Sapanca'dan Taraklı'ya, Gölden Şelaleye, Köprüden Konaklara

Sapanca ilçe merkezinde göle inen sahil şeridi bu durağın başlangıç noktasıdır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bu kıyıyı göle sıfır bir yürüyüş alanı olarak tanıtıyor. Arabayı merkezde bırakıp kıyı boyunca yürüyerek başlayın, çünkü bu durağın asıl işi gölü yakından ve sakin bir saatte görmektir. Sabah erken saatlerde su yüzeyi çoğu zaman durgundur ve karşı kıyıdaki ormanlık tepeler suya yansır. Kıyıda durup önce gölün boyutunu kavramaya çalışın. Göl doğu-batı doğrultusunda yaklaşık on altı kilometre uzanır, kuzey-güney doğrultusunda ise beş kilometre kadar genişler. Yüzeyi deniz seviyesinden otuz üç metre yüksekte durur. Tr Vikipedi en derin noktasını altmış bir metre, ortalama derinliğini otuz altı metre olarak veriyor; İngilizce maddenin giriş bölümünde ise en büyük derinlik elli iki metre yazıyor. Gölün tektonik bir çukura oturduğunu bilmek manzarayı okumayı kolaylaştırır. Güneyde yükselen Samanlı Dağları ile kuzeydeki alçak tepeler arasındaki bu oluk, gölü uzun ve dar bir biçimde tutar. Kıyıda yürürken suyun seviyesine de bakın. Ölçümlere göre su kış ve ilkbaharda yükselir, sonbahara doğru alçalır ve iki seviye arasındaki fark çoğu yıl yetmiş ile doksan santimetre arasındadır. Sonbaharda gelirseniz kıyı çizgisinin geriye çekildiğini fark edebilirsiniz. Göl çevresinde yapılan gözlemlerde altmış dokuz kuş türü belirlenmiştir. En çok tür nisan ayında görülür, kışın ise tür sayısı azalırken birey sayısı artar. Kıyıdaki sazlıklara yaklaşırken sessiz olun ve dürbününüz varsa yanınıza alın. Evliya Çelebi de bu gölü anlatmış ve kayıklarla taşınan yükleri, alabalık ile sazan gibi tatlı su balıklarını övmüştür. Seyyah suyu için kısa bir cümle kurar: "Suyu gayet saf ve berraktır." Bu bilgi bugün de önem taşır, çünkü göl Sakarya kentinin içme suyunun büyük bölümünü karşılamaktadır. Bu yüzden kıyıda çöp bırakmamak ve suya hiçbir şey atmamak burada özellikle önemlidir. Kıyı yürüyüşünü bitirdikten sonra isterseniz merkezdeki Rüstempaşa Hamamı kalıntılarına birkaç dakika ayırın. On altıncı yüzyılda inşa edilen bir külliyenin parçası olan hamamın temelleri 2015'te başlayan çalışmalarla ortaya çıkarılmış, kalıntılar ahşap yol ve cam zeminle gezilebilir hale getirilmiştir. Gölün fazla suyu doğu ucundaki gideğenden Çark Suyu'na geçer ve bu su Ferizli'deki Seyifler köyü yakınında Sakarya Nehri'ne katılır. Bir sonraki durağa giderken siz de aynı nehrin vadisine, ama ters yönde, güneye doğru ineceksiniz. Sapanca'dan çıkıp D-650 karayoluna bağlanın ve Geyve Boğazı'ndan geçerek Doğançay sapağına ilerleyin.

Kaynak: Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sapanca Sahili; Kültür Portalı, Sapanca Gölü; Sakarya Büyükşehir Belediyesi Turizm Broşürü 2025; Vikipedi, Sapanca Gölü.

Doğançay Şelalesi Geyve'nin Maksudiye köyü sınırlarındadır ve tr Vikipedi'ye göre Sakarya-Bilecik D-650 yolundan yaklaşık on kilometre içeridedir. Ana yoldan ayrıldıktan sonra yol daralır ve virajlar sıklaşır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yolun ancak iki aracın geçebileceği genişlikte olduğunu ve büyük araçlarla zorlanılabileceğini belirtiyor. Kaynaklar yol yüzeyi konusunda ayrışıyor; müdürlük yolun tamamının asfalt olduğunu yazarken Kültür Portalı ve Vikipedi son iki kilometrenin toprak olduğunu söylüyor. Bu yüzden yağışlı bir günün ertesinde yavaş sürün ve son bölümde dikkatli olun. Yoğun kış dönemlerinde yolun son kilometreleri karla kaplanabilir, diğer mevsimlerde ise rahatça ulaşılır. Yürüyüşün başladığı noktada aracınızı bırakın ve ayakkabınızı kontrol edin. Şelaleye fındık bahçelerinin içinden geçen toprak bir patikayla inilir. Şelale dere yatağında, başlangıç noktasından yaklaşık üç yüz metre aşağıdadır. Müdürlüğe göre iniş ve çıkış ortalama kırk dakika sürer. İnişi acele etmeden yapın, çünkü asıl çaba dönüşteki yokuştadır. Patika boyunca fındık dallarının arasından vadinin dik yamaçlarını görmeye başlarsınız. Belediyenin turizm broşürü şelalenin dere üzerinde yan yana beş basamaktan oluştuğunu ve suyun köpük halinde yatağa döküldüğünü anlatıyor. Aşağı vardığınızda önce bir süre uzaktan bakın ve basamakları tek tek seçmeye çalışın. Suyun miktarı mevsime göre değiştiği için ilkbaharda şelalenin çok daha gür olmasını beklemek gerekir. Şelalenin bulunduğu nokta genellikle serindir, yazın bile ince bir üst giysi işinize yarar. Islak taşların üzerine çıkmayın ve fotoğraf için suya fazla yaklaşmayın. Rakım için kaynaklar farklı rakamlar veriyor; Vikipedi yaklaşık dört yüz, müdürlük dört yüz elli, Kültür Portalı ise altı yüz metre yazıyor. Alan 13 Mayıs 2013'te yaklaşık dört hektarlık bir tabiat parkı olarak ilan edilmiştir. Kültür Portalı şelaleye giden yolun bir yürüyüş parkuru olarak da kullanıldığını belirtiyor. Broşüre göre şelalenin aşağı kısımlarında piknik yapmaya uygun alanlar ve yürüyüş yolları da bulunuyor. Burada öğle molası vermek istiyorsanız yiyeceğinizi yanınızda getirin, çünkü başlangıç noktasındaki yerel tesis her zaman açık değildir. Dönüşte nefesinizi ayarlayarak yavaş tırmanın ve arada durup vadiye son bir kez bakın. Ardından D-650'ye geri dönüp güneye, Alifuatpaşa'ya doğru ilerleyin.

Kaynak: Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Doğançay Şelalesi; Kültür Portalı, Doğançay Şelalesi; Sakarya Büyükşehir Belediyesi Turizm Broşürü 2025; Vikipedi, Doğançay Şelalesi.

II. Bayezid Köprüsü Alifuatpaşa ile Geyve arasındaki bağlantıda, Sakarya Nehri'nin üzerindedir ve bugün de trafiğe açıktır. Aracınızı köprünün başında güvenli bir yere bırakın ve köprüye önce kıyıdan bakın. Köprüyü bütün olarak görmek için nehir kenarında biraz uzaklaşmak gerekir, çünkü yapının büyük bölümü kara tarafına uzanır. Kültür Portalı köprünün on dört ayak üzerine kurulduğunu ve bu ayaklardan yalnızca dördünün nehrin içinde durduğunu yazıyor. Alifuatpaşa tarafında dokuz küçük yuvarlak kemer sıralanır, nehrin üstünde ise büyük sivri kemerler bulunur. Ortadaki büyük ayağın biçimini kaynak bir lahite benzetiyor. Ayakların önüne de dikkatle bakın. Suyun geldiği yönde üçgen, suyun gittiği yönde beşgen sel yaranlar vardır ve bunlar ayakları akıntıya karşı korumak için yapılmıştır. Kemerlerden ikisinin sonradan yıkıldığı ve demir malzemeyle onarıldığı da aynı kaynakta anlatılıyor. Bu onarım izini köprünün altından bakınca kolayca seçersiniz. Ölçüler konusunda kaynaklar ayrışıyor. Kültür Portalı köprünün boyunu yüz elli metre, genişliğini beş metre altmış santimetre veriyor; tr Vikipedi ise boyu yüz doksan altı buçuk metre, göz sayısını on beş olarak yazıyor. Köprünün yapımına geçerken kitabeyi arayın. Kaynaklara göre esas kitabe köprünün Geyve ucundaki mihrap nişli taş bölümün arka yüzündedir ve 1495-1496 yılını verir. Kitabeyi çevreleyen ince kuşaktaki süslemeye yaklaşıp bakın. Kültür Portalı bu kuşakta rumili ve şakayıklı kıvrık dallardan oluşan hatayi üslubunda bir bezeme bulunduğunu ve bunun on beşinci yüzyıl sonunun süsleme anlayışını yansıttığını belirtiyor. Köprünün mimarı ve mühendisi olarak Fakir Abdullah'ın adı anılıyor. Belediyenin broşürüne göre köprü döneminde İstanbul ile Bağdat'ı bağlayan yolun önemli kavşaklarından birindeydi. Cumhuriyet döneminde ana köprünün altına çelik bir iskelet yerleştirildiği ve köprünün iki kez onarıldığı biliniyor; Vikipedi son onarımı 1949 olarak veriyor. Köprünün kuzeyindeki küçük adacığa da göz atın, çünkü orada Bizans dönemine ait yıkılmış bir köprünün kalıntıları durur. Köprünün üzerinden yürüyerek geçmek isterseniz kaldırımın dar olduğunu ve araçların geçtiğini unutmayın. Köprünün hemen yanında Kuvayı Milliye ve Ali Fuat Cebesoy Müzesi bulunur; 1989'da açılan müzenin zemin katı Kuvayı Milliye dönemine, üst katı Ali Fuat Cebesoy'a ayrılmıştır. Müzeyi de görmek isterseniz bu durağa ayırdığınız süreyi uzatın ve güncel açılış bilgisini resmi sitesinden kontrol edin. Buradan sonra yol nehri bırakıp doğuya ve yukarıya, ormanların içinden Taraklı'ya tırmanır.

Kaynak: Kültür Portalı, II. Bayezid Köprüsü; Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Tarihi II. Bayezid Köprüsü ve Ali Fuat Paşa Kuvayı Milliye Müzesi; Sakarya Büyükşehir Belediyesi Turizm Broşürü 2025; Vikipedi, II. Bayezid Köprüsü (Geyve).

Taraklı, Hıdırlık Tepesi ile Hisar Tepesi'nin yamaçlarına ve bu iki tepe arasındaki vadiye kurulmuş bir kasabadır. Kasabaya varınca aracı merkezin girişinde bırakın ve gerisini yürüyerek gezin, çünkü sokaklar dar ve dik. İlçe merkezi deniz seviyesinden ortalama dört yüz kırk dört metre yüksekte olduğu için havanın vadiye göre serin olduğunu hemen fark edersiniz. İlk iş olarak kasabayı yukarıdan görmek için Hisar Tepesi'ne çıkın. Belediyenin sayfasına göre tepede iki su sarnıcı bulunuyor ve bunlar MÖ 2000 ile MÖ 1000 arasına tarihleniyor. Tepede kazı çalışmalarının sürdüğü de belirtiliyor, bu yüzden kazı alanlarına girmeyin ve işaretlere uyun. Tepeden aşağı baktığınızda Göynük yönünden gelen derenin vadiyi nasıl ikiye böldüğünü ve evlerin yamaçlara nasıl basamaklandığını görürsünüz. Ardından eski sokaklara inin. Sokaklar arnavut kaldırımıyla döşenmiştir ve aralarda yük taşıyanların dinlenmesi için konmuş dinlenme taşları vardır. Evlerin genel özelliği üç katlı olmalarıdır ve bazılarının yaşı üç asrı geçer. Belediyenin broşürüne göre kasabada yüzden fazlası tescilli, iki ile üç asırlık ev ve konak bulunuyor. Bu evlerin çoğunda insanlar yaşadığı için kapılara ve avlulara girmeyin, fotoğrafı sokaktan çekin. Sonra Yusufbey Mahallesi'ndeki çınara yürüyün. Yaklaşık yedi yüz yıllık olduğu söylenen bu ağaç ilçenin simgesidir ve hemen yanında tarihi bir çeşme durur. Ağaç geçmişte büyük bir yangın tehlikesi atlatmış ama ciddi bir zarar görmeden kurtarılmıştır. Çınarın altındaki dinlenme alanı rotanın son molası için iyi bir yerdir. Kasabanın merkezindeki Yunus Paşa Camii 1517 tarihli tarihi bir yapıdır ve kurşun kaplı kubbesi nedeniyle halk arasında Kurşunlu Camii diye anılır. Yakınındaki Osmanlı dönemi hamamının buharının bir zamanlar bu yapıyı ısıtmakta kullanıldığı anlatılır. Taraklı Bağdat Yolu üzerinde olduğu için kervanların konakladığı tarihi han da kasabanın önemli yapılarındandır. Broşür ayrıca tarihi Orhan Gazi Çarşısı'nı anıyor; çarşıda kasabanın el sanatlarını görebilirsiniz. Taraklı adını geleneksel bir zanaattan alır. Bakanlığın tanıtım sitesi Evliya Çelebi'nin bir cümlesini aktarır: "Hepsi kaşık ve tarak yapımıyla uğraştıklarından, şehre Taraklu derler." Tr Vikipedi ise bu açıklamayı bir halk anlatısı olarak değerlendiriyor ve adın kökeni için başka görüşler sunuyor. Bugün de yörede şimşir ve kayından kaşık yapılıyor; şimşir kaşık diğer ağaçlarınkinden daha değerli sayılıyor. Kasabanın evlerinin maketleri de üretiliyor, yani mimari gelenek küçük ölçekte de sürüyor. Yöreye özgü bir tatlı olan uğut da Taraklı'nın bilinen lezzetleri arasında sayılıyor. Taraklı 2011'de Sakin Şehir ağına katılmış, tr Vikipedi'ye göre 2022'de bu listeden çıkarılmıştır; bazı resmi sayfalar unvanı hala anmaktadır. Günü burada akşamüstü ışığında bitirin ve dönüş yolu için hava kararmadan yola çıkın.

Kaynak: Taraklı Belediyesi, Taraklı Gezilecek Yerler; Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Taraklı ve Evleri; GoTürkiye, Sakarya Dokun; Sakarya Büyükşehir Belediyesi Turizm Broşürü 2025; Vikipedi, Taraklı.