Od nadmorskiej willi na zachodnim wybrzeżu do mostu Sinana.

Latarnia morska Yeşilköy to historyczna latarnia, którą obserwują statki płynące z Morza Marmara w kierunku Bosforu; według Wikipedii, statki wykorzystują ją do określania swoich tras wejścia do cieśniny. Latarnia została zbudowana w 1856 roku przez Michela Paszę, pochodzącego z Francji, jako kamienna wieża. Ze względu na to, że do 1926 roku Yeşilköy nosiło nazwę Ayastefanos, latarnia początkowo nosiła tę nazwę, a następnie przyjęła nową nazwę dzielnicy. Obok 23-metrowej wieży znajduje się również budynek mieszkalny, a budowla została odrestaurowana trzykrotnie w latach 1945-1988. W artykule o Yeşilköy wspomniano również, że podczas wojny krymskiej francuscy osadnicy, którzy osiedlili się w tym miejscu, zbudowali jedną z trzech latarni w Stambule.

Latarnia znajduje się na Przylądku Yeşilköy i jest czynną strukturą nawigacyjną, więc można ją zobaczyć z zewnątrz, spacerując wzdłuż wybrzeża. Warto poświęcić trochę czasu, ponieważ sama dzielnica Yeşilköy również jest warta odwiedzenia. Na przełomie XIX i XX wieku była to popularna nadmorska miejscowość, gdzie bogate rodziny ze Stambułu spędzały czas, a z tego okresu zachowały się imponujące drewniane budynki w stylu secesyjnym. W tym miejscu podpisano również Traktat z Ayastefanos w 1878 roku, który zakończył wojnę rosyjsko-osmańską. Mówi się, że nazwę Yeşilköy zaproponował Halit Ziya Uşaklıgil.

W Yeşilköy znajduje się marina, przystań, z której w lecie można popłynąć na Wyspy, oraz piaszczyste plaże. Warto wybrać się na krótki spacer wzdłuż wybrzeża, aby zobaczyć latarnię z różnych perspektyw, a następnie udać się do muzeum lotnictwa, które znajduje się w pobliżu.

Źródło: Wikipedia.

Muzeum Sił Powietrznych w Stambule znajduje się w Yeşilköy, obok wojskowego lotniska. Lokalizacja jest znacząca: pierwsze lotnisko w mieście, o nazwie Yeşilköy Hava Meydanı, zostało otwarte tutaj w 1912 roku, a w historii muzeum Yeşilköy jest wspomniane jako miejsce powstania pierwszego oddziału lotniczego. Pierwsze muzeum lotnictwa w Turcji zostało otwarte 15 maja 1971 roku w Cumaovası, w pobliżu Izmiru, ale ze względu na nieodpowiednią lokalizację, zostało przeniesione do Yeşilköy. Budowa budynku rozpoczęła się w 1977 roku, a zakończyła w 1983 roku. Muzeum zostało otwarte dla zwiedzających 16 października 1985 roku.

Muzeum zajmuje powierzchnię 65 000 metrów kwadratowych, z czego 2 365 metrów kwadratowych to przestrzeń zamknięta, a 12 000 metrów kwadratowych to przestrzeń wystawowa na zewnątrz. W hangarze i na zewnątrz znajdują się różne samoloty i helikoptery używane przez Siły Powietrzne Turcji. W Sali Pamiątek znajdują się przedmioty należące do osób, które odcisnęły swoje piętno w historii lotnictwa, w dziale silników znajdują się silniki zarówno z silnikami tłokowymi, jak i odrzutowe, a w Sali Ubrań można zobaczyć przykłady uniformów pilotów, od czasów osmańskich do współczesności. Na zewnątrz warto poszukać samolotu transportowego Skytrain, wyprodukowanego w USA w 1943 roku; według Wikipedii, 110 takich samolotów zostało włączonych do wyposażenia sił powietrznych w latach 1946-1998. Samolot transportowy Dornier Do 28, wyprodukowany w Niemczech w 1970 roku, jest również jednym z rzadziej spotykanych egzemplarzy w Turcji.

Ze względu na dużą powierzchnię, na zwiedzanie można łatwo poświęcić półtorej godziny. W słoneczne dni warto zabrać ze sobą kapelusz i wodę, a w wietrzne dni kurtkę wiatroodporną. Ze względu na to, że muzeum należy do Sił Powietrznych i znajduje się obok wojskowego lotniska, przed wizytą warto sprawdzić godziny otwarcia, zasady wstępu. Jeśli przyjeżdżacie z dziećmi, przeczytajcie razem tablice informacyjne umieszczone obok samolotów; porównywanie, w których latach dany samolot był używany, może być świetną zabawą.

Źródło: Wikipedia.

Florya Atatürk Deniz Köşkü, położony jest około 70 metrów od brzegu, na palach wbitych w dno morskie, i połączony z lądem drewnianym pomostem. Zafascynowany tym miejscem, burmistrz Stambułu zlecił architektowi Seyfi Arkanowi opracowanie projektu. Pałacyk został ukończony w 1935 roku i 14 sierpnia przekazany Atatürkowi jako prezent. Uważany jest za jeden z symboli wczesnej architektury Republiki, a jego anglojęzyczny artykuł na Wikipedii opisuje go w stylu Bauhaus. Wewnątrz znajdują się sala recepcyjna, sypialnie, łazienka i biblioteka.

Atatürk wykorzystywał pałacyk przez trzy lata jako letnią pracownię, przebywając tu przez dłuższy czas, szczególnie w czerwcu i lipcu 1936 roku. Ostatnią jego wizytę odnotowano 28 maja 1938 roku. Mówi się, że podczas pobytów w Dolmabahçe często przybywał do pałacyku motorówką i kąpał się w morzu razem z ludźmi. W kolejnych latach pałacyk był letnią rezydencją innych prezydentów. 6 września 1988 roku został przekazany do Departamentu Pałaców Narodowych przy Wielkim Zgromadzeniu Narodowym i po renowacji przekształcony w muzeum.

Przed wizytą sprawdź, czy muzeum jest otwarte i jakie są dni otwarcia. Nawet jeśli jest zamknięte, można podziwiać widok na pałacyk i jego relację z morzem z brzegu. Proste, poziome linie projektu Seyfiego Arkan są lepiej widoczne z daleka. Teren wokół pałacyku, przekształcony w park, obecnie nosi nazwę Florya Atatürk Kent Ormanı i jest otwarty dla publiczności. Krótki spacer pośród drzew po wizycie w pałacyku jest bardzo przyjemny. Stacja Marmaray Florya znajduje się około 500 metrów od pałacyku.

Źródło: Wikipedia.

Jezioro Küçükçekmece to w rzeczywistości laguna. Jest oddzielone od morza płytkim pasem lądu, który powstał w wyniku nagromadzenia się piasku i żwiru transportowanego wzdłuż wybrzeża. Kanał na wschodnim krańcu jeziora odprowadza nadmiar wody do Morza Marmara, a podczas przypływów woda morska wpływa do jeziora. Dlatego woda w jeziorze jest lekko słona. Zgodnie z Wikipedią, nazwa pochodzi od małych łodzi, zwanych "çekmece", które były używane do przeprawy przez jezioro przed budową mostu.

Most znajduje się na tym kanale, w miejscu, gdzie przebiega główna droga łącząca Stambuł z Rumelią. Zgodnie z Encyklopedią Islamu, w czasach rzymskich prawdopodobnie istniał drewniany most w tym miejscu. W VI wieku, po zniszczeniach spowodowanych trzęsieniami ziemi, cesarz Justynian zbudował most, składający się z kamiennego łuku. Sułtan Mehmed II Fatih naprawił most w zimie 1455 roku. Zgodnie z relacją Evlii Celebiego, budowa obecnego mostu rozpoczęła się w czasach panowania Sulejmana Wspaniałego, a zakończyła się za panowania Selima II. Co do architekta, źródła są ostrożne: most nie znajduje się na liście dzieł Mimar Sinana, a Orhan Bozkurt, który badał mosty Sinana, sugeruje, że mógł być autorstwa Acem Ali, głównego architekta przed Sinanem. Zachodnie źródła nazywają go "Ponte Piccolo", czyli "mały most", w porównaniu z mostem w Büyükçekmece.

Most ma 210 metrów długości, 7,60 metra szerokości, a największy łuk ma 10 metrów rozpiętości. Podczas I wojny światowej został poszerzony i jego nachylenie zostało wyrównane, co spowodowało utratę jego oryginalnego wyglądu. Mimo to warto zatrzymać się przy studni na początku mostu, podziwiać okoliczne łodzie rybackie i widok na jezioro. Uważa się, że pozostałości znajdujące się na północno-zachodnim brzegu jeziora mogą należeć do miasta Bathonea, o którym wspomina się w źródłach archeologicznych.

Źródło: Encyklopedia Islamu; Wikipedia.

Most Kanuni Sultan Süleyman w Büyükçekmece, jak podaje Encyklopedia Islamu (TDV), jest jednym z najważniejszych zabytków inżynierii osmańskiej. Według informacji zawartych w encyklopedii, stary rzymski most znajdował się w bagnie, bardziej na północy, i został uszkodzony przez powodzie. Mimar Sinan zaprojektował długi most, który rozciągał się na całym obszarze bagna, bardziej na południu, opierając się na solidnym gruncie, zamiast budować krótki most i łączyć jego końce chodnikami. Dla każdego filaru przygotowano formy o wielkości galeonu, w które wbijano paliki, a następnie łączyło się je stopioną żelazną rudą.

Budowa rozpoczęła się na rozkaz Kanuniego, ale cesarz zmarł podczas kampanii w Zigetvar, więc most został ukończony przez jego syna, II Selima. Inskrypcje na moście podają datę ukończenia jako rok 975 (1567-68). Most składa się z czterech odcinków o różnej długości, połączonych sztucznymi wyspami; jego całkowita długość wynosi około 636 metrów, a szerokość nieco przekracza 7 metrów. Urząd miasta zaznacza, że ta szerokość pozwala dwóm karawanam przejeżdżać obok siebie. Uważa się, że odstępy między odcinkami, pozbawione barierek, zostały zaprojektowane tak, aby woda powodziowa mogła przepływać pod mostem, nie powodując uszkodzeń.

Podczas spaceru zwróć uwagę na dwie rzeczy. Na górze najszerszego łuku znajdują się ławeczki. W pawilonach z inskrypcjami na początku jednego z odcinków znajdują się arabskie i tureckie inskrypcje. Zgodnie z informacjami zawartymi w TDV, wyrażenie "amel-i Yusuf b. Abdullah" znajdujące się obok tureckiej inskrypcji jest jedynym znanym podpisem Sinana na jego dziełach. Obecnie główny ruch odbywa się przez nowoczesny most, który znajduje się nieco dalej, natomiast historyczny most jest stosunkowo dobrze zachowany.

Źródła: Encyklopedia Islamu (TDV); Urząd Miasta Büyükçekmece; Wikipedia.

W niewielkim, historycznym kompleksie przy wejściu do mostu, znajdują się trzy budowle. Karawanseraj Büyükçekmece, znany również jako Kurşunlu Han, zawdzięcza swoją nazwę dachowi pokrytemu ołowiem. Według strony internetowej gminy Büyükçekmece, poświęconej zabytkom, karawanseraj został zbudowany w 1566 roku. Jest to budowla zamknięta, bez dziedzińca, z murami wzniesionymi z jednego rzędu kamieni i dwóch rzędów cegieł. Centralna, przestronna przestrzeń służyła do przechowywania zwierząt i towarów, natomiast w bocznych częściach, wyposażonych w kominki i nisze, podróżni mogli odpoczywać i spać. Wikipedia informuje, że w tym samym miejscu, w okresie panowania sułtana Mehmeda II, znajdował się inny karawanseraj. Obecna budowla, według Türk Diyanet Vakfı (TDV), znajduje się na liście dzieł architekta Sinana i została odrestaurowana przez Główny Zarząd Wakfów w latach 1965-1966. Evliya Çelebi zatrzymał się tutaj w 1659 roku podczas podróży do Bośni. Karawanseraj był jednym z punktów odpoczynku na trasie prowadzącej do Rumelii, a obecnie służy jako miejsce organizacji wydarzeń kulturalnych i artystycznych.

Naprzeciwko karawansaraju znajduje się meczet Sokullu Mehmet Paşa. Dziś zachowała się jedynie minaret, fragment muru i niski mur. Minaret meczetu, zbudowanego około 1567 roku dla Sokullu Mehmed Paşa, wielkiego wezyra sułtana Sulejmana Wspaniałego, wyróżnia się tym, że, jak podają gmina i Wikipedia, został wykuty z jednego bloku kamienia. Obok znajduje się fontanna Sulejmana Wspaniałego, również z 1566 roku. Jest to budowla z białego marmuru, o wysokości 6 metrów, składająca się z trzech arkad z ostrymi łukami, w których znajdują się fontanny.

Program wydarzeń organizowanych w karawansaraju można znaleźć na stronie internetowej gminy Büyükçekmece, poświęconej kulturze i sztuce. Przed zachodem słońca warto jeszcze raz wrócić do mostu i spojrzeć na jezioro; przez wieki, karawany podróżujące trasą do Rumelii zatrzymywały się właśnie w tym miejscu.

Źródło: Gmina Büyükçekmece; Wikipedia.