Esertepe'den Cumhuriyet Kulesi'ne Keçiören'in Tepeleri

Rotaya Muhammed Ali Esertepe Parkı'nda, sabah ışığı henüz yumuşakken başlayın. Ankara Büyükşehir Belediyesi parkın Etlik ile Esertepe mahalleleri arasında yer aldığını ve dört ayrı noktadan girildiğini yazar. Vikipedi parkın alanını 18,3 hektar, yüksekliğini ise 985 ile 1055 metre arasında verir. Bu yükseklik onu Ankara'nın en yüksek noktalarından biri yapar; rotanın geri kalanında göreceğiniz ufukların ilki burada açılır. Belediyenin tanıtımına göre park içinde dört meydan ve dört giriş kapısı vardır ve bunlar Osmanlı, Selçuklu, Hun ve Türkiye Cumhuriyeti adlarını taşır. Hangi kapıdan girdiğinizi not edin, çünkü çıkışta aynı kapıyı bulmak geniş yamaçta sanıldığı kadar kolay değildir. Parkın tarihi de bir yükseklik hikayesidir: Vikipedi'ye göre alan Cumhuriyetin ilk yıllarında ordunun açık hava atış alanı olarak kullanıldı. Şehir büyüdükçe çevresi yoğun konutlarla doldu ve ordu 1970 yılında güvenlik gerekçesiyle sahayı kullanmayı bıraktı. Uzun süre boş kalan alanı 2013 yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi aldı ve park 19 Mayıs 2015'te halka açıldı. Belediyenin proje haberi, alanın Esertepe ile Etlik arasında vadi biçiminde uzandığını ve Dikmen Vadisi örnek alınarak düzenleneceğini anlatır. Parkın adı Haziran 2016'da, boksör Muhammed Ali'nin ölümünün ardından belediye meclisi kararıyla bugünkü halini aldı. Yamaçta kolay dolaşmak için belediyenin anlattığı yürüyen merdivenleri ve üç eğik asansörü kullanın; bunlar engelli ziyaretçiler için de düşünülmüştür. Önce parkın en üst kotuna çıkın ve güneye, şehrin merkezine doğru dönün. Ankara'nın çanak biçimli ovası ve onu çevreleyen tepeler buradan bir bütün olarak okunur. Bitki gruplarıyla düzenlenmiş, kenarları ışıklı Türkiye haritasını yukarıdan görmek için de en iyi yer bu üst kottur. Fotoğraf için geniş açıyı tercih edin, çünkü parkın değeri ayrıntıdan çok ufkun genişliğindedir. Sabah saatlerinde güneş arkanızda değil yanınızda olduğu için şehir silueti daha net çıkar. Kalabalıktan uzak bir köşede birkaç dakika oturup ufuk çizgisini soldan sağa izleyin; günün sonraki duraklarını bu manzarada aramak rotanın ilk oyunudur. Doğuda yükselen ince ve uzun kule, birazdan dibine gideceğiniz Atatürk Cumhuriyet Kulesi'dir. Park çevresindeki konut bloklarıyla iç içe olduğu için sabahları yürüyüş yapan mahalle sakinlerine sık rastlarsınız; onların yolunu kesmeden dolaşın. Ayrılırken parkı Etlik tarafındaki girişlerden birinden terk edin. Buradan Güçlükaya'ya, yani Keçiören'in merkezine doğuya doğru yaklaşık üç kilometre yol vardır. Bu aralığı yürümek yerine Etlik'ten geçen otobüslerden birini ya da taksiyi kullanın ve hat bilgisini EGO'nun güncel sayfasından kontrol edin.

Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesi, Muhammed Ali Esertepe Parkı; Vikipedi, Muhammed Ali Esertepe Parkı.

Güçlükaya'ya vardığınızda kuleyi aramanıza gerek yok, çünkü semtin her sokağından görünür. Keçiören Belediyesi kulenin adresini Güçlükaya Mahallesi Çağla Sokak olarak verir; M4 metrosunun Belediye istasyonu da bu semte hizmet eder. Önce kuleye hemen yaklaşmayın, birkaç yüz metre uzaktan bütün gövdesini görebileceğiniz bir nokta bulun. Vikipedi'ye göre betonarme olarak yapılan kulenin yüksekliği 197 metredir. TRT Haber'in aktardığı Anadolu Ajansı haberine göre kuleyi Atakule'nin de mimarı olan Ragıp Buluç tasarladı. Sabah Esertepe'den baktığınız Ankara siluetinde iki kulenin aynı mimarın elinden çıktığını bilmek, şehri okumanın iyi bir anahtarıdır. Aynı habere göre kulenin tepesi Selçuklu yıldızıyla taçlandırılmıştır; gövdeye yaklaşırken başınızı kaldırıp o biçimi arayın. Yapı ışıklandırma ve LED ekran sistemiyle donatıldığı için akşamları uzaktan bambaşka görünür, dönüş yolunda bunu da fark edin. Kulenin yapım süreci yirmi yılı aşkın bir zamana yayılır. Vikipedi'ye göre temel 18 Temmuz 2003'te atıldı ve yapının başlangıçta Nisan 2004'te bitmesi planlanıyordu. TRT Haber inşaatın uçuş mania hattını aştığı gerekçesiyle durdurulduğunu yazar; ardından uzun bir hukuki süreç yaşandı. Vikipedi 2020'de yeniden ihaleye çıkıldığını ve açılışın 18 Mart 2024'te yapıldığını kaydeder. Habere göre kulede sanat galerisi, kütüphane, spor salonu, nikah salonu, uzay terası ve bilim merkezi gibi bölümler bulunur. Bu bölümlerden ziyaretçinin bugün en kolay ulaştığı yer kütüphanedir. Keçiören Belediyesi'nin 2025 faaliyet raporu, Atatürk Cumhuriyet Kulesi 100. Yıl Halk Kütüphanesi'nin 2 Aralık 2024'te açıldığını yazar. Belediye sayfasına göre kütüphane kulenin eksi birinci katındadır ve 130'u yetişkin, 16'sı çocuk bölümünde olmak üzere 146 kişilik oturma alanı vardır. Koleksiyon yirmi bini aşkın kitaptan oluşur ve kimlik kartıyla üye olunabilir. Yoğun bir günün ortasında bu sessiz salonda birkaç dakika oturmak, rotanın en beklenmedik molalarından biridir. Belediye raporu nikah hizmetlerinin de kulenin giriş katında verildiğini belirtir, bu yüzden hafta sonları girişte kalabalık görebilirsiniz. Seyir terasına ve üst katlara çıkmak istiyorsanız güncel ziyaret durumunu ve koşulları önceden Keçiören Belediyesi'nden öğrenin. Terasa çıkamasanız da kulenin dibinden yukarı bakmak, yapının ölçeğini anlamak için yeterlidir. Fotoğrafta kulenin tamamını almak için geniş açılı bir objektif kullanın ya da kendinizi biraz uzaklaştırın. Buradan Estergon Kalesi aynı semtte, birkaç dakikalık yürüyüş mesafesindedir; Fatih Caddesi yönüne yürüyün.

Kaynak: TRT Haber, Atatürk Cumhuriyet Kulesi; Keçiören Belediyesi, Cumhuriyet Kulesi 100. Yıl Kütüphanesi; Vikipedi, Atatürk Cumhuriyet Kulesi.

Estergon Türk Kültür Merkezi'ne Güçlükaya'daki Fatih Caddesi tarafından yaklaşın; belediye müzenin adresini Güçlükaya Mahallesi Fatih Caddesi olarak verir. Kuleden sonra bu yapıyı görmek ilginç bir zaman sıçramasıdır, çünkü burada yirmi birinci yüzyılın bir kulesinden on altıncı yüzyılın bir kalesinin kopyasına geçersiniz. Vikipedi'ye göre merkez 29 Mayıs 2005'te açıldı ve Macaristan'daki Estergon Kalesi'nin bir replikası olarak inşa edildi. Asıl kale, Budapeşte'nin yaklaşık altmış kilometre kuzeybatısında, Tuna kıyısında durur. Vikipedi'nin aktardığına göre Osmanlılar o kaleyi ilk kez 1543'te aldı, 1595'te teslim etmek zorunda kaldı, 1605'te yeniden aldı ve kale 1683'te kesin olarak Osmanlı yönetiminden çıktı. Bugün de söylenen Estergon türküsü, 1595'teki savunmanın hikayesinden doğar. Önce yapının çevresini bir kez dolaşın ve dış cepheye bakın. Vikipedi binanın yapımının altı yıl sürdüğünü ve sekizgen gövdesinde Alanya Kalesi'ndeki Kızılkule'nin örnek alındığını yazar. Beş katlı yapının içinde bir müze, toplantı salonları ve atölyeler bulunur; Vikipedi ayrıca yapının Asya Bahçeleri ile birlikte tasarlandığını belirtir. İçeride doğrudan birinci kata, Keçiören Belediyesi Etnografya Müzesi'ne çıkın. Belediyeye göre müze 2005'te merkezle birlikte açıldı ve Selçuklu ile geç Osmanlı dönemine ait, on yedinci ve on sekizinci yüzyıllardan eserler sergiler. Müzedeki 1109 eser Ankara, Amasya, Tokat, Gaziantep, İzmir, Kahramanmaraş, Konya, Ödemiş, Tire ve Aydın gibi yerlerden toplanmıştır. Eserlerin bir kısmı on büyük camekanlı bölümde sahne gibi kurulmuştur: kına gecesi, sünnet odası, Türk hamamı, kahve kültürü, selamlık, mutfak, oturma odası, bakırcı odası ve çeyiz odası bunlar arasındadır. Sahneleri tek tek dolaşın ve her birinde kullanılan eşyaların hangi şehirden geldiğini bulmaya çalışın. Belediye müzenin oval ve geniş bir alanda tasarlandığını, bahçede ise teşhir bulunmadığını belirtir; yani bütün eserler içeridedir. Belediye 2011'de Kıbrıs kültürünü anlatan bir bölümün, 2012'de de Kazak geleneğindeki Tusau Kesu törenini anlatan bir Kazak çadırının eklendiğini yazar. Belediye sayfası müzenin ücretsiz ve haftanın her günü açık olduğunu belirtir, ancak güncel saatleri gitmeden kontrol edin. Müzeden çıktıktan sonra yapının hemen yanındaki parka geçin. Vikipedi Güçlükaya'yı belediye binası nedeniyle ilçenin merkezi, Estergon'u da ilçenin sosyal ve kültürel çekim merkezi olarak tanıtır. Yerel basın bu parkı Keçiören'in ve Ankara'nın manzarasının rahatça izlenebildiği bir yer olarak anlatır. Burada banklardan birine oturup güneye bakın; sabah Esertepe'den gördüğünüz şehri bu kez doğudan, kulenin yanından görürsünüz. Öğleden sonra ışığında kale cephesinin taş dokusu daha sıcak bir renk alır, fotoğraf için bu saati değerlendirin. Teleferiğin Cumhuriyet adlı üst istasyonu Tepebaşı tarafında, buradan kısa bir yürüyüş mesafesindedir.

Kaynak: Keçiören Belediyesi, Etnografya Müzesi; Vikipedi, Estergon Kalesi (Ankara); Vikipedi, Estergon Kalesi.

Bu durakta yükseklikten aşağıya, yamacın dibindeki bahçeye inersiniz. Keçiören Belediyesi teleferiğin Subayevleri'ndeki Atatürk Bahçesi ile Tepebaşı'ndaki Güçsüzler Yurdu arasında çalıştığını yazar. Vikipedi'ye göre hat iki istasyonludur; güneydeki Atatürk, kuzeydeki ise Cumhuriyet istasyonudur. Belediyeye göre hattın uzunluğu 1653 metredir ve en yüksek noktası 85 metreye ulaşır. İngilizce Vikipedi iki istasyon arasındaki yükseklik farkını 65,5 metre olarak verir; yani bu iniş, sabahtan beri çıktığınız tepelerin bir kesitidir. Hat Nisan 2008'de hizmete girdi ve kabinleri İzmirli bir teleferik üreticisi tarafından teslim edildi. Her biri sekiz kişilik on altı kabin saatte 384 yolcu taşıyabilir ve yolculuk yaklaşık yirmi dakika sürer. Ancak Vikipedi hattın 22 Nisan 2024'te geçici olarak kapatıldığını kaydeder. Bu yüzden üst istasyona gitmeden önce hattın bugün çalışıp çalışmadığını Keçiören Belediyesi'nden öğrenin. Hat açıksa Cumhuriyet istasyonundan binin ve inişte güneye bakan tarafta oturmaya çalışın. Kabin yavaş indikçe Fatih Caddesi'nin çizgisi, metro güzergahı ve Kalaba'nın yeşil alanları altınızdan geçer. Hat kapalıysa Belediye istasyonundan M4 metrosuna binip tek durak sonra Meteoroloji istasyonunda inin; Vikipedi bu istasyonun teleferiğin Atatürk istasyonuyla bağlantılı olduğunu ve Atatürk Bahçesi'ne hizmet ettiğini belirtir. Bahçe, belediyenin Atatürk Botanik Bahçesi adını verdiği büyük parktır. Belediyeye göre 1996'da yapılan bahçe 42.600 metrekarelik bir alana yayılır ve Keçiören'in güney girişinde durur. Belediye bahçenin yaz kış ziyaretçi ağırladığını ve sabah sporu yapanların uğrak yeri olduğunu yazar. Parkta gidiş dönüş 800 metrelik bir koşu yolu vardır; bu turu yürüyerek tamamlamak bahçenin tamamını görmenin en kolay yoludur. Belediyenin listesine göre bahçede 69 türden yaklaşık 8.500 bitki bulunur. Yürürken listedeki daha az rastlanan ağaçları arayın: ginkgo, Himalaya sediri, Toros göknarı, mavi ladin ve manolya bunlar arasındadır. İlkbaharda erguvan ve leylak, sonbaharda akçaağaçlar bahçeye renk verir. Bahçede bir şelale ve kuyu biçiminde bir süs şelalesi de vardır; suyun sesini duyduğunuz yerde biraz oturun. Kazak şair Mağcan Cumabay'ın anıtı da bu bahçededir ve Estergon'daki Kazak çadırından sonra rotada ikinci kez Kazak kültürüyle karşılaşmış olursunuz. Kamelyalardan birinde kısa bir mola verin, çünkü son durakta bir saate yakın ayakta kalacaksınız. Buradan Meteoroloji Genel Müdürlüğü yerleşkesine Kalaba yönünde birkaç dakika yürüyün.

Kaynak: Keçiören Belediyesi, Atatürk Botanik Bahçesi ve Teleferik; Vikipedi, Keçiören Teleferiği.

Rotanın son durağı, gün boyu baktığınız göğü ölçen kurumun müzesidir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü müzenin girişini Kalaba'da, Kütükçü Alibey Caddesi'nde gösterir. Müze yalnızca hafta içi mesai saatlerinde, randevu alınarak ve rehber eşliğinde gezilebilir; randevuyu önceden kurumun sitesindeki numaradan alın. Kurumun tanıtımına göre müze, kuruluşundan bugüne Türkiye'de meteoroloji alanındaki gelişmeleri göstermek amacıyla kuruldu. Vikipedi müzenin Meteoroloji Genel Müdürlüğü'ne bağlı olduğunu ve denetiminin Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü tarafından yapıldığını yazar. Aynı kaynak onu dünyadaki az sayıdaki meteoroloji müzesinden biri ve Türkiye'de bu alandaki tek müze olarak tanıtır. Müze iki bölümden oluşur: ilkinde yazılı ve görsel tarihi belgeler, ikincisinde meteorolojik alet ve cihazlar sergilenir. Kurumun sayfası Mart 2003 itibarıyla envanterde 140 alet, cihaz, kitap, defter ve belge kayıtlı olduğunu belirtir. Vikipedi ise ikinci bölümde yüzden fazla teknolojik alet ve cihaz bulunduğunu yazar. Rehberle gezerken önce belgeler bölümünde kronolojiyi izleyin, sonra aletlere geçin. Sabah Esertepe'de rüzgarı, kulede ufku, bahçede gölgeyi hissettiniz; burada aynı şeylerin nasıl sayıya dönüştürüldüğünü görürsünüz. Sorularınızı hazırlıklı gelin ve rehbere aletlerin hangi ölçüm için kullanıldığını sorun. Binanın kendisi de ayrı bir hikaye taşır, ama burada kaynaklar tam örtüşmez. Vikipedi müzenin 1908'de Ziraat Mektebi için yapılmış binada olduğunu, Anadolu Ajansı'nın ilk çalışmalarına burada başladığını ve binanın Atatürk ve arkadaşlarınca altı ay karargah olarak kullanıldığını yazar. Aynı kaynağa göre müzede Atatürk'ün çalışma masası, kömür sobası ve halısıyla korunan bir Atatürk Odası bulunur. Keçiören Belediyesi'nin 2025 faaliyet raporu ise Meteoroloji metro durağının yanındaki tarihi Çoban Mektebi binasının restore edilip 27 Mart 2024'te Atatürk Ankara Milli Mücadele Müzesi olarak açıldığını yazar. Keçiören'in Vikipedi maddesi de Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı hazırlıklarında karargah olarak kullandığı Ziraat Mektebi binasının bugün Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü olarak kullanıldığını yazar. Bu iki anlatımın hangi binalara karşılık geldiğini randevu alırken müzeye sormanız en doğrusudur. Vaktiniz kalırsa belediye müzesine de uğrayabilirsiniz; rapor iki katlı müzede Ankara'nın Milli Mücadele yıllarının anlatıldığını ve Halide Edip ile Adnan Adıvar'ın kaldığı balkonlu odanın canlandırıldığını belirtir. Kurum yerleşkesinde olduğunuzu unutmayın; fotoğraf çekmeden önce rehberden izin isteyin. Müzeden çıktığınızda gün batımına yakınsa kuzeye dönüp sabah gördüğünüz kuleye bir kez daha bakın, ışıklar yandığında silueti değişir. Dönüş için Meteoroloji istasyonundan M4 metrosuna binin; hat sizi Dışkapı ve Ulus üzerinden doğrudan Kızılay'a götürür.

Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Meteoroloji Müzesi; Vikipedi, Meteoroloji Müzesi; Keçiören Belediyesi 2025 Faaliyet Raporu.