Preskoči na glavno vsebino
Radar Türkiye
Odkrijte dogodke v aplikaciji
Odpri
Radar Türkiye

Zakaj Hamsilos ni fjord?

Ko se odmaknete od Sinopa proti Ayancık in se spustite proti Aklimanu, gozd se na določenem mestu odpre in v dolini se vidi ozek, zavit zaliv.

Radar TürkiyeRadar Türkiye4 Kasım 2026
Še ni ocen

Prijavi se za všečke in ocene

Zakaj Hamsilos ni fjord?

Sinop'tan Ayancık yönüne doğru ilerarken, Akliman'a doğru inen yolda, orman bir noktada açılır ve aşağıda denizin dar, zavitih kolu görülür. Su, her iki tarafta ağaçlarla kaplı yamaçların arasından karaya doğru ilerler ve birkaç yüz metre sonra yeşilliğin içinde kaybolur. Bu manzera, birçok yayında Hamsilos'un "fjord" olarak adlandırılmasına yol açmıştır. Ancak, Doğa Koruma ve Milli Parklar 10. Bölge Müdürlüğü ve Kültür Portalı da aynı şeyi söylüyor: Hamsilos, görünümüyle fjorda benzer, ancak bir fjord değildir. Bu yazı, bu farkın nereden geldiğini, koyun nasıl oluştuğunu ve yerinde gözlemlediğinizde bu oluşumun izlerini nasıl okuyabileceğinizi anlatmaktadır. Bir koyun adı ve yeri.

Hamsilos, Sinop Yarımadası'nın iki uzantısından biri olan İnceburun kolunda yer alır. Diğer uzantı, şehrin merkezinin bulunduğu Boztepe'dir ve halk burayı kısaca "Ada" olarak adlandırır. Kültür Portalı, koyun halk arasında "Hamsaroz" olarak da bilindiğini yazmaktadır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın Sinop'taki tescilli doğal varlıklar notuna göre, Hamsilos, "Deveci Deresi" adlı küçük bir akarsuyun ağzında bulunan, 300 ile 400 metrelik bir deniz girintisidir. Koy, il merkezine yaklaşık 14 kilometre uzaklıktadır ve güneyindeki Akliman Koyu ile birlikte tek bir koruma alanı parçasıdır. Sinop İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Karadeniz kıyılarında Hopa'dan İstanbul Boğazı'na kadar hiçbir yerde, Sinop'taki kadar koy ve körfez ile korunan limanlara rastlanmadığını belirtir. Müdürlüğün saydığı en önemli koylar arasında İçliman, Dışliman, Akliman ve Hamsilos yer alır. Yani, Hamsilos aslında oldukça düz uzanan bir kıyının içinde yer alan sıra dışı bir girintidir. Onu bu kadar dikkat çekici yapan da bu karşıtlıktır.

Bir fjord nasıl oluşur?

Farkı anlamak için öncelikle bir fjordin ne olduğuna bakmak gerekir. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nin (NOAA) koylar hakkındaki eğitim materyaline göre, fjordlar, ilerleyen buzulların kazdığı uzun, dar ve dik yamaçlı vadilerdir. Buzul, karayı derin bir kanal şeklinde kazır ve denize yakın bir yerde sığ, dar bir bariyer bırakır. Buzul geri çekildiğinde, deniz suyu bu derin vadiyi doldurur. NOAA, bu bariyerin açık denizin derin ve tuzlu sularının fjordinin dibine karışmasını engellediğini de belirtir. Bu nedenle, birçok fjordinin dibinde oksijen az, durgun bir su birikir. Kısacası, fjord bir buzulun eseridir. NOAA'nın verdiği örneklere bakıldığında, bu örneklerin tamamı bir zamanlar buzla kaplı yerlerdir: Norveç, Grönland, Kanada, Şili, Yeni Zelanda, İskoçya ve Alaska. Bir koyun fjord olarak kabul edilebilmesi için, kazıldığı vadide bir zamanlar denize kadar uz Dolina v gorah Kaçkar se v temeljito območju razprostira med 2670 in 2780 metrov. Ria je obalna formacija, ki nastane, ko se morje vdira v dolino reke.

Ime Hamsilos se v uradnih dokumentih uporablja za obalno formacijo tipa "ria". Ria je obalna oblika, ki nastane, ko se morje vdira v dolino reke. NOAA to strukturo opisuje kot "zaliv, ki ga je obvladalo morje" in pojasnjuje, da je nastala, ko se je gladina morja dvignila in poplavila obstoječe rečne doline. Tukaj voda, ne led, je izsekala dolino. Morje se je kasneje naselilo v tej dolini. Za to je bilo potrebno, da se najprej gladina morja zniža. Članek Yusuf Mert Üstün, objavljen na univerzi Marmara in posvečen polotoku Sinop, opozarja, da se je med zadnjo ledeno dobo, imenovano Würm, gladina morja znižala za približno 100 metrov. Po tem istem delu se je v obdobjih, ko je gladina morja močno upadla, Črno morje spremenilo v jezero. Ko je gladina vode bila nižja, so reke izsekavale svoje struge globlje. Ko so se ledene mase stopile in se je gladina morja dvignila, so se spodnji deli teh izsekavanj napolnili z vodo. Uprava za varstvo narave in narodne parke, 10. regija, opisuje Hamsilos kot del doline reke Deveci, ki se je zaradi dviga gladine morja poplavila in se preobrazila v pristanišče. V registracijski opombi Ministrstva za okolje in urbanizem pa je zapisano, da je spodnji del doline potonil zaradi geoloških procesov na kopnem. Čeprav sta te interpretaciji različne, sta obe pravilni: Hamsilos je nastal, ko se je morje vdalo v rečno dolino. Obe obliki, ria in obalni procesi, lahko nastanejo bodisi zaradi dviga gladine morja, bodisi zaradi potapljanja obale, zato se te interpretaciji ne izključujejo. Članek Üstün opisuje tudi splošno podobo polotoka. Južni hribi Küre so prekriti z globokimi in ozkimi dolinami, ki jih izsekavajo reke. Čeprav je višinska razlika v bližini obale majhna, je teren kljub temu hribovit. Reča Deveci je ena izmed teh kratkih in ozkih rečnih dolin. Hamsilos je nastal na mestu, kjer se usta te doline sreča z morjem, in je dobil svojo današnjo obliko, ko se je voda razlila v dolino. Oblika polotoka je prav tako zgodba o obalnih procesih.

Razumevanje Hamsilosa pomaga tudi pri razumevanju samega Sinopa, saj je ta polotok produkt obalnih procesov. Mehmet Akif Ceylan z univerze Marmara opisuje Sinop kot tipično ob Zaščitena naravna območje

Posebna vrednost Hamsilosa je uradno priznana. Po seznamu zaščitenih območij občine Sinop, ki ga je izdalo Ministrstvo za okolje in urbanizem, je Regionalni odbor za varstvo kulturne in naravne dediščine Trabzona z odločbo z dne 21. 11. 1991 območje, kjer se nahaja Hamsilos, razglasilo za območje prve stopnje naravne zaščite, območje Akliman pa za območje druge stopnje naravne zaščite. Območje je 24. 2. 2007 razglašeno za naravni park. Po informacijah Direktorata za varstvo narave in nacionalne parke, 10. regija, je park velik 67,9 hektarja in je 22. naravni park v Turčiji. Kulturni portal navaja, da na območju raste šest endemičnih vrst rastlin, kot sta Sinopski nagod in Kastamonska čebula, in da ga uporabljajo približno 150 vrst ptic. Del te bogatosti izvira iz same oblike terena. Odkrito in zaščiteno zalivo ustvarja drugačno okolje kot odprta obala. Gozd se razprostira do morja, in kopno se združuje z morjem vzdolž doline. Kako razumeti obliko terena v Hamsilosu?

Ko prispete do zaliva, najprej opazujte obliko vode. Hamsilos se od ustja dalje zožuje in se ovija kot struga reke. Te ovinke razkrivajo, da je dolina, ki jo zapolnjuje voda, nekoč bila struga reke. Na najdaljši točki zaliva se voda konča in dolina se nadaljuje kot gozdnata struga reke na kopnem. Tukaj, za razliko od fjorda, ni visokih skalnih sten, ki se dvigajo iz vode. Obroči so nizki in porasli z gozdovi. Drugič, opazujte višino okoliških hribov. Hribi, ki obkrožajo zaliv, so nizki in porasli z borovci in listavci. Namesto široke, U-oblike doline, ki jo ustvari lednik, tukaj je ožja dolina, ki jo je izoblikovala reka. Med sprehodom proti dolgi peščeni plaži Akliman lahko opazite, kako se obala spet izenačuje in kako se vstop v zaliv nenadoma začne. Kdaj in kako priti tja?

Do Hamsilosa lahko prispete z avtobusnimi linijami, ki vozijo med Sinopom in Aklimanom, in ki odpravljajo iz središča mesta Sinop. Tisti, ki potujejo z avtomobilom, se iz ceste med Samsunom in Sinopom odcepijo na cesto proti Ayancık, nato pa na cesto proti Aklimanu. V Aklimanu je območje za celodnevne obiske, ki vključuje parkirišče, pešpate, zaklonišča in razgledne Regijska uprava, Nacionalni park Sinop Hamsilos: https://bolge10.tarimorman.gov.tr/Menu/48/Sinop-Hamsilos-Tabiat-Parki

Komentarji

0/1000

Napiši prvi komentar