
Keban Kıyısından Munzur Dağlarına
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Bu rota Tunceli'yi güneyden kuzeye, suyun izinden okur. İl müdürlüğünün Coğrafya sayfasına göre il toprakları güneyden kuzeye ve batıdan doğuya doğru yükselir; güneyde Keban Baraj Gölü, kuzeyde ve kuzeybatıda Munzur Dağları ilin doğal sınırlarını çizer. Rota bu iki ucu birbirine bağlar.
İlk durak, Pertek'teki kale ve göl manzarasıdır. Kültür Portalı'na göre Murat Irmağı kıyısındaki tepede kurulan Pertek Kalesi, Keban Baraj Gölü suları altında kalan bölge yüzünden bugün bir ada üzerindedir. Kalenin yapım tarihi kesin bilinmiyor, yalnızca Osmanlı döneminde onarım gördüğü yazılıdır. Adaya ulaşım ve ziyaret koşulu kaynaklarda yer almadığı için bu durak kıyıdan görmek ve il müdürlüğünden teyit almak üzerine kuruldu. İl müdürlüğü Pertek'in Selçuklular ve Osmanlılar döneminde canlı bir kültür ve sanat merkezi olduğunu, kale, han, hamam, medrese ve aşevlerinden oluşan bir külliyeye sahip bulunduğunu yazar.
İkinci durak il merkezindeki Tunceli Müzesi. Kışla olarak yapılan ve sonradan lojman olarak kullanılan Erken Cumhuriyet dönemi binası, restorasyonla müzeye dönüştürülmüş. Müzeyi, parka ve dağlara çıkmadan önce bölgenin arkeolojisini, etnografyasını ve doğasını okumak için ikinci sıraya koyduk. Çatı altında geçen iki saat, hava koşullarına bağlı olmayan bir ara verir.
Üçüncü durak Munzur Vadisi Milli Parkı. İl müdürlüğü parkın kent merkezine 8 kilometre uzaklıkta başlayıp vadi boyunca Munzur Dağları'na uzandığını belirtir. Orada vadi tabanındaki ağaçlara, akarsuya ve yamaçlara bakmak; bitki ve hayvan türlerini tanımak esastır.
Son durak Munzur Dağları. Bu metin sıradağın yalnızca Tunceli kesimini ele alır. İlin en yüksek noktası olan Akbaba Tepesi 3.463 metredir. Dağlar, Munzur Suyu, Pülümür Çayı ve Tahar Çayı gibi akarsuların kaynak alanıdır; bu sular sonunda rotanın ilk durağındaki Keban Baraj Gölü'ne dökülür. Böylece rota bir daire çizer. Gün boyunca yüksekliğin artışını, iklimin sertleşmesini ve suyun yönünü izlemek rotanın asıl keyfidir. Rota, tarihi katmanı kalede ve müzede, doğal katmanı parkta ve dağlarda tamamlar.
Pratik notlar. Duraklar arasındaki mesafe ve yol süresi bu rotada rakamla verilmedi. Müzenin açılış saatini ve ücretini muze.gov.tr üzerinden, milli park kurallarını ve izinleri yetkili müdürlüklerden kontrol edin. Dağ ve göl çevresine giden yolların durumunu gitmeden önce sorun. Su, güneş koruması ve yedek kıyafet alın.
Süre: tam gün. En iyi zaman: Milli park için il müdürlüğünün önerdiği Haziran ile Eylül arasındaki dönem en uygunudur.. Ulaşım: Duraklar arasında araç gerekir; bu rota için toplu taşıma ya da yol süresi bilgisi resmi kaynaklarda yer almadığından yola çıkmadan il kültür turizm müdürlüğüne danışın. Pertek Kalesi için ayrıca adaya ulaşım ve ziyaret koşulunu müdürlükten teyit edin.
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Pertek Kalesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/tunceli/gezilecekyer/pertek-kalesi
- Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Pertek, https://tunceli.ktb.gov.tr/TR-57258/pertek.html
- Kültür Portalı, Tunceli Müzesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/tunceli/gezilecekyer/tunceli-muzesi
- KVMGM, Tunceli Müze Müdürlüğü, https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-281504/tunceli-muze-mudurlugu.html
- Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Munzur Vadisi Milli Parkı, https://tunceli.ktb.gov.tr/TR-57342/munzur-vadisi-milli-parki.html
- Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Coğrafya, https://tunceli.ktb.gov.tr/TR-57260/cografya.html
- Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Göller, https://tunceli.ktb.gov.tr/TR-57341/goller.html
Rota Durakları

Pertek Kalesi
Rota, Keban Baraj Gölü'nün Tunceli yakasındaki Pertek'te başlar. Bu durak kalenin içinde dolaşmak için değil, kaleyi görmek ve ziyaret koşullarını netleştirmek için kurgulandı. Kültür Portalı, kalenin Murat Irmağı kıyısındaki bir tepede kurulduğunu ve baraj gölü yüzünden bugün adada kaldığını yazar. Bu yüzden kaleye yürüyerek gidilebileceğini varsaymayın. Adaya ulaşım ve ziyaret koşulu resmi sayfalarda yer almıyor. Yola çıkmadan önce Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nden güncel durumu teyit edin. Sorarken kıyıdan izlenebilecek noktaların olup olmadığını, adaya çıkışın mümkün olup olmadığını ve mevsime göre değişen bir düzen bulunup bulunmadığını öğrenin. Teyidi aldıktan sonra Pertek ilçe merkezine geçin. İl müdürlüğü ilçenin il merkezine 52 kilometre uzaklıkta olduğunu belirtir. İlçenin doğusu ve güneyi tamamen Keban Baraj Gölü ile çevrili olduğundan, Pertek adeta bir yarımada görünümündedir. Bu coğrafyayı anlamak kaleyi anlamanın da anahtarıdır, çünkü bugünkü ada görüntüsü gölün oluşumundan gelir. Kıyıda dururken önce suyun genel çizgisine, sonra tepenin siluetine bakın. Kaynaklar kaleyi iç içe iki surdan oluşan bir yapı olarak tarif eder. Surlar arasında yapı kalıntıları bulunduğu da yazılıdır, ancak bunları uzaktan seçebilmek bulunduğunuz noktaya bağlıdır. Dürbün ya da telefonun yakınlaştırması burada işe yarar. Kalenin güney cephesinde yontma taşların arasına kırmızı sert tuğlalar ve mavi çiniler serpiştirilmiştir. Bu ayrıntı, kaleye yakından bakma imkanı bulursanız aranacak ilk şeydir. Yapım tarihi kesin bilinmiyor; kaynaklar yalnızca Osmanlı döneminde onarım gördüğünü söyler. Bir tabelada ya da anlatımda kesin bir yıl görürseniz kaynağını sorun. İl müdürlüğü ilçedeki tarihi eserlerin çoğunun Mengüçlülerin ve Osmanlıların izlerini taşıdığını yazar. Aynı sayfa başlıca eserler arasında Sağman Kalesi'ni de sayar; ziyaret imkanı için müdürlüğe sorabilirsiniz. İlçenin adını anlatan bir de hikaye vardır. İl müdürlüğüne göre bolluk ve bereket simgesi olarak kaleye dikilen kuş heykeli Pirtek diye anılmış, ad zamanla Pertek olmuştur. İl müdürlüğü, bahar aylarında göl mavisi ve yeşil tonlarının ilçeyi özellikle güzelleştirdiğini vurgular. Fotoğraf için suyun parlamasını azaltan sabah ya da akşamüstü ışığını tercih edin. Kıyıda gölge ve oturma yeri durumu değişebileceğinden su, şapka ve güneş koruması alın. İlçe sayfası feribotla Elazığ bağlantısından da söz eder; feribot saatlerini ve koşullarını güncel olarak ilgili kurumdan kontrol edin. Dönüşte il merkezine geçip müzeye yönelin.
Kaynak: Kültür Portalı, Pertek Kalesi; Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Pertek.

Tunceli Müzesi
İkinci durak il merkezindeki Tunceli Müzesi, rotanın hava koşullarından en bağımsız durağıdır. Müze Moğultay Mahallesi'nde, Ali Demir Caddesi üzerindedir. Resmi bilgiye göre 24 Aralık 2020'den beri ziyarete açıktır. Açılış saatleri ve giriş ücreti için muze.gov.tr ile Tunceli Müze Müdürlüğü sayfasını gitmeden önce kontrol edin. İçeri girmeden önce binaya dışarıdan bakın. Yapı kare planlı ve Alman mimari tarzındadır. Kuzey cephesi üç, diğer cepheler ikişer katlıdır. Temeli 1935'te atılan bina 1937'de tamamlanmıştır. Erken Cumhuriyet dönemi yapısı olarak tescillidir. Kültür Portalı, yapının kent merkezi kurulurken dönemin ilk büyük yapısı olduğunu yazar. Önce askeri kışla olarak kullanılan bina, sonra memur lojmanına çevrilmiş, 2015'te müze için Bakanlığa tahsis edilmiş ve restorasyonla müzeye dönüştürülmüştür. Bu geçmişi aklınızda tutarak kat geçişlerine ve avluya dikkatle bakın, çünkü müze bir kışlanın yeniden kullanımıdır. Avlu 1.800 metrekare büyüklüğündedir ve konser, tiyatro, konuşma gibi etkinlikler için tasarlanmıştır. O gün bir etkinlik olup olmadığını müze sayfasından sorun. İçeride altı salon var ve anlatı, prehistorik dönemden bugüne bilgi metinleri, görseller, diyoramalar ve canlandırmalarla kurulur. Koleksiyon sırasıyla Arkeoloji ve Sikke, Etnografya, Geleneksel Yöntemlerle Tarım ve Flora-Fauna, İnanç Kültürü, Taş Eserler ve Erken Cumhuriyet Dönemi eser bölümlerinden oluşur. Arkeoloji ve sikke bölümüyle başlayın, çünkü en eski dönemden başlamak anlatının akışını izlemeyi kolaylaştırır. Sikkeler küçük olduğundan vitrinlerde yavaş ilerleyin ve etiket metinlerini okuyun. Etnografya bölümünde yöreye ait gündelik yaşam nesnelerine, kullanım biçimlerini anlatan metinlerle birlikte bakın. Tarım ve flora-fauna salonu, sonraki durak için ısınma görevi görür. Salonun adı bölgenin bitki ve hayvan dünyasını da kapsadığı için, park durağında anılacak tür adlarını burada aramak iyi bir hazırlıktır. İnanç Kültürü Salonu koleksiyonun adlandırılmış bir bölümüdür; salonun anlatımını müzenin kendi metinlerinden okumak yeterlidir. Taş Eserler Salonu'nda parçaların boyutuna, işçiliğine ve etiketlerdeki dönem bilgilerine bakın. Erken Cumhuriyet dönemi bölümü, binanın kendi dönemine yakın bir bağlam sunar. Fotoğraf çekimi için müzenin kuralını girişte sorun. Gezinin sonunda avluya çıkıp oturarak notlarınızı derleyin. Müzeden çıkarken karşı kaldırımdan binanın bütününe bir kez daha bakın. İl müdürlüğü, milli parkın kent merkezine 8 kilometre uzaklıkta başladığını yazar; bu nedenle bir sonraki durağa araçla geçeceksiniz.
Kaynak: Kültür Portalı, Tunceli Müzesi; KVMGM, Tunceli Müze Müdürlüğü.

Munzur Vadisi Milli Parkı
Üçüncü durak Munzur Vadisi Milli Parkı. İl müdürlüğüne göre park Tunceli kent merkezine 8 kilometre uzaklıkta başlar ve vadi boyunca Munzur Dağları'na kadar uzanır. Alan, 1971'de 42.000 hektarlık bir bölge olarak milli park ilan edilmiştir. Bu kadar geniş bir alanda tek bir noktaya değil, vadinin akışına bakacaksınız. İl müdürlüğü parktan yararlanmak için en uygun dönemin Haziran ile Eylül arası olduğunu yazar, çünkü bölgede sert karasal iklim hüküm sürer. Bu aylar dışında yol ve hava durumunu önceden kontrol edin. Giriş koşulları, kurallar ve izin gerektiren faaliyetler için yetkili birimlere danışın. Vadi, Mercan ve Munzur Suyu vadileri tarafından parçalanmış bir arazide uzanır. Su kenarında yürürken yamaçların çıplaklığı ile vadi tabanındaki yeşil şerit arasındaki farka bakın. Kaynağa göre dağların sarp ve dik yamaçları tamamen çıplaktır. Tepelerde ve yamaçlarda kayalık olmayan yerleri meşe ormanları kaplar. Vadi tabanında ve su boylarında karaağaç, akağaç, kızılağaç, dişbudak, çınar, huş, ceviz, kavak ve söğüt gibi türler karışık biçimde bulunur. Ender bir ağaç olan huş, Munzur Suyu'nun iki yanında, Ovacık'taki gözelerin 1,5 kilometre aşağısında meşcere kurar. Parkın florasında 1518 bitki kayıtlıdır; 43'ü Munzur Dağları'na, 227'si Türkiye'ye özgü endemik türlerdir. Çan Çiçeği, Erzincan Kirazı, Bindebirdelik Otu ve Munzur Düğün Çiçeği il müdürlüğünün saydığı örnekler arasındadır. Bitkileri koparmayın ve yürüyüş yolundan çıkmayın. Yaban hayatında çengel boynuzlu keçi ve bezuvar adlı iki dağ keçisi türü ile ur kekliği yöreye özgü sayılır. Bu hayvanları görmek şans işidir; uzaktan ve dürbünle bakmak daha doğrudur. Gökyüzüne de bakın, çünkü kaynak kartal, akbaba, doğan, şahin ve nadir türlerden kaya kartalını sayar. Kurt, tilki, ayı, vaşak ve su samuru gibi memeliler de parkta yaşar; hayvanlara yaklaşmayın ve yiyecek bırakmayın. Munzur Suyu ve Mercan Deresi'nde yöreye özgü nadir alabalık türleri yaşar. İl müdürlüğü alabalığın gözelerden başlayarak 80 kilometrelik bir su alanına yayıldığını yazar. Balık avı için izin ve yasakları yetkili müdürlükten teyit edin. Kamp, piknik, sportif balıkçılık ve doğa yürüyüşü günübirlik etkinlikler arasında sayılır. Vadi boyunca dökülen şelaleler ve kanyonlar parkın doğal değerleri arasında anılır. Ayrıldığınızda çöplerinizi yanınıza alın ve ateş yakmayın. Son durak için dağlara bakan bir noktaya geçin.
Kaynak: Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Munzur Vadisi Milli Parkı.

Munzur Dağları
Son durak Munzur Dağları. Sıradağ Tunceli ile Erzincan arasında uzanır; bu metin yalnızca Tunceli kesimini ele alır. Bu durak bir tırmanış değil, vadiden dağlara bakma ve dağı anlama durağıdır. İl müdürlüğü, Doğu Torosların uzantısı olan Munzur ya da Mercan Dağları'nın ilin kuzeybatı, kuzey ve kuzeydoğu kesimini oluşturduğunu yazar. İl topraklarının yüzde 70'i dağlık, yüzde 25'i plato, yüzde 5'i ova ve düzlüktür. İlin en yüksek noktası, Munzur Dağları'nın doğusundaki 3.463 metrelik Akbaba Tepesi'dir. Dağların yüksek kesimleri ilin kuzeyinde ve kuzeybatısında doğal sınır oluşturur. Rota boyunca yükseltinin güneyden kuzeye arttığını, Pertek'teki göl kıyısından buraya geldiğinizde hissedeceksiniz. Dağların suyu toplayan bir çatı olduğuna dikkat edin. Karasu ve Murat ırmakları ilin sularını toplar. İl sınırları içinde akan Munzur Suyu, Pülümür Çayı ve Tahar Çayı da güneyde Keban Baraj Gölü'ne dökülür. Böylece rotanın ilk durağı olan göl ile bu son durak aynı su hikayesinin iki ucudur. Bakışınızı yüksek kesimlere çevirin ve yamaçların çıplak, sarp görünümünü okuyun. İl müdürlüğüne göre bölge sert karasal iklime sahiptir; bu yüzden ziyaret için Haziran ile Eylül arası önerilir. Dağlarda hava değişebileceğinden gitmeden önce güncel durumu kontrol edin. Dağın üstünde göller vardır. Göller sayfası, Munzur Dağları ile alt birikimleri olan Mercan, Avcı ve Karasakal dağlarında, buzul yataklarının ve çöküntü alanlarının suyla dolmasıyla oluşmuş küçük buzul ve krater gölleri bulunduğunu yazar. Turizm açısından önemli olanlar Karagöl, Koçgölü, Şer Gölü, Dilincik Gölü, Çimli Gölü, Mercan Gölleri ve Katır Gölleri'dir. Park sayfası krater göllerinin 2000 ile 3000 metrelik zirvelerde yer aldığını belirtir. Bu göllere ulaşım, yürüyüş süresi ve zorluk derecesi kaynaklarda yok; bu rotada tırmanış tarifi verilmiyor. Göllere gitmek isterseniz il müdürlüğüne ve yerel yetkililere danışın. Fotoğraf için vadi tabanından dağ çizgisine bakın ve yan ışık veren saatleri seçin. Harita uygulamasında dağlar için işaretlenen nokta sıradağın ortasını gösterir, bir giriş ya da zirve değildir. Akşamın erken düşen saatini hesaba katıp dönüş yolunu önceden planlayın. Rota burada biter.
Kaynak: Tunceli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Coğrafya ve Göller.
Yorumlar
Yükleniyor...
