Preskoči na glavno vsebino
Radar Türkiye
Odkrijte dogodke v aplikaciji
Odpri
Radar Türkiye

Pompeiopolis, Taşköprü'nün Altındaki Roma Kenti

Radar TürkiyeRadar Türkiye6 Kasım 2026
Še ni ocen

Prijavi se za všečke in ocene

Pompeiopolis, Taşköprü'nün Altındaki Roma Kenti

Kastamonu'nun yaklaşık 45 kilometre kuzeyinde, Taşköprü ilçe merkezinin hemen yanında, büyük bölümü toprağın altında kalmış bir Roma kenti yatar. Adı Pompeiopolis olan bu kent, bugün ören yeri gibi yürünen bir alan değil; kazılarla adım adım gün ışığına çıkan, buluntularıyla müzede ve ilçe merkezinde izlenen bir antik başkenttir. Doğru beklentiyle gidene ise şaşırtıcı ölçüde zengin bir hikaye sunar.

Taşköprü'nün kuzeyinde bir Roma merkezi

Taşköprü Kaymakamlığı'nın tanıtımına göre Pompeiopolis, Taşköprü'nün kuzeyinde yer alır. Kentin iki tepesinden yüksek olanı, yani Zımbıllı Tepe, akropol olarak kullanılmıştır. İki tepenin çevresindeki düz alan ise yerleşimin ana bölgesini oluşturur. Kaymakamlık sayfası, kentin sınırlarını da sıralar. Bu sınırlar kuzeyde Küre Dağları'nın güney yamaçlarına, güneyde Ilgaz Dağı'nın kuzey eteklerine, doğuda Halys ırmağı ile Osmancık çevresine, batıda Pınarbaşı vadisine kadar uzanır. Yani Pompeiopolis yalnız bir şehir değil, geniş bir kent toprağının merkezidir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Kültür Portalı, antik kentin Taşköprü ilçe merkezinde bulunduğunu ve kazı alanının tarihi Taşköprü'nün karşısına düştüğünü belirtir. Bu yüzden gezginin ilk durağı bir ören yeri girişi değil, ilçenin kendisidir.

Pompeius'un şehri

Kentin adı, kurucusunun adından gelir. Pompeiopolis, Pompeius'un şehri anlamına gelir. Taşköprü Kaymakamlığı kaynağı kuruluş tarihini MÖ 65 ile 64 arasında verir. Kültür Portalı ise antik kentin MÖ 64 yılında Romalılar tarafından Paphlagonia eyalet merkezi olarak kurulduğunu yazar. Türk Tarih Kurumu'nun yayını Belleten'de yer alan, Ankara Üniversitesi'nden A. Kadir Baran'ın 2002 tarihli makalesi bu tarihe daha geniş bir çerçeve çizer. Makaleye göre Pompeius, Mithridates'in elindeki toprakları Bithynia ile birleştirip yeni bir eyalet düzenlemiş ve bu düzenlemede kent devletçikleri kurmuştur. Pompeiopolis bunların arasında sayılır. Aynı makale, kentin muhtemelen daha eski bir yerleşmenin üzerine kurulduğunu da not eder.

Yer seçimi tesadüf değildir. Baran'a göre kent arazisi geniş ve verimlidir ve Paphlagonia'nın iç kesimlerine giren ana yola hakimdir. Kaymakamlık sayfası da kentin Amnias vadisinin doğu-batı geçişi üzerinde kurulduğunu söyler. Makale, bu kentlerin Bithynia'dan Armenia'ya uzanan büyük ticaret yolu üzerinde yer aldığını da vurgular. Yani bugün sakin bir ilçe merkezi olan yer, antik çağda yolların kesiştiği bir noktaydı.

Başkentlikten Sebaste adına

Kaymakamlık sayfasına göre bölge, Paphlagonia'nın son kralı Deiotaros Philadelphos'un ölümünden sonra Galatia'nın Roma eyaletine bağlanmış, bu dönemde Pompeiopolis bir Roma kenti olarak gelişmiştir. Paphlagonia'daki kentler bir birlik kurmuş ve toplanma yeri olarak Pompeiopolis'i seçmiştir. Büyük olasılıkla bu nedenle kent, Antoninus Pius'tan Gallienus'a kadar Paphlagonia'nın başkenti olmuştur. Aynı kaynak, Marcus Aurelius ve Lucius Verus döneminde kentin kısa bir süre Sebaste adıyla anıldığını, Sebaste'ye ait sikkelerin yalnız bu iki imparator döneminde görüldüğünü ekler.

Akropol ve yerleşim alanı

Bugün alana bakınca bir tiyatro ya da sütunlu cadde beklemeyin. Kültür Portalı yerleşimi kapalı höyük durumunda tanımlar. Mimari parçaların bir bölümü Taşköprü ilçesinde, kazılarda çıkan eserler ve mozaikler ise Kastamonu Arkeoloji Müzesi'nde görülebilir. Bu iki cümle, gezi planının omurgasıdır. Pitos, Roma döneminde topraktan yapılan ve yerel halkın yağ, şarap ya da buğday saklamak için kullandığı büyük bir kaptır. Müzede ya da kazı çevresinde bu tür kapları görmek, günlük yaşamı anlamanın en kolay yoludur.

Kazıların hikayesi

Belleten makalesi, Zımbıllı Tepesi'nde yürütülen kurtarma kazılarını ve eski yol güzergahını anlatır; kentin merkezinin bugün Taşköprü'de olduğunu ve yerleşimin Roma imparatorluk döneminde yoğun, Romalı karakterli olduğunu belirtir. Aynı haber, antik kentte yaklaşık iki bin yıl önce dansçıların ve sporcuların katıldığı festivallerin yapıldığının anlaşıldığını, kentin panayır ve festival kenti olarak da bilindiğini aktarır. Kaymakamlık sayfası kazıların halen sürdüğünü, çalışmaların Roma dönemine inildiğini bildirir. Sürmekte olan bir kazının her sezon yeni bir şey söyleyebileceğini hatırlamak gerekir. Bu nedenle güncel kazı ve ziyaret durumunu Kültür Portalı'ndan ve Taşköprü Kaymakamlığı'ndan kontrol etmek en doğrusudur.

Mozaikler ve geç antik ev

Kaymakamlık sayfası, Kastamonu Müzesi'nin yaptığı kazılarda çok sayıda ve çok iyi durumda mozaik döşemenin ortaya çıktığını söyler. Kültür Portalı da mozaikleri Kastamonu Arkeoloji Müzesi'ne yönlendirir. Kente ait en akılda kalıcı görüntü, Zımbıllı Tepe'deki bir evin zemininden çıkan mozaiklerdir. Müzede bu mozaiklere bakarken desenin ritmine, renk geçişlerine ve taş küplerin boyutuna dikkat edin. Yakından bakınca her parça, bir ustanın elinden çıkmış ayrı bir karar gibi görünür. Geri çekilince ise bütün zemin tek bir desen olarak okunur. Fotoğraf çekmek isterseniz, müze görevlilerinin belirttiği kurallara uyun.

Kentin çevresi

Pompeiopolis'in anlamını kavramak için kentin çevresine de bakmak gerekir. Taşköprü'ye adını veren köprü, Kaymakamlık sayfasına göre Roma dönemi eseridir. Sayfa köprünün yaklaşık 150 metre uzunlukta ve beş gözlü olduğunu yazar. Kültür Portalı, kazı alanının bu tarihi köprünün karşısında kaldığını söylediği için ikisini aynı bakışla görmek mümkündür. Taşköprü'nün yakın çevresinde birkaç kaya mezarı vardır. Kasabanın kuzeybatısında, Bademci Köyü yakınında, cephesi sütunsuz ve iki aslan kabartmalı bir kaya mezarı bulunur. Kara Dere Vadisi'ndeki Kalekapı denen mezarın cephesi ise iki sütunludur ve kabartmalarında aslan, boğa ve kartal tasvirleri vardır. Tarihlemesi konusunda kaynaklar tam örtüşmez. Kaymakamlık sayfası mezarın MÖ 7. yüzyıla, kabartmaların MÖ 4. yüzyıla ait olduğunun sanıldığını yazar; Belleten makalesi ise kabartmaların MÖ 5. yüzyılın sonlarına tarihlendiğini aktarır. Bu mezarlar kentin kuruluşundan önceki Paphlagonia dünyasına ait olup Roma kentinin hangi yerel mirasın üzerine oturduğunu gösterir. Amnias vadisinde de Pompeiopolis köylerine ait olduğu sanılan eski kalıntılar bulunur.

Nasıl gezilir

Gezi için Kastamonu'dan Taşköprü'ye gitmek gerekir; mesafe yaklaşık 45 kilometredir. Önce Kastamonu Arkeoloji Müzesi'nde mozaikleri ve kazı buluntularını görmek, ardından Taşköprü'de ilçe merkezini dolaşmak mantıklı bir sıradır. Böylece müzede gördüğünüz parçaların nereden geldiğini sahada hayal etmek kolaylaşır. İlçe merkezinde Roma köprüsünün çevresinde zaman geçirin; kazı alanının köprünün karşısında yer aldığını aklınızda tutun. Alan kazı sürdüğü için kapalıdır. Açılış saati ya da ziyaret izni gibi konularda güncel bilgiyi Kültür Portalı ve Taşköprü Kaymakamlığı sayfalarından kontrol edin. Müze için de güncel çalışma düzenini resmi sitesinden öğrenin. İyi bir plan için yarım gün müze ve ilçe merkezi için, yarım gün de çevredeki kaya mezarları için ayırmak yeterlidir. Yazın sabah erken saatler, kış aylarında ise öğle ışığı fotoğraf için daha elverişlidir.

Bu kente nasıl bakmalı

Taşköprü Kaymakamlığı'nın sayfasında Pompeiopolis, uzmanlar ve arkeologlar tarafından Efes Antik Kenti ve Zeugma'nın bir benzeri olarak nitelendirilen kent diye anılır. Bu bir uzman değerlendirmesidir ve kesin bir karşılaştırma değil, kentin bilimsel beklentisini anlatan bir ifadedir. Gerçekçi bakış şöyle olur. Bugün görülecek en güçlü şey, ayakta duran bir tiyatro ya da cadde değil; mozaikler, mimari parçalar ve çevredeki Roma köprüsüdür. Kazılar sürdükçe kentin hikayesi de genişleyecektir. Taşköprü'ye giderken elinizde bir harita değil, merak ve biraz sabır olsun. Kastamonu'daki öteki duraklarla birleştirdiğinizde bu yolculuk, ilin Roma çağındaki yüzünü tamamlar.

Kaynaklar

Komentarji

0/1000

Napiši prvi komentar