Z Boztepe do Hamsiköy, śladami starej karawany.

Rozpocznij swoją wędrówkę na wzgórzu Boztepe, położonym na południowym wschodzie miasta, i jako pierwsze udaj się na taras widokowy, skąd można podziwiać panoramę. Stąd w jednym spojrzeniu widać port, historyczne centrum miasta i rozciągającą się wzdłuż wybrzeża zabudowę. Dyrekcja Kultury i Turystyki prowincji Trabzon określa Boztepe jako ważny element krajobrazu i miejsce rekreacji, dominujące nad miastem wzgórze. Ta definicja jest aktualna do dziś, ponieważ wzgórze od wieków stanowi otwartą przestrzeń, w której miasto "oddycha". Spoglądając w stronę portu, warto pamiętać, że według badań opublikowanych w "Belleten", większość karawan przybywających z Bayburt i Gümüşhane schodziła do miasta właśnie przez Boztepe. Oznacza to, że teren, na którym teraz się znajdujesz, był ostatnią przeszkodą, którą pokonywały towary przywożone z wnętrza Anatolii, zanim dotarły do morza.

Następnie podążaj drewnianą ścieżką, biegnącą na wschód. Ta ścieżka, udostępniona przez gminę Ortahisar, ma około tysiąca stu metrów długości i jest zbudowana na platformie opartej na stalowych słupach. Według informacji, platforma została umieszczona nieco powyżej ziemi, aby zminimalizować prace ziemne. Wzdłuż ścieżki znajdują się dwie platformy widokowe – jedna drewniana, druga z przeszklonymi ścianami – oraz dwa drewniane balkony, z których roztacza się najpiękniejszy widok. Na balkonach znajdują się miejsca do siedzenia, pawilony i huśtawki – idealne miejsce na krótką przerwę. Wchodząc na przeszkloną platformę, można podziwiać widok na zbocze, natomiast osoby, które boją się wysokości, mogą pozostać na drewnianej platformie.

Podczas wędrówki zastanów się nad historią tego wzgórza. Zgodnie z artykułem na Wikipedii, w okresie osmańskim Boztepe był początkowo wykorzystywany jako pastwisko, a następnie stopniowo zaczął być zasiedlany. W 1640 roku, kiedy Evliya Çelebi przebywał w Trabzonie, wspominał o winnicach, które znajdowały się na tym terenie. Obecnie na zboczu nie ma już winnic, ale zielona roślinność wzgórza kontynuuje tradycję rekreacyjną. W księdze z 1681 roku znajduje się zapis, że mieszkańcy tej okolicy byli zwolnieni z podatków, ponieważ zajmowali się utrzymaniem dróg. Ten szczegół potwierdza, że wzgórze było ważnym węzłem drogowym. W 1834 roku, wraz ze wzrostem populacji, osada została podzielona na dwie dzielnice: Yukarı Boztepe (Górny Boztepe) i Aşağı Boztepe (Dolny Boztepe).

Spoglądając w stronę południowego zbocza, można zobaczyć obszar Gölçayırı. Badania opublikowane w "Belleten" wskazują, że w lecie 1461 roku,

Po dotarciu do rezydencji przy ulicy Zeytinlik, przed wejściem, poświęćcie chwilę, aby podziwiać jej fasadę. Według portalu kulturowego, budynek został wzniesiony w latach 1898-1913 jako rezydencja dla bankiera Kostakisa Teoflaktosa. Źródła w języku tureckim podają, że architekci byli Włochami, a znaczna część materiałów została sprowadzona z Włoch. Kanciasta fasada z kamienną wieżą najlepiej prezentuje się z przeciwległej ulicy. Historia rezydencji jest równie bogata jak jej fasada: w 1917 roku Teoflaktos zbankrutował, a jego majątek został zajęty, w wyniku czego budynek przeszedł w ręce rodziny Nemlioğlu. Atatürk, podczas swojej pierwszej wizyty w Trabzonie w dniach 15-17 września 1924 roku, wraz z żoną Latife Hanım i delegacją, został ugoszczony w tej rezydencji.

Wewnątrz, rozpocznijcie zwiedzanie od parteru, ponieważ ta kondygnacja najlepiej oddaje charakter budynku. Zgodnie z angielską wersją Wikipedii, parter został zaaranżowany jako ekspozycja, która chronologicznie prezentuje architekturę i historię budynku. Zwróćcie uwagę na detale: portal kulturowy informuje, że ściany wszystkich kondygnacji, z wyjątkiem piwnicy, są zdobione malowidłami. Dekoracje różnią się w zależności od pomieszczenia, więc poświęćcie chwilę w każdym pokoju, aby przyjrzeć się ornamentom na styku ścian i sufitu. Szczegółowe elementy wokół drzwi i okien również zasługują na uwagę.

Następnie wyobraźcie sobie okresy, w których rezydencja zmieniała właścicieli. Budynek, który w czasach gubernatora Ali Galipa Beya został przekazany państwu, w latach 1927-1931 służył jako siedziba administracji, a w latach 1931-1937 jako budynek inspekcji. W 1937 roku został przekazany Ministerstwu Edukacji i przez pół wieku pełnił funkcję szkoły zawodowej dla dziewcząt. W 1987 roku został przekazany Ministerstwu Kultury, a po renowacji w latach 1988-2001, 22 kwietnia 2001 roku został otwarty jako muzeum. Pomimo tak różnorodnego użytkowania, zachowanie dekoracji świadczy o jakości przeprowadzonej renowacji.

Następnie przejdźcie do piwnicy, gdzie znajduje się ekspozycja artefaktów archeologicznych, obejmująca okres od epoki brązu do czasów bizantyjskich. Oprócz rzeźb z marmuru, bazaltu, ceramiki, metalu i szkła, można zobaczyć także stare monety. Obserwując eksponaty w kolejności chronologicznej, łatwiej będzie zrozumieć tysiącletnią historię osadnictwa nadmorskiego regionu Trabzon. Na koniec, wejdźcie na pierwsze piętro, gdzie znajduje się dział etnograficzny, prezentujący przedmioty codziennego użytku charakterystyczne dla regionu oraz artefakty z okresu osma

Po dotarciu do wejścia do rezydencji, nie wchodźcie od razu do środka, ale najpierw przespacerujcie się ścieżką w sosnowym lesie otaczającym rezydencję. Jak podaje Ministerstwo Kultury i Turystyki prowincji Trabzon, rezydencja jest otoczona sosnami, a najlepiej podziwia się ją z tej perspektywy. Ogród z basenem i rabatami kwiatowymi z przodu budynku oferuje najlepsze ujęcia do fotografowania. Rezydencja została zbudowana jako letnia rezydencja przez trabzońskiego bankiera Konstantina Kabayanidisa. Data budowy jest podawana różnie w różnych źródłach: Portal Kultury podaje początek XIX wieku, Wikipedia mówi o budowie trwającej od 1890 do 1912 roku, a inna strona Ministerstwa podaje rok 1913. Dlatego najbezpieczniej jest stwierdzić, że rezydencja została zbudowana pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku.

Podchodząc do fasady, zwróćcie uwagę na materiały. Według Wikipedii, rezydencja została zbudowana z kamienia, cegły i drewna, a wraz z piwnicą składa się z czterech kondygnacji. Ministerstwo podaje, że elewacja jest wykonana z kamienia, wewnątrz użyto cegły, a schody są drewniane z balustradami. Wpływ zachodniego renesansu jest wyraźnie widoczny w bogatych zdobieniach fasady. Wchodząc do środka, zacznijcie od parteru, gdzie znajdują się salon, pokój wypoczynkowy, jadalnia i pokój gościnny. Na pierwszym piętrze znajdują się gabinet, duża sypialnia, pokój poczekalni i sala konferencyjna, a na drugim piętrze znajdują się dwa mniejsze pokoje. Według informacji z serwisu Haber7, w muzeum prezentowanych jest 344 eksponatów, w tym meble, porcelana, dywany i obrazy z końca XIX wieku i początku XX wieku.

Podczas zwiedzania warto dowiedzieć się, jak rezydencja została przekształcona w muzeum. Budynek, który po wymianie granic w 1923 roku przeszedł na własność Skarbu Państwa, został w 1930 roku zakupiony przez władze prowincji, a w 1931 roku przekazany na rzecz Atatürka. Atatürk został przyjęty w tym miejscu podczas swojej pierwszej wizyty w 1924 roku, a następnie ponownie w listopadzie 1930 roku. Podczas ostatniej wizyty w czerwcu 1937 roku przebywał w rezydencji przez dwie noce. Jak podaje Portal Kultury, to właśnie tutaj, 11 czerwca 1937 roku, podjął decyzję o przekazaniu swojego majątku narodowi. Po śmierci Atatürka rezydencja została zakupiona przez władze miasta i w 1943 roku otwarta jako muzeum.

Po zakończeniu zwiedzania, wyjdźcie ponownie do ogrodu i zwróćcie uwagę na część budynku z dwoma drzwiami od strony ogrodu. Według informacji, pod tą częścią znajduje się cysterna, w której gromadzi się woda deszczowa, oraz tunel prowadzący do lasu, który został później zamknięty. D

Przekraczając Maçkę i wspinając się drogą do Zigana, zauważycie, że dolina się zwęża, a powietrze staje się chłodniejsze. Portal Kultury opisuje Hamsiköy jako starożytne miejsce zamieszkania, położone u podnóża góry Zigana, na północnej trasie Jedwabnego Szlaku, 19 kilometrów od Maçki. Badania z Belleten wskazują, że droga do Zigana prowadzi przez Hamsiköy i Maçkę do Boztepe i jest używana przez cały rok. Oznacza to, że towary, które rano widzicie z góry, zmierzające do portu, przejeżdżają właśnie przez tę wioskę. Po przyjeździe do wioski, zaparkujcie samochód i najpierw poznajcie dolinę pieszo.

Portal Kultury łączy nazwę wioski ze słowem arabskim "hamse", oznaczającym pięć, i twierdzi, że osada składa się z pięciu odrębnych części. Rejestr znaków geograficznych TÜRKPATENT wymienia te pięć wiosek jako Hamsiköy, Çıralı, Güzelyayla, Dikkaya i Başar. Wikipedia natomiast podaje, że stara nazwa osady to Ciharlı, a nazwa została zmieniona na Hamsiköy w 1959 roku na mocy ustawy. Podczas spaceru zwróćcie uwagę na stare domy nad rzeką i kamienne fontanny; Portal Kultury uważa je za część naturalnego piękna wioski. Wiosną zbocza pokrywają się fioletowymi kwiatami dzikiej róży, barwiąc dolinę. Mgła jest tu częstym gościem; gdy opada na zbocza gór, krajobraz zmienia się w ciągu kilku minut.

Następnie czas na słynny deser, który daje wiosce sławę. Hamsiköy Sütlacı został zarejestrowany jako znak jakości w 2017 roku, a właścicielem rejestru jest Izba Rzemieślników i Przedsiębiorców w Maçce. Dokument rejestracyjny wskazuje, że deser jest przygotowywany jedynie z mleka, ryżu, cukru i szczypty soli. Zgodnie z dokumentem, wioska leży na wysokości od 1200 do 1600 metrów, a zbocza Zigana, wychodzące na morze, charakteryzują się obfitymi opadami, dzięki czemu łąki są zielone przez większą część roku. Podkreśla się, że smak mleka pochodzi z różnorodnych roślin rosnących na tych pastwiskach, a produkcja musi odbywać się w granicach obszaru geograficznego, w tym pozyskiwania mleka. Gotowanie odbywa się w dwóch garnkach, a konsystencja jest oceniana po tym, jak deser płynie z łyżki, jak miód. Deser można podawać na ciepło lub po upieczeniu w piekarniku, posypany cynamonem i orzechami.

Portal Kultury informuje, że we wsi produkuje się również ser typu kaşar, masło, ser typu tel peynir i twaróg; możecie je kupić, aby zabrać ze sobą w drodze powrotnej. Urząd Kultury i Turystyki prowincji Trabzon informuje, że w Hamsiköy