Aydos Kalesi

Zamek Aydos, położony na wzgórzu Aydos w Sultanbeyli, to bizantyńska forteca, wzniesiona na wysokości 325 metrów nad poziomem morza. Znany również jako Zamek Kozi, jest obszarem archeologicznym o najwyższym stopniu ochrony, obejmującym również otaczające go tereny. Według strony internetowej gminy, zamek znajduje się około 36 kilometrów na wschód od centrum Stambułu i około 8 kilometrów na północ od Morza Marmara. Nazwa pochodzi od greckiego słowa "Aetos", oznaczającego orła, i przetrwała do dziś z niewielką modyfikacją. Uważa się, że budowa zamku rozpoczęła się w XI lub XII wieku, a jego ostateczny kształt nadały mu kolejne rozbudowy w XIII i XIV wieku. Większość odnalezionych podczas wykopalisk ruin pochodzi z tego ostatniego etapu, co sugeruje, że to w tych wiekach zamek był najbardziej intensywnie wykorzystywany. Podczas tych samych wykopalisk odnaleziono dwa topory z epoki brązu oraz liczne odłamki krzemienia, co świadczy o tym, że wzgórze było wykorzystywane od znacznie starszych czasów. W okresie bizantyjskim zamek pełnił funkcję posterunku kontrolującego szlak handlowy z Konstantynopola do Anatolii, a także był centrum władzy księstwa Aydos, zarządzającego okolicznymi terenami. W latach 1326-1328, gdy większość Półwyspu Kocaeli przeszła pod panowanie osmańskie, granica między dwoma państwami przebiegała w linii Aydos – dzisiejszy Pendik. Według kroniki Aşıkpaşazade, Orhan Gazi wysłał Abdurrahmana Gaziego, Akçę Kocę i Konura Alpa, aby zdobyli zamek; siły osmańskie najpierw zdobyły zamek Semendra (dzisiejsza Samandıra), a następnie oblężyły Aydos. Według relacji zawartej w tej samej kronice, a następnie powtarzanej przez wielu pisarzy, córka księcia, rzucając list do oblężonych, pomogła w zdobyciu zamku. Na miniaturze w "Osmanname" z 1558 roku, scena ta jest przedstawiona jako kobieta, która spuszcza długie warkocze przez mury. Historyk Halil İnalcık określił zamek jako "miejsce, gdzie rozpoczęto podbój Stambułu". Z kolei Hoca Sadeddin Efendi pisze, że po zdobyciu İzmitu w 1337 roku, zamek przestał być potrzebny, a Orhan Gazi nakazał jego zburzenie. Zamek, obejmujący powierzchnię około 26 000 metrów kwadratowych, został stopniowo wzniesiony, począwszy od wewnętrznych murów, a następnie od zewnętrznych, w celu wzmocnienia obrony. Obecnie, według strony internetowej gminy, zachowanych jest dwanaście baszt, z których sześć znajduje się wewnątrz murów, a sześć na zewnątrz. Baszty, o planie półkolistym, zostały wzniesione z zaprawy, lokalnego kamienia i miejscami z cegieł. Największa baszta, oznaczona numerem 1, która nie W trakcie wykopalisk odkryto mury i baszty, a także bramy, systemy wodne, dwa cysterny, obszary mieszkalne oraz budynek, który prawdopodobnie służył jako magazyn zboża. Zmierzono, że cysterna na północy mogła pomieścić około 300 metrów sześciennych wody, a ta na wschodzie – około 450 metrów sześciennych. Ze względu na znalezienie resztek przypalonego pszenicy i bobiku w długiej budowli na północny wschód od twierdzy, uważa się, że była to spiżarnia. Wewnątrz twierdzy odkryto również fundamenty trójnawowej budowli z okresu średniobizantyjskiego, a ustalono, że marmury użyte w jej budowie pochodziły z wyspy Marmara. Najlepszym sposobem na zwiedzanie jest rozpoczęcie od wejścia, a następnie przejście do głównej bramy, cysterny na północy oraz pozostałości magazynu. Dzięki swojej położeniu na wzgórzu, z murów twierdzy można podziwiać dużą część doliny; pamiętajcie, aby w słoneczne dni spojrzeć w kierunku Marmary. Kolumny, profilowane kamienie, fragmenty łuków i rzeźbione płyty odzyskane podczas wykopalisk i prac restauracyjnych są eksponowane w centrum informacyjnym i wystawienniczym twierdzy, czyli w Muzeum Aydos. W sali znajdują się również filmy przedstawiające historię twierdzy oraz zdjęcia z dwunastoletniego procesu renowacji. Zgodnie z ogłoszeniem urzędu miasta, muzeum jest bezpłatne, a poniedziałki są dniami nieczynnymi; aktualne godziny otwarcia można sprawdzić na oficjalnej stronie internetowej twierdzy. Podczas zwiedzania należy trzymać się wyznaczonych ścieżek i nie wspinać się na mury, ponieważ są one objęte ochroną archeologiczną. Na wzgórzu wieje silniejszy wiatr niż nad morzem; najlepszym czasem na spacer i fotografowanie są słoneczne dni wiosną i jesienią. Dzięki przedłużeniu linii metra M5, uruchomionemu w maju 2026 roku, Sultanbeyli jest połączony z systemem kolejowym; do twierdzy można dojechać autobusem lub taksówką ze stacji Sultanbeyli i Hasanpaşa. Las Aydos, otaczający twierdzę, oraz Aydos Tepesi, najwyższy punkt Anatolii, stanowią doskonałe miejsce na przedłużenie wizyty.