
Oluz Höyük'ten Boraboy Gölü'ne
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Bu rota Amasya'yı tek bir vadinin ötesine taşıyan, araçla yapılan tam günlük bir güzergahtır. Gün güneybatıdaki höyükte başlar, kent merkezinde müze ve kaleyle sürer, kuzeydoğudaki Taşova ormanlarında göl kıyısında biter. Sıralamanın mantığı zamandır. Önce Amasya çevresinin en eski yerleşim izlerinden birine, sonra o izleri bir koleksiyon içinde bir araya getiren müzeye, ardından yerleşimin yüzyıllarca savunulduğu kaleye bakarsınız. Son durak tarihten doğaya geçişi sağlar ve uzun bir günün ardından dinlendirici bir kapanış sunar.
İlk durak Oluz Höyük, kent merkezinin yaklaşık yirmi beş kilometre güneybatısında, Amasya Merkez ilçesinin sınırları içindedir. Valiliğin aktardığına göre burada Demir Çağı, Pers dönemi ve Helenistik kültür tabakaları araştırılıyor. Milli Eğitim Bakanlığı kaydına göre yerleşim yaklaşık MÖ 4500'lerden MÖ 1. yüzyıla kadar sürmüştür. Burası aktif bir kazı alanıdır. Rehber eşliğinde dolaşılır, kazı çukurlarına yaklaşılmaz ve fotoğraf izne bağlıdır.
İkinci durak Amasya Müzesi'dir. Kalkolitik'ten Osmanlı'ya uzanan koleksiyonu, Hitit çağına ait Teşup heykelciğini ve bahçedeki açık hava teşhirini kronolojik bir okumayla gezmek en verimlisidir. Üçüncü durak Harşena Dağı üzerindeki Amasya Kalesi'dir. Kesme taştan yapılan kalenin Yeşilırmak kıyısından dağa kadar sekiz savunma kademesi vardır. Kalede kazılar sürdüğü için bazı bölümler kapalı olabilir, bu yüzden her yerin gezilebileceğini varsaymayın. Son durak olan Boraboy Gölü Tabiat Parkı, kent merkezinin 60 kilometreyi aşkın kuzeydoğusunda yer alan bir heyelan set gölüdür. Göl 1050 metre rakımdadır, yaklaşık 900 metre uzunluğundadır ve alan 2013'te tabiat parkı olarak tescil edilmiştir.
Duraklar arasındaki mesafeleri kaynaklar tek tek vermediği için süre planlamasını yol durumuna göre yapın. Önerilen süreler Oluz için bir saat, müze için bir saat on beş dakika, kale için bir buçuk saat ve göl için iki saattir. Uzun yaz günlerinde rota rahat yetişir. Kış aylarında Boraboy'a gün ışığı kalırken ulaşmak için kale durağını kısaltmak gerekebilir. Ziyaret saatleri, giriş koşulları ve kazı alanındaki izinler değişebildiği için her durağın resmi sayfasını önceden kontrol edin. Müzenin öğle arasında ziyarete kapalı olduğu notunu da planınıza katın. Bu rota yarım günlük Yeşilırmak kıyısı yürüyüşünü tamamlayan araçlı bir alternatiftir, ikisini aynı güne sığdırmaya çalışmayın. Rahat ayakkabı, su ve mevsime uygun katlı giysi bu rotanın vazgeçilmezleridir.
Süre: tam gün. En iyi zaman: Gün uzun olduğu için ilkbahar sonundan sonbahar başına kadar olan dönem, kazı alanı ve göl çevresi için en rahat zamandır.. Ulaşım: Oluz Höyük ve Boraboy Gölü için özel araç ya da kiralık araç gerekir; toplu taşıma bağlantılarını il kültür ve turizm müdürlüğünden sorun. Kentteki müze ve kale arasında kısa araç geçişleri ile yürüyüş birleştirilebilir.
Kaynaklar
- Amasya Valiliği, Oluz Höyük kazı alanı haberi, https://www.amasya.gov.tr/amasya-bunyesinde-barindirdigi-oluz-hoyuk-antik-yerlesmesi-ile-anadolunun-tarihine-isik-tutuyor
- MEB Okul Dışı Öğrenme Ortamları, Oluz Höyük Kazı Alanı, https://okuldisiogrenme.eba.gov.tr/mekan-detay/oluz-hoyuk-kazi-alani-2003
- Amasya Valiliği, Amasya Müzesi, https://www.amasya.gov.tr/amasya-muzesi
- Kültür Portalı, Amasya Müzesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/amasya/gezilecekyer/amasya-arkeoloj-muzes
- Amasya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Amasya Kalesi, https://amasya.ktb.gov.tr/TR-59516/amasya-kalesi.html
- Kültür Portalı, Boraboy Gölü, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/amasya/gezilecekyer/boraboy-golu
- Kültür Portalı, Doğa Yürüyüşü Boraboy Gölü (DKMP kaynaklı), https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/amasya/TurizmAktiviteleri/borabay-golu
- Amasya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Boraboy Gölü ve Tabiat Parkı, https://amasya.ktb.gov.tr/TR-59552/boraboy-golu-ve-tabiat-parki.html
Rota Durakları

Oluz Höyük
Rotanın ilk durağı, Amasya kent merkezinin yaklaşık yirmi beş kilometre güneybatısındaki Oluz Höyük'tür. Höyük Amasya Merkez ilçesindedir ve Milli Eğitim Bakanlığı kaydına göre Toklucak Köyü sınırları içinde yer alır. Burayı bir müze binası ya da düzenlenmiş bir ören yeri gibi değil, kazı çalışmaları süren bir bilim alanı olarak düşünmek gerekir. Bu yüzden güne buradan başlamak ve ziyaret koşullarını önceden resmi sayfalardan öğrenmek akıllıca olur. Milli Eğitim Bakanlığı Okul Dışı Öğrenme Ortamları sayfası, alanın rehber eşliğinde dolaşılması gerektiğini belirtir. Ziyaret gün ve saatleri değişebileceği için güncel bilgiyi aynı resmi sayfadan kontrol edin. Höyükte yürürken kazı çukurlarına yaklaşmayın ve güvenlik şeritlerini aşmayın. Buluntulara dokunulmaz, taş, seramik ya da başka bir nesne alandan alınmaz. Fotoğraf çekimi yalnızca rehber ya da görevli izin verirse yapılır, bu yüzden izin gelmeden deklanşöre basmayın. Sorularınızı rehberin anlatımını kesmeden, söz isteyerek sorun. Rahat ayakkabı giyin, grupla hareket edin ve alanda çöp bırakmayın. Milli Eğitim Bakanlığı kaydına göre bu höyükte yerleşim yaklaşık MÖ 4500'lerdeki Kalkolitik Çağ'dan MÖ 1. yüzyıla kadar kesintisiz sürmüştür. Kazılar 2007'den beri devam etmektedir ve tabakalar arasında sur kalıntıları ile gündelik yaşamın izleri ortaya çıkarılmıştır. Valiliğin aktardığı bilgiye göre güncel çalışmalarda Demir Çağı, Pers dönemi ve Helenistik kültür tabakaları araştırılmaktadır. Aynı kaynak, yaklaşık MÖ 450 dolaylarında buraya Pers kökenli bir topluluğun yerleştiğini ve bunun mimarideki köklü değişimden anlaşıldığını anlatır. Persler Anadolu'yu MÖ 550 ile MÖ 330 arasında merkezden atadıkları satraplarla yönetmiştir ve Amasya çevresi Kappadokia satraplığı içinde sayılmaktadır. Kazılarda anıtsal bir yol, Pers tipi sütun kaideleri ve 2018 çalışmalarında çok sütunlu bir salonun kalıntıları bulunmuştur. Valilik bu salonu Apadana adıyla anar ve Akhaimenid mimarisini tamamlayan bir yapı olarak değerlendirir. Rehberinizden bu kalıntıların höyüğün hangi bölümünde olduğunu ve hangilerinin güncel kazı alanında kaldığını göstermesini isteyin. Sütun kaidelerine ve yol dokusuna bakarken taşların düzenini ve yerleşimin çevresine göre konumunu birlikte okumaya çalışın. Bölgede mozaik, seramik, metal, taş ve kemik buluntular ile sikkeler de ele geçmiştir ve bunlar üretim ile ticaret faaliyetlerine ışık tutar. Bu buluntuların hangilerinin müzede sergilendiği resmi kaynakta belirtilmediği için müze durağında bunları aramayın. Açık arazide uzun süre kalacağınız için mevsime uygun giyinin ve yanınıza su alın. Kazı evi ve çalışma alanlarının bir bölümü ziyaretçiye kapalı olabilir, bu nedenle yalnızca izin verilen bölümlerle yetinin. Bir saatlik ziyaretin ardından kent merkezine, müzeye doğru yola çıkın.
Kaynak: Amasya Valiliği ve MEB ODÖO.

Amasya Müzesi
Oluz'dan kent merkezine dönünce rotanın ikinci durağı Amasya Müzesi'dir. Müze, kentin arkeoloji ve etnografya koleksiyonlarını bir arada toplayan merkezi kurumdur. Valiliğin anlattığına göre müze 1920'lerde, az sayıda arkeolojik eser ve mumyadan oluşan bir müze deposu olarak kurulmuştur. Koleksiyon büyüdükçe eserler farklı yapılara taşınmış, bugünkü modern bina 1977'de kullanıma geçmiş ve 1980'de ziyarete açılmıştır. Ziyaret saatlerini resmi sayfadan kontrol edin, çünkü Kültür ve Turizm Bakanlığı müze sayfası öğle arasında ziyarete kapalı olduğuna dair bir not içerir. Oluz'dan sonra gelmenin bir mantığı vardır, çünkü höyükte gördüğünüz yerleşim tarihini burada kronolojik bir çerçeveye oturtabilirsiniz. Kültür Portalı'na göre koleksiyon Geç Neolitik ve Erken Kalkolitik çağlardan başlar, Tunç Çağı, Hitit, Urartu, Frig, İskit, Pers, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine uzanır. Bu uzun diziyi salonları gezerken bir zaman çizelgesi gibi izleyin ve her dönemde seramik, takı ve gündelik eşyaların nasıl değiştiğine bakın. Arkeolojinin yanında etnografya, sikke, mühür ve el yazması gruplarının da koleksiyonda yer aldığı valilik sayfasında belirtilir. Sikkelere ve mühürlere yakından bakın, çünkü küçük boyutlu bu nesneler ticaret ve yönetim dünyasına dair ipuçları verir. Müzenin en çok anılan eserlerinden biri, arkeoloji literatüründe Amasya Heykelciği ya da Hitit Fırtına Tanrısı Teşup Heykeli olarak geçen küçük heykeldir. Kültür Portalı'na göre bu eser 1962'de Doğantepe Köyü'ndeki Mesken Höyük'te, yüzeyden 4 metre derinlikte bulunmuştur. Aynı kaynak, Doğantepe Köyü'nün Hitit çağı yerleşimi Hakmiş'in üzerinde kurulu olduğunu ve höyüğün Geç Neolitik-Erken Kalkolitik dönemden Osmanlı dönemi sonuna kadar yerleşim gördüğünü bildirir. Heykelciği izlerken ölçüsüne, işçiliğine ve duruşuna bakın, buluntu yerini ve tarihini vitrindeki açıklamadan kontrol edin. Hitit dönemi nesnelerini Oluz'daki Pers çağı tabakalarıyla yan yana düşününce Amasya çevresinin yerleşim tarihinin ne kadar katmanlı olduğunu görürsünüz. Binanın batısındaki müze bahçesinde açık hava teşhiri bulunur. Valiliğe göre burada Hitit, Helenistik, Roma, Bizans, İlhanlı, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait taş eserler sergilenir. Bahçedeki taşların yüzeyine yakından bakın, çünkü açık havada ışığın yönü yüzey ayrıntılarını belirgin kılar. Müzede sekiz mumya bulunduğu, bunların bahçedeki ayrı bir yapıda sergilendiği ve 14. yüzyıl İlhanlı dönemine tarihlendiği valilik sayfasında yazılıdır. Bu bölümü yalnızca tarihi belge olarak ele alın, saygılı davranın ve fotoğraf kurallarını görevlilere sorun. Kral Kaya Mezarları Örenyeri de müzenin bağlı birimleri arasında sayılır, bu nedenle kaya mezarlarını ayrı bir yürüyüşte görmek için kentte vakit ayırın. Müzenin güncel ziyaret durumunu ve işletme bilgisini il kültür ve turizm müdürlüğü sayfasından kontrol edin. Süreniz kısıtlıysa salonları ana hatlarıyla gezin ve ilgi çeken iki üç vitrinde uzun durun. Çıkışta kaleye geçmeden önce rahat ayakkabı giydiğinizden emin olun, çünkü kale yüksek bir yamaçta yer alır.
Kaynak: Amasya Valiliği ve Kültür Portalı.

Amasya Kalesi (Harşena Kalesi)
Üçüncü durak, kentin kuzeyinde Harşena Dağı'nın üzerinde yükselen Amasya Kalesi'dir ve kaynaklarda Harşena Kalesi adıyla da geçer. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre kale kesme taştan inşa edilmiştir. Yeşilırmak kıyısından kalenin kurulduğu dağa kadar sekiz savunma kademesi uzanır. Kent ve vadi en iyi buradan okunur, bu yüzden müzedeki zaman çizelgesinden sonra yerin coğrafyasına bakmak için doğru andır. Kalede kazı çalışmaları sürmektedir ve il müdürlüğü bu konuda haber yayımlamıştır, bu nedenle bazı bölümler kapalı olabilir ve tümünün gezilebileceğini varsaymamak gerekir. Giriş düzeni, açık bölümler ve güvenlik uyarıları için güncel bilgiyi resmi kaynaklardan kontrol edin. Kalenin kurucusu konusunda kaynaklar tek bir ad vermez, Arap tarihçilere göre Karsan Han, batılı tarihçilere göre Pontus Kralı Mithridates kaleyi yaptırmıştır. Bu nedenle yapıyı tek bir dönemin eseri gibi değil, yüzyıllar boyunca onarılan bir savunma sistemi olarak okumak daha doğrudur. İl müdürlüğü onarım tarihlerini sıralar ve 1075'ten sonra Danişmend Ahmet Gazi'yi, 1146'da I. Mesud'u, 1222'de Alaeddin Keykubad'ı anar. Devamında 1319'da Gümüşlüzade Tacettin Mahmud Çelebi ve 1369'da Şadgeldi Paşa onarım yaptırmıştır. Osmanlı döneminde ise 1511'de Şehzade Ahmet'in emiri Mustafa Bey ve 1669'da Hoca Ahmedpaşazade Ali Bey kaleyi onartmıştır. Duvarlarda farklı dönemlerin müdahalelerini aramak, taş sıralarındaki değişimlere bakmak iyi bir gözlem alıştırmasıdır. İç Kale'nin yapımı yazılı pek çok kaynakta Mithridates'le ilişkilendirilir ve MÖ 250 civarına tarihlenir. İç Kale'nin dört kapısı vardır ve bunlar Helkis, Saray, Midenos ve Meydan kapılarıdır. Doğusunda Nerkis Mahallesi, güneyinde Yeşilırmak uzanır, kapıların adlarını haritada izlemek yönünüzü bulmanızı kolaylaştırır. Güneyde Helenistik Çağ'da inşa edilmiş ve 1580'e kadar Osmanlılar tarafından kullanılmış Kızlar Sarayı kalıntıları görülebilir. I. Mesud'un 1146'da İç Kale'yi onartıp Amasya'yı merkez seçtiği ve burada saray yaptırdığı aktarılır. Gezgin Dernschwam, sarayın 16. yüzyıla kadar var olduğunu, dış bölümünün taştan, iç kısmının tuğla ve ahşaptan olduğunu not etmiştir. Evliya Çelebi 1640'ta kaleyi gördüğünde beş köşeli kırk bir kule saymış, saraylar, cephanelikler, erzak ambarları, sarnıçlar ve Tozanlı Suyu'na inen su yollarını anmıştır. Düzenlenmemiş ya da kapatılmış bölümlere girmeyin ve yalnızca açık bırakılan yerleri gezin. Kalenin orta kesiminde Cilanbolu Su Kuyusu ya da Cilanbolu Tüneli denen bir yapı bulunur. Temizleme çalışmalarında 2009'da 170 metreye ulaşılmış, kalenin Yeşilırmak'tan yüksekliği yaklaşık 300 metre olduğu için bu su yapısının ırmağa kadar inebileceği düşünülmüştür. Tünelin ziyaretçiye açık olup olmadığı kaynakta belirtilmediği için güncel durumunu sorun. Tepede durup aşağıda vadi boyunca uzanan kent dokusuna bakın, vadinin darlığı kentin neden bu hatta kurulduğunu anlatır. Kentin üzerinde geniş bir bakış sunduğu için sabah ve akşamüstü ışığı fotoğraf açısından elverişlidir. Yürüyüş için rahat ayakkabı, su ve şapka alın ve dik bölgelerde kenarlara yaklaşmayın. İnerken saatinizi gözleyin, çünkü sonraki durak uzun bir araç yolculuğudur.
Kaynak: Amasya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.

Boraboy Gölü Tabiat Parkı
Rotanın son durağı, Taşova ilçe sınırları içindeki Boraboy Gölü Tabiat Parkı'dır. Kültür Portalı'na göre alan 2013'te tabiat parkı olarak tescil edilmiştir. Kent merkezine uzaklığı 60 kilometreyi aşar, bu nedenle kentteki durakları bitirince yola gün ışığı varken çıkın. Park alanına asfalt yolla ulaşılır ve gölün kenarına kadar araçla gitmek mümkündür. Kaynaklar Amasya-Erzincan yolundan dönüldüğünü belirtir, yolculuktan önce güncel yol durumunu kontrol edin. Merzifon Havaalanı'ndan tabiat parkına olan mesafe 90 kilometreyi aşar, hava yoluyla gelenler bunu hesaba katmalıdır. Göl 1050 metre rakımdadır, kentin vadi tabanından yükselince serinlik hissedebilirsiniz ve bu yüzden ince bir ceket almanız iyi olur. Kaynaklara göre göl bir krater gölü değil, küçük bir akarsuyun yıkıntılarla tıkanmasıyla oluşan doğal bir heyelan set gölüdür. Doğu-batı yönünde uzanan bir vadidedir ve uzunluğu 900 metre, genişliği 300 metre, derinliği 25 metredir. Tabandaki kaynaklar ve dere suyu gölü besler, rengi kaynaklarda zümrüt yeşili olarak tarif edilir. Güney kıyısı sarp ve diktir, bu yüzden kenarlara yaklaşırken dikkatli olun. Kuzey yamaçlarda ağırlıklı olarak Doğu kayını, karaçam, sarıçam ve meşe yer alır, güney yamaçlarda ise sarıçam, karaçam ve karışık çalı toplulukları bulunur. Yürürken kuzey ve güney yamaçların bitki örtüsündeki farkı kıyaslayın. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü kaynaklı bilgiye göre Amasya il sınırlarında 245 endemik takson saptanmıştır ve bunların 29 endemik türü Akdağ ile Boraboy Gölü çevresinde yayılış gösterir. Bitkilere zarar vermeyin, çiçek ya da fidan toplamayın. Parkta karaca, tilki, kurt, yaban domuzu, sincap, kirpi ve porsuk gibi memeliler ile çok sayıda yerli ve göçmen kuş yaşadığı bildirilir. Kuş gözlemi için sabahın ve akşamüstünün sakin saatlerini seçin ve dürbünle uzaktan izleyin. Sürüngenler arasında kır kaplumbağası, su kaplumbağası, kertenkele ve yılan sayılır, yaban hayatına dokunmayın ve mesafe koruyun. Gölün sucul yaşamı sazan ve yayın gibi tatlı su balıklarıyla anılır. Alanda piknik, doğa yürüyüşü, fotoğraf çekimi, bitki ve yaban hayatı gözlemi yapılabilir. Park içinde günübirlik kullanım için yürüyüş yolları, çocuk oyun alanları, piknik masaları, çeşme ve otopark bulunur. Piknik yaparsanız çöpünüzü geri götürün ve ateşi yalnızca izin verilen yerlerde kullanın. Yürürken patikadan ayrılmayın, ayrıntılı bir yürüyüş önerisi için Boraboy Gölü'nde doğa yürüyüşü yazımıza bakın. Gün batmadan önce dönüş yoluna geçin, çünkü ormanlık yolda alacakaranlıkta sürüş zordur. Böylece Pers çağı kalıntılarından başlayan gün, orman ve gölün sessizliğinde sona erer.
Kaynak: Kültür Portalı ve DKMP.
Yorumlar
Yükleniyor...
