Od obserwatorium do fabryki samolotów: nauka i lotnictwo w Ankarze.

Muzeum Sił Powietrznych w Ankarze, znajdujące się w Etimesgut, przy 12. kilometrze drogi do Stambułu, w dzielnicy Şaşmaz, rozpoczyna swoją trasę. Muzeum zostało otwarte 18 września 1998 roku, z udziałem Sabihi Gökçen, pierwszej tureckiej pilotki wojskowej. Zajmuje powierzchnię 64 321 metrów kwadratowych, z czego 2000 metrów kwadratowych to przestrzeń zamknięta. Największą atrakcją jest otwarta ekspozycja, która obejmuje m.in. polski wariant samolotu MiG-17 Lim-6, przekazany przez Bułgarii, chińską wersję samolotu MiG-19, Shenyang J-6, dostarczoną przez Pakistan, samolot MiG-21MF przekazany przez Węgry, North American F-100C Super Sabre, helikopter oraz replikę samolotu Blériot, zbudowaną w 2001 roku dla celów dokumentalnych, nazwaną imieniem Fethi Bey. W budynku dobudowanym w 1999 roku można usiąść w kokpitach samolotów Lockheed T-33 i Northrop F-5.

Wewnątrz znajdują się eksponaty poświęcone eksperymentom lotniczym Lagariego Hasana Çelebego i Hezarfena Ahmeda Çelebego, modele samolotów i systemów obrony powietrznej tureckich sił powietrznych od 1911 roku, uniformy od czasów Imperium Osmańskiego, miejsce upamiętniające poległych pilotów oraz osobiste przedmioty znanych pilotów. W sali kinowej wyświetlane są prezentacje o tematyce lotniczej, a dla dzieci przygotowano plac zabaw.

Informacje praktyczne: Muzeum jest zamknięte w poniedziałki. Wstęp jest bezpłatny dla osób poniżej 18 roku życia i powyżej 65 roku życia. Grupy szkolne muszą umówić się na wizytę i przedstawić oficjalne pismo, natomiast indywidualni zwiedzający mogą wejść bezpośrednio. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów można sprawdzić na oficjalnej stronie internetowej muzeum. Ze względu na to, że samoloty znajdują się na zewnątrz, najlepszy czas na fotografowanie to wczesny ranek, gdy jest słonecznie. Warto poświęcić czas na dokładne obejrzenie profilu skrzydeł MiG-ów i wlotu powietrza w Super Sabre. Z tego miejsca można wrócić do dzielnicy Ulus autobusem EGO jadąc wzdłuż drogi do Stambułu.

Źródło: Portal Kultury; Wikipedia (Muzeum Sił Powietrznych w Ankarze); Wikipedia (Muzeum Lotnictwa w Ankarze).

Kompleks przy ulicy Hipodrom Caddesi nr 2, naprzeciwko dworca kolejowego w Ankarze, jest instytucją, która przechowuje pamięć korporacyjną tureckiego lotnictwa cywilnego. Türk Tayyare Cemiyeti (Tureckie Towarzystwo Lotnicze) zostało założone 16 lutego 1925 roku, w 1935 roku zmieniło nazwę na Türk Hava Kurumu (THK – Turecki Czerwony Krzyż Lotniczy) i tego samego roku rozpoczęło szkolenia lotnicze wraz z organizacją Türkkuşu. Najstarszą częścią kompleksu jest wieża spadochronowa, zbudowana w latach 1935-1937. Ta czterokondygnacyjna, 41-metrowa wieża z betonu została otwarta 28 października 1937 roku przez premiera Celala Bayara. Platformy do skoków na balkonach, system wciągarek z podwójną wagą na szczycie oraz winda nadal znajdują się w oryginalnym stanie. Wieża, objęta ochroną od 1989 roku, jest jedną z dwóch zachowanych wież spadochronowych w Turcji (obok tej w Izmirze) i jest otwarta dla osób skaczących pod nadzorem instruktora w okresie od 1 maja do 31 października.

Muzeum zostało otwarte 19 maja 2002 roku. Posiada 287 metrów kwadratowych powierzchni zamkniętej i 5294 metry kwadratowe powierzchni otwartej. Wewnątrz znajdują się 747 dokumentów i zdjęć, rekonstrukcje lotów rakietowych Lagariego Hasana Çelebiego i lotu z wykorzystaniem skrzydeł Hezarfena Ahmeda Çelebiego z wieży Galata, zdjęcia pierwszej tureckiej fabryki samolotów, Kayseri TOMTAŞ, uniformy THK, medale i znaczki. Istnieje również sekcja poświęcona Sabihi Gökçen. Na terenie ogrodu znajdują się samoloty, takie jak THK-15, wyprodukowane w fabryce THK w Etimesgut, oraz kokpity helikopterów. Fabryka samolotów w Etimesgut produkowała samoloty THK-1 do THK-15 w latach 1941-1950, a samolot sanitarny THK-5 został sprzedany do Danii w 1950 roku.

W poniedziałki muzeum jest zamknięte. Godziny otwarcia zależą od pory roku, sprawdź na stronie thk.org.tr. Aby zrobić zdjęcie całego kompleksu, w tym budynku TCDD na placu dworcowym, przejdź na drugą stronę ulicy, na chodnik.

Źródło: THK (Wieża spadochronowa w Ankarze i Muzeum THK); Portal Kultury; Wikipedia (Muzeum THK; Wieża spadochronowa w Ankarze; Fabryka samolotów w Etimesgut).

Wysiądź na stacji Kalaba metrem linii M4. Od stacji meteorologicznej do kompleksu siedziby Dyrekcji Generalnej Meteorologii można dojść pieszo w kilka minut. Budynek muzeum ma długą historię, sięgającą czasów lotnictwa: został zbudowany w 1908 roku jako Szkoła Rolnicza, a obecnie jest częścią kampusu należącego do Uniwersytetu w Ankarze. Podczas Walki o Niepodległość, w tym budynku rozpoczęto działalność agencji Anadolu. Od 27 grudnia 1919 roku przez sześć miesięcy Mustafa Kemal i jego towarzysze wykorzystywali ten budynek jako swoją siedzibę. Pokój, w którym mieszkał i w którym opracowywano plany operacyjne, został zachowany w oryginalnym stanie i nosi nazwę "Pokój Atatürka", wyposażony jest w biurko, piec, zasłony i dywany – jest to prawdopodobnie najbardziej zaskakująca część muzeum.

Muzeum, otwarte przez Dyrekcję Generalną Meteorologii w marcu 2003 roku, jest jednym z niewielu muzeów meteorologicznych na świecie i jedynym w swoim rodzaju w Turcji. Składa się z dwóch sal: w pierwszej znajdują się dokumenty pisemne i wizualne, chronologicznie przedstawiające rozwój meteorologii w Turcji, a w drugiej eksponowane są ponad sto instrumentów i urządzeń, w tym anemometry, termometry, psychrometry oraz heliofony, służące do pomiaru czasu nasłonecznienia. Podczas otwarcia w kolekcji znajdowało się 140 instrumentów, książek, zeszytów i dokumentów. Wiele z tych instrumentów pokazuje, jak wykonywano prace, które obecnie są automatyzowane; warto zatrzymać się i przyjrzeć się krzywym na termografach.

Odwiedziny są możliwe w dni robocze w godzinach pracy, po wcześniejszej rezerwacji i w obecności przewodnika. W weekendy muzeum jest zamknięte, a wstęp jest bezpłatny. Aby umówić się na wizytę, należy zadzwonić pod numer telefonu podany na stronie internetowej muzeum (mgm.gov.tr) i potwierdzić wizytę dzień przed przyjazdem. Ze względu na to, że kompleks należy do instytucji publicznej, należy zabrać ze sobą dokument tożsamości. Z tego miejsca można łatwo dojechać autobusem EGO do Altınpark.

Źródło: Dyrekcja Generalna Meteorologii; Portal Kultury; Wikipedia (Muzeum Meteorologii).

Ostatnim punktem pierwszego dnia jest Centrum Nauki im. Feza Gürseya, znajdujące się w parku Altınpark. To idealne miejsce, aby na własnej skórze doświadczyć fizyki stojącej za maszynami, które widzieliście podczas Dnia Lotnictwa. Centrum, otwarte 23 kwietnia 1993 roku przez Główne Miasto Ankary, jest jednym z pierwszych centrów nauki w Turcji. Urządzenia eksperymentalne zostały dostarczone w ramach umowy z Ontario Science Centre w Toronto, a ich wybór został zatwierdzony przez wykładowców Uniwersytetu ODTÜ. Wewnątrz znajduje się 48 stanowisk eksperymentalnych oraz planetarium. Centrum pierwotnie planowano jako Centrum Nauki w Ankarze, ale nazwano je imieniem fizyka Feza Gürseya, który zmarł 13 kwietnia 1992 roku. W styczniu 1995 roku, Narodowa Rada ds. Edukacji i Szkolnictwa umieściła je na liście instytucji polecanych dla uczniów szkół podstawowych i średnich. Obecnie jest zarządzane przez ANFA.

Wiele z prezentowanych tu urządzeń bezpośrednio odnosi się do tematyki lotnictwa: eksperymenty dotyczące siły nośnej, ciśnienia, dźwięku i światła pozwalają zrozumieć, dlaczego profile skrzydeł mają taki kształt. To idealne miejsce dla rodzin z dziećmi; dla dorosłych pokaz w planetarium stanowi dobre przygotowanie do wieczornej wizyty w obserwatorium. Sprawdź stronę internetową parku Altınpark, aby dowiedzieć się o godzinach pokazów i warunkach wstępu. W ciągu roku szkolnego, rano, w dni powszednie, może być tłoczno, natomiast po południu jest spokojniej.

Sam park Altınpark to również miejsce na odpoczynek: można przespacerować się wzdłuż jeziora i zebrać wrażenia z całego dnia. Dojazd z Muzeum Meteorologii do parku jest możliwy liniami EGO kursującymi między Kalaba a Altınparkiem. Z przystanku znajdującego się przed parkiem odjeżdża wiele autobusów w kierunku Ulus i Kızılay.

Źródło: Wikipedia (Centrum Nauki im. Feza Gürseya).

Drugi dzień rozpoczyna się w Çukurambar, w muzeum historii naturalnej, znajdującym się na terenie siedziby Generalnego Dyrektoriatu Badań i Eksploracji Geologicznych (MTA). Z przystanku metra M2 (MTA) przejdź do bramy "Yüzüncü Yıl Kapısı" przy ulicy Dumlupınar 11. Wejście do muzeum odbywa się przez tę bramę, a wjazd pojazdami na teren kompleksu jest ograniczony. Muzeum zostało otwarte 7 lutego 1968 roku w budynku Generalnego Dyrektoriatu, aby prezentować zebrane przez MTA próbki skamieniałości, skał i minerałów. W 2003 roku muzeum przeniesiono do nowej siedziby, a w 2011 roku ponownie otwarto dla zwiedzających. Kolekcja muzeum obejmuje ponad pięć tysięcy eksponatów pochodzących z różnych regionów Turcji i świata.

Wśród eksponatów znajdują się: 185-milionowy amonit; około 3500-letni szkielet słonia z Maras; szkielet wieloryba, który wyrzucony na brzeg w Yumurtalık; 13-tysięczne ślady ludzkich stóp; skamieniałości Baluchitherium; ostatni znany okaz tygrysa anatolijskiego, znaleziony w Beypazarı w 1974 roku. Na różnych poziomach znajdują się również: akwarium, otwarte w 2019 roku, prezentujące dioramy gatunków zagrożonych wyginięciem, oraz "Tunel Nauki", otwarty w 2017 roku na trzecim piętrze, który przedstawia dziedzictwo geologiczne i bioróżnorodność. Do części muzeum należą również: dział mineralogii-petrografii, planetarium oraz modele jaskiń, które reprezentują zasoby podziemne Turcji, a także eksponaty z kamieniami szlachetnymi i meteorytami. Na zewnątrz znajdują się: Park Geologiczny İhsan Ketin oraz Park Energetyczny Şehit Mehmet Alan, założony w 2017 roku, który wykorzystuje odnawialne źródła energii zasilające muzeum.

Zorganizowane grupy mogą odwiedzać muzeum tylko po wcześniejszej rezerwacji poprzez system online MTA, a liczba grup dziennie jest ograniczona do trzydziestu. Indywidualni zwiedzający mogą wejść bezpośrednio przez bramę. Muzeum jest zamknięte 30 sierpnia. Aktualne godziny otwarcia można znaleźć na stronie internetowej muzeum (mta.gov.tr). Prosimy o zabranie ze sobą dokumentu tożsamości. Sklep z pamiątkami na parterze to dobre miejsce dla miłośników geologii. Po zwiedzaniu muzeum można wrócić do Kızılay metrem M2, a następnie przesiąść się na autobus na przystanku Güvenpark, aby dotrzeć do obserwatorium.

Źródło: MTA (strona muzeum); Wikipedia (Muzeum Historii Naturalnej Şehit Cuma Dağ MTA).

Obserwatorium rozpoczyna swoją działalność w przestworzach. Położone na południowy zachód Ankary, na wzgórzach Ahlatlıbel, na wysokości 1256 metrów, zostało założone przez holenderskiego astrofizyka Egberta Adriaana Kreikena w 1959 roku i oficjalnie otwarte 26 sierpnia 1963 roku podczas międzynarodowej konferencji astronomicznej. Obecnie jest częścią Wydziału Astronomii i Nauk Kosmicznych Uniwersytetu w Ankarze. Posiada dziewięć teleskopów optycznych, z których cztery znajdują się pod stałymi kopułami: największy to teleskop T80 Ritchey-Chrétien o średnicy 800 milimetrów, nazwany imieniem profesora Berahitdina Albayraka; teleskop T40 Kreiken o średnicy 406 milimetrów, nazwany imieniem jego założyciela, używany do fotometrii zmiennych gwiazd; teleskop T35 o średnicy 356 milimetrów, teleskop Maksutov o średnicy 300 milimetrów oraz teleskop Coudé o średnicy 150 milimetrów, służący do obserwacji plam słonecznych. Teleskop radiowy nie jest już sprawny. Na terenie kompleksu znajduje się Muzeum Obserwatorium, w którym eksponowane są historyczne instrumenty, pokoje dla obserwatorów oraz stacja meteorologiczna, która publikuje dane co pięć minut.

Programy dla publiczności odbywają się w dwóch formach: "Dni Otwarte", podczas których nie jest wymagana wcześniejsza rezerwacja – wystarczy przyjść w ogłoszony dzień i godzinę, a opłata jest płacona na miejscu; obserwacje prowadzone są przez astronomów i studentów wydziału. Grupy liczące od 20 do 25 osób mogą umawiać się na wizyty w dni powszednie w godzinach 10:00-12:00 lub 13:30-15:30, kontaktując się telefonicznie – rezerwacje e-mailowe nie są akceptowane. W przypadku pochmurnej pogody, zamiast obserwacji, organizowane są prezentacje. Dlatego przed wyjściem warto sprawdzić prognozę pogody i ubrać się ciepło na noc.

Dojazd: Obserwatorium znajduje się przy ulicy İncek Bulvarı, około dwóch kilometrów od mostu Or-An; linie EGO 190-194 kursują z Güvenpark. Informacje o harmonogramie wydarzeń i opłatach można znaleźć na stronie rasathane.ankara.edu.tr. Przed powrotem warto sprawdzić rozkład jazdy ostatniego autobusu, ponieważ późno w nocy kursowanie jest ograniczone.

Źródło: Obserwatorium Uniwersytetu w Ankarze im. Kreikena; Wikipedia (Obserwatorium Uniwersytetu w Ankarze).