile Emeviler ve Abbasiler arasında birkaç kez el değiştirdi. Abbasi Halifesi Harun Reşid döneminde, 797 yılında bölgenin fethedildiği belirtilir. İlin bilinen en eski adları Agrilion ve Agrillum olarak verilir. Kaynak, ilk yerleşimin MÖ 3000'den öncesine uzandığını ve o yıllarda tunç yapımı için Bilecik'ten kalay çıkarıldığının bilindiğini de yazar. Antik çağ için Bilecik'e özgü bilgi azdır; kentin yaşamı Bitinya bölgesinin genel tarihi içinde anlatılır. Osmanlı kaynaklarına göre Osman Bey 1299 yazının başında Belekoma kalesini aldı. Kaynağa göre kent zamanla bugünkü yerleşim yerine doğru gelişti. Aynı sayfa, kentin kurulduğu alanın yerleşime elverişli olmamasının daha hızlı gelişmeyi engellediğini söyler. Bu yüzden kale çevresine yaklaşırken iki vadinin arasındaki yükseltiyi ve eğimi gözlemek, anlatılanı kavramanın en iyi yoludur. Alana ulaşabilirseniz kaleyi ve vadiyi geniş açıyla fotoğraflayın; sabah ve öğleden sonra ışığı kayalık yüzeyi daha belirgin gösterir. Zemin durumu bilinmediği için rahat ve sağlam tabanlı ayakkabı giyin, yanınıza su alın. Alandaki uyarı levhalarına uyun, kalıntılara tırmanmayın ve taş ya da parça almayın. Erişim mümkün değilse bu zamanı kent merkezinde yürüyerek geçirin. Bilecik Saat Kulesi de aynı ilçe merkezindedir ve geçerken görülecek bir başka tarihi yapıdır. Kentin bugünkü merkezinden kale yönüne bakıp iki dere vadisinin nasıl bir kent yerleşimi doğurduğunu düşünmek, durağın en değerli kısmıdır. Sonraki durak için Söğüt yönüne araçla ilerleyin.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı Bilecik İl Müdürlüğü, Bilecik Tarihi.

Söğüt Ertuğrul Gazi Müzesi
Söğüt, rotanın üçüncü durağıdır ve müze Söğüt ilçe merkezindedir. Açılış saati ve giriş ücreti için de muze.gov.tr sayfasındaki güncel bilgiye bakın. Kültür Portalı'na göre bina, kesin yapım tarihi bilinmemekle birlikte 1900'lerin başında Belediye Reisi Memiş Ağa tarafından Sargı Evi olarak yaptırılmıştır. Yapı ahşap işçiliğiyle dikkat çeker, bu yüzden önce dışarıdan cepheyi inceleyin. Ön cephede yan yana iki yuvarlak kemerli kapı bulunur. Yan duvarlarda dikine dikdörtgen birer pencere ve üstlerinde üçgen alınlıklar yer alır. Ahşap kırma çatı alaturka kiremitle kaplıdır. Yapı eski Türk evi mimarisiyle restore edilmiş ve 2001 yılında müze olarak hizmete açılmıştır. Cepheyi fotoğraflarken kapıların kemer çizgisini ve çatı saçağını kadraja alın. Müzede Söğüt ve civarında ile yakın çevrede yaşayan Yörüklere ait etnografik eserler ve eşyalar sergilenir. Sergide bir sancak bulunur. Eski giyim ve kuşam örnekleri de gösterilir. El dokuması kilim ve halılara yakından bakın; renk, doku ve dokuma sıklığı gözle ayırt edilebilir. Silahlar ayrı bir grup olarak sergilenir. Ölçü ve tartı aletleri, gündelik ticaretin araçlarını gösterdiği için ilgi çekicidir. Peşkir ve para keseleri de sergide yer alır. Arkeolojik koleksiyonda Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait sikkeler ile Roma dönemine ait toprak kaplar vardır. Sikkelerde farklı dönemlerin aynı bölgedeki izlerini karşılaştırabilirsiniz. Sergi düzeni zamanla değişebileceği için salonları sırayla gezin ve etiketleri okuyun. Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüğünün metnine göre Osmanlı vakanamelerinde Kayıların Söğüt ve çevresine yerleşme tarihi 1230'lu yıllar olarak gösterilir. Bu kısa bağlam, ilçenin tarihteki yerini hatırlatır; müzenin asıl konusu ise sergilenen eşyalardır. Müze bir ev ölçeğindedir, bu nedenle bir saat çoğu ziyaretçi için yeterli olabilir. Kalan zamanı ilçe merkezinde kısa bir yürüyüşe ayırabilirsiniz. Son durak için Yenipazar ve İnhisar arasındaki Harmankaya yönüne araçla ilerleyin.
Kaynak: Kültür Portalı, Söğüt Ertuğrul Gazi Müzesi.

Harmankaya Kanyonu Tabiat Parkı
Harmankaya Kanyonu Tabiat Parkı rotanın son ve en doğa ağırlıklı durağıdır. Kanyon Yenipazar ve İnhisar ilçeleri arasında yer alır. Kültür Portalı'na göre Tabiat Parkı olarak 2012 yılında ilan edilmiştir; başka kaynaklarda 2013 de geçer. Adres olarak Yenipazar'a bağlı Karahasanlar köyü verilir. Kanyon geçişi yapmak isteyen sporcular Yenipazar ilçesindeki giriş kısmından başlar, çıkış ise Harmanköy tarafındadır. Bu rotanın amacı kanyon geçişi değil, parkın yürüyüş ve seyir alanlarından doğayı görmektir. Uzunluk yaklaşık 2,5 kilometre olarak verilir; yükseklik yer yer 700 metreye ulaşır, ancak kaynaklara göre bu ölçüler farklılık gösterir. Bu yüzden rakamları kesin değil, yaklaşık olarak düşünün. Derin yarıklar ve bu yarıklarla oluşan yüksek duvarlar kanyonun belirleyici görüntüsüdür. Parkta yürüyüş yolları, manzara seyir alanları ve piknik üniteleri bulunur. İlk işiniz seyir alanlarından kayalık duvarları yukarıdan görmek olsun. Alanda karaçam, kızılçam, ardıç ve meşe türü ağaçlar yaygındır. Kanyon yaban domuzu, ayı, kurt, tilki, çakal, tavşan ve bazı küçük memeliler ile yırtıcı ve ötücü kuşların yaşam alanıdır. Hayvanlara yaklaşmayın, yem vermeyin ve sessiz hareket edin. Akarsu balık türleri de kanyon faunasının önemli bir parçasıdır. Alandaki şelalelerin 20 metreden yüksek olduğu belirtilir. Kuş gözlemi, kanyoning ve kaya tırmanışı gibi etkinliklerin bu parkta yapılabildiği yazılır. Giriş ücreti ve açılış saati rakamla yazılmadı; güncel bilgiyi resmi kaynaklardan kontrol edin. Kamp kurmak isteyenlerin kanyon çıkışındaki Harmanköy'e uğradığı yazılır. Dar vadide fotoğraf çekerken geniş açılı bir bakış duvarların yüksekliğini gösterir. Mevsimden mevsime alanın görünümü değişebilir. Dürbünle kuş gözlemi için gün ışığının ilk saatleri uygundur. Çöplerinizi geri götürün, bitkilere ve kayalara zarar vermeyin. Rota burada, Vezirhan'daki yol üstü han ile bu doğal geçidin birlikte gösterdiği Bilecik'in iki yüzüyle kapanır. Hava kararmadan dönüş için yeterli zaman payı bırakın.
Kaynak: Kültür Portalı, Harmankaya Kanyonu.
Yorumlar
Yükleniyor...
