Spacer po Ortahisar, pomiędzy murami miasta w Trabzonie i dwiema rzekami.

Rozpocznij spacer od najwyższego odcinka murów, od południowego krańca, gdzie znajdują się Górny Zamek (Yukarı Hisar) i Wewnętrzny Zamek (İç Kale). Portal Kultury i Ministerstwo Kultury i Turystyki dzielą mury w Trabzonu na trzy odcinki: Górny Zamek, Średni Zamek (Orta Hisar) i Dolny Zamek (Aşağı Hisar). Te trzy odcinki nie działają jak pojedynczy zamek, ale raczej jak miejskie mury, sięgające aż do morza; Wikipedia w języku angielskim podkreśla, że jest to bardziej system murów miejskich niż pojedynczy zamek. Dlatego, zamiast szukać pojedynczej bramy wejściowej na początku, obserwuj wzrokiem, jak rozciąga się linia murów. Górny Zamek to część, która chroni akropol miasta i Wewnętrzny Zamek. Wikipedia w języku tureckim podaje, że uważa się, że pierwszy zamek został zbudowany w II wieku p.n.e. Co do datowania najstarszej zachowanej części murów, źródła się różnią. Portal Kultury datuje najstarszą część na IV wiek p.n.e., podczas gdy Wikipedia w języku angielskim łączy najstarszą część z okresem rzymskim, czyli na I wiek naszej ery, dodając, że Ksenofon, który widział miasto w V wieku p.n.e., wspomina o murach. Pamiętając o tej różnicy, najlepiej nie przypisywać murów do jednego konkretnego okresu. Południowo od Wewnętrznego Zamku znajduje się gruba, dwukondygnacyjna część muru, wzmocniona wieżami; źródła opisują tę część jako wyższą niż pozostałe odcinki murów. Przy dokładnym przyjrzeniu się murom, można zauważyć, że użyto kamieni o różnej wielkości. Wikipedia w języku tureckim podaje, że zamek został zbudowany z kamieni zebranych ze starych zabytków, a na początku XX wieku te same kamienie zostały wykorzystane w nowych budynkach. W niektórych odcinkach, zbudowanych z gruzu i bloków kamiennych, można znaleźć płaskorzeźby, dlatego warto dokładnie obejrzeć powierzchnię murów. Wikipedia w języku angielskim informuje, że pałac Imperium Trabzonu znajdował się w Górnym Zamku. Encyklopedia KÜRE opisuje, że w rejonie Wewnętrznego Zamku, na południe od Doliny Zağnos, prowadzone są badania archeologiczne pod koordynacją Ministerstwa Kultury i Turystyki. Podczas tych wykopalisk odkryto ruiny pałacu, prawdopodobnie należącego do dynastii Komnenów, łaźnię, fragmenty murów i budowle sklepione. Obszar wykopalisk jest często ogrodzony; nie próbuj wchodzić, spróbuj obejrzeć plan ruin z zewnątrz. Planuje się renowację znalezisk i otwarcie terenu dla zwiedzających, więc w przyszłości można spodziewać się więcej. Evliya Çelebi opisuje fosę po stronie górskiej zamku jako głęboką, przypominającą "studnię piekielną". Pamiętając o tym porównaniu, spójrz na doliny po obu stronach murów; Dolina Zağnos na zachodzie i Dolina Tabakhane Niektóre inskrypcje z okresu osmańskiego, znajdujące się między murami, są obecnie eksponowane w Muzeum w Trabzonie. Aby zrobić dobre zdjęcia, warto poczekać do rana, ponieważ wysokie mury zacieniają się po południu. Z tego miejsca można zejść w dół zachodnim zboczem i dojść do parku Zağnos Vadisi; ze względu na strome nachylenie, należy uważać na śliskich kamieniach. Źródła: Portal Kultury, Zamek w Trabzonie; Encyklopedia KÜRE, Dolina Zağnos; Wikipedia, Zamek w Trabzonie; Wikipedia, Mury Trabzonu.

Dolina Zağnos to dolina, która tworzy zachodnią część murów obronnych i obecnie jest wykorzystywana jako park w obrębie miasta. Encyklopedia KÜRE informuje, że dolina ta, po włączeniu Trabzonu do terytoriów osmańskich w XV wieku, została nazwana imieniem Zağnosa Paszy, który zajmował się jej zagospodarowaniem. Na początku XXI wieku gmina miejska Trabzon i Agencja ds. Budownictwa Mieszkaniowego rozpoczęły tutaj prace nad rewitalizacją obszaru. Zdemontowano nieplanowane budynki, wybudowano ścieżki spacerowe, nasadzenia, tereny zielone i obiekty rekreacyjne. Wikipedia w języku angielskim zaznacza, że dzięki tym zmianom mury i akwedukt są teraz lepiej widoczne. Po dotarciu do parku, najpierw przejdźcie kilka kroków po dnie doliny i spójrzcie w górę, w kierunku murów. Z tego miejsca widać całą wysokość murów i można zrozumieć, dlaczego miasto zostało zbudowane na tej skale. W dolinie znajdują się ścieżki, miejsca do siedzenia i place zabaw dla dzieci. Encyklopedia KÜRE informuje również, że w parku znajduje się obserwatorium ptaków, w którym prezentowane są gatunki charakterystyczne dla tego regionu. Usiądźcie na jednej z ławek i spokojnie podziwiajcie zachodnią elewację murów – to główny cel tego miejsca. Następnie przejdźcie do mostu Zağnos, znajdującego się pośrodku doliny. Ministerstwo Kultury i Turystyki informuje, że most łączy Bramę Więzienną z Bramą Imaret, a historyczne źródła wspominają o wcześniejszym, drewnianym moście w tym miejscu. Wikipedia w języku tureckim podaje, że nazwa mostu pochodzi od Zağnosa Paszy, który go odnowił w 1467 roku, a w 1888 roku został on zmodernizowany i poszerzony. Portal Kultury opisuje most jako konstrukcję z kamienia, o dwóch filarach, jednoarkadową i z łukiem okrągłym. Źródła różnią się co do liczby arkad; Ministerstwo Kultury i Turystyki wspomina o dwóch arkadach, dlatego warto policzyć je od dołu. Przyjrzyjcie się dokładnie filarom mostu. Portal Kultury informuje, że na filarach widoczne są elementy rzymskie, bizantyjskie i osmańskie, a badacze zidentyfikowali cztery etapy budowy mostu. Obecne barierki nie są oryginalne; most został poszerzony za pomocą wsporników, a na górze dodano betonową konstrukcję. Dlatego lepsze efekty fotograficzne uzyskacie, fotografując most od dołu, pokazując łuk kamienny. W pobliżu mostu wznosi się baszta Zağnos, zbudowana z kamienia, o planie prostokątnym. Źródła informacyjne podają, że baszta została zbudowana za panowania Aleksandra II i przez pewien czas służyła jako więzienie. Nie zapomnijcie o fontannie Abdullah Paszy, znajdującej się przy wschodnim wejściu do baszty. Fontanna została wykonana z marmuru w 184 Szukajcie tych śladów na zboczach doliny, ale nie wspinajcie się po nich. Opuszczając dolinę, zwróćcie uwagę na wał obronny znajdujący się po wschodnim zboczu; stamtąd będziecie mogli zobaczyć następny punkt, czyli drewniany dom. Wracając do wnętrza murów, pokonacie krótki, ale stromy podjazd. Źródło: Encyklopedia KÜRE, Dolina Zağnos; Portal Kultury, Most Zağnos i Fontanna Abdullaha Paszy; Wydział Kultury i Turystyki w Trabzon, Mosty, Fontanny i Akwedukty.

Dom Kanuni to drewniana budowa, dwukondygnacyjna, położona tuż nad doliną Zağnos, w pobliżu murów obronnych. Według tureckiej Wikipedii, dom został zbudowany w XIX wieku, a w 1994 roku został odrestaurowany przez gubernatorat Trabzonu i przekształcony w muzeum. Dom znajduje się w dzielnicy, w której urodził się Kanuni Sultan Süleyman, jednak źródła opisują tę budowlę nie jako dom, w którym urodził się władca, lecz jako muzeum noszące jego imię. Świadome uwzględnienie tej różnicy pozwala lepiej zrozumieć zarówno dom, jak i okolicę. Zgodnie z turecką Wikipedią, Süleyman urodził się 6 listopada 1494 roku w Trabzonie, a jego ojciec, Selim, był wówczas gubernatorem miasta. Ta sama strona informuje, że dzieciństwo Sülemana spędził w Trabzonie wraz z przyrodnim bratem, Yahya Efendi. To właśnie dlatego Trabzon prezentuje się jako miasto, w którym urodził się Kanuni. Podczas zwiedzania domu warto pamiętać o tym związku, co pomoże zrozumieć, dlaczego dany obiekt znajduje się w tym miejscu. Dom przez wiele lat znany był jako Dom Kanuni. W lutym 2018 roku pojawiła się informacja, że budynek został rok wcześniej przekształcony w Muzeum Kultury Osmańskiej im. Kanuni Sultan Süleymana i że goście mogą podziwiać woskowe figury trzech osmańskich władców. Ta sama informacja wskazuje, że w wystawie znajdują się obrazy, rzeźby i materiały informacyjne, a zwiedzający mogą przymierzyć osmańskie kaftany. Na lokalnych tablicach i mapach można znaleźć obie nazwy, ponieważ obie odnoszą się do tego samego miejsca. Ponieważ układ wystawy może się zmieniać, nie można z góry przewidzieć, co dokładnie można znaleźć w środku. Zgodnie z turecką Wikipedią, w kolekcji muzeum znajdują się miecz, kaftan, portret i wiersz przypisywane Kanuni. Warto przeczytać opisy znajdujące się przed tymi obiektami, ponieważ tam można dowiedzieć się, które z nich są oryginalne, a które są replikami. Dom od czasu do czasu gości również wystawy czasowe. W maju 2022 roku odbyła się tu wystawa "Süleymanname", składająca się z pięćdziesięciu czterech miniatur, chronologicznie przedstawiających panowanie i codzienne życie w czasach Kanuni. Oprócz eksponatów, warto zwrócić uwagę na sam dom. Układ pomieszczeń, drewniane sufity i położenie okien, skierowanych w stronę doliny, odzwierciedlają tradycyjną architekturę cywilną Ortahisar. W informacji z 2022 roku dom ten, wraz z domami Yarımbıyıklıoğlu i Kundupoğlu, jest wymieniany jako budynek, który odzwierciedla kulturę miasta Ortahisar. Ta sama informacja opisuje Ortahisar jako miejsce z domami z okresu osmańskiego, brukowanymi uliczkami, stromymi wzniesieniami i fontannami. Po wyjściu z domu, warto przyjrzeć się otaczającym ulicom z tej perspektywy. Nie Źródło: Wikipedia, Dom Kanuniego; „Karar”: Muzeum, które odzwierciedla historię Imperium Osmańskiego, cieszy się dużym zainteresowaniem; „İstiklal”: Kulturowa trasa w Ortahisar, która zachowuje historyczny charakter.

Most Tabakhane łączy dzielnice Ortahisar i Cumhuriyet, położony na rzece Kuzgun Dere, na wschód od Ortahisar. Według portalu Kultury, zachodni odcinek mostu znajduje się w Ortahisar, co oznacza, że jest to wschodnie wyjście ze starego miasta otoczonego murami. W angielskiej Wikipedii, wśród bram Ortahisar, wymieniona jest również Brama Tabakhane. Po dotarciu do mostu, najpierw zatrzymajcie się na jednym z jego krańców i obejrzyjcie oba zbocza doliny; fosę, którą widzieliście z góry przy zamku, teraz macie przed sobą. Najbardziej charakterystyczną cechą mostu jest jego dwupoziomowa konstrukcja. Portal Kultury informuje, że pierwszy poziom składa się z jednego łuku, a drugi z sześciu łuków owalnych. Aby zobaczyć ten układ, nie stójcie na moście, ale znajdźcie punkt, z którego możecie go obejrzeć od strony doliny lub z boku. Szerokokątny obiektyw aparatu pomoże uchwycić wszystkie łuki na jednym zdjęciu. Historia mostu jest obszerna i złożona. Urząd Kultury i Turystyki informuje, że jego początki sięgają okresu rzymskiego, pierwszego wieku naszej ery, a obecny kształt jest dziełem osmańskim, a ostateczny wygląd uzyskał w XIX wieku. Zgodnie z wiadomością z kwietnia 2026 roku, most został rozbudowany w czasach cesarza bizantyjskiego Justyniana I, naprawiono go w czasach Imperium Trabzońskiego, a w 1833 roku został gruntownie odnowiony przez gubernatora Trabzonu, Emin Muhlisa Paszy. Ta sama wiadomość informuje, że most składa się z dwóch głównych części: południowej, z okresu rzymskiego, i północnej, z okresów Akkoyunlu i osmańskiego. Źródła różnią się w niektórych szczegółach. Urząd Kultury i Turystyki podaje, że Evliya Çelebi opisał most jako budowlę Akkoyunlu, podczas gdy wiadomość informuje, że most został wzniesiony przez władcę Akkoyunlu, Uzun Hasana. W tureckiej Wikipedii podaje się, że obecny most został zbudowany w XIX wieku i odrestaurowany w 1880 roku. Te różnice pokazują, że most był wielokrotnie modyfikowany na przestrzeni wieków; zamiast szukać jednej daty budowy, zwróćcie uwagę na różnice w obróbce kamiennej w południowej i północnej części. Ta sama wiadomość informuje, że planowane są prace archeologiczne i renowacja, szczególnie w południowej części, w celu zbadania warstw z okresu rzymskiego. Ekspert, z którym rozmawiano w tej wiadomości, powiedział, że w dolinie znajdują się grobowce z okresu rzymskiego, wodociągi i pozostałości nabrzeży. Podczas wizyty, jeśli prace trwają, część mostu może być ogrodzona; nie wchodźcie na teren robót i, jeśli jest tablica informacyjna, przeczytajcie ją. Urząd Kultury i Turystyki wspomina również o małym akwedukcie z XIII wieku, znanym jako İnce Köprü, również znajdującym się nad tą rzek Źródło: Portal Kultury, Most Tabakhane; Wydział Kultury i Turystyki w Trabzonie, Mosty, Fontanny i Akwedukty; Most Tabakhane w Trabzonie zostanie odrestaurowany i ponownie udostępniony dla zwiedzających.