Çobandede Köprüsü

Most w Çobandede, znajdujący się na wschodzie miasta Erzurum, w dzielnicy Köprüköy, jest zabytkowym kamiennym mostem, który przepływa przez rzekę Aras. W powszechnym języku nazywany jest również mostem Çoban. Zgodnie z Encyklopedią Islamu (TDV), most znajduje się w miejscu, gdzie rzeki Bingöl Çayı i Hasankale Çayı łączą się, tworząc rzekę Aras. Portal Kultury informuje, że budowla znajduje się około 50 kilometrów od centrum miasta, na wyjeździe z Pasinler. Przez wieki, drogi z Erzurum do Muş, Erciş i Van prowadziły przez ten most. Data budowy i fundator mostu są podawane w różnych źródłach. Portal Kultury i przewodnik turystyczny regionu podają, że most został zbudowany w 1298 roku przez emir Çoban Noyan, na rozkaz władcy Ilkhanatu, Gazan Hana. W Encyklopedii Islamu (TDV), Semavi Eyice zaznacza, że jest to powszechnie przyjęta wersja, ale pozycja emira Çobana w historii Anatolii nie jest w pełni jasna, co powoduje, że powiązania te są często przedmiotem spekulacji. Zgodnie z tym samym artykułem, inskrypcja na zachodniej stronie jest bardzo zniszczona i nieczytelna. Evliya Çelebi pisał, że most został zbudowany przez jednego z członków rodu Çobanoğulları. Angielska wersja Wikipedii odnosi się do różnych opinii i dawnych inskrypcji, których już nie ma. Most był wielokrotnie naprawiany przez wieki. Zgodnie z artykułem w TDV, pierwsze ślady napraw datują się na okres panowania Murada IV, a data 1727-28 na inskrypcji odnosi się do napraw z czasów Ahmeda III. Zgodnie z TDV, prawdopodobnie podczas powodzi zniszczono jeden z filarów po stronie północnej, a podczas napraw w 1872 roku otwór ten został zamurowany. W latach 1946-1948 most przeszedł kolejne poważne naprawy, a według Portalu Kultury, ostatnia renowacja miała miejsce w 2011 roku. W dziele Matrakçı Nasuha, zatytułowanym "Wyprawa do Iraku", znajduje się miniatura przedstawiająca most, a TDV zauważa, że na obrazie most jest przedstawiony z pięcioma przęsłami. Wymiary mostu są wyraźnie podane w oficjalnych źródłach. Zgodnie z Portalem Kultury i TDV, most ma 128 metrów długości i 8,5 metra szerokości. Największy przęsło ma 13 metrów, a najwyższy punkt to około 30 metrów. Most został pierwotnie zbudowany z siedmioma przęsłami, ale ponieważ jeden z nich został zamurowany, obecnie widoczne są sześć przęseł. Łuki są zbudowane z kamieni w kolorach czarnym, czerwonym i szarym, a ta gra kolorów jest najbardziej charakterystyczną cechą mostu. TDV podaje, że według lokalnej legendy kamienie pochodzą z wioski Honigi, położonej około Najlepiej zacząć zwiedzanie mostu od jego brzegu. Spoglądając z dołu, można podziwiać kolorowe łuki i smukłe wieżyczki, a najlepsze zdjęcia można zrobić właśnie z tej perspektywy. Zgodnie z informacjami na angielskiej Wikipedii, most jest obecnie niedostępny dla ruchu samochodowego, a droga przesiada się na równoległy most oddalony o około 500 metrów na wschód. Dzięki temu można spokojnie spacerować po historycznym moście, bez obaw o ruch. Wieczorem słońce ogrzewa czerwone kamienie i zbocze za mostem, a rano rzeka wydaje się spokojniejsza. Ze względu na to, że pod koniec lata rzeka często wylewa i może uszkodzić most, należy unikać zbliżania się do brzegu, gdy poziom wody jest wysoki. Można dojechać tutaj komunikacją publiczną. Portal kulturalny informuje, że autobusy linii Horasan, Tekman, Karayazı, Hınıs i Karaçoban, odjeżdżające z zachodniej części miasta Erzurum, przejeżdżają w pobliżu mostu. Most jest naturalnym punktem na jednodniowej wycieczce, która rozpoczyna się w twierdzy Pasinler i prowadzi na wschód. Droga prowadząca na północ prowadzi do formacji skalnych Narman i miasta Oltu.