Ana içeriğe atla
Radar Türkiye
Etkinlikleri uygulamada keşfet
Aç
Kütahya'da Bir Gün, Çiniden Aizanoi'ye
Kültürel4 Durak

Kütahya'da Bir Gün, Çiniden Aizanoi'ye

Henüz puan yok

Beğenmek ve puan vermek için giriş yap

Bu rota, Kütahya'nın üç ayrı katmanını tek günde okumanızı sağlar: ahşap sivil mimari, Germiyan döneminin taş ve çini mirası, ve Roma döneminin geniş ölçekli antik kenti. Sabah, kent merkezindeki Kossuth Evi Müzesi ile başlıyoruz. 18. yüzyıldan kalma bu ahşap ev, Kütahya konutunun iç düzenini odaları, dolapları ve sedirleriyle gösterir. Evin adını taşıyan konukluk 1850-1851 yıllarına uzanır ve müzede sergilenen mektuplar ile kıyafetler bu dönemi tarihi olgu düzeyinde anlatır. Ardından yakındaki Çini Müzesi'ne geçiyoruz. Son Germiyan beyi II. Yakup'un 1411'de yaptırdığı külliyenin imaret bölümü, bugün Kütahya ve İznik çinilerini 14. yüzyıldan günümüze sıralayan bir müzedir. Girişteki taş vakfiye kitabesi ve 1766 tarihli Fincancılar Anlaşması'nın bir örneği, çininin yalnız bir süs değil, örgütlü bir zanaat olduğunu gösterir. Üçüncü durak Kütahya Kalesi, yani halk arasındaki adıyla Hisar. Yukarı, iç ve aşağı kale olmak üzere üç bölümlü bu yapı Bizans döneminde kurulmuş, Selçuklu, Germiyan ve Osmanlı eklerle ayakta kalmıştır. Evliya Çelebi'nin 72 burç kaydı ve Germiyanoğlu Süleyman Şah'ın 1377-1378 tarihli yapısı, kentin tarihini yukarıdan okumanıza yardım eder. Rotada ortak bir iplik de vardır: Çini Müzesi'ndeki külliye ile kaledeki Kale-i Bala yapısı, aynı Germiyan döneminin izlerini taşır. Öğleden sonra rotanın en uzun durağı olan Aizanoi Antik Kenti'ne, Çavdarhisar'a gidiyoruz. Bu yolculuk araçla yapılır; yol süresi ve mesafe için güncel bir harita ya da il müdürlüğü bilgisi kullanın. Aizanoi'de yüksek platoda duran Zeus Tapınağı, bitişik tiyatro ve stadyum, sütunlu cadde, nehir kıyısındaki yuvarlak macellum ve Penkalas üzerindeki köprüler iki saati rahatça doldurur. Ören yeri 2012'de UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne alınmıştır ve gün, kentin en geniş ölçekli mirasıyla kapanır. Sıralamanın mantığı basittir: önce kent içindeki yakın duraklar yürünür, kale yürüyüşü öğle ışığından önce tamamlanır, en çok zaman isteyen ören yeri günün sonuna bırakılır. Kossuth Evi ve Çini Müzesi pazartesi kapalıdır; bu nedenle rotayı pazartesi dışında bir güne planlayın. Açılış saatleri ve giriş koşulları değişebilir, bu yüzden muze.gov.tr sayfalarını gezi öncesinde kontrol edin. Kale bir yamaçta olduğundan rahat ayakkabı, ören yerinde ise gölgesiz alanlar için şapka ve su gerekir. Kapalı olan Kütahya Müzesi bu rotaya dahil değildir.

Süre: tam gün. En iyi zaman: İlkbahar ve sonbahar, kale yürüyüşü ve ören yeri için en rahat mevsimlerdir.. Ulaşım: İlk üç durak kent merkezinde yürüyerek gezilir; Aizanoi için Çavdarhisar ilçe merkezine araçla gidilir. Güncel ulaşım seçeneklerini Kütahya il merkezinden öğrenin.

Kaynaklar

Kütahya Merkez, Kütahya
Kültürel
4 Durak
Mekanlarda ~5 sa 45 dk
Yol ~40,1 km · 1 sa 18 dk
Toplam ~7 sa 3 dk
6 Kasım 2026

Rota Durakları

1
Kossuth Evi Müzesi (Macar Evi)

Kossuth Evi Müzesi (Macar Evi)

~45 dk burada
Börekçiler Mahallesi, Macar Sokak, Kütahya

Rotaya Kütahya'nın sivil mimarisini içeriden gösteren bir durakla başlıyoruz. Halk arasında Macar Evi diye anılan yapı, 18. yüzyıldan kalma bir Kütahya evidir. Kültür ve Turizm Bakanlığı evi restore etti ve müze 19 Eylül 1982'de ziyarete açıldı. Önce bahçeye bakan cepheyi birkaç dakika izleyin ve ahşap yapının oranlarına dikkat edin. Ev iki katlı ve yedi odalıdır. Birinci kat selamlık bölümü olarak düzenlenmiştir. Bu katta mutfak, yemek odası, aile odası, anı odası, çalışma odası ve başoda yer alır. Odaları tek tek dolaşırken her birinin işlevini adından ayırt etmeye çalışın. Odaların içinde yerli dolaplar, yüklükler, şömine, oyma şerbetlik, raflar ve sedirler bulunur. Dolap ve yüklüklerin odanın düzenine nasıl yerleştirildiğine bakmak, geleneksel Kütahya evinin iç mantığını anlamanın en kısa yoludur. Oyma şerbetlik ve şömine gibi öğeler fotoğraf için güzel ayrıntılardır; çekim izni konusunda müze görevlisine sorun. Evin adı, 1850-1851 yıllarında burada ailesiyle birlikte konuk edilen Lajos Kossuth'a dayanır. Kossuth ve arkadaşları 16 Şubat 1850'de Kütahya'ya gönderildi; yaklaşık 150 kişilik mülteci grubundan söz edilir. Çalışma odasında Kossuth'un Kütahya'da kendi el yazısıyla yazdığı Türkçe mektuplardan örnekler ve bir şiiri görülebilir. Müzenin resmi anlatımına göre aynı dönemde bir Türkçe gramer kitabı da hazırlanmıştır. Kişisel eşyaların yanında 19. yüzyıla ait Macar kıyafetleri sergilenir. Etnografik eserler ise klasik bir Kütahya evinin gündelik eşyasını tanıtır. İki grubu yan yana düşünerek bir konuk evinin iç düzenini gözünüzde canlandırabilirsiniz. Ziyaretin bir ayağı da kentler arası ilişkidir: bu konukluk, Kütahya ile Macaristan'ın Pécs kenti arasındaki kardeş şehir ilişkisinin başlangıcı olarak anılır. Müze pazartesi kapalıdır; açılış saati ve giriş koşulları için muze.gov.tr sayfasına bakın. Sabah erken saatlerde gelirseniz odaları sakin ve acele etmeden gezersiniz. Kırk beş dakika, odaları dolaşmak ve çalışma odasında durmak için yeterlidir. Çıkışta bahçede kısa bir mola verip bir sonraki durağa hazırlanın. Çini Müzesi kent merkezinde yakındır ve yürüyerek geçilir. Ahşabın sıcak dokusundan taş ve çini dünyasına geçmek, rotanın ritmini kurar.

Kaynak: muze.gov.tr Kossuth Evi, KVMGM Kütahya Müze Müdürlüğü.

Kossuth Evi Müzesi, Kütahya kent merkezinde Börekçiler Mahallesi'ndeki Macar Sokak'ta yer alan, 18. yüzyıldan kalma bir Türk evidir. Halk arasında Macar Evi adıyla da bilinir. Ev, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca onarılmış ve 19 Eylül 1982 tarihinde müze olarak ziyarete açılmıştır. Bugün Kütahya Müze Müdürlüğü'ne bağlı birimlerden biri olarak hizmet verir. Müze, Macar devlet adamı ve avukat Lajos Kossuth'un (1802-1894) ailesiyle birlikte 1850-1851 yıllarında bu evde konuk edilmesinin anısına düzenlenmiştir. Resmi müze metinlerine göre Kossuth, Macaristan için hazırladığı anayasa tasarısını Kütahya'da kaldığı bu evde kaleme almıştır. Kossuth ve yaklaşık 150 kişilik arkadaş grubu, 1849 yılının Ağustos ayında Macaristan'dan ayrılarak önce Vidin'e, oradan Şumnu'ya geçmişti. Osmanlı yönetimi, sığınan bu grubu daha güvenli gördüğü Kütahya'ya göndermeye karar vermiştir. Grup 16 Şubat 1850'de Kütahya'ya gönderilmiş ve yaklaşık bir buçuk yıl boyunca kentte kalmıştır. Vali Süleyman Bey konukları karşılamış, Kossuth ailesi 18. yüzyıldan kalma bu konağa yerleştirilmiştir. Kossuth, Kütahya'dayken Şumnu'dan başlayarak yazdığı Türkçe gramer kitabını da hazırlamıştır. Müze metninde, Kütahya'dan çeşitli ülkelerin yetkililerine mektuplar gönderdiği de belirtilir. Bu konukluk sayesinde Kütahya ile Macaristan'ın Pécs kenti arasında kardeş şehir ilişkisi başlatılmış ve geliştirilmiştir. Yapı mimari açıdan Kütahya sivil mimarisinin örneklerinden biridir. Bahçeye bakan ev iki katlı ve yedi odalı ahşap bir yapıdır. Birinci kat evin selamlık bölümüdür. Bu katta mutfak, yemek odası, aile odası, anı odası, çalışma odası ve baş oda bulunur. Odaların içinde yerli dolaplar, yüklükler, şömine, oyma şerbetlik, raflar ve sedirler yer alır. Bu donanım, geleneksel Kütahya evinde yaşam alanının yerleşik mobilyalarla nasıl kurulduğunu gösterir. Müzede Kossuth'a ait kişisel eşyalar, Kütahya'da kaldığı sürede yazdığı mektuplar ve 19. yüzyıla ait Macar kıyafetleri sergilenir. Bunların yanında klasik Kütahya evine ait etnografik eserler de teşhirdedir. Çalışma odasında Kossuth'un kendi el yazısıyla yazdığı Türkçe mektup örnekleri ve bir şiir görülebilir. İki koleksiyon yan yana düşünüldüğünde, yabancı bir konuğun Anadolu kentindeki gündelik ortamını ev ölçeğinde okumak mümkün olur. Gezide önce bahçeden evin dış görünüşüne bakmak iyi bir başlangıçtır. İçeri girince birinci kattaki odaları sırayla dolaşmak, evin gündelik yaşam düzenini anlamayı kolaylaştırır. Her odada sedir, yüklük ve şömine gibi sabit öğelerin yerleşimine dikkat edin. Oyma şerbetlik ve raflar, ahşap işçiliğini yakından görmek için en uygun parçalardır. Çalışma odasındaki el yazısı belgeler kırılgan olduğundan vitrinlerin dışından incelenir. Fotoğraf çekimi için müze görevlilerinin belirlediği kuralları sormak gerekir. Evi dolaşmak için bir saat civarı süre ayırmak çoğu ziyaretçiye yeter. Müzenin ziyaret saatleri ve giriş koşulları zaman zaman değişebilir. Güncel bilgiyi muze.gov.tr üzerindeki müze sayfasından kontrol edin. Aynı sayfada pazartesi günü kapalı gün olarak belirtilmiştir. Müze Kütahya kent merkezinde olduğu için şehir içi gezinin parçası yapılabilir. Resmi sayfa, yakındaki müzeler arasında Kütahya Çini Müzesi ve Aizanoi Örenyeri'ni de sayar. Çini Müzesi ile birlikte gezildiğinde, kentin sivil mimarisi ve çini geleneği aynı yarım günde görülmüş olur.
2
Kütahya Çini Müzesi

Kütahya Çini Müzesi

~1 sa burada
Paşamsultan Mah. Gediz Caddesi No:4 43050 Kütahya

Çini Müzesi, Ulu Camii yanındaki Germiyan külliyesinin imaret bölümünde yer alır. Külliyeyi son Germiyan beyi II. Yakup Çelebi 1411'de yaptırdı. Külliye imaret, medrese, mescit, kütüphane ve hamamdan oluşuyordu. Bugün müzeye dönüştürülen kısım imaret ve türbe bölümüdür. Bakanlık yapıyı restore etti ve müze 1999'da ziyarete açıldı. Önce girişteki taş vakfiye kitabesine yönelin. Kitabe 39 satırdır ve Arap harfleriyle Türkçe yazılmıştır. Üzerinde vakfedilen yerler, vakıf gelirleri, çalışanlara verilecek ücretler ve medreseye gelen misafirlere nasıl davranılacağı belirtilir. Medrese 1960'lı yıllarda yıkıldığı için kitabe, külliyenin geçmişini okuyabildiğiniz temel belgedir. İçeri girince kubbeli ve şadırvanlı orta mekana geçersiniz. Orta mekana üç yönde kubbeli eyvan ve iki oda açılır. Halkın Gök Şadırvan adını verdiği yekpare mermer şadırvan bu mekanın merkezindedir. Kubbenin altında durup mekanın simetrisini ve eyvanların açılışını izleyin. Vitrinler kronolojik sıradadır ve 14. yüzyıldan bugüne Kütahya ile İznik'te üretilmiş örnekleri içerir. Çini mimari elemanlar, çini kitabeler, vazolar, tabaklar, panolar ve çiniden yapılmış ev gereçleri görülür. Sırayı bozmadan ilerlemek, desen ve renklerin zamanla nasıl değiştiğini fark etmenizi kolaylaştırır. Türbe bölümünde II. Yakup'un çinili sandukası bulunur; buraya yalnız mimari bir öğe olarak bakın ve kesme taş işçiliği ile çini kaplamayı inceleyin. Müzenin resmi anlatımı bu sandukayı Kütahya çiniciliğinin mimari yapıdaki en erken örneği olarak değerlendirir. Müzede 1766 tarihli Fincancılar Anlaşması'nın bir örneği sergilenir; orijinali Ankara'daki Milli Kütüphane'dedir. Belge, o yıl Kütahya'daki 24 çini ve fincan atölyesinin ustaları ve işverenleriyle vali arasında yapılan bir sözleşmeyi kayda geçirir. Ücretlerin ve atölye sayısının tek tek yazılması, zanaatın o dönemdeki örgütlenmesini gösteren bir kaynak olarak okunmalıdır. Vitrin camlarında yansıma olabilir; fotoğraf için açıyı değiştirmek işe yarar. Müze pazartesi kapalıdır; açılış saati ve giriş koşulları için muze.gov.tr sayfasına bakın. Altmış dakika, kitabe, orta mekan, sanduka ve vitrinler arasında acele etmeden dolaşmaya yeter. Çıkışta yapının dışına bir kez daha bakıp külliyenin kütlesini görün. Sonraki durak Kütahya Kalesi'dir ve Germiyan beyliğinin izini orada yukarıdan sürmeye devam edeceksiniz.

Kaynak: muze.gov.tr Çini Müzesi, Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, KVMGM.

Kütahya Çini Müzesi, kent merkezinde Paşamsultan Mahallesi'nde, Ulu Cami'nin yanında yer alır. Müze binası, bir Germiyan külliyesinin ayakta kalan bölümüdür. Germiyan Beyi II. Yakup Çelebi, 1387 ile 1429 yılları arasında hüküm sürmüş ve külliyeyi 1411 yılında yaptırmıştır. Külliye imaret, medrese, mescit, kütüphane ve hamamdan oluşuyordu. Bugün müze olarak kullanılan bölüm, külliyenin imaret ve türbe bölümüdür. Kültür ve Turizm Bakanlığı yapıyı restore etmiş ve 1999 yılında çini müzesi olarak ziyarete açmıştır. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü açılış tarihini 5 Mart 1999 olarak verir. Ziyarete önce yapının mimarisine bakarak başlayın. Kubbeli ve şadırvanlı bir orta mekan, üç yönde kubbeli eyvanlara ve iki odaya açılır. Orta mekandaki yekpare mermer şadırvan nedeniyle yapı halk arasında Gök Şadırvan adıyla da anılır. Müzenin giriş kapısının solunda külliyenin vakıf kitabesi durur. Kitabe, sonradan yıkılan medreseye aittir; kaynaklara göre medrese 1960'lı yıllarda yıkılmıştır. Taş kitabe 39 satırdan oluşur ve Arap harfleriyle Türkçe yazılmıştır. Metinde vakfedilen yerler, vakıf gelirleri, burada çalışanlara verilecek ücretler ve medreseye gelen misafirlere nasıl davranılacağı belirtilir. Bu nedenle kitabe, Germiyan döneminin vakıf düzenini okuyabileceğiniz bir belge niteliğindedir. Taşın büyüklüğüne ve satırların düzenine uzaktan ve yakından bakın. Türbe bölümü kesme taş işçiliğiyle yapılmıştır. Burada II. Yakup Bey'in çinili sandukası bulunur; sanduka, çininin mimari öğe olarak kullanıldığı bir örnek olarak incelenebilir. Müzedeki vitrinlerde 14. yüzyıldan günümüze Kütahya ve İznik'te üretilmiş çini mimari elemanlar, çini kitabeler, vazolar, tabaklar, panolar ve çiniden ev gereçleri kronolojik sırayla sergilenir. Kronolojik düzen sayesinde renk, desen ve biçimin yüzyıllar içindeki değişimini sırayla izleyebilirsiniz. Mimari elemanlara bakarken çininin yapıların duvarlarında nasıl bir kaplama olarak kullanıldığını düşünün. Tabak, vazo ve panolarda desenlerin kompozisyonuna ve renk geçişlerine dikkat edin. Ev gereçleri bölümü çininin yalnızca bir süs değil, gündelik hayatın da parçası olduğunu gösterir. İl kültür turizm müdürlüğü, müzede 13 Temmuz 1766 tarihinde fincancı ustaları ile kalfalar arasında imzalanan sözleşmenin metinlerinin görülebildiğini yazar. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne göre bu Fincancılar Anlaşması, Kütahya'daki 24 çini ve fincan atölyesinin ustaları ile Anadolu Valisi Ali Paşa arasında Kadı Ahmet Efendi zamanında yapılmış ve tescil edilmiştir. Belgede usta, kalfa ve çırakların alacağı ücretler tek tek yazılmıştır ve 24 iş yerinden başka iş yeri açılmayacağı belirtilmiştir. Anlaşmanın bir örneği müzede sergilenir, aslı ise Ankara'daki Milli Kütüphane'dedir. Müzenin sergilediği ürünler, Kütahya'da çiniciliğin yüzyıllar boyunca bir zanaat ve üretim düzeni olarak sürdüğünü anlatır. Gezinizi sakin bir tempoda planlayıp vitrinlerin arasında zaman geçirmeniz iyi olur. Fotoğraf çekimi ve eşya kuralları için girişte görevlilere danışın. Müze Pazartesi günleri kapalıdır; bu kalıcı bilgiyi muze.gov.tr sayfası da yazar. Ziyaret saatlerini ve giriş koşullarını gitmeden önce muze.gov.tr sayfasından kontrol edin, çünkü bunlar değişebilir. Müze kent merkezindedir ve Ulu Cami'nin yanında olduğu için kolay bulunur. Muze.gov.tr sayfası, yakınındaki müzeler arasında Kossuth Evi Müzesi'ni de listeler. Yakın çevredeki tarihi yapılarla birlikte yarım günlük bir yürüyüş rotasına rahatça sığar.
3
Kütahya Kalesi (Hisar)

Kütahya Kalesi (Hisar)

~1 sa 30 dk burada

Kütahya Kalesi halk arasında Hisar diye bilinir ve kentin üzerinde yükselen yamaçta durur. Kaleyi biçimlendiren surlar Bizans döneminde kurulmuştur; kaynaklar bu surların tarihini farklı yüzyıllara bağladığı için en doğrusu Bizans dönemi demektir. Sonraki yüzyıllarda Selçuklular, Germiyanoğulları ve Osmanlılar onarım ve eklerle yapıyı sürdürdü. Kale yukarı, iç ve aşağı kale olmak üzere üç bölümden oluşur. Yamaç yürüyüşü gerektiği için rahat ayakkabıyla gelin. İlk bakacağınız şey burçlardır. Burçlar sık aralıklarla yerleştirilmiştir ve duvarlarda moloz taş, kesme taş ve tuğla sıraları bir arada görülür. Evliya Çelebi kaleyi 72 burçlu olarak anlatır; bu sayı onun kaydıdır ve yerinde saymaya kalkmanıza gerek yoktur. Evliya'nın tarifine göre yukarı kalenin üç kapısı vardı. Doğuya bakan kapı üç kat demir kapıydı ve dışında iki yanda beyaz mermer aslan figürleri bulunurdu. Bu tarifin bugün ne kadarının seçilebildiğini yerinde kendiniz kontrol edin. İç Kale, yukarı kalenin batı köşesine atılmış bir iç daire gibi tarif edilir. Batı yöndeki burçların altı uçurumdur; kenarlara dikkatle yaklaşın. Yukarı kalede, Orta Hisar Mescidi olarak da bilinen Kale-i Bala Camii yer alır. Taş kapıdaki yazıta göre yapı 1377-1378'de Germiyanoğlu Süleyman Şah tarafından yaptırılmıştır. Mimari olarak bakın: moloz taş duvarlar, köşelerde kesme taş ve düzgün kesme taş arasına iki sıra ağaç hatıl döşenmiş bir minare kaidesi görülür. Aşağı Hisar'daki Aşağı Kale Mescidi altıgen planlı küçük bir yapıdır ve tamamen tuğladan yapıldığı anlaşılır. Altında taştan bir su tesisi vardır; kuşatmada susuz kalmamak için yapıldığı tahmin edilir. Evliya'ya göre aşağı yeni kale su ihtiyacı için yapılmıştır ve Fatih Sultan Mehmed devrine bağlanır. Kalede iki çeşme ve iki mescit bulunur. Cumhuriyet döneminde yapılmış bir dinlenme ve manzara tesisi de kalenin içindedir ve kentin üzerinde mola vermek için kullanılabilir. Kaleden Kütahya manzarasına bakın; valilik bu manzarayı gündüz yeşil, akşam ışıklı bir görüntü olarak anlatır. Gün batımına yakın saatler ışık için uygundur, kışın ise kar kaleye farklı bir görünüm kazandırır. Kale Kültür ve Turizm Bakanlığı'na tahsislidir; bazı kısımlarda onarım ve çevre düzenlemesi yapıldığı için her bölüme girilemeyebilir. Dolaşma düzeni ve erişim koşulları için yerel makamlardan güncel bilgi alın. Doksan dakika yukarı kale, iç kale ve aşağı kale arasında yavaşça dolaşmaya yeter. Aşağı inerken Çini Müzesi'ndeki vakfiyeyi ve kale mescidini aynı hanedanın eserleri olarak zihninizde birleştirin. Bir sonraki durak Aizanoi'dir ve oraya araçla gidilir.

Kaynak: Kütahya Valiliği, Kültür Portalı Kütahya Kalesi.

Kütahya Kalesi, halk arasında Hisar adıyla bilinen ve kentin üzerindeki tepede yükselen tarihi bir sur topluluğudur. Kale Kütahya Merkez sınırları içindedir ve kentin tarih anlatısında en çok anılan yapılardan biridir. Kültür Portalı'nda yayımlanan il kültür turizm müdürlüğü metni, alanın antik dönemlerden beri iskan gördüğünü bildirir. Surlar Bizans döneminde yapılmıştır; kaynaklar yapım yüzyılında birbirinden ayrıldığı için yalnızca Bizans eseri demek en doğrusudur. Bizans döneminin ardından kaleyi sırasıyla Selçuklular, Germiyanoğulları ve Osmanlılar kullanmış, yaptıkları ilave ve onarımlarla yapı bugünkü görünümüne ulaşmıştır. Kale yukarı kale, iç kale ve aşağı kale olmak üzere üç bölümden oluşur. Burçlar çok sık aralıklarla yerleştirilmiştir ve duvarlarda moloz ile kesme taş karışımının arasına tuğla sıralar girer. Evliya Çelebi Seyahatname'de Kütahya Kalesi'nden söz eder ve kaynaklar kalenin onun kaydına göre 72 burca sahip olduğunu aktarır. Evliya Çelebi'nin tarifine göre yukarı kalenin üç kapısı vardı. Doğuya bakan kapı çarşıya inen üç kat demir kapı olarak anlatılır ve dışında iki yanda beyaz mermerden yapılmış aslan suretleri bulunduğu yazılır. İkinci kapıdan aşağı kaleye inilirdi. İç Kale, yukarı kalenin batı köşesinde yer alır ve aynı tarifte kapısının doğuya baktığı söylenir. Bu tarife göre iç kalenin içinde bir mescit, dizdar ve görevlilerin konutları, iki buğday ambarı ve sekiz kadar ev bulunuyordu. Batı yönündeki burçların sağlam olduğu, altlarının ise uçurum olduğu da aynı anlatıda geçer. Valilik metni, aşağı kalenin Fatih Sultan Mehmed devrinde yapıldığını yazar. Evliya Çelebi'nin kaydına göre aşağı yeni kale su ihtiyacını karşılamak için inşa edilmiştir. Kaynaklar, Bizans döneminden kalan yukarı kaleden muazzam diye söz eder; bu, kalenin Germiyanoğulları zamanında takviye edildiğini düşündürür. Yukarı kalede bulunan Orta Hisar Mescidi, Kale-i Bala adıyla da anılır. Taş kapıdaki yazıttan bu mescidin Germiyanoğlu Süleyman Şah tarafından 1377-1378 yıllarında yaptırıldığı anlaşılır. Yapı moloz taştan, köşeleri kesme taştan örülmüş ve kiremitle örtülmüştür. Minare kaidesinde düzgün kesme taşların arasına iki sıra ağaç hatıl döşenmiştir; mimariyle ilgilenenler için bu örgü dikkatle bakılacak bir ayrıntıdır. Aşağı Hisar Mahallesi'ndeki Aşağı Kale Mescidi, Kale-i Sagir adıyla da bilinir ve altıgen planlı küçük bir yapıdır. Kerpiç sıvalı olmasına karşın tamamen tuğladan yapıldığı anlaşılmaktadır. Mescidin altında taşlardan yapılmış bir su tesisi vardır ve bunun kuşatma anında susuz kalmamak için yapıldığı tahmin edilir. Kale içinde ayrıca iki çeşme ve iki mescit bulunur. Cumhuriyet Dönemi'nde yapılmış dinlenme tesisleri de aynı alandadır ve kentin manzarasına bakmak isteyenlerin uğrak noktasıdır. Kale Kültür ve Turizm Bakanlığı'na tahsislidir. Bazı kısımlarında onarım, iç kısımda ise çevre düzenlemesi yapılmıştır. Gezide yukarıdan aşağıya doğru ilerlemek, kalenin üç bölümünü kaynaklardaki sırayla okumanızı kolaylaştırır. Surların dış yüzünde taş ve tuğla sıraların nasıl değiştiğine bakın; farklı onarım dönemlerinin izi burada görülür. Zemin eğimli ve yer yer taşlık olabileceği için rahat bir ayakkabı giymeniz iyi olur. Valilik metni kalenin her mevsim ve günün her saati farklı bir görünüm sunduğunu anlatır: yazın yeşil, kışın beyaz bir çerçeve, akşamüstü ise şehrin ışıklarına açılan bir manzara. Fotoğraf için öğleden sonranın geç saatleri ve gün batımı uygundur. Kale karayoluyla ulaşılan bir yerdir; kent içi toplu taşıma bilgisini belediyeden öğrenebilirsiniz. Ziyaret düzenini ve olası kısıtlamaları gitmeden önce Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden ya da valilik sayfasından kontrol edin. Aynı gün Çini Müzesi ve Kossuth Evi Müzesi ile birlikte gezmek, kentin farklı dönemlerini tek günde görmenizi sağlar.
4
Aizanoi Antik Kenti (Örenyeri)

Aizanoi Antik Kenti (Örenyeri)

~2 sa 30 dk burada
Aizanoi Örenyeri, Çavdarhisar, Kütahya

Aizanoi, Çavdarhisar ilçe merkezindeki ören yeridir ve rotanın en uzun durağıdır. Kent, İç Ege Platosu'nda deniz seviyesinden yaklaşık 1085 metre yükseklikte kuruludur. Kentin bilinen tarihi, kazılara göre milattan önce 3000 yıllarına kadar iner. Roma egemenliğine milattan önce 133'te girdi ve en ihtişamlı dönemini yaklaşık MS 50-250 arasında yaşadı. Önce yüksek platodaki Zeus Tapınağı'na yürüyün. Tapınak çift hücreli ve sütunlu galerilerle bütünleşen nadir bir planı taşır. Özgün üst yapı 9,30 metre yüksekliğindedir ve yekpare dev sütunlarla taşınır. Ön yüzdeki akroterde Zeus, arka yüzde Kybele kabartması vardır; bunlara yalnız mimari ve süsleme olarak bakın. Tapınak platosu ortaçağda bir hisara dönüştürüldü ve 13. yüzyılda Çavdar Tatarları burayı üs olarak kullandı; Çavdarhisar adı oradan gelir. Mimari bloklarda binicilik, ok atma ve saz çalma gibi tasvirler bulunduğu kaydedilir. Tapınaktan sonra bitişik düzende yapılmış tiyatro ve stadyuma geçin. İl müdürlüğü tiyatroyu 15.000, stadyumu 13.500 kişi kapasiteli olarak verir. Kompleksin içindeki ve mozaikleriyle anılan iki hamam da kentin gündelik yaşamını anlamak için iyi bir ipucudur. Sütunlu caddeyi, iki agorayı, gymnasiumu ve kapı yapılarını izleyerek kentin planını okuyun. Kentin ihtişamlı döneminde bile sur sistemi olmadığı kaydedilir; bu, yerleşimin dokusunu anlamak için ilginç bir ayrıntıdır. Nehir kıyısındaki yuvarlak yapı olan macellum, 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenir. Burada et, kümes hayvanı, fırın ürünleri, tahıl, zeytinyağı, nadir sebze ve meyve ile özellikle garum soslu taze ve işlenmiş sazan satıldığı yazılır. Penkalas, yani Kocaçay üzerindeki beş köprüden ikisi bugün ayaktadır; mümkünse en az birine yaklaşın. Antik bent ve su yolları kentin tarım ve sel korunması düzenini gösterir. Aizanoi, Neokoros statüsü almış, yatırım önceliği ve vergi muafiyeti gibi ayrıcalıklarla anılan bir kenttir. Erken Bizans döneminde piskoposluk merkeziydi ve 7. yüzyıldan sonra önemini yitirdi. Kent 1824'te Avrupalı gezginlerce yeniden keşfedildi. İlk kazılar 1920'lerin ortasında yapıldı ve 1970'ten beri sistemli kazı her yıl sürmektedir. Ören yeri UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne 2012'de alınmıştır. Muze.gov.tr sayfasına göre ören yeri her gün açıktır; giriş saati ve koşulları için sayfayı kontrol edin. Gölge sınırlı olduğu için şapka ve su almanızda yarar var. Öğleden sonra ışığı sütunlar ve taş bloklar üzerinde derin gölgeler oluşturur ve fotoğraf için uygundur. Yüz elli dakika, tapınak, tiyatro-stadyum, macellum ve köprüler arasında acele etmeden dolaşmaya yeter.

Kaynak: muze.gov.tr Aizanoi, Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, KVMGM.

Aizanoi Antik Kenti, Kütahya'nın Çavdarhisar ilçesinde, Penkalas (Kocaçay) çayının iki yakasında kurulmuş bir Roma dönemi kentidir. İç Ege Platosu'nda deniz seviyesinden 1085 metre yükseklikte yer alır. Kütahya Müze Müdürlüğü'ne bağlı örenyeri olarak gezilir ve ilçe merkezinin içindedir. Alan, 2012 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne alınmıştır. Kentin bilinen tarihi, yapılan kazılarla Milattan önce 3000 yıllarına kadar iner. Zeus Tapınağı çevresindeki kazılarda bu döneme ait yerleşim izleri ortaya çıkmıştır. Helenistik dönemde bölge zaman zaman Bergama'ya, zaman zaman Bithynia'ya bağlı kalmış, Milattan önce 133'te Roma egemenliğine girmiştir. Tahıl ekimi, şarap ve yün üretimiyle zenginleşen kent, en parlak dönemini MS 2. yüzyılda yaşamış ve bu dönemde çok sayıda yapıyla donatılmıştır. Müze müdürlüğünün aktardığına göre, kent ihtişamlı döneminde bile bir sur sistemine sahip değildi. Erken Bizans döneminde piskoposluk merkeziydi, ancak 7. yüzyıldan itibaren önemini yitirmiştir. Tapınak düzlüğü Orta Çağ'da bir hisara dönüştürülmüş, 13. yüzyılda Çavdar Tatarları'nın üs olarak kullanması ilçeye Çavdarhisar adını vermiştir. Antik kalıntılar 1824'te Avrupalı gezginlerce yeniden keşfedilmiş, 1830 ve 1840'lı yıllarda incelenmiştir. Alman Arkeoloji Enstitüsü ilk kazıları 1920'lerin ortasında yapmış, 1970'ten bu yana kazılar her yıl sistemli biçimde sürmüştür. Resmi kaynaklar Aizanoi'yi Efes, Bergama ve Side gibi kentlerle çağdaş sayar. Alanın merkezindeki Zeus Tapınağı, ırmağın batı kıyısında, sütunlu galerilerle çevrili 130,5'e 112 metrelik bir alanın ortasında, podyum üzerinde yükselir. Yapıda İon ve Korint üslubunda sütunlar kullanılmıştır. Tapınağın altında tonozlu bir yeraltı mekanı bulunur ve bu mekana inen merdiven çatıya kadar ulaşır. Akroterleri bezeme açısından ilgi çeker; batı alınlığında akant yaprakları arasında Kybele'nin büstü, doğu alınlığında Zeus büstü yer alır. Ön galeri duvarlarındaki yazıtlar İmparator Hadrianus'u ve kent için önemli hizmetler görmüş Apuleius'u över; yapı bu yazıtlar nedeniyle Hadrianus dönemiyle ilişkilendirilir. Yapım tarihi kaynaklarda farklı verilebildiğinden, kesin yıl yerine 2. yüzyıl çerçevesi akılda tutulmalıdır. Tapınağın kuzeydoğusunda birbirine bitişik tiyatro ve stadyum yer alır. İki katlı tiyatronun yaklaşık 15 bin, stadyumun ise yaklaşık 13 bin 500 kişi kapasiteli olduğu belirtilir. Stadyum 220'ye 50 metre ölçülerindedir ve yapımı MS 250'lere kadar sürmüştür. Stadyumun batıda geniş bir kapısı vardır ve girişte sporcuların madalyalarının bulunduğu Şeref Köşesi yer alır. Tiyatro ile stadyumu ayıran mermer kaplı duvarın iki yüzü av sahneleriyle süslüdür. Kentte iki hamam bulunur; biri tiyatro-stadyum kompleksinin içindedir, diğeri mozaikleriyle dikkat çeker. Yuvarlak planlı macellum, MS 2. yüzyılın ikinci yarısında tahıl pazarı olarak kullanılmıştır. Duvarlarında imparatorluk pazarlarında satılan malların fiyat listeleri yazılıdır ve bu yazıtlar MS 301'de İmparator Diocletianus'un fiyat ve ücret düzenlemesiyle ilişkilendirilir. Resmi kaynaklar yapıyı borsa binası olarak da tanımlar. Macellumun kuzeydoğusundaki sütunlu cadde, dükkan ve galerilerle sıralanır ve bir köprüyle Zeus Tapınağı'na bağlanır. Caddenin yapımında yıkılmış bir tapınağın mimari parçaları da kullanılmıştır. Penkalas üzerinde antik çağda iki yakayı birleştiren beş köprü vardı; bunlardan biri yayalara ayrılmış ahşap, dördü kemerli taş köprüydü. Günümüze yalnızca ikisi ulaşmıştır. Irmağın doğu yakasında 16 sütunlu yuvarlak bir yapı, kent yöneticilerine ait anıt mezarlar ve nekropol alanı bulunur. Kalıntılar arasında ayrıca iki agora, gymnasium, kapı yapıları, antik bir bent ve su yolları sayılır. Ziyarete tapınak düzlüğünden başlamak, ardından tiyatro ve stadyuma, hamama, macelluma ve sütunlu caddeye geçip köprülerde bitirmek mantıklı bir sıradır. Alan geniş ve açıktır; yazın şapka ve su, serin mevsimlerde rüzgara karşı bir kat giysi almak iyi olur. Sabah erken ve öğleden sonra geç saatlerde ışık yapıların kabartmalarını daha belirgin gösterir. Kazılar sürdüğü için bazı bölümler çalışma ve koruma nedeniyle ziyarete kapalı olabilir. Açılış saatleri ve giriş ücreti için güncel bilgiyi muze.gov.tr sayfasından kontrol edin. Kütahya kent merkezinden Çavdarhisar'a ulaşım için araç ve yerel ulaşım seçeneklerini önceden öğrenin.

Yorumlar

0/1000

Yükleniyor...

Rota Haritası

Rota Bilgisi
ŞehirKütahya Merkez, Kütahya
TürKültürel
Durak4
Tarih6 Kasım 2026
Radar TürkiyeYazarRadar TürkiyeRotayı Başlat