Droga z Hasankale do Oltu, prowadząca na wschód i północ od Erzurum.

Rozpocznij wędrówkę w Pasinler, na wschód od Erzurum, w miejscu zwanym Hasankale, położonym na stromych skałach górujących nad okolicą. Według przewodnika Urzędu Kultury i Turystyki, twierdza znajduje się trzydzieści sześć kilometrów na wschód od centrum miasta, na stromym wzgórzu przed górą Hasan Dede. Twierdza nadała nazwę okolicznej miejscowości; miasteczko Pasinler w dokumentach osmańskich i w potocznym języku przez długi czas nazywane było Hasankale. Podchodź do twierdzy od zachodu, ponieważ droga gruntowa prowadząca do bramy wewnętrznego muru znajduje się właśnie po tej stronie. Jak podaje przewodnik, ze względu na stromiznę terenu, dawniej nie można było dotrzeć do twierdzy nawet na koniach. Obecna droga powstała, gdy twierdza została później wykorzystywana jako kamieniołom; więc podchodząc, wędrujesz po ścieżce, która niegdyś była częścią drogi do twierdzy. Wspinaj się powoli, ponieważ teren jest kamienisty i miejscami niestabilny. Na górze spróbuj najpierw zapoznać się z planem twierdzy. Zgodnie z artykułem w Wikipedii po angielsku, na wzgórzu znajdują się trzy rzędy murów, a dwa zewnętrzne nie tworzą pełnego pierścienia, kończąc się na stromych skałach. Brama znajduje się w zachodniej części. Przewodnik zaznacza, że kolumny, łuki i inskrypcje, z których zbudowana była brama wewnętrznego muru, nie istnieją już, a bramy muru zewnętrznego również uległy zniszczeniu i zniknęły. Strona Castles.nl informuje, że wewnątrz wewnętrznego muru nie zachowały się żadne budynki; to, co widzisz, to nie zespół budynków, ale linia obronna osadzona w skale. Historia twierdzy nie ogranicza się do jednego okresu. Informuje się, że wśród ruin znajdują się inskrypcje i elementy rzeźbiarskie z okresu panowania króla Minua z Urartu, a uważa się, że wzgórze było miejscem obronnym od czasów epoki brązu. Strona Castles.nl podaje, że w 1048 roku, podczas wojny między Seldżukami a Bizantyjczykami, twierdza została zdobyta przez seldżuckiego dowódcę o imieniu İbrahim Yınal. Istnieją różne opowieści na temat tego, kto był założycielem obecnej twierdzy. Historyk Naima przypisuje ją władcy Akkoyunlu, Uzun Hasanowi; İbrahim Hakkı Konyalı natomiast przypisuje ją Hasan Beyowi, synowi Emira Hacı Togaya z dynastii Ilkhanidów, datując to na lata 1336-1339. Wiadomo, że w okresie osmańskim sułtan Süleyman Wspaniały zmodernizował i wzmocnił twierdzę. Następnie, stojąc na stabilnym gruncie, rozejrzyj się w kierunku doliny. To punkt, z którego widać całą dolinę Pasinler, i przez wieki była to ważna baza wojskowa, pilnująca drogi z Er Źródło: Wydział Kultury i Turystyki w Erzurum, Przewodnik turystyczny; Castles.nl, Zamek Hasankale; Wikipedia, Zamek Pasinler.

Drugi przystanek to most Çobandede, położony tuż na wschodzie centrum okręgu Köprüköy, nad rzeką Aras. Obecnie most jest zamknięty dla ruchu drogowego; droga samochodowa przebiega równolegle, w odległości około pięciuset metrów, więc można go zobaczyć pieszo, w spokojnej atmosferze. Najpierw obejrzyjcie most z brzegu, z boku, ponieważ wszystkie detale są widoczne tylko z daleka. Portal kulturowy podaje, że most ma 128 metrów długości i 8,5 metra szerokości, a największy łuk ma 13 metrów rozpiętości, a najwyższy punkt sięga 30 metrów. Most został zbudowany z siedmioma przęsłami; jednak podczas renowacji jeden z przęseł został zamknięty, więc obecnie widoczne są sześć. Encyklopedia Islamu TDV informuje, że ten przeseł prawdopodobnie został zniszczony podczas powodzi i zamknięty podczas renowacji w 1872 roku. Następnie zbliżcie się do mostu i przyjrzyjcie się kolorowi kamieni. Łuki są zbudowane z czarnych, czerwonych i szarych kamieni, a kolory zmieniają się w ciągu dnia w zależności od oświetlenia. Według lokalnej legendy, kamienie te pochodzą z wioski oddalonej o około sześć kilometrów. Portal kulturowy podaje, że pod fundamentami zostały ułożone drewniane belki, co miało zapobiec zawaleniu się mostu, a między ścianami zostały pozostawione przestrzenie, aby zmniejszyć obciążenie. Charakterystyczne dla mostu są ostre wyżłobienia na przedniej stronie fundamentów oraz półokrągłe filary z tyłu. Na górze tych wystających elementów znajdują się małe, kwadratowe wieżyczki, pokryte półpiramidowymi daszkami. Funkcja tych wieżyczek jest przedmiotem dyskusji; niektórzy badacze uważają, że mogły służyć jako schroniska dla strażników, inni twierdzą, że są to jedynie elementy dekoracyjne, które wzbogacają wygląd mostu. Na przedniej stronie fundamentów, po stronie wschodniej, poszukajcie płaskorzeźb przedstawiających geometryczne wzory i łańcuchy. Uważa się również, że na kamieniach balustrady znajdują się znaki kamieniarskie; przy dokładnym przyjrzeniu się można dostrzec znak w kształcie łuku z strzałą. Dokładna data budowy mostu nie jest znana. Portal kulturowy i przewodnik po regionie podają, że most został zbudowany w 1298 roku przez Czobana Noyana, emira rządzącego za panowania Ilkhanidów, Gazana Hana. Encyklopedia Islamu TDV informuje, że inskrypcja z informacją o fundatorze jest bardzo zniszczona, a informacje na ten temat opierają się jedynie na plotkach; na podstawie architektury i dekoracji przypuszcza się, że budowa miała miejsce w XIV wieku. Nazwa mostu pochodzi od tego emira, Czobana, a nazwa okręgu pochodzi od mostu. Przez wieki most był miejscem, przez które przechodziły drogi z Erzurum do Muş, Erciş i Van. W 16 Skręć w lewo w kierunku Pasinler, a następnie jedź na północ, w stronę drogi do Narman. Źródła: Portal Kultury, Most Çobandede; Encyklopedia Islamu TDV, Most Çoban; Wydział Kultury i Turystyki w Erzurum, Przewodnik Turystyczny; Wikipedia, Most Çobandede.

Trzecim przystankiem są formacje skalne, zwane "peryferiami", położone siedem kilometrów na południe od centrum okręgu Narman, wzdłuż drogi Narman-Pasinler. Portal Kultury informuje, że przystanek znajduje się na siódmym kilometrze tej drogi; oznacza to, że, jadąc z Pasinler na północ, dotrzecie do przystanku, zanim dotrzecie do centrum okręgu. Najpierw zatrzymajcie się przy punkcie widokowym przy drodze i podziwiajcie widok na dolinę z góry. Ogłoszenie zarządu województwa z 2020 roku informuje, że w pobliżu drogi zbudowano dwukondygnacyjny obiekt dla odwiedzających, a do tego miejsca prowadzi droga o długości około trzech i pół kilometra. Z tego miejsca widać czerwone urwiska, ostre szczyty i wąskie doliny, tworzące niezwykły krajobraz. Zrozumienie, skąd pochodzą kolory i kształty, zmienia sposób postrzegania tego miejsca. Czerwony kolor pochodzi z utleniania się żelaza w skałach osadowych. Kształty powstały w wyniku długotrwałej erozji piasku przez wiatr i wodę; najpierw woda wyżłobiła wgłębienia, a wiatr nadał im różne wzory. Źródła podają różne dane dotyczące wieku tych formacji. Portal Kultury i przewodnik informują, że "peryferie" powstały w wyniku erozji materiału, który osadzał się w basenie osadowym około 2,5 do 3 miliony lat temu, natomiast w ogłoszeniu zarządu województwa podawana jest znacznie starsza data. Wśród mieszkańców to miejsce jest znane jako "Kraina Czerwonych Elfów", a Portal Kultury porównuje dolinę do Wielkiego Kanionu, który utworzyła rzeka Kolorado. Ścieżka prowadząca do doliny jest najlepszym sposobem na zobaczenie tego miejsca z bliska, a większość czasu przeznaczonego na ten przystanek należy poświęcić na zejście. W ogłoszeniu zarządu województwa mowa jest o szlaku pieszym o długości około godziny. Podczas zejścia podłoże jest piaszczyste i śliskie, a nawet w suchych warunkach przyczepność może być słaba; załóżcie solidne buty. Po deszczu piaszczysta gleba zamienia się w błoto, dlatego przed wyruszeniem sprawdźcie prognozę pogody. Podczas wędrówki nie wchodźcie na szczyty "peryferii" ani na krawędzie urwisk, ponieważ erodująca gleba może łatwo się odrywać. Powrót jest pod górę; dostosujcie siły do tego i zabierzcie ze sobą wystarczającą ilość wody. To miejsce jest obszarem chronionym. Portal Kultury informuje, że "peryferie" zostały w 2018 roku uznane za pomnik przyrody i są chronione zgodnie z zasadami parku narodowego. Zgodnie z ogłoszeniem zarządu województwa, obszar ten został również wpisany na tymczasową listę światowego dziedzictwa przez UNESCO w Turcji. W tym samym ogłoszeniu podano, że w regionie znajduje się dwanaście różnych dolin; oznacza to, że widok, który widzicie z drogi, to tylko Źródło: Portal Kultury, Kolumny skalne w Narman; Urząd Wojewódzki w Erzrum, Erzrum stanie się geoparkiem "Kraj czerwonych kolumn skalnych"; Wydział Kultury i Turystyki w Erzrum, Przewodnik turystyczny; Wikipedia, Kolumny skalne w Narman.

Ostatnim punktem trasy jest zamek znajdujący się w centrum miasta Oltu. Zamek znajduje się na skalistej, choć nie bardzo wysokiej formacji, w miejscu, gdzie wody płynące z Narman i doliny Sivri łączą się, tworząc rzekę Oltu. Jak mówi przewodnik, zamek stoi w obrębie meandru rzeki Oltu i można go zobaczyć z góry, na szczycie skały, wjeżdżając do miasta. Wejście do zamku znajduje się po południowej stronie, a do bramy prowadzą schody. Wchodź powoli po schodach, a po dotarciu na górę, najpierw obejdź zamek dookoła.

Obecnie zachowana część to wewnętrzny zamek; zewnętrzne mury otaczające dzielnice miasta nie przetrwały do naszych czasów. Wewnętrzny zamek charakteryzuje się architekturą dopasowaną do naturalnej formacji skalnej, a jego otoczenie jest wzmocnione wysokimi, grubymi murami i wieżami. Portal Kultury informuje, że zamek zajmuje powierzchnię trzech tysięcy metrów kwadratowych i jest zbudowany z kamienia. Zwróć uwagę na wieże i mury znajdujące się na północny wschód; źródła wskazują, że ta część w przeszłości była znacznie bardziej okazała. Wewnątrz zamku poszukaj śladów cystern i pomieszczeń, w których przebywali strażnicy.

Data budowy zamku jest przedmiotem dyskusji. Niektóre źródła twierdzą, że jego cechy architektoniczne sięgają czasów Urartów, podczas gdy Wikipedia przedstawia różne relacje i wspomina, że w XIX wieku na zamku widoczne były inskrypcje w języku gruzińskim. Portal Kultury informuje, że zamek był naprawiany w okresach bizantyjskim, seldżuckim, akkojuńskim, karakojuńskim i osmańskim, a w okresie osmańskim przez pewien czas służył jako karawanseraj. Według Wikipedii, w połowie XVI wieku zamek przeszedł w ręce Turków osmańskich, a następnie stał się centrum administracyjnym okręgu Oltu. Po wojnie w latach 1877-1878, Oltu przez pewien czas znajdował się pod administracją rosyjską. Ostatni raz zamek został odrestaurowany i wzmocniony w latach 1998 i 1999.

Jedną z najciekawszych cech zamku jest jego związek z wodą. Przewodnik informuje, że brama i tunel zamku wychodzą na rzekę Oltu, a Portal Kultury wspomina o ukrytej ścieżce wodnej, prowadzącej ze skały do rzeki. Po wschodniej stronie wewnętrznego zamku znajduje się łaźnia, której korzenie sięgają czasów Seldżuków i która jest połączona z zamkiem za pomocą korytarzy; możesz ją zobaczyć z zewnątrz, schodząc w dół. Z murów zamku rozejrzyj się po dolinie rzeki Oltu i na obie strony miasta; Wikipedia informuje, że miasto rozciąga się po obu stronach rzeki. Nie zbliżaj się do wysokich, bez barierek krawędzi.

Oltu to miasto słynące z kam