Przejdź do głównej treści
Radar Türkiye
Odkrywaj wydarzenia w aplikacji
Otwórz
Radar Türkiye
Dzień w Çatalhöyük, miasto liczące dziewięć tysięcy lat.
Zabytki historyczne

Dzień w Çatalhöyük, miasto liczące dziewięć tysięcy lat.

Brak ocen

Zaloguj się, aby polubić i ocenić

Droga z Konyi, prowadząca na południowy wschód, po pewnym czasie prowadzi na idealnie prostą trasę. Pola pszenicy, kanały nawadniające i rzędy rzadkich topoli rozciągają się aż po horyzont, a góry pozostają w oddali jako blada linia.

Çumra, Konya
Zabytki historyczne
Radar Editör
19 października 2026

O wycieczce

Z drogi z Konii na południowy wschód, po pewnym czasie, teren staje się idealnie płaski. Pola pszenicy, kanały irygacyjne i rzadkie rzędy topoli rozciągają się aż po horyzont; góry pozostają w oddali jako blade linia. Na środku tej równiny, kilka kilometrów na północ od Çumra, w pierwszej chwili wydaje się, że nie widać nic poza dwoma wzniesieniami, nieco wyższymi od pól. Jednak te dwa wzniesienia to Çatalhöyük, jedno z najbardziej znanych osad neolitycznych na świecie, gdzie ludzie budowali domy jeden na drugim, tworząc imponującą strukturę. Ta wycieczka poświęcona jest jednemu dniu na zwiedzanie tych dwóch wzniesień i otaczającej ich równiny; celem jest nie tylko obejrzenie terenu wykopalisk, ale także zrozumienie, dlaczego to miejsce zostało wybrane, jak powstało i gdzie znajdują się obecnie znaleziska. Na równinie znajdują się dwa wzniesienia...

Çumra to powiat położony w sercu Niziny Konii, na wysokości nieco powyżej tysiąca metrów nad poziomem morza. Według angielskiej Wikipedii, miasto znajduje się w centrum rozległego systemu irygacyjnego Çumra, założonego w 1912 roku, i stanowiło ważny węzeł na historycznej linii kolejowej łączącej Stambuł z Bagdadu. Regularna struktura pól, którą można zobaczyć dzisiaj, jest w dużej mierze wynikiem tego systemu irygacyjnego. Krajobraz sprzed dziesięciu tysięcy lat był zupełnie inny. Zgodnie z informacjami na stronie internetowej projektu badawczego Çatalhöyük, kiedy pierwsi osadnicy przybyli w to miejsce, teren był wilgotny, charakteryzował się opadami deszczu i znajdował się w obrębie obszaru podmokłego; łatwo było znaleźć ryby, ptaki wodne i jaja, a na bardziej suchych terenach rozciągały się pola uprawne, a po równinie wędrowały stada dzikich zwierząt. Nazwa osady również pochodzi od tego krajobrazu. W opisie na stronie muzeum wyjaśniono, że wzniesienie składa się z dwóch płaskich obszarów na różnych wysokościach, a słowo "çatal" (widelec) odnosi się do tego podziału. Według portalu kulturalnego, wzniesienie na wschodzie składa się z osiemnastu warstw osadniczych z epoki neolitu, datowanych od około 7400 do 6200 roku p.n.e., natomiast niższe wzniesienie na zachodzie nosi ślady epoki chalcolitu. Na stronie projektu badawczego podano, że uważa się, że kiedyś rzeka Çarşamba przepływała przez obszar, który obecnie zajmują pola, między dwoma wzniesieniami, a zmiana biegu rzeki mogła spowodować przesiedlenie ludzi na zachodnie wzniesienie. Według tureckiej Wikipedii, w najnowszej fazie rozwoju, wzniesienie na wschodzie wznosiło się na wysokość 20 metrów nad równinę; co oznacza, że prawie cała widoczna góra to nagromadzone pozostałości dom Dojazd do Çumra jest możliwy autobusami i pociągami z Konya, jednak ostatnie kilometry do centrum miasta i terenu wykopalisk wymagają transportu samochodowego lub taksówki. Ze względu na zmienność połączeń komunikacyjnych, przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje na stronach internetowych odpowiednich instytucji. Wikipedia w języku tureckim informuje, że teren znajduje się w pobliżu wsi Küçükköy, a znaki drogowe również wskazują tę miejscowość.

Historia wykopalisk:

Zgodnie z informacjami zawartymi w projekcie badawczym Çatalhöyük, teren został odkryty w 1958 roku przez brytyjską grupę naukowców w składzie: David French, Alan Hall i James Mellaart. Mellaart, za wsparcia swojej żony Arlette, zaplanował prace wykopaliskowe. Pierwszy sezon trwał trzydzieści dziewięć dni w 1961 roku, a zespół odkrył forty domów, a także figurki, ceramikę i malowidła ścienne. Prace trwały co roku do 1965 roku, po czym teren pozostawał nieaktywny przez około trzydzieści lat. Wikipedia w języku angielskim przypomina, że Mellaart w ciągu czterech sezonów wykopał blisko dwieście budynków, podczas gdy jego uczeń, Ian Hodder, który później wznowił prace, poświęcił cały sezon na zbadanie jednego budynku. To porównanie dobrze ilustruje różnice w metodach pracy w obu okresach. Zespół Hoddera rozpoczął badania powierzchniowe w połowie lat 90., a zgodnie z dostępnymi źródłami, właściwe rozpoczęcie wykopalisk nastąpiło w 1995 lub 1996 roku. Od tego czasu, jak podaje strona projektu, co roku zespoły tureckie i międzynarodowe prowadziły prace razem. Bardziej kompleksowe badania na zachodnim wzgórzu rozpoczęły się pod koniec lat 90. i kontynuowane były przez dwa nowe zespoły po 2006 roku. Ze względu na narażenie terenu na trudne warunki atmosferyczne, w 2002-2003 roku na południu, a w 2007-2008 roku na północy, zbudowano dwa duże zadaszenia ochronne; to właśnie te konstrukcje można zobaczyć dzisiaj. Projekt pod kierownictwem Hoddera zakończył się w 2018 roku. Na stronie projektu informuje się, że prace są obecnie kontynuowane przez Ali Ozana z Uniwersytetu Pamukkale, a fizyczne archiwum dwudziestopięcioletniego projektu jest przechowywane w bibliotece Uniwersytetu Stanford. Teren został wpisany na tymczasową listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2009 roku, a w 2012 roku został umieszczony na głównej liście.

Co można zobaczyć na terenie:

Centralnym punktem jest obszar znajdujący się pod zadaszeniami ochronnymi, gdzie można zobaczyć ściany wykonane z ubitej gliny. Opis architektoniczny na stronie projektu informuje, że domy były budowane przylegając do siebie, bez przestrzeni między nimi, a ludzie poruszali się po dachach, wchodząc do swoich domów po drewnianych schodach prowadzących przez otwór w dachu. W głównym pomieszczeniu, Zwykła zmiana materiałów może rzucić światło na to, jak społeczność zużywała swoje otoczenie tysiące lat temu. Strona projektu informuje również, że około 6500 p.n.e. pojawiły się bardziej wydajne naczynia do gotowania, rozpowszechniło się hodowstwo bydła i produkcja mleka, a także wzrosła gęstość zaludnienia i budownictwa. Liczba mieszkańców jest przedmiotem dyskusji: strona projektu podaje, że w szczytowym okresie populacja wynosiła od 3500 do 8000 osób, podczas gdy anglojęzyczna Wikipedia wskazuje, że nowsze obliczenia sugerują, że w środkowym okresie jedna osada mogła liczyć od 600 do 800 osób rocznie. Zespoły archeologiczne odtworzyły również dom na terenie wykopalisk; zdjęcia na stronie projektu pokazują eksperymenty z piecem i przygotowania do wystawy. Zapytajcie przy wejściu, czy budowla jest otwarta podczas Waszej wizyty. Następnie przejdźcie w kierunku zachodniego wzgórza: według strony projektu, w tym miejscu nie znaleziono grobów pod domami, malowideł na ścianach ani wypełnionych opuszczonych domów, ale odkryto starannie pomalowane naczynia. Ta przejście między dwoma wzgórzami pozwala zobaczyć zmiany zachodzące od neolitu do chalcolitu w jednym miejscu.

Budynek wizytowy:

Według tureckiej Wikipedii, centrum informacyjne i recepcyjne, zbudowane przez Gminę Metropolitalną Konii z wsparciem Ministerstwa Kultury i Turystyki, zostało otwarte w 2023 roku, znajduje się na terenie między dwoma wzgórzami i zostało zbudowane z drewnianą konstrukcją. Zgodnie z informacjami na anglojęzycznej Wikipedii, w salach wystawowych prezentowane są informacje o otoczeniu, architekturze i codziennym życiu osady, zarówno w języku tureckim, jak i angielskim. Spędzenie czasu w tym centrum przed wizytą na terenie wykopalisk jest najłatwiejszym sposobem na zrozumienie półotwartych ścian, które zobaczycie pod dachem.

W poszukiwaniu znalezisk: Konia i Ankara

To, co zobaczycie w Çatalhöyük, to ściany i przekroje; znaleziska mobilne znajdują się w innym miejscu. Strona internetowa muzeum informuje, że znaleziska z wykopalisk znajdują się w Muzeum Archeologicznym w Konii, część z nich jest eksponowana, a inne przechowywane w magazynach. Zgodnie z materiałami promocyjnymi gubernatora Konii, muzeum, otwarte w 1962 roku, gromadzi eksponaty z wykopalisk w Çatalhöyük, Canhasan, Erbaba, Sızma i Karahöyük. Turecka Wikipedia informuje, że obraz o długości około trzech metrów, znaleziony na ścianie podczas wykopalisk w 1963 roku i interpretowany jako plan osady, jest eksponowany w Muzeum Cywilizacji Anatolijskich w Ankarze. Ta interpretacja nie jest jednoznaczna; anglojęzyczna Wikipedia podaje, że niektórzy archeolodzy interpretują Podczas zwiedzania, zwracajcie uwagę na etykiety przy eksponatach, które wskazują, z której warstwy archeologicznej pochodzą. Pora roku i godzina dnia mają znaczenie.

W lecie panują wysokie temperatury i jest sucho, zimą jest chłodno i często pada śnieg. Chociaż zadaszenia zapewniają cień, sama wykopaliskowa strona jest otwartym terenem. Wiosna i jesień to najlepsze pory roku na zwiedzanie, zarówno ze względu na widoki na okoliczną równinę, jak i na komfort wędrówek. Wczesnym rankiem światło słoneczne delikatnie oświetla wzgórza, a czas pozwala na spokojne zwiedzanie centrum informacyjnego i pozostałych obiektów.

Praktyczne wskazówki:

Strona internetowa muzeów informuje, że bilet Müzekart jest ważny na terenie kompleksu, a część zadaszona jest obecnie zamknięta dla zwiedzających. Ze względu na możliwość zmian w regulaminie i godzinach otwarcia, przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje na stronie internetowej muzeów. Nie wychodźcie poza bariery otaczające wykopaliska; ściany z suszonych cegieł są kruche. Na równinie jest mało cienia, więc weźcie ze sobą kapelusz i wodę. Nie zapomnijcie również uwzględnić w planie powrotu dzień, w którym Muzeum Archeologiczne w Konii jest zamknięte; strona internetowa gubernatoratu podaje, że muzeum jest otwarte we wszystkie dni oprócz poniedziałku, ale warto sprawdzić aktualne informacje.

Źródła:

Lokalizacja - Dzień w Çatalhöyük, miasto liczące dziewięć tysięcy lat.

Informacje o wycieczce
MiastoÇumra, Konya
TypZabytki historyczne
Data19 października 2026
ŹródłoRadar Editör
Radar TürkiyeAutorRadar TürkiyeOdwiedź źródłoWskazówki dojazdu