Od Hamamönü do Ulucanlar: Rezydencje, muzea i więzienie.

Bezpośrednio przy Placu Republiki, na początku Alei Atatürka, znajduje się pięciokondygnacyjny budynek w stylu neoklasycystycznym, autorstwa austriackiego architekta Clemensa Holzmeistrera. Został on w latach 1933-34 zbudowany jako główna siedziba Banku Nieruchomości i Sierot. W 1946 roku, po połączeniu banku z inną instytucją, budynek przeszedł na własność Poczty Turcji (PTT), został odrestaurowany i w październiku 2013 roku otwarto w nim pierwsze i jedyne w Turcji Muzeum Pocztowe. Muzeum, zajmujące łącznie 6500 metrów kwadratowych, mieści się na pięciu kondygnacjach i prezentuje 4404 oryginalne znaczki oraz około 1500 znaczków z różnych krajów świata. Na najwyższym piętrze znajdują się znaczki z 189 krajów, które są członkami Światowego Związku Pocztowego.

Warto przejść przez wszystkie piętra, zaczynając od dołu. Na niższych kondygnacjach znajdują się eksponaty związane z historią poczty i komunikacji, a także informacje o tym, jak powstawały i były wykorzystywane znaczki. Następnie znajdują się znaczki osmańskie i z okresu Republiki. Tematyczne sekcje są zorganizowane według kategorii: dziedzictwo kulturowe, Atatürk, transport, sport, natura i turystyka. Jeśli zwiedzacie z dziećmi, interaktywne ekrany i kino ułatwią Wam zwiedzanie. Na wyjściu znajduje się sklep z pamiątkami w kształcie znaczków oraz kawiarnia.

Nawet jeśli nie interesują Was znaczki, warto wejść do tego budynku: jest to jeden z projektów Holzmeistrera w Ankarze, a jego wnętrze wciąż zachowuje powagę dawnej siedziby banku. Zwróćcie uwagę na wymiary schodów i holu – zobaczycie, jaki charakter miasta stolicy w latach 30. XX wieku. Przed wizytą sprawdźcie godziny otwarcia i zasady wstępu na oficjalnej stronie internetowej; w weekendy muzeum może być zamknięte. Po wyjściu z muzeum skierujcie się na ulicę Anafartalar i przespacerujcie się w kierunku starego miasta; dzielnica Hamamönü znajduje się w odległości spaceru na południowy wschód od Ulus.

Źródło: Wikipedia, PTT Pul Müzesi; Wikipedia, Stamp Museum; Kültür Portalı.

Wjedź do dzielnicy od ulicy Talatpaşa i najpierw znajdź Ulicę Sztuki (Sanat Sokağı), której adres to Hacettepe Mahallesi Tanış Sokak. Dwanaście odrestaurowanych budynków w stylu anatolijskim, zbudowanych zgodnie z oryginalnym projektem, od 2010 roku jest przeznaczonych dla artystów: górne piętra to pracownie, a dolne to galerie. Tutaj produkowane i sprzedawane są obrazy, prace w technice ebru, kaligrafia, ceramika, witraże, ceramika, wyroby skórzane, filc, srebro i biżuteria. Możesz wejść do otwartej pracowni i obserwować artystę podczas pracy, ale najpierw zapytaj o pozwolenie na zrobienie zdjęcia.

Następnie przejdź do Kamienicy Kabakçı. Ta kamienica, odrestaurowana przez gminę, wieczorami jest miejscem spotkań podczas cyklu "Rozmowy w Hamamönü", gdzie każdego dnia poruszane są różne tematy, od literatury po muzykę, historię i sztukę tradycyjną. Program można znaleźć w ogłoszeniach gminy; w ciągu dnia można podziwiać budynek z zewnątrz i z dziedzińca. Kamienice Kamil Paşa i Beynamlızade również zostały objęte tymi samymi pracami renowacyjnymi.

Warto zwiedzać tę dzielnicę, znając jej historię. W 1997 roku podjęto decyzję rady ochrony zabytków, w 1999 roku opracowano plan, a w 2006 roku rozpoczęto prace nad poprawą wyglądu ulic Inci i Dutlu. Około trzysta budynków, w tym osiem zabytków i dwanaście tradycyjnych domów, zostało odrestaurowanych przy użyciu kamienia anatolijskiego, drewna i cegły. W 2007 roku zburowano Stary Rynek, tworząc obecny plac. Niektórzy badacze krytykują to jako "produkcja nostalgii", podczas gdy odwiedzający opisują to miejsce jako "miejsce przesiąknięte historią". Warto zapoznać się z obydwoma opiniami i zobaczyć to własnymi oczami: który fragment fasady jest stary, a który nowy, jaki jest kolor kamienia i jak zużyte jest drewno.

Stąd kilka minut spacerem do Muzeum Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, a Taceddin Dergah znajduje się na końcu dzielnicy, w pobliżu Hacettepe.

Źródła: Gmina Altındağ, Ulica Sztuki w Hamamönü; Encyklopedia Turystyczna Turcji; Wikipedia; Urząd Wojewódzki w Ankarze; DergiPark (Tekin 2025; Poyraz i Gündoğan 2014).

Tradycyjny anatolijski dom, położony na ulicy Öz, wychodzącej na bulwar Talatpaşa, jest pierwszym w Turcji muzeum niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W 2013 roku powstało Centrum Badań i Praktyki Ludoznawstwa Uniwersytetu Gazi; finansowanie zapewniło Ankara Development Agency w ramach programu wsparcia finansowego z 2011 roku, a prawo użytkowania budynku przekazała bezpłatnie gmina Altındağ. W tym miejscu nie ma wystaw, są pokoje: pracownia kaligrafii "ebru" i malarstwa "ihlamur", kącik do teatru cieni i marionetek, pokój opowieści, w którym "mama opowieści" opowiada baśnie, pokój panny młodej, w którym opowiadane są tradycje ślubne i śpiewane kołysanki, pokój rozmów, w którym siedzi opowiadacz, oraz pokój gier, w którym gra się w "mangala" i "beş taş". Teatr cieni "Karagöz", opowiadacze, przedstawienia teatralne i wiejskie spektakle również są częścią programu. Ankarańskie baśnie, pieśni i rymowanki rozbrzmiewają w korytarzach.

Najczęstszymi gośćmi muzeum są grupy uczniów szkół podstawowych; w dni powszednie rano mogą się pojawiać grupy z przewodnikiem. To nie jest problem, ponieważ muzeum ożywa dzięki opowieściom, a pytania dzieci są najlepszym przewodnikiem. Dla dorosłych najlepsza pora na wizytę to popołudnie. Można tutaj nauczyć się grać w "mangala", zobaczyć miskę do kaligrafii "ebru", posłuchać tekstu kołysanki; wszystko to zajmuje niewiele czasu, ale stanowi dobrą przerwę po spacerze po uliczkach Hamamönü.

Aby dowiedzieć się o dniach i godzinach otwarcia, należy skontaktować się z muzeum; zasady wejścia mogą się różnić. Muzeum jest niewielkie, czterdzieści pięć minut wystarczy. Po wyjściu, kierując się w stronę bulwaru Talatpaşa, należy skręcić w ulicę Taçlı; tam znajduje się meczet Taceddin Sultan i jego kompleks.

Źródło: Portal Kultury; Ankara Development Agency; Wikipedia.

Po obrzeżach kampusu Hacettepe, przy ulicy Taçlı, znajduje się kompleks składający się z meczetu, mauzoleum, cmentarza i dwukondygnacyjnego domu drewnianego: Tekija Taceddin. Została założona w połowie XVII wieku przez Taceddinzade Mustafę Efendi, sufi z zakonu Celveti, który prawdopodobnie był związany z św. Mahmudem Hüdayi. Początkowe budynki były wykonane z gliny i drewna; po zniszczeniu, sułtan II. Abdülhamid przeznaczył ponad sześćdziesiąt tysięcy kurusów z państwowej kasy na odbudowę, a meczet, minaret i mauzoleum zostały ponownie wzniesione w latach 1892-1901. Inszrypcja na budynku datuje się na rok 1319 (1901). Meczet o prostokątnym planie, z murów z kamienia, oraz mauzoleum z czerwonego andezytu, są otwarte dla wiernych. Kompleks został odnowiony w 1988 i 2008 roku.

Najważniejsze wydarzenia związane z tym miejscem miały miejsce w sali recepcyjnej. Deputowany z Burduru, Mehmet Akif Ersoy, przebywał w niej od maja 1920 do maja 1921 roku; to w tych pokojach napisał szóstą część "Safahat" oraz hymn narodowy. W 1949 roku, decyzją rady miasta, dom został przekształcony w muzeum, ale przez długi czas był zaniedbany; został odrestaurowany w 1982 roku, a w 1984 roku otwarto go dla zwiedzających. Pokoje są skromne, z niewielką ilością mebli; najważniejsza jest sama przestrzeń.

Niedaleko od tekiji, przy ulicy Sarıkadı 47, znajduje się Muzeum Literackie i Biblioteka im. Mehmeta Akifa Ersoya. Zostało otwarte 12 marca 2011 roku, w dziewięćdziesiątą rocznicę przyjęcia hymnu narodowego; jest to pierwsze w Turcji muzeum literackie z biblioteką. W dwukondygnacyjnym budynku, przypominającym stary dom w Ankarze, znajdują się tysiące książek, prawie sto czasopism, zegarek kieszonkowy, okulary, różaniec i odciski twarzy poety; na górze znajduje się Biblioteka Miejska w Ankarze oraz sala konferencyjna z oknami dachowymi. Jest możliwość korzystania z otwartych regałów i czytania. W poniedziałek jest zamknięte; sprawdź stronę internetową w celu uzyskania informacji o weekendzie.

Do meczetu wchodź poza godzinami modlitwy, zdejmij buty, ubierz się skromnie, zakrywając ramiona i kolana, i zachowuj ciszę. Mauzoleum i cmentarz są częścią meczetu i nie wymagają osobnej wizyty.

Źródła: Encyklopedia Islamu TDV, artykuł o Tekiji Taceddin; Wikipedia; Portal Kultury; ahtem.kutuphane.gov.tr.

Budynek z kamiennych murów przy ulicy Ulucanlar 63 został otwarty w 1925 roku jako więzienie i przez osiemdziesiąt lat pełnił funkcję głównego więzienia w Ankarze. W 2006 roku, po przeniesieniu więźniów do nowego więzienia w Sincan, budynek został zamknięty. W 2009 roku został przekazany władzom dzielnicy Altındağ, a w czerwcu 2011 roku został ponownie otwarty jako muzeum i centrum kultury, stanowiąc pomnik osiemdziesięcioletniej historii. Do tej pory odwiedziło go ponad milion osób.

Centralnym punktem zwiedzania są cele więźniarskie. Cele numer 9 i 10, znane wśród więźniów jako "Hilton", zostały odtworzone w oparciu o historyczne źródła, z wykorzystaniem dwudziestu dwóch figur woskowych. W celach numer 5 i 6 znajdują się biografie dziennikarzy, pisarzy, poetów i polityków, którzy tu przebywali, a także osobiste przedmioty zebrane od ich rodzin oraz zdjęcia wykonane w więzieniu. Można również zwiedzić łaźnię, bibliotekę i salę konferencyjną. Najbardziej przejmującym miejscem muzeum jest szubienica na dziedzińcu, gdzie stracono dziewiętnastu osób. Prosimy o zachowanie ciszy w tej części muzeum, o umiar w fotografowaniu i o uwzględnienie, że nie jest to miejsce odpowiednie dla małych dzieci.

Muzeum nie prowadzi dyskusji, tylko pokazuje: wielkość cel, łóżka, napisy na ścianach, listy. Opowiada o tym, jak ludzie żyli w tym miejscu, a nie o tym, kto miał rację. Prosimy o taką formę zwiedzania. Po wyjściu na dziedziniec, zatrzymajcie się na chwilę; tuż za murami więzienia toczy się normalne życie, ruch uliczny i codzienne sprawy. Ta kontrastowość stanowi połowę tego, co muzeum ma do powiedzenia.

Sprawdźcie godziny otwarcia na stronie internetowej urzędu miasta. Po wyjściu możecie zejść w dół ulicą Ulucanlar w kierunku Cebeci; stacje metra Ankaray Kurtuluş i Dikimevi znajdują się w tym kierunku. Jeśli jesteście zmęczeni, możecie wrócić tą samą drogą do Hamamönü i wsiąść do autobusu na bulwarze Talatpaşa.

Źródło: Urząd miasta Altındağ; Portal Kultury; Wikipedia; Wikipedia, Muzeum więzienia Ulucanlar.