Od terenu targów do DokumaPark: Dwie strony rzeki Düden.

Po przyjeździe tramwajem do stacji Expo, główne wejście znajduje się przed wami, a wieża wznosi się po zachodniej stronie, naprzeciwko wejścia. Obszar ten, położony w dzielnicy Aksu, ma powierzchnię ponad 1121 arów, czyli ponad 100 hektarów. Spacerując po całym terenie, nie zmieścicie się w dwie godziny, dlatego warto zacząć od wieży i zakończyć przy jeziorze. Wieża Expo ma wysokość 100,7 metra i składa się z siedemnastu pięter. Jej platforma widokowa, przypominająca trójlistną stokrotkę, nawiązuje do trzech łuków Bramy Hadriana, symbolu Antalyi. Trzy windy transportują zwiedzających na platformę widokową, z której można podziwiać całe pole wystawowe, niziny Aksu, góry Toros na północy i morze na południu. Ze względu na to, że poranne światło oświetla stronę górską, warto najpierw udać się na wieżę, a po południu, gdy mgła pokrywa niziny, można kontynuować zwiedzanie. Aktualny harmonogram zwiedzania wieży i całego terenu można sprawdzić na stronie internetowej gminy. Wystawa, która trwała od 23 kwietnia do 30 października 2016 roku, była pierwszą w Turcji międzynarodową wystawą ogrodniczą, a jej tematem przewodnim były kwiaty i dzieci. Dlatego połowa terenu przypomina ogród, a druga połowa jest przeznaczona dla dzieci. Po zejściu na dół, przejdźcie od placu Expo w kierunku jeziora. Po drodze znajduje się pierwsze w Turcji Muzeum Rolnictwa i Różnorodności Biologicznej. Wystawa w muzeum śledzi tematy przewodnie wystawy: historię, różnorodność biologiczną, zrównoważony rozwój i zielone miasta. Na terenie wystawy zasadzono około 25 000 roślin, reprezentujących sto dwadzieścia gatunków. Wiosną ogrody te rozkwitają, a jesienią dominują zielone liście. Najstarszym mieszkańcem tego terenu jest drzewo oliwne, którego wiek szacuje się na 945 lat. Drzewo to rośnie w pobliżu muzeum i warto je zobaczyć. Jeśli podróżujecie z dziećmi, wyspa dla dzieci i Centrum Nauki i Technologii dla Dzieci powinny znaleźć się w środku trasy – to jedne z najpopularniejszych obiektów pozostałych po wystawie. Ogrody państwowe to prawdziwe dziedzictwo wystawy. Ponad pięćdziesiąt krajów wzięło w niej udział, a wiele z nich zaprezentowało swoje tradycje ogrodnicze na niewielkich działkach. Nie zapomnijcie czytać tablic informacyjnych, ponieważ to układ roślin, a nie same rośliny, często definiuje charakter danego ogrodu. Jezioro Expo znajduje się w centrum terenu i jest otoczone ścieżką spacerową. Wzdłuż brzegu jeziora znajdują się tarasy w kształcie stokrotki, duży i mały amfiteatr, wzgórze Expo i las Expo. Wzgórze to niewielkie wzniesienie, ale oferuje ten sam widok, co wieża, dla tych, którzy nie w Źródło: Gmina Miejska Antalya, Expo 2016 Antalya.

Wchodząc do parku Düden wzdłuż ulicy Lara, od razu słychać szum wody; wodospad znajduje się na końcu parku, w kierunku morza. Rzeka Düden spływa tutaj z około czterdziestometrowej klifu wapiennego bezpośrednio do Morza Śródziemnego, co czyni go jedynym wodospadem w Antalyi, który można zobaczyć z morza. Jest on znany również jako Karpuzkaldıran. Obok znajduje się obiekt wojskowy o tej samej nazwie, więc nie zdziwcie się tablicom. Znajdujecie się osiem kilometrów od centrum miasta, a ulica Lara biegnie dalej na wschód, w kierunku plaż Lara. Sam park to zielona przestrzeń na szczycie klifu. Ścieżka prowadzi wzdłuż wybrzeża, a w trzech różnych miejscach można podziwiać wodospad z góry, z boku i z morza. W miejscu, gdzie woda uderza w morze, ciągle unosi się chmura mgły, która w zależności od wiatru może sięgać wnętrza parku. Najpierw udajcie się na taras widokowy z barierkami, gdzie woda wydaje się wypływać tuż pod nogami, a wiatr niesie mgłę na twarz. Następnie przejdźcie na wschodni koniec parku, w kierunku parku Gençlik; tylko stąd można zobaczyć cały wodospad w jednym kadrze. W godzinach południowych, gdy słońce świeci na wodospad, w mgle pojawiają się tęcze, co jest idealnym momentem na zrobienie zdjęcia.

Trzecia perspektywa to widok z morza. Z małego przystani pod parkiem odpływają łodzie, które podjeżdżają blisko wodospadu, do miejsca, gdzie woda uderza w morze. Organizowane są rejsy; sprawdź rozkład i ceny na przystani lub na stronie internetowej Kültür Portalı. Jeśli nie planujecie rejsu, nie ma drogi, która prowadziłaby na dół klifu; jedynym sposobem na zbliżenie się do wody jest morze. Ta woda to ta sama, którą zobaczycie w trzecim miejscu, w Górnym Düden, znajdującym się na drugim końcu miasta. Po opuszczeniu Düdenbaşı, jeden z kanałów rzeki, która rozdziela się przy tamie Koyunlar, wpływa tutaj po dziewięciu kilometrach. Oznacza to, że przepływ wody zależy od pory roku i stanu tamy; w zimie i wiosnie może być obfity, a pod koniec lata – bardziej skromny. W 2020 roku Wodospad i Rzeka Düden zostały ogłoszone obszarem chronionym, co jest przypominane przez tablice w parku.

W parku znajdują się miejsca na piknik, parking i ławki do odpoczynku; ze względu na to, że drzewa są jeszcze młode, jest mało cienia, więc nie spędzajcie tu zbyt dużo czasu. Jeśli podróżujecie z dziećmi, trzymajcie się z dala od barierek, ponieważ krawędź klifu jest wysoka, a ziemia jest wilgotna od mgły. Idąc w kierunku zachodniego końca parku, zobaczycie linię klifu, która ciągnie się od L

Wysokie Düden znajduje się około dziesięciu kilometrów od centrum miasta, w dzielnicy Kepez, w dzielnicy Şelale, a także w parku. Ze względu na bliskość do Varsak (zaledwie kilometr), uważane jest za północny skraj Kepez. Wejście jest uporządkowane i ogrodzone, a przejście przez barierę jest możliwe za pomocą karty Antalyakart. Aby uzyskać aktualne informacje na temat zasad zwiedzania i godzin otwarcia, zapoznaj się z ogłoszeniami Urzędu Miasta i firmy Antalya Ulaşım. Po wejściu, dźwięk wabi Cię w dół, do basenu wodospadu; na początku trzymaj się ścieżki prowadzącej w górę i obserwuj, skąd pochodzi woda. Woda tutaj doprowadzana jest kanałem z elektrowni wodnej w Kepez i wypływa z skał w miejscu zwanym Düdenbaşı, wpadając do basenu. Na dnie basenu znajduje się źródło krasowe, gdzie rzeka Düden kończy swoją podróż pod ziemią i wypływa na powierzchnię. Rzeka Düden wypływa z źródeł Kırkgöz w Döşemealtı, znika w miejscu zwanym Bıyıklı düden, przebywa czternaście kilometrów pod ziemią, pojawia się na chwilę w miejscu zwanym Varsak, ponownie znika, a dwa kilometry dalej wypływa tutaj. Nawet w dni, kiedy z powierzchni nie wypływa woda, z tego źródła wypływa co najmniej dziesięć metrów sześciennych wody na sekundę; średnio piętnaście do szesnaście, a podczas powodzi nawet do dziewięćdziesięciu czterech. Oznacza to, że basen przed Tobą to nie woda wodospadu, ale ujście podziemnej rzeki.

Ścieżka prowadzi wokół basenu, schodząc w pobliże wodospadu; schody są mokre i pokryte mchem, więc nie odpuszczaj poręczy. Najlepsze ujęcie fotograficzne to z przeciwległego brzegu, z miejsca, które obejmuje białą zasłonę wody i ciemną skałę za nią; po południu światło dochodzi od zachodu, dzięki czemu woda lśni, natomiast rano skała pozostaje w cieniu. Obszar ten został zagospodarowany jako miejsce rekreacyjne przez Państwowe Zakłady Wodnej w latach 1970-1972 i do dziś zachował swój pierwotny charakter, z drzewami i sosnami, a miejsca do pikników znajdują się na wyższym poziomie. Wodospad nazywany jest również İskender Şelalesi. Mówi się, że Aleksander Wielki podczas swojej kampanii w Pamfilii napoił tu swoje wojska, ale źródła podają to jako plotkę. Wśród mieszkańców znany jest jako Düdenbaşı Şelalesi, ponieważ to tutaj rzeka wypływa na powierzchnię.

Zwróć uwagę, jak inaczej woda zachowuje się w tym miejscu. W drugim punkcie ta sama rzeka spada z wysokości czterdziestu metrów do otwartego morza; tutaj natomiast zbiera się w basenie, płynie jako spokojny strumień i opuszcza park. W miejscu zwanym Koyunlar, strumień rozdziela się na dwa

Po przejściu przez bramę na ulicy Namık Kemal, zamiast parku, zobaczycie kompleks fabryczny; drzewa są tak stare, a budynki tak niskie, że trudno je od siebie odróżnić. To miejsce to Antalya İplik ve Pamuklu Dokuma Fabrikası, której budowa rozpoczęła się w 1956 roku, a produkcja w 1961. Fabryka przetwarzała bawełnę z okolicznych równin na przędzę i tkaniny. Produkcja została wstrzymana w 2003 roku, a po długim procesie prawnym, 238-hektarowy teren przeszedł na własność gminy Kepez i został przekształcony w park publiczny. W szczytowym okresie fabryka zatrudniała ponad tysiąc siedemset pracowników, a wraz z osiedlem pracowniczym, przedszkolem i innymi obiektami, stanowiła małą, samowystarczalną społeczność. Pierwszy etap parku został otwarty pod koniec 2015 roku. Główną zasadą było zachowanie istniejących budynków, nie wycinanie drzew i renowacja budynków w taki sposób, aby odzwierciedlały ich wygląd z lat 60. Każdy budynek, który zobaczycie, został zaprojektowany do pełnienia funkcji fabrycznej, a tablice przy wejściu informują o jego dawnej nazwie. Zaplanujcie trasę zgodnie z tym. Najpierw wejdźcie do "Muzeum Antalyi z Dawnych Czasów", znajdującego się w dawnym budynku administracyjnym, ponieważ tam dowiecie się historii miasta i fabryki, co pomoże wam zrozumieć resztę. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków. Kolejnym punktem jest dawny budynek przedszkola, obecnie Muzeum Zabawek z Anatolii. Muzeum, otwarte w 2017 roku, prezentuje 13 800 zabawek w piętnastu salach, poświęconych piętnastu różnym tematom. Szczególnie interesujące są dioramy ulicy rzemieślniczej, tradycyjne anatolijskie zabawki i ekspozycja z okresu wczesnej Republiki. Wyjście prowadzi do ogrodu, w którym rosną dwa stare drzewa oliwne, jedno liczące tysiąc, a drugie tysiąc sto lat. Rodziny z dziećmi spędzają w tym ogrodzie przynajmniej pół godziny, więc zaplanujcie wizytę odpowiednio. Następnie przejdźcie do dawnego magazynu fabryki, gdzie znajduje się Muzeum Pojazdów Nostalgicznych. Prezentuje ono samochody, ciężarówki i motocykle, które odcisnęły swoje piętno na drogach Turcji. Kolekcja ta opowiada również historię industrializacji kraju. Budynek dawnej stołówki został przekształcony w nowoczesną galerię sztuki z czterema salami, gdzie prezentowane są różne wystawy. Budynek transformatorowni w 2021 roku stał się biblioteką z ponad sto tysiącami książek. Dla dzieci przygotowano specjalną bibliotekę w wagonie kolejowym, a w 2022 roku do niej dobudowano budynek dworca. Największa część parku to muzeum pod gołym niebem. Na powierzchni 1 Zacienione drzewami eukaliptusowymi i sosnowymi, park ten został założony dzięki drzewom posadzonym przez fabrykę w latach 60. Różnica między tym parkiem a dawnym terenem Expo polega właśnie na tym: jeden został stworzony na potrzeby wystawy, a drugi, przez sześćdziesiąt lat, naturalnie rozwijał się wokół działalności fabryki. Park znajduje się blisko miasta i jest dobrze skomunikowany – linie tramwajowe T3 oraz autobusy kursują w kierunku centrum. Najbliższą stację i dostępne linie można sprawdzić na stronie antalyaulasim.com.tr. Źródło: Gmina Kepez, DokumaPark.