Η Δυτική πλευρά της Βουρσάς: Από τα Μουσεία μέχρι τις Ιαματικές Πηγές Τσέκιρτζε.

Ξεκινήστε από τον κήπο της αυλής, στην πλευρά της οδού II. Murad, και κατευθυνθείτε πρώτα προς το τυμβίο του II. Murad, που βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά του τζαμιού. Σύμφωνα με την Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια, το τυμβίο χτίστηκε το 1451 και το Bursa Alan Başkanlığı το περιγράφει ως το τελευταίο οθωμανικό σουλτάνο που τάφηκε στο Μπούρσα, τον II. Murad. Πριν φτάσετε στην είσοδο, σηκώστε το κεφάλι σας, καθώς το ξυλόγλυπτο διάκοσμο πάνω από την είσοδο, που αναφέρεται και στην εγκυκλοπαίδεια, είναι ένα εντυπωσιακό έργο τέχνης. Στο εσωτερικό, υπάρχουν δύο τετράγωνα, το ένα μέσα στο άλλο. Το εξωτερικό έχει πλευρές 13,45 μέτρα, το εσωτερικό 6,90 μέτρα, και μεταξύ τους υπάρχει ένας χώρος περιμετρικά με πλάτος 3,25 μέτρα. Η θόλος του μεσαίου τμήματος στηρίζεται σε τέσσερις κολώνες και τέσσερις βάσεις, οι οποίες έχουν μεταφερθεί από άλλα κτίρια. Το κέντρο αυτής της θόλου έχει αφεθεί σκόπιμα ανοιχτό, καθώς ο σουλτάνος στην τελευταία του επιθυμία ήθελε τον ήλιο, το φεγγάρι και τη βροχή να πέφτουν απευθείας πάνω στον τάφο του. Το σώμα του τάφηκε απευθείας στο έδαφος, και το Bursa Alan Başkanlığı ερμηνεύει αυτή την απλότητα ως ένδειξη ενός ηγεμόνα που δεν του άρεσε η υπερβολή. Στο πλάι, βρίσκονται και άλλοι τάφοι, συμπεριλαμβανομένου του Şehzade Alaeddin, καθώς και άλλα μέλη της οικογένειας. Οι πηγές δίνουν ελαφρώς διαφορετικές λίστες σχετικά με το ποιοι τάφηκαν εδώ. Αφού βγείτε από το τυμβίο, εξερευνήστε τον κήπο σαν ένα οικογενειακό δέντρο, καθώς αυτά τα κτίρια, που χτίστηκαν μεταξύ 1449 και 1573, αφηγούνται την ιστορία αυτής της οικογένειας για περισσότερο από έναν αιώνα. Το παλαιότερο είναι το τυμβίο της Hüma Hatun, που χτίστηκε το 1449, και αυτό το εξαγωνικό κτίριο, που ανήκει στη μητέρα του Fatih Sultan Mehmed, είναι σχετικά απλό, σύμφωνα με την εγκυκλοπαίδεια. Το τυμβίο που σήμερα είναι γνωστό ως Cem Sultan, στην πραγματικότητα χτίστηκε το 1479 για τον Şehzade Mustafa, τον μεγαλύτερο γιο του Fatih, που πέθανε το 1474. Ο Cem Sultan πέθανε στην Ιταλία το 1495, και το σώμα του μεταφέρθηκε στο Μπούρσα το 1499 και τάφηκε σε αυτό το τυμβίο. Κοιτάζ Ρωτήστε το προσωπικό για το ποιες από τις τάφους είναι ανοιχτές εκείνη την ημέρα. Μέσα στα κτίρια, διατηρήστε την ησυχία και μην αγγίζετε τα πλακάκια. Όταν βγείτε από τον κήπο, περάστε στο σπίτι που βρίσκεται στην απέναντι πλευρά. Σύμφωνα με το Πολιτιστικό Πρόγραμμα, αυτό το κτίριο του 17ου αιώνα είναι ένα από τα παλαιότερα σπίτια που έχουν διατηρηθεί στην Προύσα. Λέγεται ότι στο σημείο όπου βρίσκεται το σπίτι υπήρχε παλαιότερα ένα περίπτερο που ανήκε στον Μουράτ Β', και η παράδοση αναφέρει ότι εκεί γεννήθηκε ο Φατίχ Σουλτάν Μωχάμετ. Η Διεύθυνση Περιοχής της Προύσας εκτιμά ότι το σπίτι χτίστηκε τον 17ο αιώνα ως κατοικία ενός πασά. Το σπίτι, το οποίο εθνικοποιήθηκε το 1946, άνοιξε ως μουσείο το 1958, έκλεισε για το κοινό το 1992 και άνοιξε ξανά το 1992. Στο κύριο δωμάτιο του πάνω ορόφου, θαυμάστε την ξύλινη ντουλάπα διακοσμημένη με σχέδια λουλουδιών, την ξύλινη οροφή με γεωμετρικά σχέδια και το εξαγωνικό κέντρο της οροφής. Εάν θέλετε να δείτε ένα άλλο δείγμα της αστικής αρχιτεκτονικής της Μουραδίε, κατευθυνθείτε προς την οδό Οζουνιόλ, νότια της οδού Καπλίτσα. Αυτό το σπίτι χτίστηκε το 1836 ως κρατική κατοικία, χρησιμοποιήθηκε για ένα διάστημα ως Ρωσική Προξενική και το 1988 αγοράστηκε και ανακαινίστηκε από τον καλλιτέχνη Χουσνί Ζούμπερ. Το κτίριο, το οποίο για πολλά χρόνια ήταν ανοιχτό στο κοινό με την ονομασία "Ζωντανό Μουσείο", σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε στο DergiPark, ανακαινίστηκε από το 2015 και άνοιξε το 2021 ως κέντρο νεολαίας. Γι' αυτό, αντί να σχεδιάσετε μια επίσκεψη στο εσωτερικό του, θαυμάστε την ξύλινη πρόσοψη και την ατμόσφαιρα του δρόμου. Στη συνέχεια, κατεβείτε την πλαγιά προς το Kültürpark, κατευθυνόμενοι βόρεια προς την οδό Τσεκίρτζε.
Πηγές: TDV İslam Ansiklopedisi; Διεύθυνση Περιοχής της Προύσας; Πολιτιστικό Πρόγραμμα; Δήμος Μεγάλης Πόλης της Προύσας; DergiPark; Βικιπαίδεια.

Αφού κατεβείτε από το Muradiye, μπείτε στο Kültürpark, που βρίσκεται στην οδό Çekirge. Σύμφωνα με το Kültür Portalı, το πάρκο ιδρύθηκε το 1955 από τον δήμαρχο της εποχής, Reşat Oyal, και αποτελεί τον πρώτο μεγάλο, καλά σχεδιασμένο πράσινο χώρο της Βουρσάς. Το πάρκο, που εκτείνεται σε μια έκταση περίπου 393.000 τετραγωνικών μέτρων, φέρει επίσημα την ονομασία Reşat Oyal Kültür Parkı από το 1999. Δεδομένου ότι ο κύριος στόχος αυτού του σημείου είναι το Αρχαιολογικό Μουσείο της Βουρσάς που βρίσκεται μέσα στο πάρκο, κατευθυνθείτε πρώτα στο μουσείο και αφήστε την εξερεύνηση του πάρκου για αργότερα. Το μουσείο ιδρύθηκε το 1904 ως παράρτημα του Αυτοκρατορικού Μουσείου και, σύμφωνα με τη σελίδα Museum Kart, θεωρείται το τρίτο παλαιότερο μουσείο της Τουρκίας. Η συλλογή μεταφέρθηκε στην Yeşil Medrese το 1930 και, το 1972, μεταφέρθηκε στο σημερινό κτίριο, το οποίο σχεδιάστηκε από τον Mimar Ertem Yücel. Σύμφωνα με το Kültür Portalı, το μουσείο φιλοξενεί περίπου 25.000 εκθέματα, εκ των οποίων τα 2.000 εκτίθενται. Η έκθεση χωρίζεται σε τέσσερις ενότητες, και η διαδοχική επίσκεψη αυτών των ενοτήτων σας επιτρέπει να διαβάσετε την ιστορία της περιοχής της Βουρσάς από την αρχή μέχρι το τέλος. Η πρώτη αίθουσα εκτείνεται από την εποχή του Μυοκένου μέχρι την περίοδο των Φρυγών. Εδώ μπορείτε να δείτε τα κατάλοιπα ενός ελέφαντα από το Paşalar, που βρίσκεται στα σύνορα του Mustafakemalpaşa, και το σκελετό μιας γυναίκας που βρέθηκε στον λόφο Aktopraklık. Στην Αίθουσα των Λίθινων Αντικειμένων, ξεχωρίζουν το μπρούτζινο άγαλμα του Απόλλωνα και το μπρούτζινο γλυπτό της Αθηνάς, που χρονολογούνται από την ρωμαϊκή περίοδο. Η δεύτερη αίθουσα παρουσιάζει, με χρονολογική σειρά, νομίσματα, γυάλινα αντικείμενα, φωτιστικά, μεταλλικά αντικείμενα, σφραγίδες και κοσμήματα από την αρχαϊκή περίοδο μέχρι την εποχή του Βυζαντίου. Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα του μουσείου είναι η χρυσή διαδείμα με σχέδια ελιάς, που βρέθηκε στο Gemlik, και το μπρούτζινο γλυπτό που απεικονίζει ένα παιδί που κρατάει ένα σκύλο, το οποίο βρέθηκε σε μια ανασκαφή στο Mudanya. Η τελευταία ενότητα Εάν συνεχίσετε, βγείτε στην οδό Τσεκίρτζε και στρίψτε προς τα δυτικά, προς την κατεύθυνση του Τσεκίρτζε. Το Μουσείο Καραγκιόζ είναι στην ίδια οδό, περίπου ένα και μισό χιλιόμετρο πιο πέρα. Εάν η διαδρομή σας φαίνεται μεγάλη, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα λεωφορεία ή τα μικρά λεωφορεία που διέρχονται από την οδό και να διανύσετε μερικές στάσεις. Πηγή: Πολιτιστικό Πρόγραμμα, Κάρτα Μουσείων, Βικιπαίδεια.

Καθώς περπατάτε προς τα δυτικά στην οδό Çekirge, δώστε προσοχή στο μικρό πάρκο στα δεξιά σας, δηλαδή στη βόρεια πλευρά του δρόμου, καθώς εκεί βρίσκεται το μνημείο του Καραγκας και του Χατζίβατ. Πριν μπείτε στο μουσείο, θαυμάστε το μνημείο. Σύμφωνα με το "Πολιτιστικό Πόρταλ", η σημερινή κεραμική διακόσμηση βασίζεται σε ένα έργο που ολοκληρώθηκε το 1982 από τη γλύπτρια Γκενιούλ Ακίντς, κατόπιν παραγγελίας του δήμου. Η σελίδα του μουσείου στην ίδια πηγή αναφέρει ότι η περιοχή μετατράπηκε σε συμβολικό πέπλο το 1950 και ότι πίσω από αυτόν υπήρχαν τρεις αναπαραστατικοί τάφοι. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Καραγκας και ο Χατζίβατ, οι οποίοι εργάζονταν στην κατασκευή ενός τζαμιού την εποχή του Ορχάν Γκαζί, εκτελέστηκαν επειδή, με τις πειραχτήριες συζητήσεις τους, αποσπούσαν τους εργάτες από την εργασία τους. Ο ίδιος μύθος περιγράφει πώς ο σουλτάνος, αργότερα γεμάτος τύψεις, ζήτησε από τον Σεΐχ Κουστέρι να δημιουργήσει αναπαραστάσεις των δύο ανδρών και να τις παρουσιάσει στο πέπλο. Ο Μετίν Αντ, ο οποίος έγραψε το άρθρο για τον Καραγκας στην "Εγκυκλοπαίδεια του Ισλάμ", τονίζει ότι κανένα από αυτά τα ιστορικά στοιχεία δεν βασίζεται σε έγγραφα. Γι' αυτό, θα ήταν καλύτερο να θεωρήσετε το μνημείο ως ένα σημείο αφιερωμένο στο θέατρο σκιών, παρά ως έναν τάφο. Το μουσείο βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το μνημείο, στην άλλη πλευρά του δρόμου. Το κτίριο είναι μια παλιά κατασκευή ηλεκτρικής διανομής που χρησιμοποιήθηκε ως μετασχηματιστής για περίπου τριάντα χρόνια και μετατράπηκε σε πολιτιστικό χώρο από τον δήμο μετά το 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Καραγκας της Βουρσάς τον Νοέμβριο του 1995. Το κτίριο άνοιξε ως "Σπίτι του Καραγκας" τον Ιούνιο του 1997 και μετατράπηκε σε μουσείο το 2007. Το διώροφο κτίριο έχει συνολική επιφάνεια 1.008 τετραγωνικών μέτρων και περιλαμβάνει δύο γκαλερί, μια αίθουσα παραστάσεων, ένα εργαστήριο κατασκευής σκηνικών και μια εξειδικευμένη βιβλιοθήκη. Στην πρώτη γκαλερί μπορείτε να δείτε την ιστορία του θεάτρου σκιών Καραγκας και τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται πίσω από το πέπλο. Εξετάζοντας προσεκτικά τις ανα Λόγω πιθανών αλλαγών στο ωράριο λειτουργίας του μουσείου και στο πρόγραμμα των εκθέσεων, παρακαλούμε ελέγξτε τις πιο πρόσφατες ανακοινώσεις του Δήμου Μπουρσά για τις τρέχουσες πληροφορίες. Αφού βγείτε, συνεχίστε για λίγα εκατοντάδες μέτρα κατά μήκος της οδού Τσεκίρτζε προς τα δυτικά, όπου το Eski Kaplıca Çekirge σας περιμένει. Πηγή: TDV Ισλαμική Εγκυκλοπαίδεια, Πολιτιστικό Πρόγραμμα, Βικιπαίδεια.

Το τελευταίο σταθμό της διαδρομής είναι το παλιό λουτρό στην περιοχή Τσερκίρτζε, και η Διεύθυνση Αρχαιολογικών Χώρων της Μπούρσα αναφέρεται στο κτίριο και ως "Αρμούτλου". Επειδή το κτίριο λειτουργεί ακόμα και σήμερα ως χαμάμ, ο πιο συνηθισμένος τρόπος για να το εξερευνήσετε είναι να μπείτε για να κάνετε μπάνιο. Εάν απλώς θέλετε να το δείτε, ρωτήστε στην είσοδο αν είναι δυνατόν. Η Διεύθυνση αναφέρει ότι το χαμάμ χτίστηκε από τον Μουράτ Α' ως διπλό χαμάμ, αλλά δεν υπάρχει κάποιο έγγραφο που να επιβεβαιώνει την ακριβή ημερομηνία κατασκευής. Διάφορες πηγές προτείνουν διαφορετικές ημερομηνίες μεταξύ 1371 και 1385. Σύμφωνα με το άρθρο του Χασάν Γιαλμάζγιασαρ στο DergiPark, οι οθωμανικές χρονογραφίες και τα αρχειακά έγγραφα συνδέουν το κτίριο με την εποχή του Μουράτ Α'. Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι το χαμάμ χτίστηκε πάνω στα ερείπια ενός βυζαντινού λουτρού. Οι ερευνητές συζητούν αν το κτίριο είναι ουσιαστικά ένα βυζαντινό κτίριο ή έργο των Τούρκων αρχιτεκτόνων και τεχνιτών, και ο Γιαλμάζγιασαρ εξετάζει διεξοδικά αυτή τη διαφωνία. Σύμφωνα με μια άποψη που αναφέρει η Wikipedia, οι τεχνίτες του Μουράτ Α' διατήρησαν το σχέδιο ενός κτιρίου που χρονολογείται από τον 5ο ή 6ο αιώνα, ανακατασκευάζοντας τους τοίχους και προσθέτοντας τον θόλο. Μόλις μπείτε, θα βρεθείτε στην αίθουσα αλλαγής, η οποία προστέθηκε κατά τη διάρκεια της εποχής του Μπαγέζιντ Β'. Σύμφωνα με το Discover Islamic Art, αυτό το τμήμα χτίστηκε το 1511, και η Wikipedia αναφέρει ότι υπάρχει μια επιγραφή που επιβεβαιώνει αυτήν την ημερομηνία. Η οροφή της αίθουσας αλλαγής αποτελείται από δύο θόλους και δύο ημικυκλικούς θόλους, και στο κέντρο βρίσκεται μια βρύση. Το τμήμα αυτό φωτίζεται από πολλά παράθυρα. Η ίδια πηγή σημειώνει ότι κάτω από την αίθουσα αλλαγής υπάρχει ένα υπόγειο, το οποίο πιθανώς προοριζόταν για τα ζώα των επισκεπτών. Το πιο γνωστό τμήμα του κτιρίου είναι ο χώρος κάτω από τον θόλο, ο οποίος στηρίζεται από οκτώ κολώνες. Το Discover Islamic Art τοποθετεί αυτόν τον κιονοστοιχισμένο χώρο στο τμήμα του ζεστού λουτρού, ενώ το κείμενο της Διεύθυνσης περιγράφει τον θόλο με τους Παρακαλούμε να μιλάτε χαμηλά μέσα στον χώρο, να μην τρέχετε και να μην φωτογραφίζετε άλλα άτομα που κάνουν μπάνιο. Οι διακοσμητικές λεπτομέρειες και η περίφραξη της πισίνας είναι αρχαία και ευαίσθητα αντικείμενα, μην τα ακουμπάτε και μην αφήνετε πράγματα πάνω τους. Μετά το τέλος της ημέρας, μπορείτε να επιστρέψετε στο κέντρο της πόλης με τα λεωφορεία και τα μικρά λεωφορεία που περνούν από την οδό Çekirge. Πηγή: Διεύθυνση Περιοχής Μπουργσά, DergiPark, Discover Islamic Art, Wikipedia.