Muzea Köşków i Willi w północnej części Cieśniny Bosfor.

W sercu lasu Belgrad, wzdłuż drogi Bahçeköy-Kemerburgaz, znajduje się arboretum – żywa kolekcja drzew i roślin drzewiastych, prezentowana w sposób naukowy. Pomysł narodził się w 1949 roku, kiedy to profesor Hayrettin Kayacık z Wydziału Leśnego zaproponował utworzenie takiego miejsca. Po przedstawieniu propozycji do Dyrekcji Generalnej Lasów, prace rozpoczęły się na obszarze 38 hektarów wzdłuż drogi Büyükdere-Bahçeköy-Kemerburgaz. Do przygotowania projektu zaproszono eksperta z ogrodu botanicznego Uniwersytetu Sorbonne w Paryżu. Mimo że projekt nie został ukończony z powodu braku funduszy, prace nad infrastrukturą i nasadzeniami trwały do 1982 roku; w tym samym roku, z okazji 100. rocznicy urodzin Atatürka, arboretum otrzymało swoją obecną nazwę. Założycielami arboretum są Dyrekcja Generalna Lasów, Dyrekcja Leśnictwa w Bahçeköy oraz Wydział Leśny Uniwersytetu w Stambule-Cerrahpaşa.

Na ścieżkach otaczających stawy można podziwiać takie gatunki jak sosna weymut, sekwoja olbrzymia, świerk pospolity, świerk kaukaski, jodła hiszpańska i jodła z góry Uludağ. Przed wizytą warto zajrzeć na stronę internetową arboretum i zapoznać się z sekcją "Co warto zobaczyć w tym miesiącu", gdzie można znaleźć informacje o roślinach, które w danym sezonie są szczególnie interesujące. Zasady są ścisłe: zabronione jest wnoszenie jedzenia i napojów (poza wodą), zwierząt domowych, dronów, statywów, monopódów i stabilizatorów. Płatności przyjmowane są wyłącznie kartami kredytowymi lub bankowymi. Arboretum jest zamknięte w poniedziałki. Rozpoczęcie dnia od spokojnego spaceru wśród drzew w arboretum, zanim odwiedzi się pałace i rezydencje, stanowi doskonałą równowagę.

Źródło: Oficjalna strona Arboretum Atatürka; Wikipedia.

Tej dwupiętrowy, drewniany dom w Büyükdere jest siedzibą pierwszego prywatnego muzeum w Turcji. Muzeum, założone przez fundację Vehbi Koç w celu prezentacji kolekcji zgromadzonych przez kolekcjonerkę Sadberk Koç, zostało otwarte 14 października 1980 roku; siedem lat po śmierci Sadberk Hanım, jej rodzina zrealizowała jej życzenie. Aby muzeum mogło powstać, konieczne było wprowadzenie przepisów umożliwiających osobom prywatnym zakładanie muzeów. Główny budynek, zwany Yalısı Azaryan, pochodzi z XIX wieku. Rodzina Koç nabyła go w 1950 roku i wykorzystywała jako letnią rezydencję. W latach 1978-1980, na podstawie projektu architekta Sedat Hakkı Eldem, został przekształcony w muzeum. Po sąsiedztwie znajduje się drugi dom, który w 1988 roku został odrestaurowany i dołączony do muzeum pod nazwą "Budynek Sevgi Gönül". Prace restauracyjne zostały nagrodzone w tym samym roku przez organizację Europa Nostra.

Zwiedzanie warto rozpocząć od budynku Sevgi Gönül, gdzie znajduje się kolekcja archeologiczna obejmująca artefakty od VI tysiąclecia p.n.e. do późnego okresu bizantyjskiego, w tym przedmioty ceramiczne, szklane i metalowe. Następnie przejdź do Yalısı Azaryan, gdzie znajdują się m.in. płytki i ceramika z İzniku z XV-XVII wieku, stroje kobiece z okresu osmańskiego, hafty oraz różnorodne przedmioty, od butów po wachlarze. Podczas zwiedzania pamiętaj, aby zatrzymać się przy oknach i podziwiać widok na zatokę; tutaj można poczuć, jak wygląda morze z wnętrza rezydencji. Obecnie kolekcja liczy około 20 tysięcy eksponatów i jest regularnie wzbogacana o wystawy czasowe. Muzeum jest zamknięte w środy, 1 stycznia oraz w pierwsze dni świąt religijnych.

Źródło: Oficjalna strona Muzeum Sadberk Hanım; Wikipedia.

Pośród drapaczy chmur na Büyükdere Caddesi, za wysokimi murami, znajdują się te pałace, które były domem II Abdülhamida w czasach, gdy był jeszcze księciem. Budynki, które zlecił zbudować sułtan Abdülaziz w latach 60. XIX wieku, w 1868 roku zostały przeznaczone dla jego siostrzeńca, księcia Abdülhamida Efendi. Nazwa pochodzi od zbiorników wodnych, zwanych "maslak", które w tamtym czasie dostarczały wodę do miasta i znajdowały się w tej okolicy. Abdülhamid hodował tutaj konie, zwierzęta, zajmował się rolnictwem i kupował okoliczne tereny, tworząc rozległą farmę. W okresie jego panowania farmę tę nazywano "Maslak Çiftlikat-ı Hümayunu". Według relacji przekazywanych przez Milli Saraylar, prowadził tutaj skromne życie z rodziną, uczył dzieci muzyki, pisał wiersze i komponował, a często pracował w swoim własnym warsztacie stolarskim. Kiedy w 1876 roku został wezwany do objęcia tronu, przebywał właśnie tutaj.

W okresie Republiki, w latach 1937-1982, pałace te służyły jako wojskowe sanatorium. Po renowacji w 1984 roku, stały się muzeum i domem należącym do Milli Saraylar. Na terenie o powierzchni około 170 tysięcy metrów kwadratowych znajdują się m.in. pałac haremowy (Kasr-ı Hümayun), budynek recepcyjny (Mabeyn-i Hümayun), pawilon widokowy (Seyir Köşkü), basen, łaźnia, oranżeria, stajnia i kuchnia. W pokojach, zaprojektowanych w stylu tradycyjnego tureckiego domu, można zauważyć prostotę aranżacji i układu pomieszczeń; porównanie z przepychem pałacu Yıldız jest interesujące. Jeśli odwiedzicie to miejsce zimą, koniecznie zajrzyjcie do oranżerii: kamelie, które Abdülhamid jako książę sprowadził z Francji i zasadził własnymi rękami, kwitną nawet w środku zimy. Tropikalne rośliny w szklarni to również jedna z najciekawszych części ogrodu. Zamknięte w poniedziałki.

Źródło: Milli Saraylar Başkanlığı; Vikipedi.

Pałac Konny w Emirgan to budowla z XX wieku, znajdująca się na trasie. Wcześniej w tym miejscu znajdował się pałac Mustafy Paży; w 1889 roku sułtan Abdulhamid II podarował go księciu Mikołajowi z Czarnogóry. W 1923 roku wnuk Hidiva Isma'ila Paży, książę Mehmed Ali Hasan, kupił zrujnowany pałac i nakazał go zburzyć. Następnie zlecił włoskiemu architektowi Eduardowi De Nari zaprojektowanie nowego pałacu. Budowa została ukończona w 1927 roku, ale książę nigdy nie zamieszkał w pałacu. W 1951 roku Hacı Ömer Sabancı kupił pałac od rodziny Hidiva i rodzina zaczęła spędzać tu lata. Nazwa "Pałac Konny" pochodzi od brązowego posągu konia, znajdującego się w ogrodzie, który został wykonany w 1864 roku przez francuskiego rzeźbiarza Louisa Daumasa. Posąg został zakupiony na aukcji pałacu Marmer Konak w Modzie w 1952 roku i przeniesiony tutaj.

W 1998 roku rodzina Sabancı przekazała pałac wraz z kolekcją na rzecz Uniwersytetu Sabancı, a muzeum zostało otwarte w 2002 roku. Na parterze znajdują się pokoje poświęcone historii rodziny, wyposażone w meble, których używali podczas zamieszkiwania w pałacu. Na piętrze znajdują się kolekcje sztuki książki i kaligrafii, a kolekcja obrazów obejmuje dzieła z późnego okresu osmańskiego i republiki. Do pałacu dołączono nowoczesną galerię, w której organizowane są duże wystawy. Odwiedzając pokoje poświęcone historii rodziny, można zobaczyć, jak wyglądało życie w pałacu, co stanowi ciekawy kontrast z kolejnym punktem trasy, pałacem, który nigdy nie został ukończony i zyskał złą reputację. Warto również poświęcić czas na obejrzenie rzeźby konia, fontanny, kolumn oraz zieleni z widokiem na cieśninę Bosfor. Muzeum jest zamknięte w poniedziałki; we wtorki wstęp jest bezpłatny, ale warto sprawdzić aktualne warunki na oficjalnej stronie internetowej.

Źródło: Oficjalna strona Muzeum Sakipa Sabanciego; Wikipedia.

W Rumelihisarı, w pobliżu mostu Fatiha Sultana Mehmeta, znajduje się budynek z czerwonej cegły, przypominający zamek, który początkowo nosił nazwę Pałacu Jusufa Zii Paşa. Budowa pałacu, należącego do Jusufa Zii Paşa, głównego doradcy egipskiego pachszacha Abbasa Hilmi Paşa, rozpoczęła się w latach 10. XX wieku. W 1914 roku, wraz z wybuchem I wojny światowej i wciągnięciem Imperium Osmańskiego w konflikt, prace budowlane zostały przerwane, a robotnicy wcieleni do armii. Niedokończone piętra, pozostające przez dziesiątki lat nieużytkowane, sprawiły, że budynek zaczął być nazywany "Nawiedzonym Pałacem". W 1993 roku pałac został sprzedany. W latach 1995-2000 architekt Hakan Kıran opracował projekty inwentaryzacyjne, rekonstrukcyjne, restauracyjne i wykonawcze. Elewacja budynku została ukończona zgodnie z oryginalnym projektem, a cegły zostały sprowadzone z Anglii. Wnętrza zostały natomiast przekształcone w nowoczesne miejsce pracy.

Od 2007 roku budynek jest siedzibą Borusan Holding. Borusan Contemporary od 2011 roku wykorzystuje ten budynek jako biuro w dni powszednie, a w weekendy przekształca go w przestrzeń artystyczną. Wystawy koncentrują się na sztuce nowych mediów, obejmując fotografię, wideo, dźwięk, światło i prace oparte na oprogramowaniu. Unikalnym elementem wizyty jest możliwość podziwiania dzieł sztuki w sąsiedztwie biurek i sal konferencyjnych. Lokalizacja budynku umożliwia podziwianie Bosforu, z jednej strony w kierunku Morza Czarnego, a z drugiej w kierunku Morza Marmara. Warto również zwrócić uwagę na okna na piętrach wystawienniczych. Muzeum jest otwarte tylko w soboty i niedziele. Bezpłatne wycieczki z przewodnikiem trwają około 40 minut, mogą w nich wziąć udział maksymalnie 15 osób i nie wymagają rezerwacji. Ze względu na możliwe krótkotrwałe zamknięcia związane z przygotowaniem nowych wystaw, przed wizytą warto sprawdzić oficjalną stronę internetową.

Źródło: Oficjalna strona Borusan Contemporary; Wikipedia.