Trasa wodna od pierwszej zapory Republiki do Kurtboğazı.

Zbiornik wodny znajduje się na trasie do Samsunu, 12 kilometrów od centrum miasta; jest to najłatwiej dostępny zbiornik wodny w okolicach Ankary. Zapora ziemna, położona nad rzeką Bayındır, została zbudowana w latach 1962-1965, aby zaopatrywać miasto w wodę pitną. Ma 30 metrów wysokości i mieści 6,97 miliona metrów sześciennych wody, a powierzchnia zbiornika wynosi 0,71 kilometra kwadratowego. Te liczby mogą wydawać się niewielkie, ale w 2011 roku, kiedy zmieniono status zbiornika, dyrektor generalny firmy ASKİ stwierdził, że nawet gdyby zbiornik był w pełni napełniony, nie byłby w stanie zapewnić wodę dla Ankary na więcej niż tydzień. Po uruchomieniu większych źródeł, takich jak Çamlıdere, Bayındır został wycofany z systemu zaopatrzenia w wodę i przekształcony w strukturę ochronną przed powodzią. Trasa rozpoczyna się właśnie tutaj: można tu zobaczyć skalę lat 60. i porównać to z pojemnością 101 milionów metrów sześciennych zbiornika Kurtboğazı.

W 2005 roku gmina metropolitalna przekształciła obszar wokół zbiornika w teren rekreacyjny o nazwie "Mavi Göl" (Niebieskie Jezioro). Obszar ten ma powierzchnię 1 138 081 metrów kwadratowych i jest wyposażony w duże drzewa, miejsca do pikników i ścieżki spacerowe, co pozwala na spędzenie całego dnia na świeżym powietrzu. Spaceruj wzdłuż brzegu, podziwiaj błękit wody z góry zapory; nazwa pochodzi właśnie od tego. Wchodzenie do wody jest niebezpieczne i zabronione, należy przestrzegać ostrzeżeń umieszczonych wzdłuż brzegu.

Dla osób dojeżdżających komunikacją publiczną, autobusy firmy EGO kursują do tego miejsca przez Mamak; sprawdź aktualny numer linii na stronie EGO. Przyjedź wcześnie rano; w weekendy po południu teren staje się zatłoczony, a parking szybko się zapełnia. Jedna godzina wystarczy: spacer wzdłuż brzegu, zdjęcie na tle zapory, a następnie podróż na północ, w kierunku Çubuk-1, w stronę wschodniej części miasta.

Źródła: Ankara Büyükşehir Belediyesi, informacja o zmianie statusu zapory Bayındır; Mamak Kaymakamlığı, Mavi Göl; Wikipedia.

Po 11 kilometrach na północ od miasta, w dolinie rzeki Çubuk, znajduje się pierwsza tama Republiki. Badania rozpoczęto w 1927 roku, a decyzja o budowie betonowej tamy zapadła w 1929 roku. W latach 1930-1936 została zbudowana przez turecką firmę, zatrudniającą tureckich inżynierów i robotników. Otwarta 3 listopada 1936 roku przez Atatürka, tama o wysokości 25 metrów, mieściła 12,5 miliona metrów sześciennych wody i, wraz z przyległą stacją filtracji, stanowiła pierwszy nowoczesny system zaopatrzenia Ankary w wodę pitną. Jezioro szybko stało się popularnym miejscem rekreacji, a kasyno położone nad jego brzegami przez wiele lat było ulubionym miejscem Ankarczyków w weekendy.

Nastąpił długi okres zaniedbania: z powodu zanieczyszczenia rzeki Çubuk i osadzania się mułu w jeziorze, w 1994 roku zaprzestano poboru wody. W 2016 roku kasyno i inne obiekty zostały zburzone, a teren popadł w nieużyteczność. W 2019 roku rozpoczęto prace modernizacyjne. Zespoły ASKİ usunęły 550 ciężarówek mułu. Odnowiony teren o powierzchni 413 tysięcy metrów kwadratowych został ponownie otwarty 29 października 2020 roku, a tama, po 27 latach przerwy, na początku 2021 roku ponownie zaczęła gromadzić wodę.

Co można robić: Najpierw wejdź na górę, aby zobaczyć konstrukcję tamy i podziwiać jej betonową konstrukcję. Zrozumiesz skalę tego miejsca z 1936 roku. Wejdź przez "Kitabeli Kapı" (Brama z inskrypcjami), odwiedź dom Atatürka i punkt widokowy "Bayrak Tepe" (Wzgórze z flagą). Ścieżka przyrodnicza o długości 736 metrów i ścieżka rowerowa o długości 520 metrów okrążają jezioro. Na terenie piknikowym o powierzchni 219 tysięcy metrów kwadratowych znajdują się stoły i ogniska, a duży parking pomieści 619 pojazdów. Osoby przyjeżdżające komunikacją miejską mogą skorzystać z linii EGO w kierunku Çubuk, aby dotrzeć na miejsce. Aktualny numer linii można sprawdzić w EGO. To najdłuższy przystanek w trasie; zarezerwuj na niego półtorej godziny i zrób tu przerwę na lunch.

Źródło: ASKİ, informacja o obszarze rekreacyjnym przy tamie Çubuk-1; ASKİ, historia zaopatrzenia Ankary w wodę; Polatoğlu 2019, magazyn Atatürk Yolu; Wikipedia.

Około sześciu kilometrów na północ od Çubuk, z niewielkim odchyleniem od drogi prowadzącej do centrum miasta. W tym miejscu można jedynie podziwiać widok; powód jest prosty. Kiedy zapory Çubuk-1 okazały się niewystarczające, kolejny krok został podjęty w tym samym miejscu: zbudowana w latach 1961-1964 zapora, o wysokości 61 metrów, tworzy zbiornik o powierzchni 1,2 kilometra kwadratowego, który gromadzi 22-24 miliony metrów sześciennych wody. Zasilana jest przez strumienie Mendek, Kışla, Hacıkadın, Bağırcan, Çayır i Kırkpınar; woda jest transportowana rurociągiem o długości 34 kilometry do oczyszczalni w Pursaklar i dystrybuowana zarówno do Ankary, jak i do powiatu Çubuk. Podczas gdy stara zapora z 1936 roku przestała pełnić swoją funkcję, ta zapora wciąż jest w użyciu.

Jej działanie ogranicza możliwość odwiedzin. ASKİ (Stowarzyszenie Wodociągów i Kanalizacji Głównego Miasta) ogłosiło obszar wokół zapory jako specjalny obszar chroniony, ponieważ jest to źródło wody pitnej dla miasta: wchodzenie do wody, pikniki, rozpalanie ogniska i pozostawianie odpadów są zabronione; w weekendy patrole kontrolują teren. Uzasadnienie jest jasne: każde zanieczyszczenie tego obszaru bezpośrednio wpływa na koszty oczyszczania wody i ostatecznie na rachunki za wodę. Strona internetowa gminy Çubuk wymienia to miejsce jako miejsce rekreacyjne, ale my sugerujemy przestrzegania zasad obowiązujących w tym obszarze, które zostały nam przekazane przez ASKİ, i odradzamy schodzenie do samego brzegu oraz rozkładanie koców.

Celem wizyty jest podziwianie zapory i jeziora z daleka, a także zrobienie zdjęć, które pokazują różnicę w skali między zaporą Çubuk-1 (niewidoczną) a tą, większą. To idealne miejsce, aby opowiedzieć dzieciom o tym, jak woda, którą widzą w jeziorze, jest dziś chroniona i dlaczego. Wystarczy krótka wizyta, około dziesięć minut; następnie można wrócić do Çubuk i podążać za znakami w kierunku Karagöl, gdzie czeka na Was 28-kilometrowa, kręta droga w górę.

Źródła: ASKİ, Zapora Çubuk II; ASKİ, ostrzeżenie o zakazie wchodzenia na teren zapór; Gmina Çubuk; Wikipedia.

Po 28 kilometrach od Çubuk, na trasie prowadzącej do Ankary, droga wznosi się na wysokość 1630 metrów, a następnie opada do leśnej kotliny, gdzie spotykają się góry Kavak i Yıldırım. Karagöl to niewielkie jezioro kraterowe, powstałe wśród wulkanicznych formacji; jest ono znacznie większe, niż się na pierwszy rzut oka wydaje, zajmując powierzchnię 23,5 hektara i osiągając głębokość 70 metrów. Otaczające je skały andezytowe i dasytowe datowane są na okres od 12 do 21 milionów lat temu i należą do tego samego okresu wulkanizmu, który wystąpił w geoparku Kızılcahamam; według informacji z urzędu powiatowego, jezioro powstało w zagłębieniu powstałym w wyniku osuwiska, które zsunęło się ze wzgórza Işık, położonego na północy. Inne punkty na trasie to zbiorniki wodne stworzone przez człowieka; tutaj mamy do czynienia z naturalnym miejscem.

Obszar ten posiada status parku przyrodniczego, a jego zarządzanie zostało przekazane władzom metropolitalnym w wyniku przetargu; po ogłoszeniu przetargu, wzdłuż brzegu zbudowano wały. Dozwolone są pikniki i spacery po przyrodzie; przy wejściu znajdują się restauracja, toalety i parking. Roślinność to mieszany las, w którym dominują dęby, jałowce, topole i sosny; w regionie zarejestrowano 27 gatunków porostów. Urząd powiatowy określa to miejsce jako strefę przejściową między kontynentalnym klimatem wschodniej Anatolii a wilgotnym klimatem wybrzeża Morza Czarnego; nawet w letnie popołudnia panuje tu chłód, dlatego warto zabrać ze sobą coś cieplejszego.

Przejdźcie całą trasę wzdłuż brzegu jeziora; dopiero z przeciwległego brzegu można w pełni docenić jego skalę. Ze względu na to, że jest to zamknięta kotlina, jezioro nie ma odpływu; pływanie jest zabronione, a ochrona przed zanieczyszczeniem jest tutaj szczególnie ważna. Rocznie odwiedza to miejsce około 100 tysięcy osób; w weekendy popołudniami jest tłoczno; warto zarezerwować godzinę i 15 minut, aby udać się w stronę Kurtboğazı.

Źródło: Ministerstwo Rolnictwa i Leśnictwa, Dział 9, Park Przyrodniczy Karagöl w Çubuk; Urząd Powiatowy w Çubuk; Wikipedia, Karagöl (Çubuk).

Ostatni przystanek tego dnia to tama Kurtboğazı, położona na 56. kilometrze drogi do Stambułu, w dzielnicy Ciğir w Kahramankazan. Tama została zbudowana w latach 1963-1967; ma 54 metry wysokości i w normalnym stanie wody gromadzi 101,5 miliona metrów sześciennych. Porównajmy to z 7 milionami metrów sześciennych, które widzieliście rano w Mavi Göl – to prawie piętnastoetagiowy budynek. Tama dostarcza rocznie 67 milionów metrów sześciennych wody pitnej i użytkowej, a także nawadnia 3780 hektarów terenów rolnych. Jest zasilana przez rzeki Bahtılı, Kınık, Pazar i Uzunöz; dodatkowo, tama Eğrekkaya, zbudowana w latach 1985-1992, przesyła wodę do niej za pomocą 15-kilometrowego rurociągu, a Akyar z kolei zasila tamę Eğrekkaya. Woda dociera do oczyszczalni w Zincir İvedik. Największym źródłem wody dla Ankary jest tama Çamlıdere, która została uruchomiona w 1985 roku; system Kurtboğazı jest drugim, równie ważnym źródłem.

Różnica między tą tamą a innymi tamami dostarczającymi wodę pitną to obecność terenu rekreacyjnego, który działa przy jej brzegu od wielu lat. Strona internetowa urzędu miasta Kahramankazan informuje o możliwościach spacerów po przyrodzie, pikników i wędkowania; w jeziorze występują m.in. karpie, karasie i srebrzanki. Na miejscu znajdują się stoły piknikowe i restauracja. Urząd wojewódzki w Ankarze wspomina również o basenie i sportach wodnych, ale warto sprawdzić aktualną sytuację na miejscu. Wejście do wody jest zabronione; obowiązują zasady ochrony zasobów wodnych obowiązujące w całym regionie, a teren rekreacyjny działa zgodnie z tymi zasadami.

Wieczorem, w blasku zachodzącego słońca, spójrzcie na brzeg jeziora i na konstrukcję tamy. Pierwsza tama tego dnia miała 25 metrów wysokości, a ta ma 54 metry. Droga powrotna do Ankary prowadzi prosto z drogi D750. Jeśli przyjeżdżacie w weekend, wyjdźcie wcześniej, ponieważ teren po południu się zapełnia. Pamiętajcie, aby zabrać ze sobą swoje śmieci.

Źródła: Urząd miasta Kahramankazan, tama Kurtboğazı; ASKİ, nasze zasoby wodne; Urząd wojewódzki w Ankarze, tamy; Wikipedia.