
Karamanoğulları İzinde Kaleden Baraja
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Bu rota, Karaman Merkez'in taş belleğinden Toros vadisindeki turkuaz bir göle uzanan dört duraklı bir hat. Karaman, Konya-Mersin karayolu üzerinde yer alan ve İç Anadolu'nun ticari, kültürel ve turizm değerleri açısından önemli sayılan bir şehir. Valilik verilerine göre ilde toplam 456 tescilli kültür varlığı bulunuyor. Rota bu geniş mirasın içinden Karamanoğulları dönemini izlemek isteyenler için seçildi ve mimari ile şehir tarihi çizgisinde ilerliyor.
İlk durak Karaman Kalesi. Üç iç içe surdan oluşan kalenin bugün sağlam kalan bölümü, Bronz Çağ, Roma ve Bizans izleri taşıyan bir höyüğün üzerindeki iç kale. Resmi sayfada giriş koşulu yazmadığı için kaleyi dıştan okunan bir yapı olarak ele alıyoruz; ziyaret koşulunu resmi kaynaklardan kontrol etmek gerekiyor. İkinci durak Hatuniye Medresesi. Nefise Sultan'ın 1382'de yaptırdığı bu yapıda kesme taş işçiliği, taçkapı ve süsleme dili öne çıkıyor. Üçüncü durak Karaman Müzesi. Medreseyle aynı mahallede, aynı cadde üzerinde bulunan ama ayrı bir yapı olan müze, Epipaleolitik devirden Cumhuriyet dönemine uzanan eserleri ve sikke vitrinlerini topluyor.
Bu sıra bilerek seçildi. Önce kentin en eski yerleşim tepesine bakıyor, sonra bu tepenin Karamanoğulları dönemindeki ince taş işçiliğine geçiyor, ardından aynı dönemin eserlerini binlerce yıllık bir zaman çizgisinin içinde görüyorsunuz. Böylece taş yapılar müzedeki küçük nesnelerle anlam kazanıyor. İlk üç durak yürüyüş ya da kısa şehir içi yolculuklarla birbirine bağlanıyor. Bu bölüm için yarım günü ayırmak rahat bir tempo sağlar.
Son durak Ermenek Barajı. Valilik anlatısına göre Ermenek ilçesi, Karamanoğulları'na başkentlik etmiş bir yer. Rota bu bağı kullanarak sizi il merkezinden Toros Dağları'nın eteklerine taşıyor. Kültür Portalı barajın Karaman merkeze 160 kilometre uzaklıkta olduğunu ve otobüs ya da özel araçla gidildiğini belirtiyor.
Dikkat edilecekler şunlar. Açılış saati ve ücret gibi değişken bilgileri resmi sitelerden kontrol edin. Kalenin ziyarete açık olup olmadığını ve müzenin güncel durumunu önceden öğrenin. Hatuniye Medresesi ile Karaman Müzesi'ni birbirine karıştırmayın. Baraj için su sporlarının koşullarını ve erişim düzenlemelerini yerinde ve resmi kaynaklardan teyit edin. Gün kısaysa barajı ayrı bir güne bırakmak, ilk üç durağı ise rahat bir yarım günde gezmek daha doğru olur.
Süre: tam gün. En iyi zaman: Gün ışığının uzun olduğu ilkbahar ve sonbahar günlerinde, Ermenek yolculuğuna sabah erken çıkacak şekilde planlayın.. Ulaşım: İlk üç durak Karaman Merkez'dedir; yürüyerek ya da şehir içi minibüs ve belediye otobüsleriyle gidilir. Ermenek Barajı il merkezine 160 kilometre uzaktadır ve otobüs ya da özel araç gerekir.
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Karaman Kalesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/karaman/gezilecekyer/karaman-kalesi
- Kültür Portalı, Hatuniye Medresesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/karaman/gezilecekyer/hatuniye-medresesi
- Kültür Portalı, Karaman Müzesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/karaman/gezilecekyer/karaman-muzesi-1
- Kültür Portalı, Ermenek Turkuaz Barajı, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/karaman/gezilecekyer/ermenek-turkaz-baraji
- Karaman Valiliği, Kültür ve Turizm, https://www.karaman.gov.tr/kultur-ve-turizm
- Karaman Valiliği, Turkuaz Barajı, https://www.karaman.gov.tr/turkuaz-baraji
Rota Durakları

Karaman Kalesi
Rotanın ilk durağı, Karaman Merkez'in Hisar Mahallesi'nde yükselen Karaman Kalesi'dir. Kültür Portalı'ndaki resmi anlatıya göre kalenin 11. yüzyılın sonlarında ya da 12. yüzyılın başlarında inşa edildiği düşünülmektedir. Bu durağı içeriye girilen bir ziyaret olarak değil, dıştan okunan bir yapı olarak planlamak doğru olur. Resmi sayfada bir giriş koşulu yazmadığı için kapının açık olup olmadığını yola çıkmadan resmi kaynaklardan sorun. Kale, iç içe üç surdan oluşur ve bu surlar dış, orta ve iç kale diye anılır. Günümüze sağlam ulaşan bölüm, höyük üzerindeki iç kaledir. Resmi kaynak, höyüğün Bronz Çağ, Roma ve Bizans dönemlerine ait izler taşıdığını söyler. Taşların arkasındaki hikaye, kentin Karamanoğulları'ndan çok daha eski bir yerleşim geçmişi olduğunu gösterir. Kale dokuz kuleden oluşur; dördü yuvarlak, beşi dört köşedir. Kuleleri sayarak yürümek, yapının planını anlamanın en kolay yoludur. Yuvarlak ve köşeli kuleleri ayırt etmek için surun çevresinde yavaş bir tur atın. Höyüğün etrafını dolaşan orta kale surlarının bir bölümü de ayakta kalabilmiştir. Bu kalıntıları iç kalenin gövdesiyle karşılaştırın; sağlam gövde ile yıpranmış sur arasındaki fark, kalenin geçirdiği zamanı anlatır. Kale Selçuklular döneminde yenilenmiş, kent Karamanoğulları'nın egemenliğine girince surlar yeniden yenilenmiştir. Osmanlılar iç kaleyi 1465 yılında onarmıştır. Bu onarımda daha önce yıkılmış yapılara ait kitabeler ve mimari parçalar beden duvarlarında kullanılmıştır. Duvar yüzeyine yakından bakın; farklı işlenmiş, farklı tonda taşlar ve yazı ya da süsleme taşıyan bloklar arayın. Bu devşirme parçaları bulmak, yürüyüşün en öğretici bölümüdür. Fotoğraf için alçak gün ışığı taş yüzeylerin dokusunu en iyi gösterir; sabah erken ya da öğleden sonra geç saatleri seçin. Kuleleri bütün olarak kadraja almak için surdan biraz uzaklaşın, ayrıntılar için yakına gelin. Bu durak kısa tutulduğundan uzun bir mola gerekmez; dinlenmek için sonraki durakta zaman var. Kaleden ayrılırken sıradaki durağın da Karaman Merkez'de, İmaret Mahallesi'nde olduğunu bilin. Yürüyerek geçebilirsiniz; resmi kaynağın belirttiği gibi şehir içi minibüs ve belediye otobüsleri de kullanılır. Hatuniye Medresesi'nde bu kez kalenin sert taş kütlesinin yerini ince süslemeli bir taçkapı alacak.
Kaynak: Kültür Portalı, Karaman Kalesi.

Hatuniye Medresesi
İkinci durak, İmaret Mahallesi'nde Turgut Özal Caddesi üzerindeki Hatuniye Medresesi'dir. Resmi kaynağa göre yapıyı Osmanlı Sultanı Murat Hüdavendigar'ın kızı, Karamanoğlu Alaaddin Bey'in eşi Nefise Sultan 1382 yılında yaptırmıştır. Kale sert ve askeri bir görünüm taşıyordu; medrese ise aynı kentin ince taş işçiliğini gösterir. Önce caddeden yapıya bakın ve cepheyi bir bütün olarak değerlendirin. Bu medreseyi, aynı caddede yer alan Karaman Müzesi ile karıştırmayın; ikisi ayrı yapılardır. İçeriye girilip girilemeyeceğini ve ziyaret koşullarını resmi kaynaklardan kontrol edin. Medrese açık avlulu ve tek eyvanlı bir plana sahiptir. Avlu revaklarla çevrilidir. Doğu ve batı cephelerinde öğrenci hücreleri yer alır. Bir medresenin gündelik düzenini anlamak için hücrelerin avluya nasıl açıldığını düşünün. Yapı malzemesi kesme taştır. Taşların birbirine oturuşuna ve derzlerin inceliğine yakından bakın. Süslemenin yoğunlaştığı üç yer vardır: taçkapı, eyvan kemeri ve köşe odaların girişleri. Gözünüzü bu üç noktaya sırayla çevirin; bu, medreseyi okumanın en kolay yoludur. Süslemelerde geometrik motifler, bitki motifleri, rumi ve palmetler ile yazı kuşakları ana şemayı oluşturur. Bu motifleri tanımak için bakışınızı taçkapının çerçevesi boyunca yavaşça gezdirin. Yazı kuşaklarını da ayrı bir şerit olarak izleyin. Geometrik desenleri bitkisel desenlerden ayırmak için önce çizgilerin düzenine, sonra kıvrımlı bitki biçimlerine odaklanın. Eyvan kemerini avludan, en geniş açıyla görebileceğiniz bir noktada durarak inceleyin. Köşe odaların girişlerindeki süslemeleri kapı çerçevelerine yaklaşarak izleyin. Fotoğraf için taçkapıyı karşıdan, kesme taş dokusunu yakından çekin; yumuşak gün ışığı kabartmaları öne çıkarır. Cepheyi çekerken açıyı, taçkapı çerçevesi bütün kalacak biçimde seçin. Resmi anlatı bu bilgileri Karaman Kültür Envanteri'ne dayandırır; ayrıntılı okuma için o kaynağa bakılabilir. Medreseden müzeye geçiş çok kısadır, çünkü müze aynı mahallede ve aynı cadde üzerinde yer alır. Müzede medresenin taş dilinin yerini binlerce küçük nesne alacak.
Kaynak: Kültür Portalı, Hatuniye Medresesi.

Karaman Müzesi
Üçüncü durak, İmaret Mahallesi'nde Turgut Özal Caddesi No 3 adresindeki Karaman Müzesi'dir. Müze, Karaman ve çevresinin arkeolojik ve etnografik eserlerinin yerinde korunması ve sergilenmesi amacıyla inşa edilmiştir. Resmi anlatıya göre arkeolojik ve etnografik olmak üzere iki sergi salonu vardır. Müzenin ziyarete açık olup olmadığını da yola çıkmadan teyit etmek akıllıca olur. Ziyareti bir zaman çizgisi gibi kurun ve en eski dönemlerden başlayın. Salonlardaki eserler Epipaleolitik, Neolitik ve Kalkolitik devirlerden Bronz Çağı'na uzanır. Ardından Klasik Çağ, Roma ve Bizans devirleri gelir. Sonra Selçuklu devri, Anadolu Beylikleri, Karamanoğulları, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi eserleri izlenir. Bu sıra, rotanın ilk iki durağındaki taş yapıları kentin uzun geçmişi içinde konumlandırmanıza yardım eder. Arkeoloji salonunda pişmiş topraktan kaplar ve idoller bulunur. Kemikten ve madenden yapılmış takılar ile gözyaşı şişeleri de sergilenir. Silahlar da koleksiyonun parçasıdır. Küçük boyutlu eserler için vitrinlerin önünde sabırla durun; her birinin işçiliği ayrı bakılmayı hak eder. Etnografya salonunda yöreye ait gündelik yaşam ürünleri sergilenir. Sikke vitrinleri ayrı bir durak sayılabilir. Burada Helenistik, Venedik, Roma, Bizans, Anadolu Beylikleri, Karamanoğulları, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi sikkeleri sergilenir. Valilik verilerine göre müzede 4.827 arkeolojik, 1.902 etnografik ve 6.709 sikke olmak üzere toplam 13.438 eser bulunur. Sikkeler bu sayıya göre koleksiyonun yaklaşık yarısını oluşturur. Bu sayı toplam envanteri verir; salonlarda hangi parçaların sergilendiğini yerinde görürsünüz. Aynı vitrinde farklı dönemlerin sikkelerini yan yana karşılaştırmak, boyut ve işçilik farklarını görmenizi sağlar. Müzenin bahçesinde arkeolojik ve etnografik taş eserler sergilenir. Resmi sayfadaki görseller arasında bir Roma lahdi de yer alır; sergide arayabilirsiniz. Bahçede alçak ışıkta taş yüzeylerdeki kabartmaları fotoğraflamak kolaydır. Müze ziyaretinden sonra rotanın en uzun yolculuğu başlıyor. Ermenek Barajı'nın il merkezine uzaklığı resmi kaynaklarda 160 kilometre olarak verilir ve otobüs ya da özel araçla gidilir.
Kaynak: Kültür Portalı, Karaman Müzesi.

Ermenek Barajı
Son durak, Ermenek ilçe merkezindeki Ermenek Barajı'dır ve diğer duraklardan farklı olarak doğa odaklıdır. Kültür Portalı barajın Karaman merkeze 160 kilometre uzaklıkta olduğunu belirtir. Ulaşım otobüs ya da özel araçla yapılır. Bu yüzden durağı günün kalan kısmına ya da ayrı bir güne ayırmak mantıklıdır. Ermenek, Toros Dağları'nın eteklerinde yer alır. Valilik anlatısı ilçenin çam, ardıç ve sedir ormanlarıyla kaplı yaylalara sahip olduğunu söyler. Aynı anlatıda baraj gölünün turkuaz ile yeşilin birleşimi bir manzara sunduğu belirtilir. Resmi kaynak çevrenin yemyeşil olduğunu, suyun turkuaz renkte olduğunu ve piknik alanlarının bulunduğunu da yazar. Baraj gölü kano, tekne, su bisikleti, yelken ve dalış gibi su sporları için elverişli olarak tanıtılır. Bu etkinliklerin hangilerinin hangi tarihte ve hangi koşullarda yapılabildiği değişkendir; resmi kaynaklardan kontrol edin. Yalnızca bakmak da yeterlidir; kıyıdan vadinin biçimini ve suyun rengini izleyin. Valilik anlatısına göre ilçe Karamanoğulları'na başkentlik etmiş bir yerdir. Bu bilgi, rotanın kale ve medrese duraklarını bu ilçeyle bağlar. Ermenek'in tarihi katmanları ile baraj gölünün çağdaş manzarasını aynı gün içinde düşünmek rotaya güzel bir karşıtlık verir. Valilik metni ilçenin Akdeniz'e birkaç saat uzaklıkta olduğunu ve Mersin ile Alanya'ya komşu bulunduğunu da belirtir. Aynı kaynak bölgede konaklama imkanı bulunduğunu yazar; dönüşü geç saate bırakmayacaksanız bunu da hesaba katın. Fotoğraf için gölü yüksekçe bir noktadan ya da kıyıdan, geniş bir kadrajla çekin. Sabah ve ikindi ışığı vadi yamaçlarının tabakalı hatlarını belirginleştirir. Kıyıya yaklaşırken zemin ve rüzgar koşullarına dikkat edin; su sporu yapmayacaksanız kıyıdan uzak durun. Piknik alanlarını kullanırsanız çöplerinizi geri götürün. Alanların kullanımı ve erişim koşulları işleten kurumun düzenlemelerine bağlıdır; yerinde tabelaları izleyin. Gölün kenarında dinlenmek, rotanın yürüyüş temposundan sonra iyi bir kapanış olur. Kalenin höyüğünden, medresenin taçkapısından ve müzenin vitrinlerinden sonra Toros vadisinde sakin bir son yapmış olursunuz. Dönüş için de otobüs saatlerini önceden kontrol edin.
Kaynak: Kültür Portalı, Ermenek Turkuaz Barajı.
Yorumlar
Yükleniyor...
