
Perre'den Nemrut'a Kommagene Yolu
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Bu rota, Adıyaman Merkez'den Kahta'ya ve Nemrut Dağı'na uzanan hattı batıdan doğuya izler ve Kommagene ile Roma dönemlerinden kalan taş yapıları sırayla gösterir. Başlangıç Perre Antik Kenti'dir. Kommagene Krallığı'nın beş büyük kentinden biri olan Perre, kayaya oyulmuş mezar odaları ve geniş nekropol alanıyla taşın nasıl işlendiğini daha ilk durakta anlatır.
Rotanın tarihsel arka planı iki başlıkta özetlenebilir. Kültür Portalı'na göre Kommagene Krallığı yaklaşık 200 yıl bölgede hüküm sürmüştür ve en ünlü kralı I. Antiochos'tur. Roma dönemine ait Cendere Köprüsü ise Septimius Severus'un döneminde, Samsat'ta karargah kuran XVI. Lejyon tarafından yaptırılmıştır. Karakuş Tümülüsü de Kral II. Mithridates'in annesi İsias için yaptırdığı anıt mezardır. Böylece rota boyunca hem kralların hem de lejyonların taş işçiliğini görürsünüz.
Ardından Kahta ilçesine geçilir ve Karakuş Tümülüsü'ne varılır. Kadınlar için yapılmış bu anıt mezar, tümülüsü ve çevresindeki sütunlarıyla Nemrut Dağı Milli Parkı'nın giriş noktası olarak belirlenmiştir. Üçüncü durak Cendere Köprüsü'dür. Roma döneminde çay üzerine kurulan iki kemerli köprü harç kullanılmadan yapılmıştır ve bugün hala kullanılmaktadır. Kaynaklardan birine göre Karakuş tepesinin taşları bu köprünün inşaatında kullanılmıştır; bu bilgi iki durağı birbirine bağlar.
Dördüncü durak Arsameia'dır. Kommagene'nin yazlık başkenti olarak kurulan bu kentte tepe üzerindeki saray kalıntıları, uzun bir Grekçe yazıt, tokalaşma steli ve yaklaşık 158 metre uzunluğundaki basamaklı kaya tüneli görülür. Rota Nemrut Dağı'nda biter. Doğu, batı ve kuzey terasları ile tümülüsten oluşan bu ören yeri, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki konumuyla günün doruk noktasıdır.
Sıra bilinçli seçilmiştir. Önce kayaya oyulmuş mezarlar, sonra tümülüs, ardından köprü ve tünel, en sonda da dağın tepesindeki teraslar gelir. Böylece Kommagene'nin ve Roma'nın taşı nasıl işlediğini küçük ölçekten büyük ölçeğe doğru izlersiniz. Yol Adıyaman Merkez'den Kahta ve Nemrut yönüne doğru ilerlediği için gün boyunca geri dönüş yapmazsınız.
Bu rota araçla yapılır ve tam gün sürer. Ören yerlerinin ve tümülüsün ziyaret saatleri ile açık durumu değişebilir. Bu nedenle çıkmadan önce muze.gov.tr ve Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü sayfalarından güncel bilgiyi kontrol edin. Nemrut'ta kış koşulları açık kapalılık durumunu etkileyebilir. Sağlam tabanlı ayakkabı, şapka ve yeterli su bütün gün işinize yarar.
Süre: tam gün. En iyi zaman: Hava koşullarının uygun olduğu ilkbahar ve sonbahar günlerinde, sabah erken başlayarak gezin.. Ulaşım: Rota için özel araç ya da düzenli tur gerekir; Perre'ye Adıyaman Merkez'den Malatya yolu üzerinden, diğer duraklara Kahta ve Nemrut yolundan ulaşılır.
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Perre Antik Kenti, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/adiyaman/gezilecekyer/perrre-antk-kent
- Kültür Portalı, Karakuş Tümülüsü, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/adiyaman/gezilecekyer/karakus-tumulusu--anit-mezar
- Kültür Portalı, Cendere Köprüsü, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/adiyaman/gezilecekyer/cendere-koprusu
- Kültür Portalı, Arsameia Ören Yeri, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/adiyaman/gezilecekyer/arsamea-orenyer-nymphaios-arsameasi
- Kültür Portalı, Nemrut Ören Yeri, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/adiyaman/gezilecekyer/nemrut-dagi
- Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Anıtlar, https://adiyaman.ktb.gov.tr/TR-61390/anitlar.html
- Adıyaman İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Köprüler, https://adiyaman.ktb.gov.tr/TR-61373/kopruler.html
- Official Turkish Museums, Adıyaman Nemrut Örenyeri, https://www.turkishmuseums.com/museum/detail/1929-adiyaman-nemrut-orenyeri/1929/1
Rota Durakları

Perre Antik Kenti
Rota, Adıyaman Merkez'in Örenli mahallesindeki Perre Antik Kenti'nde başlar. Kültür Portalı'ndaki bilgiye göre Perre, Kommagene Krallığı'nın beş büyük kentinden biridir. Kahta yönüne geçmeden önce günün en sakin saatlerini burada geçirmek iyi bir fikirdir. Sabah erken gelirseniz kayalıkları yan ışıkta görür ve alanı kalabalıksız dolaşırsınız. Girişte hemen yürümeye başlamayın, birkaç dakika durup alanın genel yerleşimine bakın. Perre'nin ayırt edici yanı, yapıların büyük bölümünün kayanın içine oyulmuş olmasıdır. Kaynaklar, burada bölgenin en büyük nekropol alanının bulunduğunu belirtir. Kayaya oyulmuş mezar odalarının girişlerine önce dışarıdan, kapı açıklığı ve kaya yüzeyi üzerinden bakın. Girişlerin boyutlarını ve yüzeylerin işlenişini birbiriyle karşılaştırmak, nekropolün ölçeğini anlamanın en kolay yoludur. Kayalık zeminde ve oyuk ağızlarında adımlarınıza dikkat edin, sağlam tabanlı ayakkabı giyin. Alanda bir sarnıç, işlik kalıntıları ve Bizans dönemine ait duvar yapıları da yer alır. Sarnıcı ararken kentin su ihtiyacını nasıl karşıladığını düşünün, çünkü Perre'nin adı suyuyla anılır. Antik kaynaklarda kentin suyunun güzelliğinden söz edilir ve kentin kervanlar, yolcular ve ordular için dinlenme yeri olduğu anlatılır. Bahsedilen suyun aktığı Roma Çeşmesi günümüzde halen kullanılmaktadır. Çeşmenin başında kısa bir mola vermek, kentin yol güzergahları üzerindeki konumunu hissetmenin güzel bir yoludur. Kültür Portalı, Perre'nin önemli yol güzergahları üzerinde olduğunu ve bu yüzden jeopolitik bir önem taşıdığını yazar. Kazılarda mozaikli alanlar gün yüzüne çıkarılmıştır, tarihlemesi için ören yerindeki bilgi levhalarına bakmak daha güvenlidir. Mozaik yüzeylerine basmamaya ve korumaya alınmış bölümlere girmemeye özen gösterin. Fotoğraf için kaya cepheleri en iyi sabah ya da ikindi ışığında, gölgeler derinleştiğinde çıkar. Geniş açılı bir görüntü nekropolün yayılışını, yakın plan ise kaya işçiliğini gösterir. Ören yerinin ziyaret saatleri ve açık durumu değişebilir, ziyaret öncesi muze.gov.tr ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden kontrol edin. Bu durak için yaklaşık bir saat ayırmak, kayalıkları, sarnıcı ve çeşmeyi aceleye getirmeden görmeye yeter. Çıkarken suyunuzu ve şapkanızı gözden geçirin, çünkü sonraki duraklarda gölgelik her yerde bulunmayabilir. Ardından yol sizi Kahta ilçesine, Nemrut Dağı Milli Parkı'nın giriş noktasındaki Karakuş Tümülüsü'ne taşır.
Kaynak: Kültür Portalı, Perre Antik Kenti.

Karakuş Tümülüsü
Perre'den sonraki ikinci durak, Kahta ilçesinin Bağözü bölümündeki Karakuş Tümülüsü'dür. Kültür Portalı'na göre tümülüs, Nemrut Dağı Milli Parkı'nın giriş noktası olarak belirlenmiştir ve milli parkın içinde yer alır. Burası bir anıt mezardır ve Kommagene Kralı II. Mithridates tarafından annesi İsias için yaptırılmıştır. Sonradan kraliyet ailesinden başka kadınların da buraya gömüldüğü belirtildiği için yapı kadınlar anıt mezarı olarak da anılır. Ziyaret koşulları resmi sayfalarda ayrıntılı verilmediğinden, yola çıkmadan önce İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden güncel durumu öğrenin. Yaklaşık 110 metre çapındaki tümülüs, ilk yapıldığında 30 metre yüksekliğindeyken bugün yaklaşık 20 metredir. Ölçeği kavramak için önce tümülüsü biraz uzaktan, bütün olarak görün. Tümülüsün çevresinde yükselen sütunlar yapının asıl dikkat çeken bölümüdür. Sütunların sayısı kaynaklarda farklı verildiği için saymaya çalışmak yerine her birinin üstündeki kalıntıya bakın. Güney yönünde, yöre halkının karakuş dediği, üzerinde kartal heykeli olan sütun bulunur. Tümülüsün literatüre giren adı da bu sütundan gelir. Resmi anlatımda doğu kesimindeki sütunlar üzerinde aslan ve kartal heykel kalıntılarından söz edilir. Batı kesimindeki sütunda ise tokalaşma steli yer alır ve yerde bir aslan heykeli parçası durur. Kültür Portalı bu kesimde Kral II. Mithridates ile kız kardeşi Laodike'nin kabartmalarının bulunduğunu da yazar. Kabartma yüzeyinin ne kadar aşındığına yakından bakın. Heykel parçalarının bir kısmı yerde durduğu için bakarken ve fotoğraf çekerken zemine dikkat edin. Kaynağa göre krallığın Roma tarafından ilhakından sonra mezar odaları tahrip edilmiş ve tepenin tonlarca ağırlıktaki taşları Cendere Köprüsü'nün inşaatında kullanılmıştır. Bu bilgi yalnızca Kültür Portalı'nda geçtiği için kesin bir hüküm değil, kaynağa göre aktarılan bir bilgi olarak okunmalıdır. Bir sonraki durakta köprünün taşlarına bakarken bu bilgiyi hatırlamak ziyareti anlamlı kılar. Tümülüsün üstüne çıkmaya çalışmayın, çevredeki işaretleri ve görevlilerin yönlendirmelerini izleyin. Açık arazide rüzgar ve güneş etkili olabileceğinden başlık ve su yanınızda olsun. Fotoğraf için tümülüsün geniş gövdesini sütunlarla birlikte alan bir kadraj ölçeği en iyi anlatır. Bu durak için kırk dakika, tümülüsün çevresini yavaşça dolaşmaya ve sütunlara bakmaya yeter. Buradan Cendere Köprüsü'ne doğru Nemrut yolunu izleyerek devam edin.
Kaynak: Kültür Portalı, Karakuş Tümülüsü.

Cendere Köprüsü
Cendere Köprüsü, Kahta ilçesinden Nemrut Dağı'na giderken Karakuş Tümülüsü'nden sonra, Sincik-Kocahisar yol ayrımında karşınıza çıkar. Köprü, Cabinas yani Cendere Çayı üzerindedir ve Septimius Severus Köprüsü ya da Roma Köprüsü adlarıyla da bilinir. Kaynaklara göre Roma İmparatoru Septimius Severus'un döneminde, Samsat'ta karargah kuran XVI. Lejyon tarafından yaptırılmıştır. Köprü bugün hala kullanılan bir yoldur, bu yüzden araç geçişine karşı dikkatli olun ve yolda uzun süre durmayın. Önce uzaktan bakıp yapıyı kanyonla birlikte görün. Çayın aktığı kanyonun iki yakasını birleştirdiği için köprüye cendere adının verildiği anlatılır. Köprü biri ana kemer, biri tahliye kemeri olmak üzere iki kemerden oluşur. Her biri tonlarca ağırlıktaki düzgün kesme taşlar kullanılmıştır. Kültür Portalı'na göre köprü yaklaşık 7 metre genişliğinde, 30 metre yüksekliğinde ve 120 metre uzunluğundadır. En ilginç mimari özelliği harç kullanılmadan yapılmış olmasıdır, taş yüzeylerdeki derzlere yakından bakın. Köprü iki yandan rampa biçiminde yükselip orta kısımda birleşir. Bu eğim, kaynakta köprünün statik dayanıklılığını artıran ve ona anıtsal bir görünüm kazandıran özellik olarak anlatılır. Eğimi yan profilden görmek için yoldan güvenli biçimde uzaklaşıp uygun bir açıdan bakın. Güney girişin iki yanında Korint düzeninde birer sütun bulunur. Yazıtlardan birinin imparator adına, diğerinin eşi Julia Domna adına dikildiği anlaşılır. Kuzey girişteki sütunun yazıtı ise oğulları Caracalla adınadır. Bu adlar bizim için yalnızca köprünün yapıldığı dönemi gösteren birer tarih işaretidir. Korkuluk kısmındaki yazıtlar, köprünün Roma döneminde değişik zamanlarda onarım gördüğünü gösterir. Yazıtlara bakarken taşın aşınmışlığını fark edeceksiniz, okunamayan yerleri zorlamayın. Karakuş'taki bilgiyi hatırlayın, kaynağa göre oradaki tepenin taşları bu köprünün inşaatında kullanılmıştır. Köprüye ve kanyona birlikte baktığınız bir açıdan fotoğraf çekmek yapının yüksekliğini anlatır. Öğleye doğru ışık dik gelir, sabah ya da ikindi saatlerinde taş daha ayrıntılı görünür. Bu durak için yaklaşık yarım saat, köprüyü, kemerleri ve yazıtları rahatça görmeye yeter. Sonra Nemrut yoluna dönüp Arsameia'ya doğru ilerleyin.
Kaynak: Kültür Portalı, Cendere Köprüsü.

Arsameia Ören Yeri
Arsameia, Kahta ilçesinde Nemrut yolu üzerindeki dördüncü duraktır ve rotanın en çok zaman isteyen ören yeridir. Kültür Portalı'na göre Nymphaios Arsameia'sı olarak da bilinen kent, Kommagenelerin atası Arsemez tarafından MÖ 2. yüzyılın başlarında kurulmuştur. Kent, Kahta Çayı'nın doğusunda, eski Kahta Kalesi'nin karşısında, krallığın yazlık başkenti ve idare merkezi olarak kurulmuştur. Bugün görülen eserlerin büyük bölümü Kral I. Antiochos tarafından yaptırılmıştır. Tepe üzerindeki alanı yukarı doğru çıkarak gezin ve yolda sık sık durup çevreye bakın. Tepede yazlık sarayın kalıntıları yer alır. Tepedeki platformda Kral I. Antiochos'un babası Kral I. Mithridates Callinichos için yaptırılan anıt mezar yeri bulunur. Anıt mezara çıkan güneydeki tören yolunda Mithridates'in kabartma steli durur. Stelin önünde durup kabartmanın ayrıntılarını inceleyin. Arsameia'nın en dikkat çekici ögelerinden biri uzun bir Grekçe yazıttır. Kaynağa göre yazıt kentin kuruluşundan, Antiochos'un burada yürüttüğü inşa faaliyetlerinden, bölgedeki yapı ve kabartmalardan, krallığın kanunlarından ve krallık soyundan söz eder. Yazıtı okuyamasanız bile taşın boyutuna ve yüzeyinin işlenişine bakmak, bir kralın kendi hikayesini taşa nasıl geçirdiğini gösterir. Yazıtın üst tarafında Kral I. Antiochos'un tokalaşma steli bulunur. Bu stel ile Karakuş'ta gördüğünüz tokalaşma stelini karşılaştırmak yolculuğa bir süreklilik kazandırır. Yazıtın alt tarafında yüksek bir eğimle basamaklarla aşağı inen bir tünel başlar. Yaklaşık 158 metre uzunluğundaki bu kaya tünelinin ne amaçla yapıldığı belirlenememiştir. Tünelin amacı üzerine tahmin yürütmek yerine kayaya oyulmuş basamakların işçiliğine ve eğimine odaklanın. Basamaklar dik olduğundan yalnızca açık ve güvenli bölümlere girin ve görevlilerin yönlendirmelerine uyun. Alandaki yürüyüş yolları eğimlidir, basamaklı bölümlerde yürüyüşü yavaş tutun. Kaynaklar kentin Kahta Çayı'nın doğusunda ve eski Kahta Kalesi'nin karşısında kurulduğunu söyler, tepeden vadiye bakarken bu konumu aklınızda tutun. Gölge bulabileceğiniz yerlerde kısa molalar verin ve su taşıyın. Fotoğraf için yazıtlı yüzeyi yan ışıkta çekmek harfleri belirginleştirir. Bu durak için yaklaşık bir saat on beş dakika ayırın, yazıt, stel ve tünel için bu süre yeter. Buradaki mezar yeri, tören yolu ve stel düzeni, bir sonraki durağın dağdaki büyük düzenini anlamanıza zemin hazırlar. Nemrut Dağı Milli Parkı yönündeki yola devam ederek rotanın son durağına geçin.
Kaynak: Kültür Portalı, Arsameia Ören Yeri.
Nemrut Dağı
~2 sa buradaRotanın son durağı Nemrut Dağı, Kahta ilçesindedir ve 1987 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Kültür Portalı'na göre yaklaşık 200 yıl bölgede hüküm süren Kommagene Krallığı'nın en ünlü kralı I. Antiochos'tur. Ören yeri, kralın anıt mezarı olan tümülüs ile onu üç yandan çevreleyen teraslardan oluşur. Tümülüs küçük kırma kaya parçaları ve çakıl taşları yığılarak oluşturulmuştur ve bugün yaklaşık 50 metre yüksekliğinde, 150 metre çapındadır. Yazıtlarda kralın mezarının burada olduğu belirtilse de bugüne kadar mezar odası keşfedilememiştir. Dağa ulaşımda Karadut köyüne kadar yol asfalttır, ondan sonraki bölüm kilitli parke taşı kaplıdır. Yola çıkmadan önce ziyaret koşullarını muze.gov.tr ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden kontrol edin. Kış aylarında hava koşulları açık kapalı durumunu değiştirebildiği için ziyaret öncesinde müzeden bilgi almak gerekir. Anıtsal heykeller tümülüsün doğu, batı ve kuzey teraslarına yayılmıştır. Üç terastan bütünlüğünü en iyi koruyan doğu terastır. Doğu ve batı terasların heykelleri ufak detaylar dışında birebir aynıdır. Heykeller Greko-Pers üslubunda, kireçtaşı bloklardan yapılmıştır. Yükseklikleri yaklaşık 8-10 metredir, taştan gövdelerin bir bölümü yıkılmış ve başlar önlerine sıralanmıştır. Heykel dizisinin iki ucunda birer aslan ve kartal heykeli yer alır. Başların sıralandığı düzeni önce uzaktan, sonra yakından izleyin. Heykeller ufka bakacak biçimde konumlandırılmıştır, bu yüzden manzara ve heykeller birlikte bir bütündür. Doğu terasında Kommagene kraliyet ailesi bireylerinin kabartma stelleri ve oturur biçimde bir aslan heykeli bulunur. Batı terasında ise Antiochos'un heykeli ve tokalaşma kabartmaları yer alır. Batı terasındaki ay ve yıldız kabartmalı aslanlı horoskop figürü tahrip olduğu için korumaya alınmıştır. Heykellerin tahtlarını oluşturan kaidelerin arka yüzlerinde 237 satırlık bir kitabe bulunduğunu resmi sayfa belirtir, siz yalnızca taşın üzerindeki yazı düzenine bakın. Kuzey terası, batı ve doğu terasları birbirine bağlayan 180 metre uzunluğunda bir tören yoludur. Bu teraste çoğu kırılmış taş steller ve kaideler bulunur. Kuzey terası güneşin doğuşu ve batışının dünyada en iyi izlendiği yerlerden biri olarak anılır. Gün doğumu ya da batımı için gelecekseniz güneş saatini önceden öğrenin. Yükseklikte hava serin ve rüzgarlı olabilir, katmanlı giyinin. Teraslar arasında yürürken taşlı zeminde dikkatli olun ve korumaya alınmış parçalara dokunmayın. Rota boyunca gördüğünüz tümülüs, tokalaşma steli, yazıt ve teras düzenini burada büyük ölçekte bir arada görmek günü anlamlı kılar. Dönüşte Kahta ve Adıyaman yönüne inerken yolu aydınlıkta bitirecek şekilde zamanınızı planlayın.
Kaynak: Kültür Portalı, Nemrut Ören Yeri.
Yorumlar
Yükleniyor...
