Cztery starożytne miasta nad wybrzeżem Likii.

Olympos, położone w dolinie stanowisko archeologiczne, najlepiej zwiedza się, rozpoczynając od wejścia i podążając ścieżką wzdłuż rzeki, aż do morza. Adres podany w rejestrze Ministerstwa Kultury to dzielnica Yazır w okręgu Kumluca; dolina ta znajduje się pomiędzy miejscowościami Çıralı i Adrasan. Większość ruin jest ukryta pod gęstą roślinnością, dlatego należy trzymać się ścieżki i uważnie obserwować otoczenie. Miasto po raz pierwszy zostało opisane przez kapitana Beauforta w 1812 roku. Olympos był zbudowany po obu stronach rzeki Olympos, a kiedyś trzyarkowy most łączył te brzegi. Dziś można zobaczyć tylko jedną wieżę tego mostu; pozostałości doków po obu stronach rzeki wciąż wskazują, gdzie znajdował się port. Wykopaliska wykazały, że miasto było zaplanowane z ulicami pod kątem, a główną arterią była ulica portowa biegnąca z północy na południe. Najstarsze budowle znalezione w mieście, zgodnie z wynikami wykopalisk, to mury otaczające obszar zwany Południowym Miastem, zbudowane z wielokątnych kamieni. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu jest wysoka kamienna brama pozostałość po małej świątyni w stylu jońskim. Fundamenty przy wejściu wskazują, że świątynia była poświęcona cesarzowi rzymskiemu Markowi Aureliuszowi, a według portalu Kultury, budowla pochodzi z lat 172-173. Stojąc przed bramą i porównując jej rozmiary ze wzrostem człowieka, można lepiej docenić jej monumentalność. Po południowej stronie rzeki znajduje się mały teatr, zbudowany na fundamentach z okresu hellenistycznego i odrestaurowany w czasach rzymskich. Jedną z większych budowli odkrytych podczas wykopalisk są łaźnie, datowane na okres panowania Wespazjana; w Encyklopedii Turystyki podano, że duże łaźnie pochodzą z roku 78 n.e. Najbardziej rozwinięty okres w historii Olymposu to okres bizantyjski; zgodnie z wynikami wykopalisk, w V i VI wieku miasto było większe niż w czasach rzymskich, a podłogi większych budowli z tego okresu były zdobione mozaikami. Cmentarz rozciągał się po obu zboczach doliny od I wieku, a w Encyklopedii Turystyki podano, że odkryto tam 354 groby. Ulica Nekropolis w północnej części miasta jest interesująca, ponieważ w okresie bizantyjskim rzymskie groby znajdujące się tam były wykorzystywane jako domy, a pomiędzy nimi wznoszono budynki mieszkalne. Portal Kultury uważa sarkofag kapitana Eudemosa, znajdujący się w skalnej niszy blisko ujścia rzeki, za najciekawszy zabytek miasta; sarkofag ten jest znany z płaskorzeźby statku i inskrypcji poetyckiej. Encyklopedia Turystyki informuje, że dzieło to znajduje się w Muzeum w Antalyi, więc warto Ta plaża jest również miejscem, gdzie żółwie morskie składają jaja; od maja do września obszar ten jest monitorowany przez wolontariuszy, prosimy nie zbliżać się do oznaczonych gniazd. Kąpiel w krystalicznie czystej wodzie to idealne zakończenie trwającej trzy godziny wędrówki. Jeśli zostanie Wam czas, udajcie się do Yanartaş, znajdującego się w pobliżu Çıralı. Płomienie znajdują się na południowym zboczu góry Çakaltepe; według Wikipedii, znajdują się na wysokości około 180 metrów nad poziomem morza i wydobywają się z skał, zasilane głównie metanem. Encyklopedia Turystyki w Turcji podaje, że gaz ten uwięziony jest w wyniku trzęsień ziemi i wydobywa się w tym samym miejscu. Według portalu Kultury, w starożytności Olympos zasłynął dzięki temu samozapalającemu się ogniowi, a płomienie były kojarzone z mitycznym stworzeniem, Chimery, ziejącym ogniem. Płomienie są lepiej widoczne w ciemności, ale pamiętajcie, że będziecie wchodzić na zbocze, więc zabierzcie ze sobą latarkę i wygodne buty. Po Olympos udajcie się z powrotem na drogę Antalya-Kumluca i kierujcie się na zachód, w stronę doliny Finike; następnym przystankiem jest Limyra. Źródła: Karta Muzealna (Olympos), Portal Kultury, Encyklopedia Turystyki w Turcji, Wikipedia (Olympus, Lycia), Wikipedia (Yanartaş).

Limyra, położona w dzielnicy Finike, w pobliżu Turunçova, rozciąga się u podnóża góry Toçak i na przyległej dolinie. Miasto składa się z dwóch poziomów: akropol, czyli Górne Miasto, znajdujący się na szczycie góry, oraz Dolne Miasto, podzielone na Zachodnie i Wschodnie Miasto, położone w dolinie. Aby jak najlepiej wykorzystać czas, warto najpierw odwiedzić teatr, następnie przejść do ruin w dolinie, a na koniec wspiąć się na akropol. Miasto nosiło w starożytności nazwę Zemuri, a wiadomo, że osada istniała przynajmniej od V wieku p.n.e. Limyra osiągnęła swój szczyt w pierwszej połowie IV wieku p.n.e., kiedy to król Perikles uczynił z niej stolicę Likii i wspierał satrapów, którzy zbuntowali się przeciwko Persom. Następnie region ponownie znalazł się pod kontrolą Persów, a w tym okresie wpływowy był satrapa Karii, Mausolos. Teatr jest obecnie symbolem miasta. Portal Kultury i Encyklopedia Turystyki w Turcji podają, że został zbudowany w okresie hellenistycznym i został zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 141 roku n.e., po czym został odbudowany. Z kolei angielska Wikipedia przypisuje teatr z okresu rzymskiego likijskiemu dobrodawcy Opramoasowi, który żył w II wieku n.e., i informuje, że mógł pomieścić 8000 widzów. Ze względu na to, że teatr został wykuty w zboczu, wspinając się na górne rzędy, można podziwiać panoramę doliny. Limyra jest jednym z miast w Likii, które posiada najwięcej grobowców wykutych w skałach. Portal Kultury wspomina o ponad czterystu takich grobowców, z których większość jest znana z inskrypcji w języku likijskim. Zgodnie z Encyklopedią Turystyki w Turcji, na drugim nekropolu, u podnóża góry Toçak, znajdują się 200 grobowców wykutych w skałach oraz mauzoleum. Przy oglądaniu fasad warto zwrócić uwagę na to, jak architektura drewnianych domów została przeniesiona na kamień; podobną tradycję można zobaczyć bliżej w kolejnym miejscu, w Myrze. Po zejściu do doliny, warto zacząć od Zachodniego Miasta. Znajdują się tu fundamenty pomnika Ptolemaion, datowanego na pierwszą ćwierć III wieku p.n.e., na czasy panowania Ptolemeusza II. Zgodnie z angielską Wikipedią, mieszkańcy Limyry wzniesli ten pomnik ku czci Ptolemeusza II Philadelphosa, który wspierał miasto w walce z Galatami. Mury Zachodniego Miasta zostały wzmocnione 11 basztami w VII wieku n.e., w celu obrony przed najazdami Arabów. Droga, która odchodzi od bramy w tej części miasta, prowadzi do mokradeł i do kenotafu Gajusza Cezara, czyli pustego grobowca. Gajusz Cezar, uznawany za następcę Augusta Wzniesiony w IV wieku przed naszą erą, heroon (budowla nagrobna) charakteryzuje się tym, że zamiast kolumn, na fasadzie znajdują się rzeźby kobiet, zwane karyatydami. Część płaskorzeźb i karyatyd z tego miejsca jest eksponowana w Muzeum w Antalyi, więc warto tam również poszukać oryginalnych fragmentów. Wejście na akropol wymaga wspinaczki po zboczu; unikaj wchodzenia w najgorętszych godzinach i zabierz ze sobą wodę. Wykopaliska w tym miejscu trwają od 1969 roku; początkowo prowadzone były przez Niemców, a od 1982 roku wspierane przez Austrijski Instytut Archeologiczny. Przed wizytą sprawdź aktualne warunki zwiedzania na oficjalnych stronach. Po zwiedzeniu Limyra, udaj się na zachód przez Finike do Demre. Najwygodniejszym rozwiązaniem jest spędzenie nocy w Finike lub Demre i zwiedzenie Myra następnego dnia. Źródła: Portal Kultury (Limyra); Encyklopedia Turystyki w Turcji; Wikipedia (Limyra).

Myra znajduje się u podnóża skalistego zbocza, nad obszarem aluwialnym utworzonym przez rzekę Demre, zwany w starożytności Myros. Według Encyklopedii Turystyki, ten obszar aluwialny spowodował, że starożytne miasto znajduje się obecnie około pięciu kilometrów od morza. Większość pozostałości licyjskich i rzymskich znajduje się pod tym gruntem; to, co można zobaczyć, to teatr przylegający do zbocza oraz wykute w skale grobowce. Aby efektywnie wykorzystać dziewięćdziesiąt minut, najpierw zwiedźcie teatr, a następnie grobowce znajdujące się bezpośrednio nad nim. Pozostały czas możecie poświęcić na wizytę w drugim nekropolu, położonym na wschód. Myra, wspomniana w inskrypcjach licyjskich, była jednym z sześciu głównych miast w Lidii, posiadającym trzy głosy w lidyjskiej unii. Strabon wymieniał ją jako jedno z największych miast w tej unii. W 325 roku n.e., kiedy Lidia stała się odrębną prowincją rzymską, Myra została jej stolicą. Najbardziej znaną budowlą z okresu bizantyjskiego, świadczącą o tym znaczeniu, jest kościół św. Mikołaja, znajdujący się w centrum miasta; ta trasa skupia się jednak na teatrze i grobowcach. Najazdy arabskie osłabiły miasto w latach od VII do IX wieku, a Myra została zdobyta przez armię Abbasydów w 809 roku. Teatr został zbudowany u podnóża akropolu. Ministerstwo Kultury opisuje go jako budowlę przylegającą do grobowców, wznoszącą się w górę zbocza, i zalicza go do niewielu starożytnych teatrów, które przetrwały do naszych czasów. Według Encyklopedii Turystyki, teatr mógł pomieścić 11 000 osób i był jednym z największych teatrów w Lidii. Budowla została zniszczona w trzęsieniu ziemi w 141 roku n.e. i została później odbudowana. Wokół sceny poszukajcie maski teatralnych wyrzeźbionych w kamieniu; podczas wykopalisk znaleziono takie maski, a w encyklopedii wspomina się również o fryzie z maskami, rzeźbami i siedzeniami. Uważa się, że na honorowych miejscach w pierwszych rzędach znajdują się przedstawienia ryb i zwierząt, więc dokładnie przyjrzyjcie się dolnym rzędom. Ponieważ teatr i grobowce znajdują się na tym samym zboczu, możliwe jest zobaczenie ich razem na jednym zdjęciu. Jedna z grup grobowców znajduje się bezpośrednio nad teatrem, na skalnym urwisku, i jest znana jako Nekropol Deniz (morski nekropol). Według Encyklopedii Turystyki, grobowce te są ułożone obok siebie, jak plaster miodu, i przypominają typowe domy licyjskie. Grobowce zostały wykute w pionowej ścianie skalnej; niektóre mają fasady przypominające domy, a inne przypominają fasady świątyń. Strona ministerstwa podkre W Myrze rozpoczęto systematyczne wykopaliska w 2009 roku pod kierownictwem archeologa Nevzata Çevika. Przed wizytą, sprawdź aktualne godziny otwarcia tego miejsca na stronie internetowej Müze Kart. Jeśli masz czas, możesz również odwiedzić starożytny port Andriake, położony około pięciu kilometrów od Myry; magazyn zbożowy, zbudowany za panowania cesarza Hadriana, obecnie pełni funkcję Muzeum Cywilizacji Likijskich. Po opuszczeniu Myry, kieruj się w stronę Kaş i zatrzymaj się w Üçağız, położonym nad brzegiem Kekova; zostaw tam samochód i przepraw się łodzią do Kaleköy. Źródła: Müze Kart (miejsce archeologiczne Myra); Portal Kultury (Myra); Encyklopedia Turystyki w Turcji; Wikipedia (Mira); Wikipedia (Myra).

Simena, obecnie znana jako Kaleköy, znajduje się na małym półwyspie, naprzeciwko wyspy Kekova, w dzielnicy Demre. Do wsi nie prowadzi droga; można dojechać samochodem do Üçağız, a następnie przeprawić się łodzią. Niektóre źródła podają, że można również dotrzeć do Simeny pieszo z Üçağız. Sama Üçağız znajduje się w miejscu starożytnego miasta Teimiussa, a odległość między obiema wioskami wynosi zaledwie kilometr. Podczas umawiania się na przejazd łodzią, warto od razu poinformować, że chcemy zobaczyć brzeg zatopionego miasta i że potrzebujemy czasu na zwiedzanie zamku w Kaleköy. Według źródeł, osadnictwo w Simenie sięga IV wieku p.n.e., co potwierdzają znaleziska nagrobków i monet. Nazwa miasta pojawia się po raz pierwszy w I wieku n.e. w dziełach rzymskiego pisarza Pliniusza. Simena dołączyła do Licyjskiego Związku nie jako samodzielne miasto, ale jako część konfederacji miast, w skład której wchodziły również Aperlai, Isinda i Apollonia, a ta grupa miała wspólny głos. Po wyjściu z portu, wspinamy się pod górę do zamku. Wikipedia w języku angielskim opisuje zamek jako wschodnioromańską fortecę, zbudowaną w średniowieczu w celu ochrony przed piratami, którzy osiedlali się w Kekovie. Z kolei Wikipedia w języku tureckim informuje, że w tym miejscu znajdują się pozostałości murów z okresu hellenistycznego oraz ruiny zamku z okresu bizantyjskiego. Po dotarciu do zamku, pierwszym widocznym obiektem jest mały teatr, wykuty w skale, składający się z siedmiu rzędów i mieszczący około trzystu osób. Niektóre źródła sugerują, że budowla ta mogła być teatrem lub budynkiem zgromadzeń, czyli bouleuterion. W mieście znajdują się również cysterny, które służyły do zaopatrywania statków w wodę. Z murów można podziwiać wyspę Kekova i wąską cieśninę, która ją oddziela od lądu. Z tego miejsca łatwo zrozumieć, dlaczego ta osłonięta zatoka była schronieniem zarówno dla statków, jak i dla piratów. Powrót jest stromy, więc w upalne dni nie warto się spieszyć i warto zabrać ze sobą wodę. Podczas zejścia warto zwrócić uwagę na cmentarze. Kaleköy znajduje się w centrum licyjskiej nekropolii, częściowo zalanej wodą, a niektóre z grobowców skalnych zawierają inskrypcje w języku licyjskim. Według portalu kulturowego, licyjskie sarkofagi można zobaczyć zarówno w różnych miejscach zamku, jak i na brzegu, pod wodą. Insrypcja na jednym z nich informuje, że sarkofag należy do Mentora, syna Idargusa. Najlepiej podziwiać sarkofagi na brzegu z łodzi, podziwiając ich sylwetki wynurzające się z wody. Brzeg zatopionego miasta to ostatni etap trasy. Według portalu kulturowego, miasto zostało częściowo zalane Simena jest obszarem o wyjątkowym znaczeniu archeologicznym i znajduje się w obrębie specjalnego obszaru ochrony środowiska Kekova, o powierzchni 260 kilometrów kwadratowych. Obszar ten został uznany za specjalny obszar ochrony środowiska w 1990 roku, a Ministerstwo informuje, że w niektórych zatokach nurkowanie jest zabronione ze względu na znajdujące się tam zabytki archeologiczne. Przed wyjazdem należy zapoznać się z zasadami dotyczącymi pływania i nurkowania. Wraków można podziwiać z pokładu łodzi. Pod koniec dnia należy wrócić łodzią do Üçağız; trasa kończy się tutaj, a noc można spędzić w Demre lub w bardziej na zachodzie położonym mieście Kaş. Źródła: Portal Kultury (Simena, Kekova); Ministerstwo Środowiska, Urbanistyki i Zmian Klimatycznych (Specjalny Obszar Ochrony Środowiska Kaş-Kekova); Encyklopedia Turystyczna Turcji; Wikipedia (Simena); Wikipedia (Simena, Kaleköy, Kekova).