
Po wschodniej stronie Anatolii, w pobliżu znajdują się ogrody, zamki, tamy i lasy.
Zaloguj się, aby polubić i ocenić
Dla mieszkańców Stambułu po stronie azjatyckiej, wschód często oznacza autostradę i nowe osiedla. Ten obszar, rozciągający się od Ataşehir do Sultanbeyli, a także od Çekmeköy do Beykoz, kryje w sobie najmniej znane warstwy kultury i przyrody miasta. Ta trasa pozwala odkryć te warstwy w ciągu jednego dnia, przemieszczając się od zachodu na wschód, a następnie na północ. Każdy z czterech punktów opowiada inną historię, ale łączy je jedno: sposób, w jaki ziemia, woda i las są chronione w miejscu, gdzie miasto się rozprzestrzenia. Dzień rozpoczyna się w Ataşehir, w Ogrodzie Botanicznym Nezahat Gökyiğit, położonym w samym sercu skrzyżowania autostrad. Zniszczona podczas budowy autostrady ziemia została zrekonstruowana po 1995 roku, posadzono dziesiątki tysięcy drzew i krzewów, a w 2002 roku teren przekształcono w ogród botaniczny, który został udostępniony dla publiczności. Poranne spacery między wyspami w ogrodzie to najspokojniejsza część dnia. Drugim punktem jest Zamek Aydos w Sultanbeyli. Ten bizantyjski zamek, położony na wysokości 325 metrów nad poziomem morza, był w początku XIV wieku posterunkiem granicznym, gdy Imperium Osmańskie posuwało się w kierunku Stambułu. Po wykopach, które rozpoczęły się w 2010 roku, prace nad zagospodarowaniem terenu zostały ukończone w 2022 roku, a znaleziska z wykopalisk są eksponowane w małym muzeum, które otwarto w 2026 roku. Widok ze szczytu zamku na Morze Marmara i nowe dzielnice po stronie azjatyckiej pozwala spojrzeć na skrzyżowanie, które widzieliście rano, w zupełnie innej skali. Trzecim punktem jest Tama Ömerli. Tama, zbudowana na rzece Riva i oddana do użytku w 1972 roku, jest, według danych ISKI, największym źródłem wody dla Stambułu i zaopatruje w wodę prawie całą stronę azjatycką. Zadanie tutaj jest proste, ale ważne: zobaczyć jezioro z brzegu i zrozumieć, skąd pochodzi woda, która płynie z kranu. Dzień kończy się w Polonezköy. Wioska, założona w 1842 roku przez polskich imigrantów, oraz otaczający ją park przyrody, to najdłuższy przystanek na trasie, idealny na długi spacer po lesie o zmierzchu. Trasa została zaplanowana w ten sposób: najpierw uporządkowany ogród, potem wzgórze pełne historii i kamieni, potem woda dla miasta, a na końcu – dziki las. Ze względu na duże odległości między przystankami, trasa wymaga raczej podróży niż spaceru. Do pierwszych dwóch punktów można łatwo dojechać komunikacją miejską, ale między Ömerli a Polonezköy potrzebny jest samochód. Na zamku i w lesie należy nosić zamknięte, wygodne buty. Latem należy być przygotowanym na kleszcze i komary. Przed wyjazdem należy Źródła:
- Ogród Botaniczny Nezahat Gökyiğit, Historia, https://www.ngbb.org.tr/tarihce.html
- Ogród Botaniczny Nezahat Gökyiğit, Ogrody Tematyczne, https://www.ngbb.org.tr/gosteri2.html
- Ogród Botaniczny Nezahat Gökyiğit, Dostępność, https://www.ngbb.org.tr/ulasim.html
- Gmina Sultanbeyli, Informacje o Twierdzy Aydos, https://aydoskalesi.sultanbeyli.bel.tr/aydos-kalesi-hakkinda/
- Gmina Sultanbeyli, Prace renowacyjne twierdzy Aydos, https://aydoskalesi.sultanbeyli.bel.tr/restorasyon-calismalari/
- Gmina Sultanbeyli, Otwarcie Muzeum Aydos, https://www.sultanbeyli.bel.tr/haber/aydos-muzesi-acildi/
- İSKİ, Źródła Wody, https://iski.istanbul/kurumsal/hakkimizda/su-kaynaklari/
- İSKİ, Zakłady Uzdatniania Wody Pitnej Ömerli, https://iski.istanbul/kurumsal/iski-tesisleri/icme-suyu-aritma-tesisleri/oemerli-icme-suyu-aritma-tesisleri
- Gmina Çekmeköy, Historia Çekmeköy, https://www.cekmekoy.bel.tr/icerik/cekmekoy/cekmekoy-tarihi
- Ministerstwo Rolnictwa i Leśnictwa, Parki Przyrodnicze, https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Menu/28/Tabiat-Parklari
- Wikipedia, Twierdza Aydos, https://tr.wikipedia.org/wiki/Aydos_Kalesi
- Wikipedia, Ogród Botaniczny Nezahat Gökyiğit, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nezahat_Gökyiğit_Botanik_Bahçesi
- Wikipedia, Tama Aydos, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ömerli_Barajı
- Wikipedia, Rzeka Riva, https://tr.wikipedia.org/wiki/Riva_Deresi
- Wikipedia, Polonezköy, https://tr.wikipedia.org/wiki/Polonezköy
- Wikipedia, Park Przyrodniczy Polonezköy, https://tr.wikipedia.org/wiki/Polonezköy_Tabiat_Parkı
Przystanki trasy

Ogród Botaniczny im. Nezahata Gökyiğit.
Rozpocznij spacer od wejścia do ogrodu znajdującego się w dzielnicy Ataşehir, ponieważ ta część ogrodu umożliwia najbardziej logiczną trasę. Już po przejściu przez bramę usłyszysz hałas autostrady, który jest integralną częścią historii tego miejsca. Ogród Botaniczny Nezahat Gökyiğit znajduje się na wyspach pomiędzy autostradami, które dochodzą do mostów Atatürka i Fatih Sultana Mehmeta, a także do autostrady prowadzącej w kierunku Ankary. Według oficjalnej historii ogrodu, teren składa się z ośmiu wysp i został przeznaczony na ten cel w wyniku protokołu podpisanego pomiędzy Generalną Dyrekcją Dróg i Fundacją ANG. Podczas spaceru zwracaj uwagę na przejścia między wyspami; każda wyspa prezentuje inną grupę roślin lub koncepcję ogrodniczą. Zacznij od Wyspy Centralnej. Większość ogrodów pokazowych znajduje się właśnie tutaj: obszar, w którym naturalne i kulturalne rośliny rosną obok siebie, tworząc wzory, rabaty w doniczkach oraz nasadzenia wzdłuż kanału, w których co roku sadzone są rośliny o różnych kolorach. Ponieważ rabaty sezonowe są zazwyczaj zmieniane dwa razy w roku, w tym samym miejscu możesz zobaczyć dwa różne ogrody – wiosną i jesienią. Nie spiesz się w tej części ogrodu, zatrzymaj się przed każdym rabatem i przyjrzyj się, jak zostały rozmieszczone rośliny. Po Wyspie Centralnej przejdź na Wyspę Anatolską. Znajduje się tam plac, na którym prezentowane są różne odmiany roślin ozdobnych, a także obszar, w którym ta sama technika nasadzeń jest stosowana wyłącznie do gatunków naturalnych. Porównanie tych dwóch obszarów uczy, jak patrzeć na ogród oczami ogrodnika. Następnie możesz kontynuować spacer po ścieżkach, które prowadzą do wysp o nazwach Istanbul, Trakya i Meşe. Podczas oglądania obecnego wyglądu ogrodu, pamiętaj o jego początkach. Teren został założony w 1995 roku przez Ali Nihata Gökyiğita jako park pamiątkowy dla jego żony, Nezahat Gökyiğit, a początkowo zrewitalizowano grunt zniszczony przez budowę dróg. Według oficjalnej historii, na terenie o powierzchni 46 hektarów zasadzono około 50 000 drzew i krzewów. Później cel się zmienił, a w 2002 roku teren został otwarty dla publiczności, a w 2003 roku otrzymał obecną nazwę. Dzisiejszy park, to miejsce, które trzydzieści lat temu było pustym, usypanym terenem. Zastanów się wcześniej, na co chcesz zwrócić uwagę, w zależności od pory roku. Na stronie internetowej ogrodu znajduje się galeria, która wiosną prezentuje takie gatunki, jak narcyzy, tulipany i krokusy, a jesienią – rośliny cebulowe, takie jak żonkile i krokusy. Jeśli odwiedzisz ogród w październiku, przyklęknij przy krawędziach trawników i pod drzewami, aby poszukać krokusów. Ogród jest również instytucją badawczą. Herbarium Aby dotrzeć z tego miejsca do twierdzy Aydos, należy kierować się na południowy wschód, w stronę Sultanbeyli. Źródło: Ogród Botaniczny Nezahat Gökyiğit, historia i ogrody pokazowe; Wikipedia, Ogród Botaniczny Nezahat Gökyiğit.

Zamek Aydos.
Zamek Aydos, położony w dzielnicy Mehmet Akif w Sultanbeyli, znajduje się na wzgórzu porośniętym lasami, na północno-wschodnim zboczu góry Aydos. Zgodnie z oficjalną stroną internetową zamku, wzgórze znajduje się na wysokości 325 metrów nad poziomem morza, 36 kilometrów na wschód od centrum Stambułu i 8 kilometrów na północ od Morza Marmara. Ze względu na to, że zamek znajduje się na wzgórzu, należy wziąć pod uwagę wspinaczkę i nie spieszyć się. Po dotarciu na szczyt, warto zatrzymać się i rozejrzeć, ponieważ z tego miejsca można zrozumieć, dlaczego zamek został tutaj zbudowany. Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej gminy, z tego miejsca można zobaczyć dużą część doliny, a zamek znajdował się na starej drodze wojskowej, biegnącej od Üsküdar do Anatolii. Nazwa zamku pochodzi od greckiego słowa "Aetos", oznaczającego orła, a nazwa ta przetrwała do dziś z niewielkimi zmianami. Zgodnie z informacjami na stronie internetowej gminy, budowa zamku rozpoczęła się w XI i XII wieku, a jego obecny kształt został osiągnięty w XIII i XIV wieku dzięki późniejszym rozbudowom. Większość odnalezionych podczas wykopalisk ruin pochodzi z tego ostatniego okresu i świadczy o najbardziej intensywnym okresie użytkowania zamku. Podczas tych samych wykopalisk odnaleziono również topory kamienne i odłamki krzemienne z epoki brązu, co sugeruje, że wzgórze było wykorzystywane jeszcze wcześniej. Po wejściu przez bramę, można spacerować po rozległym terenie znajdującym się wewnątrz murów. Zamek, wraz z zewnętrznymi murami, zajmuje powierzchnię około 26 tysięcy metrów kwadratowych i jest otoczony podwójnymi murami obronnymi, wewnętrzną i zewnętrzną. Oficjalna strona internetowa zamku wspomina o dwunastu basztach, sześciu wewnętrznych i sześciu zewnętrznych. Istnieją niewielkie różnice w źródłach, ponieważ Wikipedia wymienia siedem baszt na murze zewnętrznym. Przyjrzyjcie się murom, aby zobaczyć, że półokrągłe baszty są zbudowane z zaprawy, lokalnego kamienia i miejscami z cegieł. Najważniejsze miejsce na trasie to pierwsza baszta. Oryginalna brama zamku znajduje się w tej baszcie, a jej konstrukcja jest inna niż pozostałych murów i została wykonana w technice kasetowej charakterystycznej dla okresu bizantyjskiego. Ze względu na to, że ta technika jest bardziej charakterystyczna dla XIII i XIV wieku, uważa się, że baszta została dobudowana później. Część schodów prowadzących do baszty, a także pozostałości platformy, z której żołnierze obserwowali teren, zachowały się w oryginalnym stanie. Następnie warto przyjrzeć się systemowi zaopatrzenia w wodę. Pierwszy zbiornik, położony na północy, został zbudowany w technice "opus inclusum", gdzie cegły i kamienie są układane na przemian, i może pomieścić około Pod koniec wycieczki wejdź do centrum informacyjno-wystawowym zamku Aydos. Zgodnie z ogłoszeniem urzędu miasta, w tym miejscu prezentowane są kolumny, podstawy, fragmenty łuków, płaskorzeźby i kamienne elementy z metalowymi opaskami, odnalezione podczas wykopalisk i prac renowacyjnych. Eksponaty pochodzą z okresu wczesnego i średniego Cesarstwa Bizantyjskiego; w sali znajdują się również zdjęcia i krótkie filmy dokumentujące dwunastoletnie prace renowacyjne. Muzeum jest zamknięte w poniedziałki, aktualne godziny otwarcia można sprawdzić na oficjalnej stronie internetowej. Stąd, kierując się na północ, dotrzecie do zapory Ömerli, położonej w kierunku Çekmeköy. Źródło: Strona internetowa poświęcona promocji zamku Aydos, oraz ogłoszenie Muzeum Aydos, opublikowane przez władze gminy Sultanbeyli.

Zapora w Ömerli.
Zbliż się do tamy Ömerli od strony dzielnicy Ömerli w Çekmeköy. Ömerli to stara wieś, która nosi nazwę od jeziora, nad którym się znajduje, a obecnie jest dzielnicą Çekmeköy. Według historii dzielnicy, którą udostępnia gmina Çekmeköy, nazwa wsi pojawia się w dokumentach sądowych z lat 1520. Prawdopodobnie nazwa pochodzi od faktu, że ziemie wsi zostały przekazane osobie o imieniu Ömer. Z ksiąg ludności z 1832 roku wynika, że w tym roku w wiosce mieszkało około pięćdziesięciu siedmiu gospodarstw.
Celem wizyty jest zobaczenie jeziora i zrozumienie, jakie znaczenie ma ono dla miasta. Tama została zbudowana na rzece Riva, która wypływa z okolic dzielnicy Gebze w prowincji Kocaeli i uchodzi do Morza Czarnego. Według danych firmy İSKİ, tama została oddana do użytku w 1972 roku i jest największym źródłem wody dla Stambułu, z roczną pojemnością 220 milionów metrów sześciennych. Prawie cała część azjatycka miasta korzysta z tego źródła wody. Zgodnie z danymi İSKİ, obszar zlewni tamy wynosi 621 kilometrów kwadratowych. Zgodnie z informacjami na Wikipedii, tama o konstrukcji ziemnej ma wysokość 52 metry, a powierzchnia jeziora wynosi około 23 kilometry kwadratowe.
Po dotarciu do brzegu, zwróć uwagę na las otaczający jezioro. Obszar zlewni tamy jest specjalnie chroniony i nie jest zabudowywany. Zieleń, którą widzisz, jest chroniona, aby woda pitna pozostała czysta. Jezioro nie jest miejscem do pływania ani pikników, a jedynie zbiornikiem wody pitnej. Dlatego nie wchodź do wody, nie rozpędzaj ognia na brzegu i zabierz ze sobą swoje śmieci. Przestrzegaj znaków ostrzegawczych i znaków zakazujących.
Warto również wiedzieć, dokąd płynie woda po opuszczeniu jeziora. Zgodnie z danymi firmy İSKİ, średnio 600 milionów metrów sześciennych wody rocznie jest pobierane z Ömerli do zakładów uzdatniania wody Ömerli. Ten kompleks, składający się z czterech zakładów, jest największym zakładem uzdatniania wody w Stambule, z dzienną przepustowością. Pierwszy zakład, Orhaniye, został uruchomiony w 1978 roku. Oczyszczona woda jest dostarczana do dzielnic na stronie azjatyckiej, a także do części dzielnic Fatih i Bakırköy, Zeytinburnu oraz do nadmorskich części dzielnic Beşiktaş i Sarıyer. Oznacza to, że woda, którą prawdopodobnie używasz do parzenia herbaty rano, prawdopodobnie pochodzi z tego jeziora.
Patrząc na jezioro z daleka, pomyśl o drugim brzegu tej samej rzeki. Rzeka Riva płynie przez lasy na północ od tamy i uchodzi do Morza Czarnego w dzielnicy Çayağzı w Beykoz. Nie ma potrzeby długiego postoju w tym miejscu; czterdzieści pięć minut

Polonezköy.
Po dotarciu do Polonezköy, zaparkujcie samochód w odpowiednim miejscu i spędźcie resztę dnia na pieszych wędrówkach. Wieś położona jest na wzgórzach Beykoz, w odległości około 20 kilometrów od wybrzeża Morza Czarnego i około 15 kilometrów od cieśniny Bosfor, jak podaje Wikipedia. Dwa i pół godziny poświęcone tej ostatniej destynacji to czas przeznaczony na kontakt z naturą. Otoczenie wsi znajduje się w obrębie Parku Przyrodniczego Polonezköy, który został ustanowiony przez Ministerstwo Środowiska i Lasów w 1994 roku. W rejestrze obszarów chronionych, data ustanowienia parku to 15 lipca 1994 roku.
Najpierw przespacerujcie się główną ulicą wsi i przypomnijcie sobie, dlaczego to miejsce nosi nazwę Polonezköy. Wieś została założona w 1842 roku z inicjatywy księcia Adama Czartoryskiego, który uciekł do Turcji po Powstaniu Listopadowym w 1830 roku. Stara nazwa wsi, Adampol, pochodzi od nazwiska jej założyciela. Przedstawiciel Czartoryskiego, Michal Czajkowski, nabył las, na którym później powstała wieś. Według Wikipedii, na początku w wiosce mieszkało tylko dwunastu osób, a nawet w szczytowym okresie liczba mieszkańców nie przekraczała dwóch setek dwudziestu. Początkowi mieszkańcy utrzymywali się z rolnictwa, hodowli zwierząt i leśnictwa.
Przechodząc przez wieś, zwróćcie uwagę na miejsce, w którym znajduje się Dom Pamiątkowy Zofii Rizi. W tym małym domu przechowywane są zdjęcia, książki i dokumenty należące do rodziny Ryży, a także stare elementy wystroju. Zgodnie z rejestrami wsi, wśród osób, które odwiedziły Polonezköy, byli w 1847 roku kompozytor Franz Liszt i w 1850 roku pisarz Gustave Flaubert. W 1938 roku mieszkańcy wioski uzyskali obywatelstwo tureckie, a w 1968 roku otrzymali akty własności na grunty, na których pracowali. Obecnie, co roku latem, w wiosce odbywa się festiwal, który upamiętnia związki z Polską.
Po zwiedzeniu wioski, przejdźcie do głównego celu – wędrówki po lesie. Park Przyrodniczy, jak podaje Wikipedia, obejmuje obszar o powierzchni około 3004 hektarów i jest pierwszym i największym parkiem przyrodniczym w Stambule. W parku znajduje się trasa o długości około pięciu kilometrów, przeznaczona do spacerów, jazdy na rowerze i biegania, a także wieże obserwacyjne. Spacerujcie w swoim własnym tempie i podziwiajcie widoki z jednej z wież obserwacyjnych. Wśród drzew rosną: sosny, dęby bezszypułkowe, dęby tureckie, kasztany, klony wschodnie, grab i lipy. Jesienią liście kasztanów i klonów zmieniają kolor, a wiosną las pokrywa się zielenią.
