
Artvin Kaleleri ve Yaylaları Yolu
Beğenmek ve puan vermek için giriş yap
Bu rota, Artvin'in iki karakterini tek hatta buluşturur: derin vadilere tutunan kale mimarisi ve ilin kuzeydoğusundaki yayla ormanları. Dört durak birbirini geri dönmeden izler; Hatila Vadisi'nden Ardanuç'a, oradan Şavşat'taki Satlel Kalesi'ne ve en sonda Karagöl-Sahara Milli Parkı'na uzanır.
Hatila Vadisi ilk durak seçildi, çünkü Kültür Portalı'na göre Artvin il merkezinden on kilometrelik stabilize bir yolla ulaşılır ve güne kısa bir yolculukla başlamanızı sağlar. Burada genç ve dar tabanlı bir vadi, volkanik kökenli kayaçlar, kanyon ve boğaz oluşumları ile zengin bir bitki örtüsü görülür. Kaynakta belirtildiği gibi sahada 530 bitki türü bulunur ve bunların 85'i relik-endemik türdür; bu yüzden vadide bitkilere dokunmadan, yalnızca bakarak gezmek gerekir. Doğa durağını rotanın başına koymak, günün geri kalanında tarihi yapıları rahat bir kafayla gezmenizi sağlar.
İkinci durak Ardanuç Kalesi'dir. Kültür Portalı, kalenin Artvin kent merkezinden 39 kilometre uzaklıkta olduğunu yazar. Artvin ilinde dış kale ile iç kalenin birlikte bulunduğu tek örnek olması, burayı rotanın mimari açıdan en öğretici noktası yapar. Dış kale Adakale, iç kale Gevhernik adıyla anılır; kapı burcundaki Arapça kitabe ise 1563'te yaptırılan girişe işaret eder.
Üçüncü durak Satlel Kalesi, Şavşat ilçe merkezine yaklaşık iki kilometre kala yolun hemen kenarındadır. Ana kayanın üzerine kurulu planı, burçları, silindirik kulesi ve kayaya oyulmuş sarnıcıyla Ardanuç'tan farklı bir kale tipi sunar. İki kaleyi arka arkaya görmek karşılaştırma imkanı verir. Satlel'in yapım tarihi kitabe bulunmadığı için belirsizdir; kaynak yalnızca IX. yüzyılda inşa edilmiş olduğunun söylenebileceğini belirtir.
Son durak Karagöl-Sahara Milli Parkı, yolculuğu ormana ve yaylaya bağlar. Karagöl kaynağa göre bir heyelan gölüdür; Sahara bölümünde ise örtü bazaltlarından oluşan zeminde 1700-1800 metrelerde kademeli düzlükler uzanır ve Sahara Pancar Şenlikleri bu düzlüklerde yapılır. Heyelan gölü ile bazalt zeminli yayla düzlükleri aynı parkın iki ayrı sahasıdır.
Yol durumu, mevsim koşulları, açılış saatleri ve park hizmetleri değişebilir; yola çıkmadan önce resmi kurumlara ve Kültür Portalı'na başvurun. Kale alanlarında düzensiz taş zemin bulunur, bu yüzden sağlam ayakkabı ve su gerekir.
Süre: tam gün. En iyi zaman: Yol ve hava koşullarının elverişli olduğu günleri seçin; güncel durum için resmi kurumlara danışın.. Ulaşım: Duraklar arasında düzenli toplu taşıma bilgisi doğrulanamadığı için özel araç ya da kiralık araç gerekir. Güncel yol durumunu yola çıkmadan önce ilgili kurumlardan öğrenin.
Kaynaklar
- Kültür Portalı, Hatila Vadisi Milli Parkı, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/artvin/gezilecekyer/hatila-vadisi-milli-parki
- Kültür Portalı, Ardanuç / Gevhernik Kalesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/artvin/gezilecekyer/gevhernik-kalesi-i-derece-arkeolojik-sit-alani
- Kültür Portalı, Satlel Kalesi, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/artvin/gezilecekyer/satlel-kalesi
- Kültür Portalı, Sahara Karagöl Milli Parkı, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/artvin/gezilecekyer/sahara-karagol-milli-parki
- Şavşat Kaymakamlığı, Karagöl-Sahara Milli Parkı, https://www.savsat.gov.tr/karagol-sahara-milli-parki
Rota Durakları

Hatila Vadisi Milli Parkı
Hatila Vadisi'ne giriş, Artvin il merkezinden ayrılan on kilometrelik stabilize yolla yapılır. Kültür Portalı yolun stabilize olduğunu yazar; yağış sonrası yol durumunu ve park koşullarını gitmeden önce ilgili kurumlardan sorun. Vadiye vardığınızda ilk işiniz acele etmemek olsun, çünkü bu durak yürümekten çok bakmaya ayrılmış bir duraktır. Hatila Deresi vadinin omurgasıdır ve park sahası bu dereyle yan derelerini kapsar. Kaynaklar vadinin V biçimli, dar tabanlı ve genç bir vadi olduğunu söyler; yamaçlara bakınca bu tarifi hemen anlarsınız. Yamaç eğimi yüzde seksene, kimi kesimlerde yüzde yüze ulaşır, bu yüzden fotoğraf çekerken yamaçlara yaklaşmayın. Derenin akışı boyunca eğim kırıkları oluşmuş ve bunlar akarsuda şelalelerin doğmasını sağlamıştır. Şelale görmek istiyorsanız suyun sesini izleyin, ama kenarlara basmadan güvenli bir noktadan bakın. Vadinin orta kesimlerinde kanyon ve boğaz oluşumları görülür; bakışınızı yukarı kaldırıp kayaç yüzeylerini inceleyin. Kaynaklara göre buradaki kayaçların hemen hepsi derinlik volkanizmasının ürünüdür. Kayaların renk ve doku farklarını gözleyin, çünkü kaynaklar eğim kırıklarını bu litolojik farklılıklara bağlar. Bitki örtüsü vadinin orta ve yukarı kesimlerinde çok zengin ve yoğundur. Kültür Portalı'nda belirtildiği gibi sahada 530 bitki türü bulunur ve bunların 85'i relik-endemik türdür. Ağaç olarak ladin, göknar, sarıçam, kayın, gürgen, kızılağaç ve meşe gibi türler sayılır; gövde ve yaprak farklarını karşılaştırmak iyi bir uğraştır. Ağaççık ve çalı katmanında orman gülü, fındık, şimşir, böğürtlen ve yaban gülü anılır. Otsu bitkiler arasında çoban püskülü, çilek, eğrelti otu, kekik, mürver ve ısırgan yer alır. Hiçbir bitkiyi koparmayın; endemik türleri ayırt etmek uzmanlık ister, bu yüzden hepsine aynı özeni gösterin. Kaynak hayvan türlerini de sayar; dağ keçisi, sincap, sansar, ayı, kurt, tilki ve ceylan memeliler arasında anılır. Kuşlardan dağ horozu, keklik, ağaçkakan, atmaca ve doğan, balıklardan ise alabalık listede yer alır. Bu listeyi garanti bir görüş vaadi olarak okumayın; vahşi yaşam kendi ritmiyle hareket eder ve sessiz ilerleyen ziyaretçi daha çok iz görür. Yamaçlar derin olduğundan sabah ve öğleden sonra gölge dağılımı çok değişir; geniş açılı bir kadrajla yeşil tonlarını yakalayabilirsiniz. Yanınıza su, kaymaz tabanlı ayakkabı ve çöp torbası alın, çöplerinizi geri götürün. Dinlenmek için düz ve güvenli bir nokta seçin, yamaç kenarında oturmayın. Vadiden ayrılıp Ardanuç yönüne geçerken, bir sonraki durakta doğadan tarihe geçeceğinizi aklınızda tutun.
Kaynak: Kültür Portalı, Hatila Vadisi Milli Parkı.

Ardanuç Kalesi
Ardanuç Kalesi, Artvin kent merkezinden 39 kilometre uzaklıkta, Ardanuç'un Merkez Mahallesi'ne bağlı Adakale semtindedir. Kale ilçede yüksek bir tepenin üzerinde yükselir, bu yüzden yaklaşmadan önce konumunu uzaktan çözmek iyi olur. Kültür Portalı kalenin kent ve iç kaleden oluştuğunu yazar. Kent bölümü, yani dış kale, Adakale adıyla anılır. İç kale ise Gevhernik Kalesi adıyla kayıtlara geçmiştir. Bu ikili düzen, Artvin ilinde dış kale ve iç kale yapılaşmasının tek örneğidir. Yürüyüşü bu ayrımı akılda tutarak kurun: önce kentin sarıldığı dış kale alanını, sonra iç kaleyi düşünün. Anıtsal kapı burcunu arayın; kent girişini sağlayan bu burç kalenin en okunaklı noktasıdır. Burçtaki Arapça kitabe Kanuni Sultan Süleyman dönemine aittir. Kitabeye göre kale girişi 1563'te yaptırılmış ve muhtemelen bu dönemde surlar da onartılmıştır. Kitabeyi okuyamasanız bile yerini, taşın işlenişini ve burcun çevresini inceleyin. Kalenin ilk kuruluşu Orta Çağ öncesine dayanır. Çeşitli el değiştirmelerin ardından MS 5. yüzyılda yeniden onarılmış ve bir süre İberya Krallığı'nın başkenti olarak kullanılmıştır. Zaman içinde Sasanilerin, Bizanslıların, Abbasilerin ve Gürcü Bagratlı Krallığı'nın eline geçtiği kaynakta yazılıdır. Duvarlara bakarken bu uzun katmanlı geçmişi akılda tutun; tek bir çağın değil, birçok devrin izini birlikte düşünmek gerekir. Kale 1551'de fethedilerek Osmanlı sancağı haline getirilmiştir. Osmanlı döneminde bölgede Ardanuç adıyla altın ve gümüş sikkelerin basıldığı bilinir ve kalenin adının buradan geldiği düşünülür. Kentte tescilli çeşitli sivil ve kamusal yapıların bulunduğunu da not etmek gerekir. Kalede arkeolojik kazı çalışmalarına 2021 yılı itibarıyla başlanmıştır. Alanın hangi bölümünün gezilebildiği ve çalışmaların durumu değişebilir; güncel bilgi için Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne danışın. Fotoğraf için tepenin açık yönlerinden kalenin siluetini, yakından ise taş işçiliğini çekin; akşama doğru alçak ışık taş yüzeyini vurgular. Eğimli zemin ve düzensiz taş yüzeyler için sağlam tabanlı ayakkabı giyin ve sur kenarlarına yaklaşmayın. Yanınıza su alın ve alandaki hiçbir taşı yerinden oynatmayın, çünkü kalıntılar korunması gereken kültür varlığıdır. Buradan Şavşat yönüne yol alırken Ardanuç'un dış kale ve iç kale düzenini aklınızda tutun; bir sonraki durak tamamen farklı, tek parça bir kaya kalesidir.
Kaynak: Kültür Portalı, Ardanuç / Gevhernik Kalesi.

Satlel Kalesi
Satlel Kalesi, Artvin-Şavşat karayolunun üzerinde, Şavşat ilçe merkezine yaklaşık 2 kilometre kala Söğütlü Mahallesi sınırları içinde yer alır. Yüksek bir ana kayanın üzerine kurulduğu için yol kenarından bile siluetini fark edersiniz. Bu kısa durak rotanın en kompakt tarih durağıdır; bir saat içinde alanı sakin biçimde tanıyabilirsiniz. Önce kalenin planına bakın: Kültür Portalı plan tipinin Bagratlı kalelerine benzediğini yazar. Kitabesi olmadığı için kesin yapım tarihi bilinmez. Plan ve mimari özelliklerdeki benzerlik dikkate alınarak IX. yüzyılda inşa edilmiş olduğu söylenebilir; bu ifade bir değerlendirmedir, kesin yıl değildir. Kalenin Osmanlı döneminde de kullanıldığı ve sur duvarlarının büyük bölümünün ayakta kaldığı belirtilir. Kale toplam 3360 metrekarelik bir alana sahiptir. Kuzeyden batıya devam eden kesimde surlar yok denecek kadar azdır; alanı dolaşırken bu farkı gözleyin. Doğudan başlayıp batı ucuna uzanan çevrede dört burç ve bunların yarısına kadar çıkan surlar bulunur. Burçlar yaklaşık 13 metreye kadar yükselir. Güneybatı surunda dışa doğru burç gibi yansıyan silindirik planlı bir kule vardır. Bu kulenin ölçüleri 6,10 x 5,35 metre, yüksekliği ise 15 metredir. Kulenin taban planını ve duvar kalınlığını anlamak için çevresinde yavaş bir tur atın. Ana kayaya oyulmuş bir sarnıç da kalıntılar arasındadır. Su biriktirme düzeni, kaya tepesindeki bir kalenin gündelik işleyişini anlamak için önemli bir ipucudur. Doğu yönünde birbirine bitişik düzenlenmiş, 2,4 metre genişliğinde, dikdörtgen planlı ve üstü tonozla örtülü iki burç yer alır. Orta duvarda dışa açılan küçük bir pencere vardır; tonoz örtüyü ve pencere boşluğunu yakından inceleyin. Yanındaki kule içten bozulmuş, üst duvarları yıkılmış ve yaklaşık 7 metre yüksekliktedir. Kalenin tüm birimlerinde moloz taş ve kireç harcı kullanılmıştır; taş örgüdeki düzensizliği yakın plan fotoğrafla yakalayın. Kaya yüzeylerine ve yıkık duvarlara yaklaşmayın, çünkü ayağınız kayabilir. Karayolu kenarında aracı güvenli bir noktaya bırakın ve trafiğe dikkat edin. Sabah ışığı ile öğleden sonra ışığı kalenin farklı yüzlerini aydınlatır; vaktiniz varsa iki kez bakın. Satlel'den sonra yol yaylalara yükselir; Karagöl-Sahara'ya giderken yol durumunu ve mevsim koşullarını resmi kaynaklardan kontrol edin.
Kaynak: Kültür Portalı, Satlel Kalesi.

Karagöl-Sahara Milli Parkı
Karagöl-Sahara Milli Parkı, Şavşat sınırları içinde yer alır ve Karagöl ile Sahara Yaylası olmak üzere iki ayrı sahadan oluşur. Bu iki sahayı günün iki bölümü gibi düşünün: Sahara'da yayla düzlüklerine, Karagöl'de göl kıyısına zaman ayırın. Karagöl kaynağa göre bir heyelan gölüdür; kayan kütlenin gerisindeki çanakta biriken sular gölü oluşturmuştur. Bölgede Paleojen ve Neojen arazileri yer alır ve kayaçların büyük çoğunluğu sedimanter kökenlidir. Karagöl ve çevresi yer yer vadilerle yarılmıştır; bu yarılmalar heyelan ve kütle hareketlerini aktif tutar. Gölün çevresi yoğun ormanla kaplıdır ve ağaç türleri genelde ladin ve çamdır. Göl kıyısında ağaçların suya yansımasını izleyin; rüzgarsız sabah en sakin yansımayı verir. Kaynakta sarıçam, ahlat, orman gülü, kızılcık, fındık, orman çileği, böğürtlen, eğrelti ve çayır otları bitki örtüsü arasında sayılır. Hayvanlar arasında ayı, kurt, vaşak, porsuk, tilki ve sincap, balıklardan alabalık ve sazan anılır. Kuşlardan keklik, doğan, güvercin ve saksağan listede yer alır; hayvanlara yaklaşmayın ve yiyecek bırakmayın. Gölün doğusundaki ve batısındaki ormanlık alanlar günübirlik kullanım ve kamp için uygun nitelikte olarak tarif edilir. Gölün kuzeydoğusundaki Bagat mevkii ve çevresinde çim kayağı pisti niteliği taşıyan alanlar bulunur. Şavşat Kaymakamlığı sayfası, Şavşat'ın Sakin Şehir unvanlı bir ilçe olduğunu da anar. Aynı sayfa, kışın son günlerinde buz tutan gölün beyaza büründüğünü ve kalp şeklini andırdığını yazar; mevsim ve yol koşullarını önceden kontrol edin. Sahara bölümünde örtü bazaltlarından oluşan bir jeolojik yapı vardır; bazaltların sıyrıldığı yerlerde Tersiyer formasyonlar açığa çıkar. Sahara, eğimli arazide 1700-1800 metrelerde kademeli sıralanan sınırlı düzlüklerden biridir. Reşat Deresi kıyısındaki bu düzlüklerde Sahara Pancar Şenlikleri yapılır; zamanı ve koşulları için Şavşat Kaymakamlığı'na danışın. Kültür Portalı bu şenliklerin yöre dışından katılımcıları çektiğini ve iç turizme katkı sağladığını belirtir. Kocabey Yaylası ve çevresinde alpin zona ait bitki türlerine rastlanır; yürürken ayağınızı basacağınız yeri seçin. Yükseklik yüzünden hava hızla değişebilir, bu yüzden rüzgarlık, kat kat giysi ve su alın. Kültür Portalı bu alanı korunmaya değer milli bir varlık olarak tarif eder; çöplerinizi geri götürmek bu tarifin gereğidir.
Kaynak: Kültür Portalı, Sahara Karagöl Milli Parkı.
Yorumlar
Yükleniyor...
