Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Savur'dan Midyat'a Mardin Çevresi
Kültürel4 Durak

Savur'dan Midyat'a Mardin Çevresi

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Mardin denince çoğu kişinin aklına teraslara dizilmiş taş sokaklar gelir. Oysa il, kuzeydeki dağ yamaçlarından güneydeki Mezopotamya ovasına uzanan geniş bir coğrafyaya yayılır. Bu rota, o coğrafyayı dört durakta okumak isteyenler için kurulmuştur. Yolculuk kuzeyde, Savur'da başlar. İl kültür turizm müdürlüğü, Savur'un il merkezine 47 kilometrelik asfalt bir yolla bağlı olduğunu yazar. Aynı kaynak ortalama rakımı 900 metre dolayında verir ve yerleşimi, bir tepe ile doğal kale arasındaki deve boynu biçimli sırtın üzerine yerleştirir. Taş işçiliği, kale çevresi ve kaya evleriyle ilçe, rotaya yükseklikten bakan bir giriş sağlar. Dönüşte Mardin'in güneybatı eteğindeki Kasımiye Medresesi gelir. Yapı, Nusaybin yönündeki Yeni Yol'un altında kalır ve güneye, ovaya açılan cephesiyle sonraki durağın coğrafyasını önceden gösterir. Üçüncü durak Dara Antik Kenti'dir. Kent, Mardin'in yaklaşık 30 kilometre güneydoğusunda, Oğuz Köyü'ndedir ve 505 yılında Doğu Roma İmparatorluğu'nun sınır garnizonu olarak kurulmuştur. Surlar, agora caddesi, su depoları ve kaya mezarlık alanı, taş ocağından kente dönüşen bir yerleşimin izini sürmenize olanak tanır. Rota doğuya dönerek Midyat'ta biter. Burada, katori taşından evlerin ve abbaraların bulunduğu eski Midyat sokakları ile Gümüşçüler Çarşısı'na uzanan hat gezilir. Sıralamanın mantığı basittir: yüksek kottan ovaya, ovadan yeniden taş kentlere inilir. Duraklardaki yapı malzemesi de bu çizgiyi izler. Savur'da yamaçtan çıkan taş, Kasımiye'de düzgün kesme taş, Dara'da ana kayanın kendisi, Midyat'ta yöreye özgü katori taşı öne çıkar.

Rotanın zaman derinliği de duraktan durağa değişir. Savur için il müdürlüğü kaynağı, ilçenin geçmişini Etiler'e kadar uzanan bir çizgiye oturtur. Kasımiye'nin yapımı, Artuklu döneminde başlayıp 1457-1502 yıllarında Akkoyunlu hükümdarı Kasım Padişah zamanında tamamlanan uzun bir sürece bağlanır. Dara'da sur duvarlarının ortalama genişliği 3,70-3,80 metre, iki sur sistemi üzerindeki kule sayısı 28 olarak kayda geçmiştir. Midyat'ın taş sokakları ise 2020 yılında aslına uygun biçimde restore edilmiştir. Yani rota, tek bir yüzyılı değil, farklı çağların birbirini izlediği bir hattı gezdirir.

Rota araç gerektirir ve iki güne yayılması önerilir. Birinci günü Savur ve Kasımiye'ye, ikinci günü Dara ve Midyat'a ayırabilirsiniz. Dara'da gölge azdır; sıcak mevsimde erken saatleri seçin, şapka ve su alın. Tanıtma Genel Müdürlüğü, Midyat'ın Mardin'e yaklaşık bir buçuk saat uzaklıkta olduğunu belirtir. Dara ören yerinin mesai saatleri mevsime göre değişir; yola çıkmadan il kültür turizm müdürlüğünün sayfasını kontrol edin. Kaynaklarda duraklar arası başka mesafe verilmediği için gün planını yola ayıracağınız süreye göre kurmanız gerekir.

Süre: 2 gün. En iyi zaman: Taşın rengini ve ovanın ışığını en iyi gösteren, havanın çok sıcak olmadığı ilkbahar ve sonbahar ayları uygundur.. Ulaşım: Bu rota için kendi aracınız ya da önceden ayarlanmış bir araç gerekir; durakların hepsi şehir merkezinin dışındadır. Duraklar arasında düzenli bir toplu taşıma hattı resmi kaynaklarda anılmadığı için yola çıkmadan il kültür turizm müdürlüğünden güncel bilgi alın.

Kaynaklar

Savur, Mardin
Kültürel
4 Durak
Mekanlarda ~8 sa
Yol ~100,2 km · 2 sa 47 dk
Toplam ~10 sa 47 dk
6 Kasım 2026

Rota Durakları

1
Tarihi Savur

Tarihi Savur

~2 sa burada

Savur'a Mardin il merkezinden kuzeye giden asfalt yolla ulaşılır; il kültür turizm müdürlüğü bu bağlantıyı 47 kilometre olarak verir. Rotanın en yüksek kotlu durağı budur, bu yüzden günü burada başlatmak mantıklıdır. İlçenin ortalama rakımı resmi kaynakta 900 metre dolayında geçer. Yerleşim, Mardin tarafındaki dağların bittiği tepe ile kuzeydeki doğal kale arasında uzanan bir sırtın üst ve yan yüzeylerine kurulmuştur. Kaynak bu sırtı deve boynuna benzetir; ilçeye girmeden önce yolun yamaç boyunca nasıl yükseldiğine dikkat edin. Arabayı merkeze yakın bir yerde bırakıp yürümek en doğrusudur, çünkü yamaç yerleşiminde sokaklar eğimlidir. Valilik sayfası Savur'u Mardin'e benzeyen, tarihi dokusu olan şirin bir ilçe olarak tanıtır. Aynı sayfa binalardaki taş işçiliğinin ustalığına dikkat çeker; ilk işiniz kapı söveleri, pencere çerçeveleri ve duvar yüzeylerine bakmak olsun. Valilik, ilçe merkezi, kalesi, kaya evleri, eski Ulu Camii ve Başkavak Köprüsü ile Savur'un usta bir elin işlediği tarihi bir site görünümünde olduğunu yazar. Bu listeyi yürüyüşün kontrol listesi gibi kullanın ve kale tepesinin siluetini, kaya evlerini, köprüyü birbirinden ayırarak arayın. Kale ve kaya evlerine ilçe içinden bakarak yürüyebildiğiniz yere kadar yaklaşın; erişim durumunu yerinde ve resmi kanallardan sorun. Kaya evleri, adından da anlaşılacağı gibi, yamaçtaki kaya yüzeyiyle iç içe geçen yapılardır. Fotoğraf için en iyi ışık, taşın rengini ortaya çıkaran sabah ve ikindi saatleridir. Savur Çayı ilçenin içinden geçer; vadi tarafına bakan bir noktada durup yerleşimin yamaca nasıl dizildiğini görmeye çalışın. İl müdürlüğü yüzey şekillerini sürekli olmayan sırtlar ve sönmüş volkan kalıntısı olarak tarif eder. Bakışınızı bu çizgilere çevirdiğinizde ilçenin neden bir sırt üzerinde kurulduğu daha kolay anlaşılır. Tarih tarafında il müdürlüğü, ilçenin geçmişini Etiler'e kadar uzatır. Aynı kaynakta Roma ve Bizans hakimiyeti, Sasaniler ve Melikşah dönemi de anılır. Artukoğulları'nın on ikinci yüzyıldan itibaren yaklaşık üç yüzyıl bölgeye hükmettiği, ardından Karakoyunlular ve Akkoyunluların etkili olduğu yazılır. Savur, Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı ülkesine katılmış ve 1884'te ilçe statüsü kazanmıştır. Asur kayıtlarında geçen Şaru kentinin Savur olduğu ileri sürülür; kaynak bunu kesin bilgi olarak değil iddia olarak aktarır, siz de öyle okuyun. Geçim kaynakları arasında kavakçılık, tahıl ekimi ve sebzecilik sayılır; sulanabilir vadilerde sebze, meyve ve kavak yetiştirildiği yazılır. Kuzeybatıdaki geniş düzlüklerde tahıl ekilir, ilçeden ayrılırken bu düzlükleri de seyredin. Bazı köylerde kiraz bahçeleri kurulduğu ve küçük çapta kavun ile karpuz yetiştirildiği de belirtilir. Mola için çarşı içinde gölge ve oturacak yer arayın, yürüyüşün ağır kısmını eğimli sokaklar oluşturur. Rahat ayakkabı giyin ve su taşıyın. Resmi kaynaklarda ilçenin biletli bir müze ya da ören yeri gibi anlatılmadığı için ziyaret koşullarını yerinde ve resmi sayfalardan kontrol edin. Dönüşte güneye, Mardin'in güneybatı eteğine inecek ve Kasımiye Medresesi'ne yöneleceksiniz.

Kaynak: Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Mardin Valiliği.

Tarihi Savur, Mardin'in kuzeyinde, dağ yamacına kurulmuş bir ilçe merkezidir. Mardin Valiliği ilçeyi tarihi bir dokuya sahip, Mardin'e benzeyen şirin bir yer olarak tanıtır. Aynı sayfa, yamaçtaki hükümran konumu ve binalardaki taş işçiliğinin kusursuzluğu nedeniyle dikkat çektiğini söyler. İl müdürlüğüne göre Savur il merkezine 47 kilometrelik asfalt bir yolla bağlıdır. İlçe Mezopotamya'nın kuzeyinde, Mardin'in kuzeyinde yer alır. Yerleşim, Mardin tarafındaki dağların sonunu oluşturan tepe ile kuzeydeki doğal kale arasında, deve boynu biçimli bir sırtın üst ve yan yüzeylerinde kurulmuştur. Rakım ortalama 900 metredir ve içinden Savur Çayı geçer. İl müdürlüğü yüzey şekillerini sürekli olmayan sırtlar ve sönmüş volkan kalıntıları olarak anlatır. Bursa'daki Uludağ Üniversitesi'nin dergisinde yayımlanan bir makale, geleneksel kent dokusunun iki tepenin çevresindeki yerleşim alanlarından oluştuğunu yazar. Aynı çalışmaya göre kale, topografyaya göre biçimlenmiş sokaklar, konaklar ve evler geleneksel yerleşim düzeninin özgün değerlerini yansıtır. Savur evleri, aile yapısı, ekonomik yapı, iklim, topografya, jeolojik yapı ve malzemenin etkisiyle biçimlenmiştir. Valilik sayfası ilçe merkezini, kalesini, kaya evlerini ve Başkavak Köprüsü'nü tarihi bir site görünümü veren unsurlar arasında sayar. Kale bugün gezilecek bir yer olarak değil, ilçenin yamaç silueti içinde bir yapı olarak okunmalıdır. Kaya evleri ise sokaklarda yürürken yamacın doğal kayasıyla yapının nasıl bütünleştiğini gösterir. İl müdürlüğü gezilecek yerler listesinde Mehmet Tahir Ökmen Konağı'nı, Sürgücü Köprüsü'nü, Savur Çayı Yeşil Su'yu, Dereiçi köyünü ve Baş Kavak Köprüsü'nü de anar. İlçenin tarihi, resmi kaynaklara göre Etiler'e kadar uzanır. Sonraki dönemlerde Roma ve Bizans, ardından Sasani egemenliği görülür. Artuklular döneminde, 12. yüzyılda Savur Artuklu yönetimine girdi. Artuklulardan sonra Karakoyunlular ve Akkoyunlular bölgede hakimiyet kurdu. Savur, Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı topraklarına katıldı ve 1884'te ilçe oldu. İl müdürlüğü, MÖ 1300 dolaylarında bir Asur kralının seferinde adı geçen Şaru kentinin Savur olduğunun ileri sürüldüğünü de yazar. Aynı sayfa, Bizanslıların Savur'u Sauras, Sasanilerin ise Staor diye andığını aktarır. İl müdürlüğü, Asurlular döneminde Savur'dan Musul'a kavak ticareti yapıldığını anlatır. Kavaklar Dicle'ye taşınır, şişirilmiş deri tuluklar üzerinde Musul'a götürülürdü. Kavakçılık, tahıl ekimi ve sebzecilik bugün de önemli gelir kaynakları arasında sayılır. İlçede kiraz yetiştiriciliği de gelecek vaat eden bir alan olarak anılır. İklim Akdeniz ile karasal iklimin karışımıdır. Kışlar çok soğuk, yazlar sıcak ve kuraktır; yağışların büyük kısmı ilkbaharda düşer. Bu nedenle ilkbahar ve sonbahar, yamaç sokaklarında yürümek için daha rahat dönemlerdir. Doğal bitki örtüsü çalı biçimindeki meşeliklerden oluşur. Sokaklar yamaca göre eğimli olduğu için rahat ayakkabı giymek gerekir. Makale, yanlış restorasyonlar ve bakımsızlık gibi nedenlerle özgün dokunun yıprandığına dikkat çeker. Bu yüzden yapılara dokunmadan, dışarıdan bakarak gezmek ve konutlarda yaşayanlara saygı göstermek önemlidir. Savur, Mardin kent merkezinden ayrı bir günü hak eden, sakin ve taş ağırlıklı bir duraktır.
2
Kasımiye Medresesi

Kasımiye Medresesi

~1 sa burada
Yeniyol Altı, Artuklu-Mardin

Kasımiye Medresesi, Mardin'in güneybatısında tepelerin altında, Nusaybin yönündeki Yeni Yol'un altında kalan kesimdedir. Kültür Portalı'nın tarifine göre Yeni Yoldan Nusaybin'e giderken Şehir Stadyumu'nu geçip itfaiye garajının orada sağa sapmak, sonra aşağıya doğru yaklaşık 250 metre gitmek gerekir. Savur'dan dönerken il merkezinden geçip bu tarifi izlemek en kolay yoldur. Önce yapıyı güneyden, ovaya açılan cephesiyle seyredin; Kültür Portalı bu cephenin güneyde ovaya açık olduğunu yazar. Kaynaklar yapının Artuklu döneminde başlandığını, Akkoyunlu hükümdarı Cihangiroğlu Kasım Padişah zamanında 1457-1502 yılları arasında tamamlandığını aktarır. İl müdürlüğü yapıyı Mardin'deki Artuklu devrinin son eserlerinden biri olarak anar. Bu uzun yapım süreci, yapıya bakarken iki dönemin izini aramanıza yardımcı olur. Düzgün kesme taş kullanımı cephede hemen fark edilir; derzlere ve taş sıralarının düzenine yaklaşıp bakın. Giriş, güney cephesinden, taç kapının bağladığı beşik tonozlu bir koridorla yapılır. Kapının taş süslemelerini okumak için ışığın yandan geldiği saati seçin. DergiPark'taki makale yapıyı mimarisi, taş işçiliği ve süslemeleriyle öne çıkan bir eser olarak tanıtır. Koridordan geçince revaklı büyük avluya çıkarsınız. Avlunun çevresinde iki kat üzerine, revaklar arasına dizilmiş hücreler vardır. Hücrelerin sırasını ve revak kemerlerinin ritmini önce alt katta, sonra üst katta karşılaştırın. Avlunun kuzeyinde ikinci katı da kesen büyük bir eyvan ve önünde bir havuz bulunur. Makale, avludaki havuz ve kubbelerin yapıyı Mardin'in en çok görülen duraklarından biri hale getirdiğini söyler. Kültür Portalı avluda ayrıca bir çeşme bulunduğunu yazar. Havuz kenarında, avlunun simetrisini fotoğraflamak için eyvana bakan ekseni seçin. İl müdürlüğüne göre medrese iki teras üzerine iki katlı olarak kurulmuştur ve cami ile türbeyle birlikte külliye düzenindedir. Bu teraslı kuruluş, yapıyı eğimli araziye oturtan mimari çözümdür. Batıda bağımsız bir mescit mekanı, doğuda iki kat boyunca yükselen bir cami bölümü anılır; bunlara planın mimari parçaları olarak bakın. Kültür Portalı yapının tek başına bir medrese olarak değil bir külliye gibi tasarlandığını düşünür. Üst kata çıkış serbestse revaklardan ovaya bakın, çünkü açık cephe görüşü güneye açar. Bir sonraki durak Dara'ya Mardin–Nusaybin yolu üzerinden gidilir.

Kaynak: Kültür Portalı, Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, DergiPark.

Kasımiye Medresesi, Mardin eski şehrinin güneybatısında, tepelerin eteğinde duran Artuklu dönemi mirasıdır. Kentin öteki medreseleri yukarı kotlarda toplanırken bu yapı aşağıda, güneyde ovaya açılan bir konumdadır. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, yapının Mardin'in güneybatısındaki tepelerin altında yer aldığını belirtir. Kültür Portalı'na göre medresenin yapımına Artuklu döneminde başlanmış, Akkoyunlu hükümdarı Cihangiroğlu Kasım Padişah döneminde tamamlanmıştır. Portal tamamlanma süreci için 1457-1502 yıllarını verir; başka yayınlarda farklı yıllar da dolaştığı için kesin tarih yerine 15. yüzyıl ve sonrası demek daha temkinlidir. Yapı bu yüzden iki hanedanın izini birlikte taşır. İl müdürlüğü, mimari tarzın yapımın Artuklu devrinde başladığını ve Akkoyunlular döneminde tamamlandığını gösterdiğini yazar. Aynı kaynak, plan, taş işçiliği ve süsleme motiflerinin devir özelliklerine tam uymasa da yapının Mardin'deki Artuklu devrinin son eserlerinden biri sayılabileceğini söyler. Medrese iki teras üzerine, iki katlı olarak inşa edilmiştir. Yapımında düzgün kesme taş kullanılmıştır; Kültür Portalı kesme taşın yanında tuğladan da söz eder. Açık medrese tipinde, tek avlu çevresinde düzenlenmiş, iki katlı ve tek eyvanlı bir plana sahiptir. Cami ve türbeyle birlikte bir külliye oluşturduğu için yapı tek başına bir eğitim binası gibi değil, topluluğun parçası olarak düşünülmüş görünür. Girişe güney cephesinden, bir taç kapının bağladığı beşik tonozlu koridordan geçilerek ulaşılır. Ziyarete taç kapının önünde durarak başlayın ve taşın üzerindeki süsleme motiflerine yakından bakın. DergiPark'taki bir makale, medresenin mimari yapısı, taş işçiliği ve süslemeleriyle tanındığını vurgular. Koridorun batısında, girişi diğer bölümlerle ortak olan bağımsız bir mescit mekanı bulunur. Doğuda ise iki kat boyunca yükselen bir cami mekanı yer alır. Bu bölümleri külliyenin düzenini anlamak için mimari mekan olarak okuyun. Taç kapıdan girilen revaklı büyük avlunun çevresinde, iki kat üzerine revaklar arasına dizilmiş hücreler uzanır. Revakların ritmi avluya sakin ve düzenli bir görünüm verir. Avlunun kuzeyinde, ikinci katı da kesen büyük bir eyvan ve önünde bir havuz bulunur. Kültür Portalı avluda ayrıca bir çeşme ve büyükçe bir havuz olduğunu yazar. Havuz kenarında durup eyvanın ve kubbelerin suya vuran görüntüsüne bakmak, avluyu en iyi kavrayacağınız anlardan biridir. Makaleye göre avludaki havuz ve kubbeler, medreseyi Mardin'in en çok ziyaret edilen yerlerinden biri yapmıştır. Güneyde ovaya açık bir cephe bulunması yapıya, şehrin yukarı mahallelerindeki medreselerden ayrı bir karakter kazandırır. Cepheye ve avluya baktığınızda taşın tonunun gün içinde nasıl değiştiğini fark edeceksiniz. Yapıya ulaşım için Kültür Portalı şu tarifi verir: Yeni Yol'dan Nusaybin'e doğru giderken Mardin Şehir Stadyumu geçilir. Ardından itfaiye garajının orada sağa sapılır ve aşağıya doğru 250 metre gidilir. Resmi adres Yeniyol Altı, Artuklu, Mardin olarak verilir. Medrese eski şehrin merkezinden ayrı bir noktada olduğu için ziyareti ayrı bir durak olarak planlamak gerekir. Toplu taşıma bilgisi resmi kaynakta yer almadığından, yol için araç ya da yerel bilgi desteği gerekebilir. Taş zeminler ve merdivenler kaygan olabileceği için kaymaz tabanlı ayakkabı giyin. Fotoğraf için sabahın erken saatleri ya da gün batımına yakın zamanlar taşın yüzeyini daha belirgin gösterir. Avlunun geniş açılı karelerini çekmek için havuzun karşı köşesinden bakın. Ziyaret sırasını şöyle kurabilirsiniz: dış cephe, taç kapı, koridor, avlu, havuz, eyvan ve üst kat revakları. Hücrelerin kapılarından geçerken taş duvarların kalınlığına dikkat edin. Medresenin ziyaret düzeni ve açık olan bölümleri zamanla değişebilir. Güncel bilgiyi Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sayfasından ya da Kültür Portalı'ndan kontrol edin. Yapıyı Mardin'in kesme taş geleneğinin yakından incelenebileceği bir örnek olarak da okuyabilirsiniz. Ova yönündeki cepheden uzaklaşırken geriye dönüp yapının yamaçla ilişkisine son kez bakın. Dönüşte eski şehrin çarşı ve cadde dokusuna geçerek gezinizi diğer medreselerle tamamlayabilirsiniz.
3

Dara Antik Kenti

~2 sa burada

Dara Antik Kenti, Mardin'in yaklaşık 30 kilometre güneydoğusunda, Oğuz Köyü'nde yer alır. Kültür Portalı'nın tarifi yolun Mardin–Nusaybin güzergahını izlediğini söyler; kendi aracınız yoksa ulaşımı önceden planlayın. Bakanlığın müze sayfasına göre Dara, Mezopotamya Ovası'nın kuzeyinde, Tur Abdin Dağları'nın güney eteğinde ve ovaya hakim bir konumdadır. Önce bu konumu anlayın: yüksekçe bir noktadan güneye bakınca kentin neden burada kurulduğu daha kolay görülür. Kaynaklar kenti İmparator Anastasius'un girişimiyle 505 yılında, Doğu Roma'nın doğu sınırını Sasanilere karşı korumak için askeri bir garnizon kenti olarak kurulduğunu yazar. Müze sayfası inşa faaliyetlerini 503-507 yıllarına tarihler; kuruluş için 505, inşa dönemi için 503-507 verilmesi kaynakların farklı vurgusudur. Surlarla başlayın: kentin üç büyük tepeyi çevreleyen yaklaşık 4 kilometrelik surunun 2,8 kilometrelik kısmı net biçimde izlenebilir. Duvar genişliği ortalama 3,70-3,80 metredir ve duvarlar içten dıştan düzgün kesme taşla örülmüştür. İç sur ve dış sur üzerinde toplam 28 kule sayılır; doğuda surun yaklaşık 20 metre doğusunda hendekler vardır. İmparator Iustinianus döneminde, 530'da duvar yüksekliği yaklaşık 29 metreye çıkarılmış; bugün kazılarla ölçülen en yüksek korunmuş seviye yaklaşık 15 metredir. İki rakamı yan yana düşünerek duvarın bir zamanki yüksekliğini gözünüzde canlandırın. Dört yönde ana kapı izi vardır; kapıların her iki yanında büyük kuleler yer alır ve genişlikleri yaklaşık 5 metredir. Kuzey ve güney su kapılarında Cordis Çayı, surun altından kemerli açıklıklarla geçer. Agora caddesi güney kapıdan kuzeye doğru 45-50 metre uzanır, yaklaşık 5,80 metre genişliğindedir ve büyük blok taşlarla döşelidir. Caddenin batı kenarında bir portiko ve arkasında dükkanlar vardır; kazılarda 9 dükkan ve onlarla ilişkili 6 mekan ortaya çıkarılmış, dükkanlar yaklaşık 5 x 5 metre ölçüsündedir. Müze sayfası caddenin İpek Yolu ile bağlantılı konumundan yola çıkarak ticaret kervanlarının buradan girmiş olabileceğini söyler. Su yapılarına geçin: maksem, ana kayaya oyulmuş üstü örtülü bir su deposudur ve birbirine paralel, beşik tonozlu 10 hücreden oluşur. Her hücre 50 metre uzunlukta, 4 metre genişlikte ve 18 metre yüksekliktedir; toplam kapasite yaklaşık 14.500 metreküp olarak verilir. Suyun makseme yaklaşık 4 kilometre mesafeden kanallarla getirildiği yazılır. Müze sayfasına göre sarnıçlar kentin savunmasında da rol oynamış, kuşatma dönemlerinde kentin uzun süre dayanmasını sağlamıştır. Batıdaki tepeler, 6. yüzyıl başında kentin inşası için taş ocağı olarak kullanılmış; taş kesimiyle oluşan düzgün cepheler sonradan mezarlık alanına çevrilmiştir. Nekropolde üç mezar tipi ayırt edilir: 6. yüzyıla ait kaya mezarları, 6.-8. yüzyıl arası lahit tipli mezarlar ve 8.-14. yüzyıl arası basit sanduka mezarlar. Büyük galeri mezar, tamamen ana kayaya oyulmuş üç katlı geniş bir mekandır ve kuzeyindeki anıtsal girişin alınlığında bitkisel süslemeler vardır. Kültür Portalı ören yerinde saray, çarşı, zindan, tophane ve su bendi kalıntılarının hala görülebildiğini yazar. Mevcut Dara köyü 18. yüzyılın sonlarına dayanır ve eski kentin üzerinde yaşamını sürdürür; kalıntılar bu yüzden tarla ve evlerle iç içedir, özel mülke girmeyin. Mardin ilinde yazlar sıcak ve kurak olduğundan şapka, su ve sağlam ayakkabı almadan gelmeyin. Bir sonraki durak Midyat'tır; Mardin'den Midyat'a yaklaşık bir buçuk saatlik yolu hesaba katarak dönüş zamanınızı geniş tutun.

Kaynak: Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kültür Portalı, Bakanlık müze sayfası.

Kayaya oyulmuş sarnıçları, su kemerleri ve nekropolüyle bir sınır garnizonu. Yeraltı sarnıcının sütunlu salonu bugün de ayakta ve içeride ses uzun süre yankılanıyor.
4
Midyat Tarihi Sokakları

Midyat Tarihi Sokakları

~3 sa burada

Midyat'ın tarihi sokakları için ilçe merkezinin yeni kesimi yerine eski Midyat'ı hedefleyin. Tanıtma Genel Müdürlüğü, şehir merkezinin zamanla yaklaşık 2 kilometre ötedeki Estel'e kaydığını yazar. Aynı kaynak Midyat'ı Mardin'den yaklaşık bir buçuk saat uzaklıkta, Mardin gibi bir müze kent olarak tanıtır. Bu uzaklık yüzünden Midyat, Dara'dan sonra günün son durağı olarak planlanır. Ziyaretçiyi Mardin'e benzeyen evler, taş konaklar ve kemerli geçitler karşılar. İlçenin adı, MÖ 9. yüzyıl Asur tabletlerinde mağara kenti anlamında Matiate olarak geçer ve büyük olasılıkla adı buradan gelmektedir. Yöre, Tur Abdin bölgesinde kurulmuştur. İl müdürlüğüne göre Yukarı Mahalle diye anılan bölgede, Midyat'a özgü katori taşından yapılmış taş evlerin sokakları Estel Köşk Meydanı'na kadar uzanır. Bu sokaklarda çeşitli motiflerle süslenmiş evler ve abbaralar bulunur. Kapı ve pencere çevrelerindeki motifleri tek tek okumak için ışığın yandan geldiği saatleri seçin. Sokaklar 2020 yılında Sokak Sağlıklaştırması Projesi ile aslına uygun biçimde restore edilmiştir. Restore edilmiş cepheleri özgün detaylarla birlikte okuyabilirsiniz. Katori taşının rengine ve yüzey dokusuna yakından bakın, çünkü kaynak bu taşı Midyat'a özgü olarak niteler. Tarihi sokakların bulunduğu ikinci bölge, Konuk Evi çevresinden Gümüşçüler Çarşısı'na kadar uzanır. İki bölgeyi ayrı iki yürüyüş olarak planlamak, tek seferde yorulmanızı önler. Çarşıda gümüş işçiliğine odaklanın; Tanıtma Genel Müdürlüğü Midyat'ın gümüş işçiliğiyle ünlü, el sanatları açısından önemli bir yöre olduğunu yazar. Aynı kaynak birkaç telkari ustasının çarşıda mesleğini sürdürdüğünü belirtir. Telkari, ince gümüş telle yapılan bir işçiliktir; ayrıntısını anlatan telkari gezi yazımıza da bakabilirsiniz. Üretimi izlemek istiyorsanız fotoğraf çekmeden önce izin isteyin. Midyat'ın iklimi yazları çok sıcak ve kurak, kışları yağışlı ve soğuktur. Sıcak mevsimde öğleden sonra gölgeli sokakları, sabah ve akşamüstü açık meydanları seçin. Taş döşeli ve eğimli sokaklar olabileceğinden rahat ayakkabı giyin. Tarihi doku yaşayan bir mahalledir; evlerin avlularına ve kapılarına izinsiz girmeyin ve sakin konuşun. İlçede meşe, bitim ve antepfıstığı gibi ürünlerle acur ile kavunun yetiştirildiğini kaynak yazar; yolda bu tarım dokusunu da gözleyin. Midyat Mardin'e uzak olduğu için dönüşü gün ışığı bitmeden planlayın. Müze gibi biletli birimler için güncel bilgiyi il kültür turizm müdürlüğünün sayfasından kontrol edin.

Kaynak: Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Tanıtma Genel Müdürlüğü.

Midyat Tarihi Sokakları, ilçenin eski dokusunu oluşturan taş evlerden, avlulardan ve dar geçitlerden kurulu bir yürüyüş alanıdır. Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bu dokuyu iki ayrı bölge olarak tanıtır. Birincisi, Yukarı Mahalle ya da yöredeki adıyla Harıd Fok olarak anılan bölgedir. Burada Midyat'a özgü katori taşından yapılmış taş evlerin sokakları Estel Köşk Meydanı'na kadar uzanır. Bu sokaklarda çeşitli motiflerle süslenmiş evler ve abbaralar bulunur. İl müdürlüğüne göre sokaklar 2020 yılında Sokak Sağlıklaştırma Projesi kapsamında aslına uygun biçimde restore edilmiştir. İkinci bölge, Konuk Evi çevresinden başlayıp Gümüşçüler Çarşısı'na uzanan hattır. Konukevi, üç katlı bir evdir ve Midyat Kaymakamlığı tarafından satın alınmıştır. En alt katında anakayanın oyulmasıyla elde edilmiş bir oda ve ona eklenmiş bir bölüm yer alır. İkinci katta geniş bir teras ile L biçiminde dizilmiş üç oda bulunur. Üçüncü kata dar ve tünel gibi bir merdivenle çıkılır; burada yine geniş bir teras ve iki oda vardır. Bu katta, odanın kapısının açıldığı koridorda küçük bir cumba da görülür. Kültür Portalı, yapının yapıldığı tepenin yüksekliği ve üç katlı oluşu sayesinde dama çıkıldığında bütün Midyat'ın göründüğünü yazar. Avluda mutfak olarak kullanılan bir yapı ve içinde su kuyusu bulunur. Konukevi, Gümüşçüler Çarşısı'na 250-300 metre uzaklıktadır. Bu yakınlık, gezinin çekirdeğini Konukevi ile çarşı arasındaki sokakların oluşturduğunu gösterir. Çarşıda gümüş ve telkari işçiliği sürer; Tanıtma Genel Müdürlüğü birkaç telkari ustasının Midyat çarşısında mesleğini sürdürdüğünü yazar. Telkari gümüş tel işçiliğidir ve ayrıntısı ayrı bir gezi yazımızda anlatılır. Çevredeki bir başka durak Estel Han Kent Müzesi'dir. Han, ilçe merkezine 2,2 kilometre uzaklıkta, Ulu Camii Mahallesi'nde yer alır. İnşa kitabesi olmadığı için hanın ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Yapı U planlıdır; tek avlulu ve üç katlı hanlar grubuna girer. Kesme taş ve düzgün kesme taşla yapılan hanın bodrum katı kayaya oyulmuştur. İçeride beşik tonozlu mekanlar, dışarıda düz dam görülür. Han 2021'de aslına uygun biçimde restore edildi ve Midyat kültürüne ait eserlerin sergilendiği kent müzesi olarak kullanılıyor. Müzenin ziyaret günleri, saatleri ve giriş ücreti için il kültür ve turizm müdürlüğü sayfasına bakın. Tanıtma Genel Müdürlüğü, Midyat'ı Mardin'e benzeyen evleri, taş konakları ve kemerli geçitleriyle ortaçağ kentini andıran bir müze kent olarak anlatır. Aynı kaynağa göre şehir merkezi zamanla yaklaşık iki kilometre ötedeki Estel'e kaymıştır; bu yüzden eski ve yeni kesimi ayırt etmek gerekir. Asur tabletlerinde MÖ 9. yüzyılda Matiate adıyla geçen yerin adının buradan geldiği düşünülür. Aynı kaynak, Midyat'ın Mardin'den yaklaşık bir buçuk saat uzaklıkta olduğunu söyler. Mardin'den Midyat'a minibüs bağlantısından Kültür Portalı söz eder; güncel seferleri yerinde sorun. İklim yazın çok sıcak ve kurak, kışın yağışlı ve soğuktur. Bu yüzden eski sokakları yazın sabah erken ya da akşamüstü, serin saatlerde gezmek rahat olur. Sokaklar taş döşemeli ve eğimli olabilir, rahat yürüyüş ayakkabısı giyin. Taş cephelerin ve abbara kemerlerinin dokusu, alçak güneş ışığında en belirgin hale gelir. Sokaklarda gerçek konutlar da bulunduğu için fotoğraf çekerken özel alanlara saygı gösterin. Tek sokağa saplanmadan Yukarı Mahalle'den Estel Köşk Meydanı'na uzanan hattı ve Konukevi çevresini birlikte gezmek, ilçenin iki yüzünü görmenizi sağlar.

Yorumlar

0/1000

Yükleniyor...

Rota Haritası

Rota Bilgisi
ŞehirSavur, Mardin
TürKültürel
Durak4
Tarih6 Kasım 2026
Radar TürkiyeYazarRadar TürkiyeRotayı Başlat