Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Belekoma (Bilecik Kalesi)
Tarihi & Kültürel YerlerKaleler & Saraylar

Belekoma (Bilecik Kalesi)

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Belekoma (Bilecik Kalesi)

Bilecik Merkez, Bilecik

Mekan Hakkında

Belekoma, Doğu Roma döneminde bugünkü Bilecik'in adı olarak kullanılan yerleşimin ve onun kalesinin adıdır. Aynı ad kaynaklarda Belokome ya da Belo Kome biçimlerinde de geçer. Kültür Portalı ve Tarım ve Orman Bakanlığı Bilecik İl Müdürlüğü'nün tarih sayfaları, kentin Bizans döneminde bu adla anıldığını yazar. Bu sayfalara göre yerleşim, bugünkü Bilecik'in doğusunda, Hamsu ve Tabakhane derelerinin oluşturduğu vadiler arasındaki bir kaya çıkıntısı üzerine kurulan kalenin çevresinde ortaya çıkmıştır. Kısacası Belekoma, düz bir ovadaki kale değil, iki dere vadisinin arasında yükselen bir çıkıntının yerleşimidir. İl müdürlüğünün anlatısına göre Roma İmparatorluğu 395 yılında ikiye ayrılınca Bitinya bölgesi ve Bilecik, Doğu Roma sınırları içinde kalmıştır. Aynı sayfa, Bizans döneminde Bilecik'in bir tekfurluk olduğunu ve Belekoma Kalesi'nin bu dönemde inşa edildiğini bildirir. Kalenin yapım yılı ve yaptıranı bu resmi sayfalarda verilmediği için burada da belirtilmiyor. Kültür Portalı, Bizans döneminin önde gelen yerleşimleri arasında Belekome, Malagina ve Mesonesos'u sayar. Aynı kaynağa göre çevresi kaleyle korunan Belekoma kenti, Bizanslılar ile Emeviler ve Abbasiler arasında tarih boyunca birkaç kez el değiştirmiştir. İl müdürlüğü, 797 yılında Harun Reşid döneminde Bilecik ve Söğüt çevresinin Abbasi idaresine girdiğini yazar. Kültür Portalı ayrıca Bilecik'in Bizans için ileri bir karakol olduğunu ve 11 ile 13. yüzyıllar arasında Bizans ile Selçuklu mücadelesine sahne olduğunu belirtir. Osmanlı kaynaklarına dayanan anlatıya göre 1299 yılının yaz başında Osman Bey Belekoma kalesini almıştır. Kentin adı ayrı bir merak konusudur. Kültür Portalı, Prof. Dr. Bilge Umar'ın Bithynia adlı kitabından bir değerlendirmeyi aktarır. Bu araştırmacıya göre Agrilion adının öz biçimi, dorukların boğaz yeri anlamına gelen bir ifadedir. Aynı araştırmacı, Bilecik'in atası olan yerleşimin son Bizans çağındaki adının Belo Kome olduğunu ve bu adın tarihçi Pakhymeres'in yapıtında geçtiğini söyler. Umar, Belo sözcüğünün o dilde bir anlamı bulunmadığını da yazar. Alıntılanan bir başka görüşe göre Belo Kome, Türkçe Bilecik adının Rum ağzına uydurulmuş biçimidir. Umar'ın kendi değerlendirmesi ise adın Trak kökenli bir dilden gelmiş olabileceği yönündedir. Kültür Portalı halk arasında dolaşan iki söylenceyi de kaydeder, ama bunlar bilimsel açıklama değil, anlatıdır. Adın kökeni konusunda kesin bir hüküm bulunmadığı için burada yalnızca kaynakta geçtiği kadarıyla anlatıyoruz. Agrilion'u Belekoma ile karıştırmamak gerekir. Kültür Portalı, gezginlerin Agrilion adlı antik kenti şehrin yaklaşık 2,5 kilometre güneybatısındaki Beşiktaş Tepe'de andığını yazar. Aynı sayfa, bu tepede anıt mezar, tümülüs, su kemeri ve su kanalı gibi kalıntıların bulunduğunu belirtir. Belekoma kalesi ise yukarıda anlatılan dere vadilerinin arasındaki çıkıntıdadır ve şehrin doğu tarafında aranır. Bilecik'in geçmişi kaleden çok daha eskiye uzanır. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, ilk yerleşimin Milattan önce 3000 öncesine gittiğini ve o çağlarda tunç yapımı için kalay çıkarıldığının bilindiğini yazar. Kültür Portalı, Bilecik'in Hitit ve Frig egemenlik bölgeleri içinde kaldığını, sonra Bitinya Krallığı sınırlarına girdiğini anlatır. Belekoma bu uzun hikayenin Bizans dönemindeki halkasıdır. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, Roma ve Bizans zamanında kent merkezinin küçük bir yer olduğunun sanıldığını belirtir. Aynı sayfaya göre Türklerin eline geçtikten sonra kent önem kazanmıştır. Osmanlı döneminde Bilecik giderek gelişmiş, ancak il müdürlüğünün ifadesiyle kentin kurulu olduğu alan iskana uygun olmadığı için gelişme hızlı olmamıştır. Yine de şehir, Bursa ve İznik'ten Eskişehir'e ve Anadolu içlerine giden yol üzerinde önemli bir konaklama ve dinlenme yeri olarak önemini korumuştur. Kale çevresinde kurulan yerleşim sonraki yüzyıllarda bugünkü şehir merkezine doğru gelişmiştir. Bu nedenle Belekoma bugün modern şehrin çekirdeği olarak değil, şehrin doğusunda kalan eski çekirdek olarak okunmalıdır. Şehir merkezinde ise 1907 tarihli Bilecik Saat Kulesi gibi daha geç dönemin yapıları görülür. Ziyaret öncesi dikkat edilecek noktalar var. Resmi sayfalarda kalıntıların bugünkü görünür durumu, erişim yolu ve ziyaret koşulları yer almıyor. Harita kayıtlarında alanın çevresinde bir yürüyüş parkuru işlenmiş görünüyor, ancak erişim ve ziyaret durumunu Bilecik Belediyesi ya da Bilecik İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden teyit etmek gerekir. Eğimli ve kayalık bir vadi kenarında gezileceği için sağlam ayakkabı giymek ve hava durumuna bakmak yerinde olur. Kayanın ve vadinin biçimini anlamak için iki dere arasındaki çıkıntıya farklı noktalardan bakın. Fotoğraf için gün ışığının yan düştüğü sabah ve ikindi saatleri, kaya yüzeyini ve vadiyi daha okunur kılar. Alanı gezerken kalıntılara basmamaya ve çevreyi temiz bırakmaya özen gösterin.

Yorumlar

0/1000

Yükleniyor...

Konum - Belekoma (Bilecik Kalesi)

Mekan Bilgisi
MekanBilecik Merkez, Bilecik
TürTarihi & Kültürel Yerler
Yol Tarifi Al