
Wulkany i zapadliska w Karapınar.
Zaloguj się, aby polubić i ocenić
Na wschodnim krańcu równiny Konya, krajobraz zaczyna opowiadać inną historię. Pośród płaskich pól nagle pojawiają się czarne wzniesienia popiołu, okrągłe kratery i głębokie, zapierające dech w piersiach zagłębienia.
O wycieczce
Na wschodnim krańcu Niziny Konya ziemia zaczyna opowiadać inną historię. Pośród płaskich pól nagle pojawiają się czarne wulkany, okrągłe kratery i głębokie, oszałamiające szczeliny. Karapınar to okręg, którego krajobraz ukształtowany jest z jednej strony przez uśpione wulkany, a z drugiej przez skały rozpuszczające się pod ziemią. Ta wycieczka poświęcona jest podróży z Konii do Karapınar, podczas której można podziwiać wulkaniczne kratery, jeziora szczelinowe i ślady wieloletniej walki z wiatrem. Należy od razu zaznaczyć, że większość jezior, które są najbardziej charakterystycznym elementem tego krajobrazu, w ostatnich latach znacznie wyschła. Wycieczka nie ukrywa tego faktu, wręcz przeciwnie, ma na celu pomóc w interpretacji widocznych suchych koryt.
Brama na wschód Niziny.
Według tureckiej Wikipedii, Karapınar znajduje się 94 kilometry na wschód od centrum okręgu, wzdłuż drogi Konya-Adana, na wysokości około 994 metrów nad poziomem morza. Okręg jest jednym z największych w Konii, zajmując powierzchnię 2623 kilometrów kwadratowych. W historii był ważnym punktem postoju między Ulukışla, Ereğli i Konii. W XVI wieku, po zbudowaniu tu karawanseraju, miasto otrzymało nazwę Sultaniye, a w 1934 roku obecną nazwę. Strona internetowa gminy Karapınar podkreśla, że miasto leży na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych. Gleba w tym regionie również jest charakterystyczna: według tureckiej Wikipedii, aż do 60% gleby w Karapınar jest wapienna. To wapno jest kluczem do zrozumienia historii powstania jezior szczelinowych, które można tu zobaczyć. Podjeżdżając do miasta, uwagę przyciągają rozległe pola paneli słonecznych. Według tureckiej Wikipedii, w Karapınar znajduje się największa elektrownia słoneczna w Turcji. Bezchmurne niebo i płaska nizinna powierzchnia sprawiają, że ten region jest atrakcyjny zarówno dla rolników, jak i dla inwestorów w branży energetycznej, ale susza sprawia, że problem z dostępem do wody jest głównym wyzwaniem.
Jak się tam dostać:
Z Konii do Karapınar można dojechać drogą Konya-Adana w około półtorej godziny. Do centrum miasta można dojechać autobusami dalekobieżnymi, ale kratery i jeziora szczelinowe znajdują się w odległości wielu kilometrów od siebie, a do większości z nich nie dojeżdża komunikacja publiczna; dlatego do tej wycieczki prawie niezbędny jest samochód. Według informacji na stronie internetowej gminy Karapınar, jezioro Meke znajduje się 8 kilometrów od centrum miasta i 2 kilometry od drogi Karapınar-Ereğli, natomiast jezioro Acıgöl znajduje się 10 kilometrów na wschód od miasta. Jeziora szczelinowe znajdują się natomiast w przeciwnym kierunku, na północny zachód: według gminy, jezioro Çı Oto liczba jest interesująca, ponieważ nawiązuje do pewnego związku: stożek znajdujący się w centrum Meke powstał mniej więcej w tym samym okresie, co budowa pierwszych domów w Çatalhöyük. Opisanie Meke w szczegółach wykracza poza zakres tego tekstu, ale warto wiedzieć, jak wygląda obecnie. Wikipedia w języku angielskim informuje, że w 2012 roku pojemność jeziora zmniejszyła się o około sześćdziesiąt procent w ciągu dwudziestu lat, a po suszy w 2014 roku jezioro prawie wyschło. Ponadto, około stu gatunków ptaków, które wcześniej można było tu zaobserwować, opuściło to miejsce do 2015 roku. Z doniesień wynika, że w jeziorze, w którym wcześniej znajdowała się woda o głębokości dwunastu metrów, latem pozostaje jedynie garść wody, która z powodu mikroorganizmów przybiera czerwoną barwę. Urząd gminy Karapınar informuje, że czarna i fioletowa lawa wulkaniczna otaczająca jezioro jest obecnie wykorzystywana jako surowiec do produkcji cegieł i bloczków, a jej zasięg przekracza cztery kilometry. Podczas obserwacji z ścieżki wzdłuż krateru, spróbuj dostrzec białe osady solne, stare linie brzegowe i ciemne zbocza stożka; poziom wody w jeziorze w przeszłości można odczytać z tych linii. Acıgöl to słone krater.
Kontynuując podróż na wschód od Meke, docieramy do Acıgöl. Urząd gminy Karapınar informuje, że jezioro rozciąga się na obszarze o wymiarach około 1750 metrów na 1250 metrów, a jego charakterystyczny słony i gorzki smak wynika z wysokiej zawartości siarczanu magnezu. W 2024 roku urząd gminy zbudował pływający basen na jeziorze; spacer wzdłuż brzegu oraz odbicia na powierzchni wody podczas wschodów i zachodów słońca przyciągają fotografów. Acıgöl, w połączeniu z Meke, najlepiej ilustruje różnorodność tego obszaru wulkanicznego: jeden to wyschnięta solanka, a drugi to krater z wodą i kolorem, przypominający jezioro.
Druga połowa dnia jest poświęcona obserwacji zapadlisk. Wikipedia w języku tureckim definiuje zapadlisko jako formę ukształtowania terenu, powstającą w wyniku zawalenia się stropu podziemnych przestrzeni, utworzonych przez wodę podziemną w skałach, takich jak wapień. Proces przebiega w następujący sposób: woda podziemna, łącząc się z dwutlenkiem węgla, tworzy kwas węglowy, który stopniowo rozpuszcza wapień, tworząc pod ziemią jaskinie. Po pewnym czasie strop jaskini zawala się. Portal kulturalny informuje, że zapadliska mogą mieć głębokość od kilku metrów do kilkuset metrów, niektóre przypominają cylindry, a ich dno jest widoczne, podczas gdy inne prowadzą do jaskiń i sięgają bardzo głęboko. Obszar ten ma wyjątkowe położenie pod względem powstawania tego typu formacji Jeziora w zapadliskach na północny zachód
Według materiałów promocyjnych gminy Karapınar, jezioro Çıralı ma średnicę około 250 metrów i głębokość 80 metrów i jest zapadliskiem otoczonym wysokimi klifami, na których znajdują się jaskinie i wykwity. Gmina informuje, że jezioro, które kiedyś było pełne wody, wyschło w ostatnich latach w wyniku obniżenia się poziomu wód gruntowych. Położone niedaleko jezioro Meyil znajduje się około 60 metrów poniżej poziomu gruntu i ma średnicę około 368 metrów, co czyni je jednym z najbardziej charakterystycznych zapadlisk w regionie; również ono przechodzi proces wysychania. Stojąc na brzegu tych dwóch zapadlisk i patrząc w dół, można w najdosłowniejszy sposób zobaczyć skalę zjawiska zapadania się jaskiń, o którym pisze Wikipedia. Problem z wodą jest nieodłączną częścią tego krajobrazu. Według lokalnych relacji, o których informowano w wiadomościach, w regionie Konya wykopano setki tysięcy studni wodnych; wysychanie Meke jest również powiązane z nadmiernym pobieraniem wód gruntowych w celach rolniczych. Wyschnięte koryta zapadlisk to jak otwarte lekcje, które pokazują, jak woda na równinie jest zużywana nie z powierzchni, ale z głębi ziemi. Walka z piaskiem
Kolejną cechą Karapınar jest wiatr. Gmina Karapınar informuje, że w 1959 roku rozpoczęto duży projekt ochrony środowiska w celu zapobiegania erozji w regionie. Na obszarze o powierzchni 130 000 hektarów najpierw zainstalowano zasłony z trzcin, aby zapobiec przenoszeniu piasku przez wiatr, a następnie przystąpiono do nasadzeń drzew. Z kolei Wikipedia informuje, że prace nad piaskami w Karapınar, rozpoczęte w 1962 roku przez Generalną Dyrekcję Zasobów Wodnych na obszarze 13 000 hektarów, zostały ukończone w 1999 roku i są uważane za jeden z najbardziej udanych projektów na świecie. Mimo że data rozpoczęcia jest różna w różnych źródłach, oba źródła opisują ten sam obszar. Przechodząc obok obszaru erozji, można zobaczyć rzędy drzew posadzonych prostopadle do wiatru oraz miejscami widoczne ślady piasków; te zielone pasy przypominają, jak równina kiedyś zmagała się z piaskiem niesionym przez wiatr. W drodze powrotnej
Jeśli wracając do Konya wybierzecie drogę na północ, możecie zakończyć dzień przy zapadlisku Kızören, znajdującym się na trasie Konya-Aksaray. Według Wikipedii, to zapadlisko o szerokości około 300 metrów i głębokości 145 metrów jest jednym z najbardziej znanych w regionie; nazwa dzielnicy Obruk, należącej do miasta Karatay, pochodzi właśnie od tego zapadliska. W ten sposób macie okazję porównać wyschnięte kratery i jez Jezioro Meke jest od 2005 roku obszarem Ramsarskim i chronionym pomnikiem przyrody. Prosimy o trzymanie się wyznaczonych ścieżek i unikanie wchodzenia na solankę. Na terenie tego obszaru jest bardzo mało cienia, dlatego należy zabrać ze sobą dużo wody. Godziny otwarcia obiektów, takich jak baseny pływackie, mogą się różnić, dlatego prosimy o sprawdzenie aktualnych informacji na stronie internetowej urzędu miasta.
Źródła:
- Portal Kultury, Obniżenia terenu w Karapınar, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/konya/gezilecekyer/karapinar-obruklari
- Portal Kultury, Krater Jezioro Meke w Karapınar, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/konya/gezilecekyer/karapinar-meke-krater-golu
- Urząd Gminy Karapınar, Jezioro Meke, https://www.karapinar.gov.tr/meke-golu
- Urząd Miasta Karapınar, Jezioro Meke, https://www.karapinar.bel.tr/tr/meke_golu-79
- Urząd Miasta Karapınar, Acıgöl, https://www.karapinar.bel.tr/tr/acigol-109
- Urząd Miasta Karapınar, Jezioro Çıralı, https://www.karapinar.bel.tr/tr/cirali_golu-80
- Urząd Miasta Karapınar, Jezioro Meyil, https://www.karapinar.bel.tr/tr/meyil_golu-112
- Urząd Miasta Karapınar, Obszar erozji w Karapınar, https://www.karapinar.bel.tr/tr/karapinar_erozyon_sahasi-130
- Urząd Miasta Karapınar, Historia Karapınar, https://www.karapinar.bel.tr/tr/karapinar_tarihi-38
- CNN Türk, Jezioro Meke w niebezpieczeństwie zniknięcia z map, https://cnnturk.com/turkiye/dunyanin-nazar-boncugu-meke-golu-haritadan-silinme-noktasinda-1607377
- Milliyet, Jezioro Meke w Konii wysycha, https://www.milliyet.com.tr/galeri/konyadaki-meke-golu-kurudu-6199009
- Wikipedia, Karapınar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Karap%C4%B1nar
- Wikipedia, Obruk, https://tr.wikipedia.org/wiki/Obruk
- Wikipedia, Wyżyna Obruk, https://tr.wikipedia.org/wiki/Obruk_Platosu
- Wikipedia, Jezioro Meke, https://en.wikipedia.org/wiki/Lake_Meke
- Wikipedia, Obszar Karapınar, https://en.wikipedia.org/wiki/Karap%C4%B1nar_Field
