
Siirt'te Bir Gün, Gardan Vadiye
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Bu rota, Siirt'i bir hattın bittiği yerden başlayıp doğaya açılan bir gün olarak okur. İlk durak Kurtalan Garı'dır. Siirt Valiliği'nin ilçe sayfasına göre Kurtalan eskiden Garzan adıyla anılan bir kazaydı; demir yolu 1944'te Mısrıç Köyü'ne ulaşınca ilçe merkezi oraya taşındı. Kurtalan Kaymakamlığı'nın sayfası, Kurtalan Ekspresi'nin ilk seferini 29 Ekim 1944 olarak verir ve Ankara'dan başlayan yolculuğun Kurtalan'da son bulduğunu anlatır. Rotayı burada başlatmak, raylarla gelen bir yolculuğun sonunu görmek ve günü bu sonun ardından kente doğru açmak demektir.
İkinci durak Siirt Saat Kulesi'dir. Kültür Portalı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sayfalarına göre mevcut kule yaklaşık 1974-1975 yıllarında yapılmıştır; kesme taştan, dört bölümlü bir gövdesi ve kubbeli bir üst örtüsü vardır. Resmi sayfada belirtildiğine göre kuleye, daha önce Ulu Camii'nde bulunan yaklaşık 250 yıllık saat yerleştirilmiştir. Kule, kent merkezinin gündelik akışını izlemek ve rotanın kent bölümüne ısınmak için iyi bir noktadır.
Üçüncü durak Siirt Ulu Camii'dir. Kültür Portalı yapının yaklaşık 1129'da, Büyük Selçuklu döneminde inşa ettirildiğini yazar; sonraki dönemlerde onarım ve eklemeler görmüştür. Beşik tonozlu sahınları, üç kubbeli güney bölümü ve cas alçısı ile sırlı tuğla süslemeli silindirik minaresi bu durağın başlıca konularıdır. Cami çalışan bir ibadet yapısı olduğundan ziyaret adabına uymak gerekir.
Son durak Botan Vadisi Milli Parkı'dır. Park 15 Ağustos 2019'da ilan edilmiştir; Merkez, Tillo ve Eruh ilçelerine uzanır ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın Okul Dışı Öğrenme sayfasına göre yaklaşık 120 bin dönümlük alanı ile 29 kilometrelik bir güzergahı vardır. Rotayı vadide bitirmenin nedeni basittir. Gar, kent ve cami yapı ve insan hikayesini anlatır; vadi ise günün sonunda doğaya geçişi sağlar ve en çok zaman isteyen durak olduğu için en sona bırakılmıştır.
Sıra coğrafi olarak batıdan doğuyadır, süreler ise önerilmiş değerlerdir. Gara yaklaşık kırk dakika, kuleye otuz dakika, camiye kırk beş dakika ve vadiye iki saat ayırmak, tam bir günü doldurur.
Dikkat edilecekler de açıktır. Camide ayakkabı, kıyafet ve sessizlik kurallarına uyun. Vadide kayma, düşme ve yaban hayvanı riskine karşı dikkatli olun, hava kararmadan dönüşü planlayın.
Süre: tam gün. En iyi zaman: Hava koşullarının elverişli olduğu ilkbahar ve sonbahar günleri, vadide uzun yürümek için gün ışığının erken başladığı saatler en uygunudur.. Ulaşım: Rota araçla yapılır; Kurtalan, Siirt kent merkezi ve Botan Vadisi arasında araç gerekir, il içi toplu taşıma için yerel kurumlara ve güncel duyurulara bakın. Tren ile gelmek isteyenler sefer bilgisini TCDD Taşımacılık'tan öğrenmelidir.
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Siirt Ulu Camii, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/siirt/gezilecekyer/ulu-cami399471
- Kültür Portalı, Siirt Saat Kulesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/siirt/gezilecekyer/saat-kulesi-
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Siirt Saat Kulesi, https://siirt.ktb.gov.tr/TR-382520/siirt-saat-kulesi.html
- Siirt Valiliği, Kurtalan, https://www.siirt.gov.tr/kurtalan
- Kurtalan Kaymakamlığı, Kurtalan Ekspresi, https://www.kurtalan.gov.tr/kurtalan-ekspresiii
- MEB Okul Dışı Öğrenme, Botan Vadisi Milli Parkı, https://okuldisiogrenme.eba.gov.tr/mekan-detay/botan-vadisi-milli-parki-694
- Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Turizm Amaçlı Spor Faaliyetleri, https://siirt.ktb.gov.tr/TR-56379/turizm-amacli-spor-faaliyetleri.html
Rota Durakları

Kurtalan Garı
Rotanın ilk durağı Kurtalan Garı'dır ve gün, hattın bittiği yerde başlar. Kurtalan, Siirt'in batı ucundaki ilçedir; rota buradan doğuya, önce kente sonra vadiye doğru ilerler. Bulunduğunuz yerin hikayesini bilmek, bu durağı anlamlı kılar. Siirt Valiliği'nin ilçe sayfasına göre Kurtalan, eskiden Garzan adıyla Siirt'in kazalarından biriydi. Aynı sayfa yerleşim yerinin birkaç kez değiştiğini belirtir. Adın Kurtalan, yerin de Mısrıç Köyü olarak değiştirilmesi 1938'de bir kanunla kabul edilmiştir. Tren yolu 1944'te Mısrıç Köyü'ne ulaşınca ilçe merkezi de oraya taşınmıştır. Bu yüzden gar, ilçenin kenarında kalmış bir yapı değil, merkezin yerini belirleyen hattın son noktasıdır. Valilik sayfası ilçe merkezinde Devlet Demiryolları'na ait bir Gar Şefliği bulunduğunu da yazar. Kurtalan Kaymakamlığı'nın sayfası Kurtalan Ekspresi'nin ilk seferini 29 Ekim 1944 olarak verir. Aynı sayfada yolculuğun Ankara'dan başlayıp Kurtalan'da son bulduğu anlatılır. Ekspresin adı, Barış Manço'nun 1972'de kurduğu müzik grubuna da ilham olmuştur; bu, durağa eklenen küçük bir kültürel nottur. Gara varınca önce binanın önünde durup cephesine ve çevresine bakın. Peron tarafına geçerken görevlilerin yönlendirmelerine uyun, çünkü burası çalışan bir demir yolu tesisidir. Peronda güvenlik çizgisinin gerisinde kalın ve raylara yaklaşmayın. İzin verilen yere kadar peron boyunca yürüyüp hattın sonuna doğru bakın. Rayların burada bitmesi, bu durağın rotadaki asıl işidir, çünkü sonrası karayoludur. Işık için sabahın erken saatlerini seçin, çünkü gar çevresi o saatte daha sakin olur. Fotoğraf çekerken yolcuları ve çalışanları kadraja almamaya özen gösterin. Gar, kaynaklarda anlatıldığı kadarıyla bir ilçenin merkezini değiştiren ulaşım yatırımıdır. Bu bilgiyle çevreye bakmak, kısa bir süreyi bile anlamlı kılar. Bu durakta yaklaşık kırk dakika yeterlidir; bina, peron ve çevre için bu süre yetişir. Ardından Siirt kent merkezine geçerken güncel yol durumunu denetleyin ve rotanın ikinci durağı Saat Kulesi'ne yönelin.
Kaynak: Siirt Valiliği ve Kurtalan Kaymakamlığı.

Siirt Saat Kulesi
Siirt Saat Kulesi, rotada kent merkezine girdiğiniz noktadır. Kültür Portalı'na göre kule Siirt merkezde, Vilayet Konağı'nın karşısında yer alır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise kuleyi Hükümet Caddesi'nde, eski valilik binasının yanında gösterir. İki tarif birbirini tamamlar ve aradığınız yerin Hükümet Caddesi çevresindeki kent merkezi olduğunu söyler. Portal sayfasındaki sokak numarası tutarsız olduğundan haritada kuleyi adıyla arayın. Mevcut kule yaklaşık 1974-1975 yıllarında yapılmıştır. Kaynaklar yapım yılında 1974 ile 1975 arasında küçük bir fark gösterdiği için bu aralığı temkinle veriyoruz. Kule kesme taştandır ve taş bir kaide üzerinde yükselir. Gövde, silmelerle birbirinden ayrılmış dört bölümden oluşur. Her yüzüne birer saat kadranı yerleştirilmiştir, bu yüzden çevresinde dolaşıp dört kadranı da görün. Üstte daha küçük bir prizma ve onun üzerinde bir kubbe bulunur. Kuleye önce uzaktan bakıp oranını görün, sonra dibine yaklaşıp taş işçiliğini ve silmeleri inceleyin. Kaynaklara göre Alaaddin Paşa 1905'te Ulu Camii'nin doğusunda bir saat kulesi yaptırmıştır. Bu eski kule zamanla yıkılmıştır, yani bugünkü kule aynı yapı değil, sonradan yapılmış yeni bir kuledir. Bu nedenle kuleyi Ulu Camii'nin hemen yanında beklemeyin. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre yaklaşık 250 yıllık bir saat, daha önce Ulu Camii'nde bulunuyordu. Aynı sayfa saatin üç kuşaktır bir aile tarafından bakılıp onarıldığını yazar. Resmi sayfada belirtildiğine göre kule yapılınca saat camiden sökülüp kuleye yerleştirilmiştir. Böylece kule, yalnız saati gösteren bir yapı değil, kentin eski bir saatini taşıyan bir hatıra noktasıdır. Çevrede Vilayet Konağı ve eski valilik binası gibi kamu yapıları anıldığı için burası kentin idari merkezidir. Kent merkezinde yürürken sokakların gündelik akışını izlemek, bu durağın asıl keyfidir. Taş yüzeyi ve silmeleri öğleden sonranın yan ışığı daha belirgin kılar. Hükümet Caddesi trafikli olabilir, karşıya geçerken dikkatli olun. Dinlenmek için kaldırımda size uygun bir yer seçin ve kuleye oradan bir süre bakın. Bu durakta otuz dakika yeterlidir. Ardından rotanın üçüncü durağı olan Ulu Camii'ne geçin.
Kaynak: Kültür Portalı ve Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.

Siirt Ulu Camii
Üçüncü durak Siirt Ulu Camii'dir ve rotadaki dört yapının en eskisidir. Kültür Portalı'na göre cami Siirt merkezde yer alır ve Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindedir. Yapı, kaynakta Büyük Selçuklu dönemi emirlerinden birinin 1129'da inşa ettirdiği bir cami olarak anılır. Farklı dönemlerde onarım ve eklemeler yapıldığı için tarihi temkinle yaklaşık 1129 diye anıyoruz. Dış cephe duvarlarında farklı dönemlerin onarım ve eklemeleri göze çarpar. Önce yapının çevresinde dolaşıp bu farkları arayın. Harime kuzey cephenin ortasındaki bir kapıdan girilir. Kuzey bölüm, üzeri beşik tonozla örtülü ikişer sahından oluşur. Güney bölümde yan yana üç kubbeli mekan bulunur. Ortadaki kubbe diğerlerinden daha büyük ve yüksektir. Kubbeli mekanlar kemerli geçişlerle birbirine bağlanır. Her kubbeli mekanın kıble yönünde birer mihrap yer alır. Minare, silindirik gövdeli ve kare bir kaide üzerinde yukarı doğru daralarak yükselir. Tuğla malzemeyle ve İran ile Türkistan'da yoğun kullanılan bir teknikle yapılmıştır. Cas adı verilen alçı taşıyla yapılmış kalıp süslemelere ve sırlı tuğlayla örülmüş geometrik örgülere başınızı kaldırıp bakın. Cas, Siirt yapı geleneğinde ayrıca önemli bir malzemedir, bu yüzden minare bu rotanın küçük bir yapı sözlüğü gibidir. Caminin 13. yüzyıldan kalma kündekari minberi bugün Ankara Etnografya Müzesi'nde sergilenir, dolayısıyla onu camide aramayın. Ziyaret adabı için önce girişte ayakkabılarınızı çıkarın. Omuzları ve dizleri örten, sade bir kıyafet tercih edin. İbadet saatlerinde sessiz olun, ibadet edenlerin önünden geçmeyin ve onları fotoğraflamayın. Mümkünse ibadet zamanlarının dışında gelin; saatler için görevlilere danışın. Fotoğrafı dışarıdan, cephe ve minare üzerine kurun ve kadraja kimseyi almayın. Ziyaret koşulları değişebilir, güncel bilgi için yerel kurumlara bakın. Bir önceki durakta anlatılan eski saatin bu camide durduğunu hatırlamak, iki durak arasında bir bağ kurar. Bu durak için kırk beş dakika ayırın. Ardından aracınıza binip rotanın son durağı Botan Vadisi'ne doğru yola çıkın.
Kaynak: Kültür Portalı.

Botan Vadisi Milli Parkı
Son durak kentten doğaya geçiştir ve rotanın en çok zaman isteyen bölümüdür. Botan Vadisi Milli Parkı 15 Ağustos 2019'da ilan edilmiştir. Park Merkez, Tillo ve Eruh ilçelerine yayılır. Milli Eğitim Bakanlığı'nın Okul Dışı Öğrenme sayfasına göre alan yaklaşık 120 bin dönümdür ve 29 kilometrelik bir güzergahtan oluşur. Bu ölçüleri yaklaşık değerler olarak okuyun, çünkü kaynaklar farklı biçimlerde verebilir. Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne göre Botan Çayı dar ve derin bir vadi oymuştur. Aynı sayfa vadi tabanıyla dağların doruklarının arasındaki yükselti farkının 1.000 metreye ulaştığını yazar. Vadiye ilk girişte, yolun kenarında durup bu derinliği gözünüzle ölçmeye çalışın. Resmi sayfalar vadinin yamaç paraşütü ve rafting gibi sporlara uygun olduğunu söyler. Bu sporları yapmak isteyenler, yetkili ve deneyimli kuruluşlardan destek almalıdır. Giriş koşulları bölgeye göre değişir. Okul Dışı Öğrenme sayfasına göre bazı girişler ücretsizdir; Tillo ilçesi ve Siirt Merkez'deki Rasıl Hacar mevkii girişlerinde ise araç başı ücret alınır. Ziyaret gün ve saatleri de değişebilir, bunları gitmeden önce kontrol edin. Aynı sayfada ziyaret sırasında kayma, düşme ve yaban hayvanı tehlikesine azami dikkat edilmesi istenir. Kenarlara ve uçurum kıyısına yaklaşmayın, yamaçlarda sabit basılan yerleri seçin. Yaban hayvanlarına yaklaşmayın ve onları beslemeyin. Çay kenarında su seviyesi değişebilir, bu nedenle suya yaklaşmayın. İklim şartlarına uygun şapka ve şemsiye bulundurmanız önerilir. Yanınızda yeterli su ve yiyecek taşıyın, çöplerinizi geri götürün. Işık için güneşin alçaldığı saatleri tercih edin, çünkü vadi duvarlarındaki katmanlar o zaman belirginleşir. Rotanın başından beri anlatılan hat, kent ve yapı hikayesi burada doğaya açılır. Bu durak için yaklaşık iki saat ayırın ve hava kararmadan dönüşü planlayın. Yol durumunu ve hava koşullarını önceden kontrol edin.
Kaynak: MEB Okul Dışı Öğrenme ve Siirt İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.
Yorumlar
Yükleniyor...
