Van het kasteel van Nevşehir naar Sarıhan: de noordelijke route door Cappadocië.

Begin uw bezoek aan de hoogste punt van de stad, het kasteel van Nevşehir. Het kasteel bevindt zich in een park en is vrij toegankelijk. Wanneer u de top bereikt, maak dan eerst een rustige wandeling rond de muren. De plattegrond van het kasteel is ruwweg ovaal, met twee poorten en vier ronde torens. Als u goed naar de muren kijkt, zult u twee verschillende soorten steen zien. In de eerste bouw werden donkere basaltstenen gebruikt, terwijl bij latere restauraties gele steen is toegevoegd. Dit kleurverschil is het meest duidelijke teken van de eeuwenlange restauraties van het kasteel. De bronnen verschillen over de precieze bouwtijd van het kasteel. De TDV Islam Encyclopedie plaatst het in de Seltsjoekse periode en stelt dat het diende voor de veiligheid van de regio. Sommige bronnen suggereren dat er eerder een Byzantijnse structuur op deze locatie stond. In die tijd was Nevşehir een klein dorp genaamd Muşkara. Het dorp lag op een strategische locatie waar de wegen naar Aksaray, Niğde en Kayseri samenkomen, en was een belangrijke halte voor karavanen. Het lot van de stad veranderde begin de achttiende eeuw, toen Muşkaralı Damad İbrahim Paşa minister-president werd. De pasja transformeerde het dorp tot een nieuwe stad, en in 1725 kreeg de nederzetting de naam Nevşehir, wat "nieuwe stad" betekent. Tijdens deze herinrichting werd het kasteel gerestaureerd en werden er nieuwe muren gebouwd. Volgens de encyclopedie bevond zich in 1730 in het kasteel een garnizoen, artilleristen, munitie en een militaire band. Vanuit de muren kunt u naar beneden kijken en de oude stad zien, waar zich in die tijd een complex van gebouwen (een *külliye*) stond. Aan de voet van het kasteel ligt ook een uitgestrekt complex van rotswoningen, bekend als Kayaşehir. Dit gebied werd in 2014 ontdekt tijdens een stadsvernieuwingsproject en beslaat ongeveer vierhonderdduizend vierkante meter rondom het kasteel. Tijdens de opgravingen zijn meer dan duizend rotswoningen, waterreservoirs, stallen en tunnels gedocumenteerd. Probeer vanaf de top de treden in de helling te zien; hier kunt u begrijpen dat de stad zowel boven als onder de grond, in de rotsen, is gegroeid. Het beste moment voor foto's is 's ochtends, wanneer het licht van achteren komt en het landschap helder is. Door naar het noorden te kijken, kunt u ook de richting van uw volgende bestemming bepalen. In het park zijn er plaatsen om te zitten en uit te rusten, maar er is weinig schaduw op de top. Nadat u het kasteel heeft verlaten, rijdt u met de auto naar het noorden, richting Gülşehir.

Bron: TDV Islam Encyclopedie, Nevşehir; Castles.nl, Nevşehir Castle; KÜRE Encyclopedie, Kayaşehir.

Açıksaray ligt direct aan de weg tussen Nevşehir en Gülşehir, op ongeveer drie kilometer van Gülşehir. Gülşehir, dat in de oudheid Zoropassos heette, is een district dat aan de zuidelijke oever van de rivier Kızılırmak is gelegen. Zodra u uw auto parkeert, ziet u gebouwen die in lagen in de tufsteenrotsen zijn uitgehouwen. Volgens bronnen beslaat het gebied ongeveer een vierkante kilometer en de gebouwen vormen onderling verbonden groepen rond een heuvel. Het gebied wordt in twee delen gesplitst door een beek die erdoorheen stroomt. Begin uw bezoek aan het eerste deel, dat zich langs de weg bevindt en voornamelijk bestaat uit dierenstallen. Men vermoedt dat dit deel in de jaren 964 en 965 dienst deed als onderkomen voor het leger van de Byzantijnse keizer Nikephoros Phokas. Ga de stallen binnen en zoek naar de voederbakken en de gaten waar de dieren aan vast werden gemaakt. Ga vervolgens naar de andere kant van de beek. Men denkt dat dit tweede deel in de tweede helft van de tiende eeuw is uitgehouwen als een meerlaags complex. Het is de versierde gevel aan deze kant die Açıksaray beroemd maakt. Sommige gevels bestaan uit drie niveaus, gescheiden door boogvormige nissen, en zijn in de rots uitgehouwen als een paleisgevel. Achter de gevels bevinden zich grote zalen, binnenplaatsen en woningen met trappen. In de bronnen worden namen genoemd zoals "Küçük Saray" (Klein Paleis), "Tavla" (een stal) en "Merdivenli Mesken" (een woning met trappen). In het gebied bevinden zich ook rotsuitgehouwen structuren en rotsgraven uit de Romeinse periode. De functie van de gebouwen is onderwerp van discussie onder onderzoekers; een theorie suggereert dat het een soort herberg was, een doorgangspunt waar reizigers konden overnachten. Vergeet aan het einde van uw bezoek niet om de paddenstoelvormige "peri bacası" (fee-schoorsteen) te bekijken. Het Provinciaal Kantoor voor Cultuur en Toerisme presenteert deze "peri bacası" als een uniek kenmerk van de regio. Omdat het gebied groot en slecht aangegeven is, is het aan te raden om bij de ingang een route te plannen en dezelfde weg terug te nemen. Ga niet op de rotsen staan; de tufsteen is zacht en de randen kunnen breken. Er is alleen in de nissen schaduw, dus neem een hoed en water mee. Het middaglicht laat de gevels er vlak uitzien; voor foto's is het beter om de gevel vanuit de zijkant en vanuit een schaduwrijke hoek te fotograferen. Voor natuurliefhebbers is er een wandelpad rond het gebied. Vanaf hier kunt u verder naar het oosten, richting de vallei van de Kızılırmak, richting Avanos en Özkonak.

Bron: Provinciaal Kantoor voor Cultuur en Toerisme van Nevşehir, Musea en Historische Plaatsen; KÜRE Encyclopedie, Historisch Plaats Açıksaray; Historische Monumenten van Turkije, Açıksaray.

De ondergrondse stad Özkonak ligt in het dorp Özkonak, veertien kilometer van Avanos. De stad is uitgehouwen in de noordelijke helling van de berg İdiş, in een gebied waar de vulkanische tufsteenlagen erg dik zijn. Dit is een archeologisch park dat onder het ministerie van Cultuur en Toerisme valt. Controleer de toegangsvoorwaarden en openingstijden op de officiële museumwebsite. Het is een goed idee om hier tijdens de warmste uren van de dag te zijn, omdat het ondergronds koel is. Het is echter aan te raden om een licht vestimentair item mee te nemen. Na de ingang worden de gangen smaller en het plafond lager, dus u zult op veel plaatsen moeten bukken. Mensen met claustrofobie kunnen het beste in de delen dicht bij de ingang blijven. Volgens bronnen werd de stad in 1972 ontdekt en datzelfde jaar opengesteld voor bezoekers. Het ministerie beschrijft de stad als een complex met twee verdiepingen, waarbij brede galerijen met elkaar verbonden zijn via tunnels. Sommige buitenlandse bronnen noemen meer verdiepingen, dus focus niet te veel op het aantal verdiepingen tijdens uw bezoek. Het eerste dat u moet bekijken zijn de schuifstenen. Deze grote stenen, die lijken op molenstenen, werden gebruikt om de gangen van binnenuit te blokkeren. Bestudeer de uitsparing waarin de steen rust en de opening die is gemaakt om de steen te draaien. Een kenmerk dat Özkonak onderscheidt van Kaymaklı en Derinkuyu, zijn de zeer smalle en lange schachten tussen de verdiepingen. Deze schachten dienden om te communiceren tussen de verschillende niveaus. Ook de ventilatie werd via deze schachten geregeld, nadat de ingangen van de kamers waren afgesloten. Een ander detail zijn de gaten in het plafond van de tunnels, na de schuifsteen. Volgens het ministerie werden deze gebruikt om hete olie over vijanden te gieten die probeerden binnen te dringen; andere bronnen suggereren dat er mogelijk heet zand werd gestort. Probeer deze gaten te vinden door omhoog te kijken. In de galerijen vindt u ook stallen, ruimtes die als wijnkelder werden gebruikt en opslagplaatsen. De website van de gemeente Derinkuyu vermeldt dat het gebied nog niet volledig is schoongemaakt, en dat alleen het schoongemaakte deel is geopend voor bezoekers. Blijf daarom op de aangegeven route en ga niet de afgesloten gangen in. Binnen is er weinig licht voor foto's, dus maak foto's met een statief of met een vaste belichting zonder flits. Na uw bezoek kunt u een wandeling maken door de rustige straatjes van het dorp. Vervolgens kunt u naar het zuiden, door Avanos, en verder naar Sarıhan, in de vallei van de rivier Damsa Çayı.

De laatste bestemming van de dag is het Sarıhan Karavansaray, gelegen ongeveer vijf kilometer ten zuidoosten van Avanos, ten noorden van Ürgüp, in de vallei van de Damsa-rivier. Het herbergcomplex ligt langs de route Aksaray-Kayseri, die een oost-westverbinding vormde op de Zijderoute. Het werd gebouwd in 1249, tijdens het bewind van sultan II. İzzeddin Keykavus van de Seltsjoeken. Bronnen beschrijven het als een van de laatste herbergcomplexen die door Seltsjoekse sultans werden gebouwd. De culturele inventaris vermeldt het herbergcomplex in de voorlopige lijst van het UNESCO Werelderfgoed, met als thema de Zijderoute. Bij het naderen, bekijk eerst de gevel; de muren zijn dik en hoog, gebouwd ter bescherming tegen bandieten. De hoofdingang is gericht naar het westen. De naam "Sarı" verwijst naar de gele steen, maar bij nader bekijken ziet u drie kleuren tufsteen: geel, beige en roze. Deze kleuren zijn op een decoratieve manier gerangschikt, vooral in de bogen van de ingangen. Besteed een paar minuten aan het bekijken van de stenen details van de ingangen; dit is het meest versierde deel van de Seltsjoekse herbergcomplexen. Bij binnenkomst komt u op een ruime binnenplaats; het complex beslaat ongeveer tweeduizend vierkante meter. Vanaf de ingang ziet u aan de linkerkant zes open ruimtes, overdekt met een gewelf. Aan de rechterkant bevinden zich gesloten kamers, ook bereikbaar via versierde ingangen. Aan de overkant van de binnenplaats bevindt zich een tweede, rijkelijk versierde ingang die leidt naar een gesloten ruimte. Deze ruimte is overdekt met een koepel, en kleine openingen in de koepel laten zacht licht binnen. Tijdens de Seltsjoekse periode konden reizigers hier de eerste dagen gratis eten en drinken, en werden hun dieren verzorgd. Terwijl u op de binnenplaats staat, kunt u zich voorstellen hoe een karavaan vol lastdieren hier ruste. Het herbergcomplex is in de loop der jaren gedeeltelijk afgebroken en in 1991 grondig gerestaureerd. Het resultaat van de restauratie is omstreden; sommigen zijn tevreden met het resultaat, terwijl anderen vinden dat de oorspronkelijke details verloren zijn gegaan. Het proberen te onderscheiden tussen oud en nieuw steen is een interessant onderdeel van het bezoek. De toegang tot het interieur kan variëren, dus het is raadzaam om vooraf informatie in te winnen. De beste tijd om de warme kleuren van de stenen te zien, is in de late namiddag; maak foto's van de gevel vanuit een licht schuine hoek. Neem een paar minuten om in de stilte van de vallei te zitten en de dag af te sluiten. Van hieruit is de terugreis naar Avanos of Nevşehir een korte autorit.

Bron: Turkish Archaeological News, Sarı Han Caravanserai; Cultureel inventaris, Sarı Han; Wikipedia, Sarıhan Kervansarayı.