Od dworca Basmane do parku Kültürpark: Archiwum, muzeum i wystawa.

Rozpocznij zwiedzanie, znajdując się na placu 9 Eylül, naprzeciwko dworca. Z oddali przyjrzyj się budynkowi. Według Wikipedii, koncesja na budowę linii kolejowej İzmir-Kasaba została przyznana w 1863 roku, budowa rozpoczęła się w 1864 roku, a stacja została otwarta 25 października 1866 roku. To źródło określa to miejsce jako drugi najstarszy dworzec w Turcji, po dworcu Alsancak. Z kolei strona Visit İzmir informuje, że obecny budynek został wzniesiony w 1876 roku przez francuską firmę Regie Generale, a projekt należy do Gustave'a Eiffel'a. Ze względu na rozbieżności dotyczące dat i autora projektu, najlepiej postrzegać budynek jako dzieło drugiej połowy XIX wieku. Przyjrzyj się fasadzie i zauważysz budowlę z kamienia, o prostokątnym planie i podzieloną na trzy części. Środkowa część jest wyższa od pozostałych, ma trzy kondygnacje i jest pokryta dachem dwuspadowym. Elementy architektoniczne nad wejściem oraz pilastry, które dzielą fasadę, charakteryzują się językiem neoklasycznym. Po bokach znajdują się niższe skrzydła, w których znajdują się poczekalnie i pomieszczenia administracyjne. Ze względu na to, że rano plac jest spokojny, łatwo jest zrobić zdjęcie całej fasady w jednym ujęciu. Następnie wejdź do środka i przejdź z poczekalni na perony. Obecnie dworzec jest nadal czynny; według Wikipedii, z tego miejsca odjeżdżają pociągi dalekobieżne do Ankary, Bandirmy i Konyi, a także pociągi regionalne do Ödemiş, Tire, Denizli, Söke, Nazilli i Uşak. Na parterze znajdują się cztery perony, a pod dworcem znajduje się stacja Basmane metra M1, która została otwarta 22 maja 2000 roku. Budynek został uszkodzony podczas Wielkiego Pożaru Izmiru w 1922 roku, a w okresie Republiki został odrestaurowany. Według Wikipedii, w 1984 roku został zmodernizowany przez TCDD, w 2001 roku został wyposażony w infrastrukturę elektryczną, a w 2022 roku rozpoczęto kolejną renowację. Dlatego niektóre części mogą być w stanie surowym lub zamknięte. Postępuj zgodnie z instrukcjami pracowników i nie przekraczaj żółtej linii na peronach. Według strony Visit İzmir, dworzec jest głównym budynkiem kompleksu o powierzchni około dwudziestu tysięcy metrów kwadratowych, przeznaczonego na potrzeby kolei. W tym kompleksie znajdują się również warsztaty, magazyny i jednostki administracyjne. Fakt, że stacja była ważnym punktem na trasie w pierwszych latach jej działania, nie był przypadkowy, ponieważ przez ten dworzec, będący punktem kontroli celnej dla towarów przywożonych z Kasaby (obecnie Turgutlu), do miasta docierały produkty. Odwracając się od końca peronów, zauważysz, że tylna część budynku jest prostsza niż Droga jest prosta i zacieniona; na końcu alei znajduje się fasada budynku archiwum miejskiego, charakteryzująca się pięcioma wnękami. Źródło: Wikipedia; Visit İzmir; Wikipedia.

Po dotarciu do placu Lozan, zatrzymajcie się przed dwukondygnacyjnym budynkiem z przestronnym dziedzińcem, znajdującym się na początku ulicy Şair Eşref. Zgodnie z własną historią, budynek ten, zaprojektowany przez miejskiego architekta Mesuta Özoka w latach 1930-1932, pierwotnie służył jako siedziba miejskiej straży pożarnej w Izmirze i nieprzerwanie pełnił tę funkcję przez siedemdziesiąt lat, do końca 2001 roku. Pięć dużych nisz na fasadzie to pozostałości po starych bramach garażowych; pojazdy wjeżdżały i wyjeżdżały z tego miejsca, a dzisiejsza sala wystawowa, charakteryzująca się wysokim sufitem, zajmuje to właśnie dawne miejsce garażu. Budynek odzwierciedla cechy architektury wczesnej republiki, a jego renowacja rozpoczęła się w lutym 2002 roku. Muzeum zostało otwarte 10 stycznia 2004 roku pod nazwą Izmirskie Archiwum i Muzeum Miejskie; w tym samym roku, 15 czerwca, zmarł burmistrz Ahmet Piriştina, który sprawował urząd, a jego imię zostało nadane instytucji decyzją rady miejskiej z 6 lipca 2004 roku. Izmir Art prezentuje tę instytucję jako pierwsze miejskie archiwum i muzeum w Turcji. Wewnątrz znajdują się dwa odrębne światy, więc poświęćcie czas na zwiedzenie obu. Sala wystawowa na parterze jest przeznaczona na wystawy czasowe; APİKAM organizuje w tej przestrzeni o powierzchni 359 metrów kwadratowych wystawy poświęcone historii miasta, a w przeszłości prezentowane były tematy takie jak "Miasto i Handel", "Miasto i Zdrowie" oraz "Miasto i Transport". Wystawa na okres 2024-2025, zatytułowana "Spalony Kraj", poświęcona była pożarom w Izmirze i zachodniej Anatolii podczas Wojny o Niepodległość; zapytajcie obsługę, która wystawa jest aktualnie prezentowana, gdy tam będziecie. Przeczytajcie uważnie tablice informacyjne, ponieważ zdjęcia i mapy znajdujące się tam pokazują miejsce, na którym obecnie znajduje się Park Kultury, który jest kolejnym punktem trasy. Prawdziwym skarbem jest archiwum znajdujące się na piętrze. Zgodnie z informacjami zawartymi w czasopiśmie "Izmir", kolekcja zawiera ponad 1834 księgi osmańskie z zapisami sądowymi, około 1440 tomów gazet w języku osmańskim oraz prawie 8000 tomów publikacji w języku łacińskim; w bibliotece znajduje się około 11 000 książek, w tym darowizny od Piriştiny i historyka Orhana Koloğlu. Strona internetowa instytucji dzieli kolekcję na grupy, takie jak publikacje czasowe, dokumenty pisane, dokumenty wizualne, księgi, rzadkie przedmioty i książki. Dokumenty są skanowane i digitalizowane, a badacze mogą uzyskać do nich dostęp za pośrednictwem komputer Przed wyjazdem koniecznie sprawdźcie to: oficjalna strona instytucji podaje dwa adresy – zarówno Şair Eşref Bulvarı 1/A, jak i hala numer 1 wewnątrz parku Kültürpark. Oznacza to, że wystawa lub sala do czytania mogła zostać tymczasowo przeniesiona do hali w parku. W takim przypadku hala ta znajduje się już w obrębie kolejnego miejsca, które planujecie odwiedzić, więc kolejność zwiedzania nie ulegnie zmianie. Po godzinie wyjdźcie na bulwar; brama Lozan znajduje się zaledwie kilka kroków dalej, a park Kültürpark zaczyna się właśnie tam. Źródła: APİKAM; Gmina Miejska Izmir; Magazyn Izmir; Sztuka w Izmirze; Wikipedia.

Po wejściu na teren przy Ziya Gökalp Bulvarı 36, zatrzymajcie się na chwilę przed fasadami z cegieł, ponieważ to miejsce, zanim stało się muzeum, było fabryką. Według Wikipedii, fabryka tytoniowa w Alsancaku działała od 1884 do 2004 roku. Jak podaje agencja Anadolu, Ministerstwo Kultury i Turystyki zrestaurowało budynki w 2022 roku, a kompleks, składający się z dwunastu budynków, został ponownie wykorzystany i 29 kwietnia 2023 roku otwarto go jako Izmirskie Centrum Kultury i Sztuki. Muzeum Sztuk Obrazowych i Rzeźbiarskich w Izmirze znajduje się w drugim co do wielkości budynku kompleksu; kierujcie się znakami przy wejściu i udajcie się najpierw do tego budynku. Zgodnie z informacjami na stronie internetowej muzeum, instytucja została założona 9 września 1952 roku jako galeria w budynku Ministerstwa Oświaty w Kültürpark, w 1973 roku przeniesiono ją do budynku w Konak, gdzie działała do 2022 roku. Na stronie internetowej instytucji ten pierwszy budynek jest przypisywany architektowi Bruno Taut. Zgodnie z informacjami na Wikipedii, budynek w Konak został zbudowany w pobliżu przystani Konak, przy Atatürka Bulvarı i na terenie należącym do Uniwersytetu Ege. W wyniku trzęsienia ziemi 30 października 2020 roku budynek w Konak został uszkodzony, a kolekcja została przeniesiona z powrotem do Kültürpark, gdzie ponownie otwarto ją 25 marca 2022 roku, a w kwietniu 2023 roku otwarto ją dla zwiedzających w obecnej lokalizacji. Oznacza to, że park, po którym właśnie przeszliście, jest miejscem, w którym to muzeum powstało, a także miejscem, w którym kolekcja znalazła schronienie po trzęsieniu ziemi; trasa odwzorowuje tę historię. Wewnątrz, jak podaje agencja Anadolu, znajduje się cztery główne galerie i dwie sale wystaw czasowych, w których prezentowanych jest około czterystu dzieł. Inna wiadomość agencji Anadolu z 2025 roku podaje liczbę 350 dzieł, co oznacza, że liczba eksponatów może się różnić w zależności od okresu. Kolekcja obejmuje malarstwo, rzeźbę, ceramikę i grafikę od okresu Tanzimat do czasów współczesnych. Przechodźcie po salach w kolejności chronologicznej i w pierwszych galeriach poszukajcie wczesnych malarzy, takich jak Şeker Ahmed Paşa i Hoca Ali Rıza. W kolejnych salach znajdują się prace İbrahima Çallı, Bedri Rahmi Eyüboğlu i Fahrelnisy Zeid; w witrynach z ceramiką zwróćcie uwagę na prace Fureyi Koral, a w dziale rzeźby na prace rzeźbiarza Turguta Pury. Zgodnie z informacjami na Wikipedii, główną część kolekcji stanowią dzieła tureckiego malarstwa i rzeźby XX wieku, a znaczną reprezentację Zgodnie z informacjami z Wikipedii, Muzeum Rzeźby i Malarstwa obecnie działa w ramach Izmirskiego Departamentu Kultury i Turystyki. Strona internetowa "Muzeum Kart" wskazuje, że kompleks jest otwarty codziennie, ale przed wizytą warto sprawdzić godziny otwarcia i ceny na oficjalnej stronie internetowej. Ławki na dziedzińcu są idealne na krótką przerwę; wysoki komin fabryki i ceglane mury pięknie prezentują się w świetle zachodzącego słońca. Trasa kończy się na tym dziedzińcu. Aby wrócić, można dojść pieszo do stacji kolejowej Alsancak i wsiąść do pociągu IZBAN, lub zejść do Kordon i zakończyć dzień nad morzem. Źródła: İzmir Kültür Sanat Fabrikası; Anadolu Ajansı; Muzeum Kart; Wikipedia.