W Odunpazarı, w starym mieście Eskişehir, wyrabiane są przedmioty ze szkła z użyciem tradycyjnej techniki "Lüle taşı".

Rozpocznij zwiedzanie od zewnętrznego dziedzińca kompleksu Kurşunlu. Budynki kompleksu rozmieszczone są wokół centralnej meczetu, tworząc literę "U" i są połączone murami, tworząc zewnętrzny dziedziniec. Każdy bok dziedzińca ma wejście, więc można łatwo wejść niezależnie od tego, z której strony się zbliżasz. Pamiętaj, że kompleks został zbudowany przez wezyra Çobana Mustafę Paszę, a zgodnie z dokumentami fundacji, większość budynków powstała w latach 1517-1525. Źródła wskazują, że architektem mógł być Acem Ali, który był architektem głównym przed Mimar Sinanem. Podczas spaceru po dziedzińcu zwróć uwagę, że budynki nie znajdują się na tym samym poziomie; ze względu na nachylenie terenu, między budynkami występują schody. Muzeum Lulek znajduje się w części kompleksu, która była niegdyś klasztorem lub medresą, i znajduje się wyżej niż meczet. Do kopułowej sali i cel oraz do nich prowadzących schodów można dojść po schodach. Główne elewacje, wychodzące na dziedziniec, zostały odrestaurowane i wyposażone w ganek. Przed wejściem do muzeum, zatrzymaj się na chwilę pod tym gankiem i podziwiaj widok na dziedziniec oraz pokryte ołowiem kopuły. Wewnątrz muzeum znajdują się eksponaty zebrane podczas międzynarodowych festiwali lulek, konkursów rzemiosła i wystaw, organizowanych przez Urząd Wojewódzki w Eskişehir od 1998 roku. Obiekty te zostały zakupione przez Urząd Wojewódzki, a muzeum zostało otwarte przez Gminę Odunpazarı w 2008 roku. Zbiory muzeum obejmują około 400 prac 60 artystów. Podczas oglądania eksponatów, zwróć uwagę na kolor kamienia; lulek jest materiałem o białym lub bladożółtym odcieniu, o drobnych porach i miękkiej strukturze. Mistrzowie obrabiają go w stanie wilgotnym, ponieważ jest miękki, a po wyschnięciu staje się twardy, co pozwala na trwałe utrwalenie kształtu. Dlatego dokładnie przyjrzyj się delikatnym zdobieniom, bardzo małym twarzom i ornamentom, i zastanów się, jak cierpliwie zostały one wykonane za pomocą bardzo ostrego narzędzia. Poszukaj na tablicach informacji o tym, że kamień nazywany jest również "Deniz Köpüğü", "Meerschaum" i "sepiolit", a nazwa "sepiolit" została nadana przez niemieckiego mineraloga w XIX wieku. Możesz również przeczytać na tablicach, że kamień znajduje się na głębokości do 150 metrów pod ziemią i że jest znany od około pięciu tysięcy lat, zgodnie z badaniami archeologicznymi. Lulek nie pali się i staje się bardzo odporny po wyschnięciu, co pozwala na trwałość delikatnych zdobień przez wiele lat. Suchy lulek jest tak lekki, że pływa w wodzie, co wyjaśnia, dlaczego jest tak cenionym materiałem do produkcji Muzeum jest nieczynne w poniedziałki. Prosimy sprawdzić warunki wstępu i godziny otwarcia na oficjalnej stronie internetowej. Krótkim spacerem na północ od muzeum dotrzecie do Atlıhan, gdzie obecnie znajdują się kamienie, które można zobaczyć w muzeum. Źródła: Wydział Kultury i Turystyki Województwa Eskişehir, Muzeum Lulekarskie i kompleks Kurşunlu; Encyklopedia Islamu (TDV), kompleks Kurşunlu; Wikipedia, Lulekarskie.

Po dotarciu do Atlıhan, najpierw zatrzymaj się przed wejściem i obejrzyj całą budowlę. Ten han został zbudowany w latach 50. XIX wieku przez Takattin Beya, jednego z zamożnych właścicieli ziemskich z Eskişehir. Jego celem było zapewnienie schronienia kupcom, podróżnym i rolnikom przybywającym z okolicznych wsi, miasteczek i miast, zarówno dla nich samych, jak i dla ich zwierząt. Mówi się, że handlarze przybywający na drewniany targ, który nadał nazwę okolicy, również tu nocowali, co oznacza, że to dziedzińce znajdowały się w samym sercu codziennego handlu Odunpazarı. Dzięki obecności herbaciarni, budynek przestał być tylko miejscem noclegowym i stał się miejscem spotkań mieszkańców regionu, gdzie omawiano bieżące sprawy. Z czasem znany był również jako Tavafçı Hanı i Odunpazarı Hanı. Po drugiej połowie XX wieku, kiedy przestał pełnić swoją pierwotną funkcję, han popadł w ruinę. Obecna budowla, którą widzicie, została odbudowana w 2006 roku w ramach projektu "Ożywienie domów w Odunpazarı" przez gminę Odunpazarı, przy zachowaniu oryginalnej architektury, i otrzymała nazwę Atlıhan. Dlatego, oglądając ściany, pamiętajcie, że nie widzicie starego, zachowanego baru, ale odbudowaną konstrukcję. Han zajmuje powierzchnię 768 metrów kwadratowych i składa się z dwóch kondygnacji: parteru i pierwszego piętra. Najpierw przespacerujcie się po parterze, a następnie wejdźcie na pierwsze piętro i obejrzyjcie znajdujące się tam pomieszczenia. Obecnie główną działalnością Atlıhan jest łączenie w jednym miejscu warsztatów, w których wytwarzany i sprzedawany jest fajkowy kamień. Zatrzymajcie się przed jednym z warsztatów i obserwujcie, jak rzemieślnik obrabia kamień, jakimi narzędziami i w jakiej kolejności. Porównanie gotowych wyrobów, które możecie zobaczyć w muzeum fajkowego kamienia, z surowymi, formowanymi kawałkami, to najlepszy sposób, aby zrozumieć, ile pracy wymaga wytworzenie tego materiału. Źródło kamienia nie jest zbyt odległe; według Wikipedii, prawie wszystkie komercyjnie eksploatowane złoża fajkowego kamienia znajdują się w prowincji Eskişehir, a w jej okolicach znajduje się ponad trzysta kopalni, rozproszonych na obszarze 100 kilometrów kwadratowych. Ta sama strona informuje, że zakupiony fajkowy kamień z czasem może zmienić kolor, ponieważ materiał ten absorbuje nikotynę i żółknie. Oprócz fajkowego kamienia, w handlu znajdują się również warsztaty zajmujące się srebrem, ceramiką i szkłem, co oznacza, że na jednym dziedzińcu możecie zobaczyć kilka tradycyjnych rzemiosł. Jeśli chcecie zrobić zdjęcia rzemieślników podczas pracy, najpierw poproście o pozwolenie, ponieważ nie należy przeszkadzać im w ich pracy. Jeśli planujecie zakup, pamiętajcie Źródło: Wydział Kultury i Turystyki miasta Eskişehir, Sklep z rękodziełem Atlıhan; Portal Kultury, Sklep z rękodziełem Atlıhan; Urząd Miasta Odunpazarı, Przewodnik turystyczny.

To miejsce to nie budynek, a godzinny spacer po urokliwych uliczkach. Odunpazarı, położony na wzgórzach na południu miasta, według legendy, został wybrany przez pierwszą osadę, która chciała zamieszkać w Eskişehir, ponieważ w tym miejscu mięso najdłużej się nie psuło. Spacer rozpocznij od głównego placu, a następnie zgub się w labiryncie krętych, wąskich uliczek. Zawiłe ścieżki i ślepe zaułki to charakterystyczne cechy tego miejsca, więc nie spoglądaj zbyt często na mapę, a zamiast tego podążaj za ciekawością, odkrywając, co czeka na końcu każdej ulicy. Wikipedia informuje, że domy w tej dzielnicy mają podobne cechy architektoniczne i motywy, jak te w Safranbolu, Beypazarı i Göynük, a Go Türkiye uznaje je za jedne z najpiękniejszych przykładów architektury cywilnej XIX wieku. Charakter dzielnicy rozciąga się aż do obszaru zwanego Bademlik na południu. Zwróć uwagę na fasady domów, które często mają wystające balkony i wsporniki, a także na górne kondygnacje, które wystają nad ulicę. Niektóre domy wyróżniają się brązowymi ramami w białych ścianach, inne są pomalowane na granatowo lub ceglasto – obserwuj, jak zmieniają się kolory, przechodząc od ulicy do ulicy. W domach zazwyczaj na parterze znajdują się kuchnie, stajnie, pralnie lub magazyny, a życie rodzinne toczyło się na wyższych piętrach. Źródła opisują dwa typy domów: te, których wejście znajduje się bezpośrednio od ulicy, a za domem znajduje się ogród, oraz te, których ogród znajduje się z przodu, a dom stoi wewnątrz niego. Podczas spaceru spróbuj odróżnić te dwa typy; domy, których ogród znajduje się za budynkiem, są bardziej odizolowane od ulicy. Domy zazwyczaj składają się z salonu i pomieszczeń do niego przylegających; pokój narożny, z oknami po obu stronach fasady, jest największym i najważniejszym pomieszczeniem w domu. Balkony wskazują na położenie tych pokoi; możesz policzyć je, patrząc w górę. Przeczytaj nazwy ulic, wiedząc, że pięć z nich, wspomnianych przez Evliyę Çelebiego, zachowało swoje historyczne nazwy. Evliyę Çelebi pisał, że miasto składa się z 17 dzielnic, a domy mają zamknięte ogrody. W ramach projektu "Ożywienie Domów w Odunpazarı" odrestaurowano 300 domów i 15 fontann w 30 ulicach, które najlepiej oddają charakter dzielnicy; zwróć uwagę na fontanny znajdujące się wzdłuż trasy. TDV İslam Ansiklopedisi informuje, że podczas budowy ulicy Şeyh Şehabeddin Caddesi niektóre domy zostały zburzone, a dzielnica została następnie objęta ochroną jako obszar historyczny. Konak (tradycyjny dom) zbudowany w 1717 roku przez Hafıza Ahmed Efendi, mistrza w wytwarzaniu fajek, również Źródło: Wydział Kultury i Turystyki Urzędu Województwa Eskişehir, Domy w dzielnicy Odunpazarı; Wikipedia, Domy w dzielnicy Odunpazarı; Encyklopedia Islamu (TDV), Eskişehir; Urząd Miasta Odunpazarı, Przewodnik turystyczny.

Zanim wejdzie Pan/Pani do muzeum, poświęćcie kilka minut, aby podziwiać budynek z zewnątrz, z placu. Budynek został zaprojektowany przez japońską firmę architektoniczną Kengo Kuma and Associates, a zrealizowany przez lokalnego architekta i kolekcjonera, Erola Tabancę. Według dostępnych informacji, Kuma i jego zespół przybyli do Eskişehir, aby zbadać charakter miasta, a po odkryciu, że okolica była centrum handlu drewnem, oparli projekt na tej idei. Zwróćcie uwagę na to, jak drewniane belki na fasadzie nawiązują do lokalnego handlu drewnem, oraz na to, jak bryły budynków są zgrupowane, nie podążając za jedną linią. Firma jest znana z minimalnego wykorzystania betonu i preferowania naturalnych materiałów, takich jak drewno, kamień i papier; jej projekty obejmują również stadion zbudowany na Letnie Igrzyska Olimpijskie w Tokio w 2020 roku. Według opisu muzeum, filozofia firmy polega na harmonijnym połączeniu natury i architektury, tworząc silną więź między budynkiem a otoczeniem. Muzeum wyróżnia cztery główne elementy w swojej architekturze: geometrię, światło, grupowanie i drewno. W projekcie można dostrzec inspiracje z tradycyjnej architektury cywilnej Odunpazarı, architektury osmańskich kopuł i tradycyjnej japońskiej architektury. Drewno użyte w budynku, jak podają źródła, pochodzi z zrównoważonych i przemysłowych lasów w Rosji, a wybrano drzewa, które osiągnęły koniec swojego naturalnego cyklu. Muzeum otworzyło swoje podwoje 7 września 2019 roku i wraz z innymi muzeami w okolicy tworzy kompleks muzealny. Wewnątrz, na powierzchni około 4500 metrów kwadratowych, znajdują się sale wystawowe, przestrzenie do wydarzeń i warsztaty. Podczas zwiedzania sal wystawowych, zwróćcie uwagę nie tylko na same dzieła, ale także na światło, które przenika przez drewnianą konstrukcję i oświetla przestrzeń; muzeum określa światło jako jedno z inspiracji dla swojej architektury. W muzeum prezentowane są dzieła sztuki nowoczesnej i współczesnej z Turcji i z całego świata, a oprócz dzieł z kolekcji, organizowane są również czasowe wystawy różnych artystów. Muzeum postrzega się jako miejsce spotkań, gdzie dzieła artystów z Turcji i z całego świata są prezentowane z uniwersalnej perspektywy. Warto również wspomnieć o instalacji zaprojektowanej specjalnie dla muzeum przez japońskiego mistrza bambusu, Tanabe Chikuunsai IV; jednak, ponieważ układ wystawy się zmienia, warto zapytać pracowników, gdzie znajduje się instalacja w dniu Państwa wizyty. Ze względu na częste zmiany w programie czasowych wystaw, zalecamy sprawdzenie oficjalnej strony internetowej muzeum przed wizytą. Muzeum organizuje również wycieczki z przewodnikiem w określone dni i godziny; jeśli uda się Państwu wziąć udział w takiej wycieczce, usłyszycie Państwo więcej o historii prezentowanych dzieł. Dla dzieci, młodzieży i doros Po wyjściu, przespacerujcie kilka kroków w kierunku ulicy Atatürk Bulvarı, a następnie udajcie się do ostatniego punktu trasy – Muzeum Nowoczesnej Sztuki Szkła (Çağdaş Cam Sanatları Müzesi). Źródło: OMM, informacje o budynku OMM i zasady zwiedzania; Wydział Kultury i Turystyki w Eskişehir, OMM; Wikipedia, Muzeum Nowoczesnej Sztuki w Odunpazarı.

Ostatnim punktem trasy jest Muzeum Współczesnej Sztuki Szkła, położone w pobliżu siedziby OMM, wśród budynków przypominających tradycyjne domy z Odunpazarı. Muzeum zostało otwarte 1 grudnia 2007 roku i jest uważane za pierwsze w Turcji muzeum sztuki szkła. Powstało dzięki współpracy Głównego Urzędu Miasta Eskişehir, Uniwersytetu Anatolskiego i Grupy Przyjaciół Szkła. Według Wikipedii, muzeum znajduje się w kompleksie Muzeum Domów z Odunpazarı, a jego budynek powstał w wyniku połączenia trzech odrestaurowanych domów z tej tradycyjnej architektury. Dyrekcja Wojewódzkiego Urzędu Kultury i Turystyki podkreśla, że muzeum powstało w celu zaspokojenia potrzeby rozwoju społecznego, kulturalnego i artystycznego miasta. Przewodnik po mieście wydany przez Gminę Odunpazarı również informuje, że dzięki temu muzeum Eskişehir dołączył do grona rzadkich miast na świecie, które posiadają muzeum szkła. Przewodnik podkreśla również, że otwarcie muzeum w Anatolii, regionie, z którego wywodzi się sztuka szklarska, jest szczególnie ważne. Muzeum składa się z trzech sal, z których, według dostępnych informacji, dwie są przeznaczone na stałą kolekcję, a jedna na czasowe wystawy. Podczas zwiedzania sal zwróć uwagę na techniki, w których zostały wykonane dzieła; kolekcja obejmuje prace wykonane różnymi technikami, od gorącego formowania szkła po zimne obróbki. Porównanie płynnej formy dzieła wykonanego techniką gorącego formowania z dziełem wykonanym techniką zimnej obróbki, które zostało złożone z wyciętych i połączonych elementów, łatwo pokazuje różnicę między tymi technikami. Czytaj opisy przy każdym dziele, pamiętając, że zostały one podarowane muzeum przez artystów z kraju i z zagranicy. W kolekcji znajdują się również dzieła podarowane przez artystów z Japonii, Polski, Łotwy i Niemiec. Portal Kultury informuje, że w muzeum prezentowane są dzieła 58 artystów tureckich i 10 zagranicznych, natomiast Wikipedia wspomina o 42 artystach i 125 dziełach. Ze względu na różnice w danych, najlepiej sprawdzić aktualny zakres kolekcji bezpośrednio w muzeum. Aby zobaczyć, jak światło oddziałuje ze szkłem, oglądaj dzieła z różnych perspektyw i obserwuj, jak ich cienie padają na ścianę. W 2022 roku, kiedy Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła Międzynarodowy Rok Szkła, muzeum wzięło udział w projekcie "Muzeum Bez Granic", realizowanym we współpracy z 39 krajami. Dzięki temu projektowi, wybrane dzieła z muzeum można oglądać online, co pozwala na ponowne zapoznanie się z nimi po wizycie. W muzeum można robić zdjęcia, ale najlepiej unikać błysku i fotografować pod kątem, ponieważ szkło odbija światło. Muzeum jest zamknięte w poniedziałki. Aktualne warunki wejścia i godziny otwarcia można sprawdzić na oficjalnej stronie internetowej. Pamiętaj, że w tej Po wyjściu z muzeum można zjechać na Atatürk Bulvarı i wsiąść do tramwaju na przystanku "Atatürk Lisesi", albo przespacerować w kierunku brzegu rzeki Porsuk. Źródło: Wydział Kultury i Turystyki Województwa Eskişehir, Muzeum Współczesnego Szkła; Portal Kultury, Muzeum Współczesnego Szkła; Wikipedia, Muzeum Współczesnego Szkła.