W Dolnej Sakarii znajdują się zamki, ujście rzeki oraz lasy łęgowe.

Rozpocznij swoją wędrówkę na wzgórzu Harmantepe, na północ od Adapazarı, gdzie znajduje się zamek. Portal kulturowy informuje, że do zamku można dotrzeć drogą polną, odchodzącą w lewo od drogi prowadzącej z Küçük Söğütlü do wsi Akçakamış. Według Ministerstwa Kultury i Turystyki, ostatnie dwa kilometry drogi są utwardzone, ale można nią przejechać przez cały rok; jednak w deszczowych warunkach dojazd może być utrudniony. Zaparkuj samochód w bezpiecznym miejscu na drodze, tak aby nie blokować przejazdu maszyn rolniczych. Najpierw zatrzymaj się i przyjrzyj się miejscu, na którym stoi zamek. Zamek jest niewielki, usytuowany na naturalnym wzgórzu, a wokół rozciąga się płaski teren. Portal kulturowy opisuje, że kiedyś ten teren był podmokły i bagnisty, a dzięki kanałom poprowadzonym po obu stronach, przekształcono go w żyzne pola. Wyobraź sobie, że płaski teren, który widzisz dzisiaj, to bagno; tylko wtedy zrozumiesz, jak wyraźnym punktem był zamek w tamtym otoczeniu. Artykuł na Wikipedii informuje, że zamek znajduje się w bezbronnej pozycji na rozległej równinie i że uważa się, że wokół niego znajdował się rów, choć jego ślady są niejasne. Zanim się tam udasz, upewnij się, że zamek jest otwarty dla zwiedzających. Według informacji na stronie ministerstwa, w 2023 roku trwają prace konserwatorskie i wykopaliskowe, a zamek jest zamknięty dla zwiedzających. Dlatego nie próbuj wchodzić do środka; jeśli zobaczysz ogrodzenie, taśmę ostrzegawczą lub inne znaki, nie przechodź ich i nie wchodź na teren wykopalisk. Mury zamku są dobrze widoczne z daleka, na tle płaskiej równiny, więc zaplanuj swoją wizytę jako spacer po zewnątrz. Podczas spaceru wokół murów, zapoznaj się z planem. Źródła podają, że zamek ma kształt zbliżony do elipsy, a jego okrągły zarys murów jest łatwo zauważalny nawet z daleka. Grubość murów wynosi 2 metry, a ich wysokość waha się od 8 do 10 metrów. Zwróć uwagę na sześć baszt o średnich wymiarach około 5 na 5 metrów i sprawdź odległości między nimi. W basztach poszukaj dwóch szczegółów. Po pierwsze, okrągłe otwory: ministerstwo wyjaśnia, że wewnątrz baszt umieszczono drewniane belki w formie kraty, aby wzmocnić konstrukcję; gdy belki te uległy zepsuciu, pozostały po nich otwory. Po drugie, otwory wentylacyjne skierowane w różnych kierunkach, znajdujące się na górze baszt. Zamek ma pięć portali o różnych kształtach i rozmiarach, a główna brama znajduje się na południu. Obok bram znajdują się otwory, w których umieszczano drewniane zasuwki, blokujące skrzydła bramy od wewnątrz; przyjrzyj się im, jeśli są wid Opuszczając pole, skręć na drogę asfaltową i kieruj się na północny wschód w stronę Seyifler; odległość między tymi miejscami wynosi około 10 kilometrów w linii prostej. Źródło: Wydział Kultury i Turystyki Województwa Sakarya; Portal Kultury; Broszura turystyczna Gminy Metropolitalnej Sakarya, 2025; Wikipedia.

Do zamku Seyifler można dojechać z północnej części Ferizli, od wejścia do wioski Seyifler. Portal Kultury informuje, że zamek znajduje się na terenie wioski, 30 kilometrów od centrum miasta. Nie spodziewajcie się tutaj centrum informacyjnego ani znaków; ruiny zamku znajdują się na obrzeżach wioski, otoczone drzewami i roślinnością. Zaparkujcie samochód przy drodze, tak aby nie blokować przejazdu, a następnie przejdźcie pieszo do ruin. Najpierw przyjrzyjcie się otoczeniu, ponieważ to właśnie ono pozwala zrozumieć znaczenie tego miejsca. Zamek został zbudowany na półwyspie, w miejscu, gdzie rzeka Sakarya zbliża się do rzeki Çark Suyu i się z nimi łączy. Wikipedia informuje, że w starożytności ten strategiczny obszar nazywany był Mesonesion, czyli "Wyspa Środkowa". Rzeka Çark Suyu, zgodnie z informacjami zawartymi w broszurze gminy, to około 45-kilometrowy strumień, który odprowadza nadmiar wody z jeziora Sapanca i wpływa do rzeki Sakarya w pobliżu wioski Seyifler. Oznacza to, że po jednej stronie jesteście blisko jeziora, a po drugiej rzeki; zamek kontroluje wąskie gardło między tymi dwoma źródłami wody. Portal Kultury twierdzi, że zamek został prawdopodobnie zbudowany w celu zabezpieczenia drogi między Morzem Czarnym a Adapazarı, a także mostów nad rzekami Çark Suyu i Sakarya. To stosunkowo niewielki zamek, o wymiarach około 80 na 80 metrów. Dokładna data budowy nie jest znana; Wikipedia podaje, że prawdopodobnie został zbudowany w XII lub XIII wieku, a broszura gminy podkreśla, że data ta nie jest pewna. Teraz poszukajcie tego, co przetrwało. Portal Kultury informuje, że dwie półkoliste wieże znajdujące się w zachodniej i północnej części zamku wciąż stoją. Broszura dodaje, że te dwie wieże znajdują się w odległości około 10 metrów od siebie, a między nimi pozostał fragment muru. Wikipedia opisuje, że ruiny znajdują się wzdłuż brzegu strumienia, a na obszarze za nimi, który jest wykorzystywany jako pole, pozostałości grubych murów zostały w dużej mierze zniszczone, zachowały się jedynie ich fundamenty. Nie wchodźcie na pola; obserwujcie pozostałości murów z drogi i z brzegu strumienia. Zwróćcie uwagę na przekrój muru. Źródła informują, że mury zostały zbudowane w technice, w której zewnętrzna strona była wykonana z kamieni okładzinowych, a wnętrze wypełnione gruzem. W zniszczonym rogu możecie zobaczyć te dwie warstwy obok siebie; tutaj możecie zobaczyć, co z zewnątrz wydawało się być jednolitym wzorem. Wikipedia również zauważa, że styl architektoniczny obu zamków jest podobny. Pamiętajcie o historycznym znaczeniu tego zamku. Zgodnie z informacjami zawartymi w artykule, zamki Seyifler i Harmantepe były ważne dla podboju terenów na północ od rzeki, a Seyifler Po wyjeździe kontynuuj w kierunku Karasu, jadąc na północ; ujście rzeki w Yenimahalle znajduje się w odległości około 22 kilometrów w linii prostej. Źródło: Portal Kultury; Broszura turystyczna Gminy Metropolitalnej Sakarya, 2025; Wikipedia.

Po wjeździe do dzielnicy Yenimahalle w Karasu, zbliżacie się do miejsca, gdzie rzeka uchodzi do morza. Urząd Kultury i Turystyki informuje, że od wejścia do dzielnicy aż do Morza Czarnego, na długości około kilometra, wytyczono ścieżkę spacerową, wyłożoną kostką brukową. Zostawcie samochód przy wejściu do dzielnicy i przespacerujcie się tą ścieżką; podziwianie ostatniego kilometra rzeki to główny cel tego miejsca. Zanim rozpoczniecie spacer, zastanówcie się, skąd pochodzi rzeka. Według urzędu, rzeka Sakarya wypływa z Eskişehir, pokonuje 824 kilometry i wpada do Morza Czarnego, przekraczając granice dzielnicy Yenimahalle. Encyklopedia Küre określa rzekę jako trzecią najdłuższą rzekę w Turcji, po Kızılırmak i Tygrys, oraz jako największą rzekę w północno-zachodniej Anatolii. Ta sama źródło podaje również, że rzeka zawdzięcza swoją nazwę greckiemu bogu rzek, Sangariusowi. Według Küre, rzeka, przyjmując dopływy Mudurnu Çayı na północy Niziny Adapazarı oraz Çark Suyu, którą widzieliście wcześniej w Seyifler, dociera do morza. Podczas spaceru obserwujcie powierzchnię rzeki. Urząd określa to miejsce jako miejsce, gdzie słodka woda łączy się z wodą słoną. Zobaczycie łodzie rybackie przy brzegu oraz stare platany po obu stronach ścieżki. Według ogłoszenia urzędu miasta, na powierzchni 6380 metrów kwadratowych utworzono teren rekreacyjny, ścieżkę rowerową, miejsca do siedzenia, zadaszone miejsca oraz tereny do wędkowania; broszura urzędu miasta informuje, że prace te zostały ukończone w sezonie 2025. To dobre miejsce, aby usiąść na ławce i obserwować przepływ rzeki. Po dotarciu do końca ścieżki i ujścia rzeki do morza, zwróćcie uwagę na kształt delty. Zgodnie z artykułem Wikipedii poświęconym delcie Sakarya, delta ta nie tworzy wyraźnego półwyspu w kierunku morza, tak jak delty rzek Kızılırmak i Yeşilırmak. Z powodu nagłego pogłębienia się morza i silnych prądów, delta rozwinęła się bardziej w kierunku wschód-zachód, równolegle do brzegu. Widoczna linia brzegowa, ciągnąca się w linii prostej, jest tego wynikiem. Wydmy nadmorskie również są częścią tej historii. Artykuł informuje, że wydmy deltowe, przypominające małe wzniesienia, mają średnio pięć metrów wysokości i że ten obszar jest uważany za najdłuższy ciągły obszar wydm w Turcji. Nie wchodźcie na wydmy; roślinność utrzymuje piasek w miejscu i jest łatwo uszkadzana. Wikipedia podaje również, że na tych wydmach występują dwa gatunki roślin zagrożonych na całym świecie: *Vitis vinifera subsp. pontica* (karadenci) i Gmina określa to miejsce jako jedno z najlepszych punktów w mieście, z którego można podziwiać zachód słońca. Po zakończeniu trasy można tu wrócić, aby podziwiać wieczorne światło. Spędźcie tutaj godzinę, a następnie udajcie się na zachód, wzdłuż wybrzeża, w kierunku Acarlar Longozu. Źródło: Wydział Kultury i Turystyki Województwa Sakarya; Gmina Metropolitalna Sakarya; Encyklopedia Küre; Wikipedia.

Ostatnim i najdłuższym punktem programu jest Acarlar Longozu. Według Wikipedii, Longozu znajduje się między okręgami Karasu i Kaynarca, 6 kilometrów na zachód od rzeki Sakarya, w otoczeniu wiosek takich jak Denizköy, Karamüezzinler, Üçoluk, Taşlıgeçit i Camitepe. Dyrekcja Kultury i Turystyki informuje, że dojazd jest możliwy drogą asfaltową, a teren można odwiedzać przez cały rok. Obszar jest zarządzany przez Gminę Sakarya, a wstęp jest płatny; szczegółowe informacje na temat cen i godzin otwarcia można znaleźć na aktualnych ogłoszeniach gminy. Przed wejściem warto wiedzieć, czym jest longoz. Longoz to las podmokowy, który w zależności od pory roku jest częściowo zalany wodą. Według dyrekcji, obszar ma powierzchnię 1562 hektarów i jest obszarem o wysokiej wartości przyrodniczej. Wikipedia definiuje longoz jako największy w Turcji, jednolity las podmokowy, o długości 7,5 kilometra i szerokości od 250 do 1250 metrów; ulotka gminy również używa tego samego opisu. Platforma promocyjna Ministerstwa Turcji, "Türkiye'ye Git", określa go jako drugi co do wielkości las podmokowy w kraju, po Iğneada Longozu; różnica w definicjach może wynikać z kryterium jednolitości. Wyruszcie na szlak. Dyrekcja informuje, że na terenie znajduje się 1,5-kilometrowy szlak spacerowy, umożliwiający wygodne zwiedzanie, oraz platformy widokowe. Spacerujcie powoli i zatrzymujcie się na każdej platformie na kilka minut; to dlatego, że na to miejsce planujemy poświęcić dwie godziny. Z platform widokowych, patrząc na wodę, zobaczycie, że pnie drzew wyrastają bezpośrednio z wody – to właśnie ta cecha odróżnia longoz od zwykłego lasu. Spróbujcie rozpoznać drzewa. Dyrekcja informuje, że otoczenie longozu jest całkowicie otoczone lasami z przewagą wierzby, a niektóre z tych drzew wnikają w podmokłe obszary jeziora. Wikipedia dodaje, że w lesie, oprócz wierzby, występują również dęby, buka i jesion. Na powierzchni wody zwróćcie uwagę na lilie wodne; Portal Kultury informuje, że longoz jest domem dla około 2300 gatunków roślin, a wśród nich są konwalie wodne, tulipany wodne i lilie wodne o różnych kolorach. Wikipedia podaje, że konwalie wodne występują w Turcji tylko w Acarlar. Ulotka gminy informuje, że wiosną, wraz z pojawieniem się endemicznych roślin, teren osiąga swój najbardziej żywy wygląd. Pamiętajcie, że wygląd wody zmienia się w zależności od pory roku. Według dyrekcji, latem longoz wysycha, a zimą ponownie wypełnia się wodą, osiągając głębokość do 1,5 metra. Dodatkowo, informuje się, że w okresie suszy, ziemia jest wykorzystywana przez okolicznych rolników jako teren uprawny. Oznacza to, że widok, który zobaczycie, będzie w du Wikipedia opisuje to miejsce jako typowe lagunowe jezioro przybrzeżne: rzeki uchodzące do morza są zablokowane przez wydmy, a w zagłębieniach za tymi wydmami gromadzi się woda. Wysokość wydm oddzielających Longoz od morza wynosi od 20 do 25 metrów. Znajdujecie się teraz po wewnętrznej stronie pasa wydm, który widzieliście wcześniej w delcie rzeki. Portal kulturalny informuje, że w Longoz odbywają się wycieczki łodzią i rowerami wodnymi, natomiast Wikipedia zaznacza, że pływanie motorówkami w okresie lęgowym ptaków może im zaszkodzić. Jeśli więc chcecie wypłynąć na wodę, wybierzcie opcję z napędem wiosłowym lub cichą. Nałóżcie repelent na komary, trzymajcie się wyznaczonych ścieżek i zabierajcie ze sobą wszystkie śmieci. Po dwóch godzinach, jeśli czas pozwoli, możecie wrócić do delty rzeki w Yenimahalle i zakończyć tam swój dzień. Źródła: Wydział Kultury i Turystyki prowincji Sakarya; Portal kulturalny; "Podróż do Turcji"; Broszura turystyczna Głównego Urzędu Miasta Sakarya (2025); Wikipedia.