Muzea, kompleksy religijne i osmańskie targi w okolicy Selimiye.

Muzeum znajduje się około pięćdziesiąt metrów od wschodnich bram Selimiye, przy ulicy Kadirpaşa Mektep. Przed wejściem do budynku warto zwrócić uwagę na osmańskie nagrobki, które znajdują się na zewnątrz. Formy "sarık" (rodzaj nakrycia głowy) i "kavuk" (inny rodzaj nakrycia głowy) na nagrobkach to rodzaj języka, który informuje o zawodzie i statusie zmarłego; warto zatrzymać się przy kilku nagrobkach i porównać ich formy, co stanowi dobry początek wizyty. Obecny budynek został zaprojektowany przez architekta İhsan Kıygı i został otwarty 13 czerwca 1971 roku jako Muzeum Archeologii i Etnografii. Jednak historia muzealnictwa w Edirne sięga znacznie dalej. Pierwsze muzeum w mieście powstało w 1925 roku w Darülhadis Medrese, a wraz z rozwojem kolekcji, eksponaty przenoszono do innych budynków kompleksu.

Wewnątrz, zacznijcie od sekcji archeologicznej, ponieważ wystawa jest uszeregowana chronologicznie. W pierwszych witrynach znajdują się fragmenty kości słoni, nosorożców i koni, znalezione w Edirne i okolicach. Te skamieniałości pozwalają wyobrazić sobie krajobraz Tracji jeszcze przed pojawieniem się ludzi. Następnie przejdźcie do znalezisk z epoki neolitu i nagrobnych stel przedstawiających trakich rycerzy. Zwróćcie uwagę na postawę postaci jeźdźca i głębokość reliefów na stelach; są to jedne z najważniejszych artefaktów, które pozwalają poznać ludność regionu sprzed czasów rzymskich. Duża część eksponatów pochodzi z wykopalisk w starożytnym mieście Ainos, położonym na południe od Edirne, czyli w dzisiejszej Enez. Poświęćcie trochę czasu na oglądanie amfor z figurami, glinianych posączek i małych ozdób. Kolekcja monet również jest jednym z najważniejszych punktów muzeum, jak podkreśla portal Kultury.

Po salach archeologicznych przejdźcie do sekcji etnograficznej. Tutaj można zobaczyć regionalne stroje charakterystyczne dla Bałkanów, przykłady sztuki kaligrafii, dywany i kilimy. Jednym z najpopularniejszych miejsc w tej sekcji są rekonstrukcje pokoju panny młodej i salonu w tradycyjnym domu w Edirne. Przyglądając się drewnianym szafom, poduszkom i kolorom tkanin, można wyobrazić sobie codzienne życie w starych domach w mieście. W tej sekcji znajdują się również niektóre osobiste przedmioty, które Atatürk używał podczas swoich wizyt w Edirne.

Jeśli chcecie robić zdjęcia, unikajcie używania błysku i starajcie się przybliżyć obiektyw do szyby, aby uniknąć odbić. Jedna godzina wystarczy, aby spokojnie obejrzeć obie sekcje. Przed wizytą sprawdźcie dni i godziny otwarcia oraz zasady wstępu na stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Turystyki. Po wyjściu z muzeum, przed wami wznoszą się cztery minarety Selimiye; spacer

Odwiedzając Selimiye, zacznij od spaceru po zewnętrznym dziedzińcu kompleksu, zamiast wchodzić do środka. Budowla została wzniesiona na wzgórzu, znanym jako Kavak Meydanı lub Sarıbayır, skąd rozpościera się widok na Edyrnę. Podczas spaceru po dziedzińcu, po obu stronach meczetu, zauważysz dwa medrese, rozmieszczone symetrycznie. Medresa Darülkurra obecnie mieści Muzeum Wakf, a Darülhadis – Muzeum Sztuki Turckiej i Islamskiej; jeśli masz czas, możesz odwiedzić jedno z nich. Następnie zwróć uwagę na minarety, które znajdują się w każdym z czterech narożników meczetu. Każdy z nich ma trzy balkony, a ich wysokość wynosi 70,89 metra, co czyni je jednymi z najwyższych minaretów w Imperium Osmańskim. Mimar Sinan umieścił minarety w narożnikach części dla kobiet (harim), a nie w narożnikach dziedzińca, co pozwala na obejmowanie kopułą widoku z każdej strony. Zgodnie z relacjami, do balkonów dwóch minaretów po stronie wejścia prowadzą trzy oddzielne schody, które się nie przecinają. Wejdź na dziedziniec główny przez proste drzwi po stronie północno-zachodniej. Pośrodku dziedzińca, otoczonego arkadami i małymi kopułkami, znajduje się marmurowy sadzawka, który jest jednym z najpiękniejszych przykładów rzeźbienia i zdobienia kamieniem z tamtej epoki. Zauważ, że ostatnia arkada, prowadząca do harimu, jest wyraźnie wyższa niż pozostałe trzy; ma to na celu skierowanie wzroku obserwatora bezpośrednio na kopułę. Wymiary dziedzińca są zbliżone do wymiarów harimu; oba mają około sześćdziesiąt na czterdzieści cztery metry. Po zdjęciu butów i wejściu do środka, pierwsze wrażenie to poczucie, że przestrzeń jest objęta jedną, ogromną kopułą. Kopuła opiera się na ośmiu masywnych filarach, które łączą się ze ścianami zewnętrznymi, nie dzieląc wnętrza. Średnica kopuły wynosi około 31 metrów, a jej wysokość, według źródeł, wynosi od czterdziestu dwóch do czterdziestu trzech metrów. Biografia Sinana wspomina, że mistrz twierdził, że kopułą tę przewyższył kopułę Hagii Sofii. Pośrodku pomieszczenia, bezpośrednio pod kopułą, znajduje się drewniana loża muezina, oparta na dwunastu łukach. Mała marmurowa fontanna pod lożą również jest warta uwagi. Według legendy, motyw odwróconego tulipana znajdujący się pod jednym z filarów loży upamiętnia poprzedniego właściciela terenu. Następnie zbliż się do mihrabu. Iznikskie płytki zdobiące boki mihrabu oraz rzeźbiony marmurowy ambon to wyśmienite przykłady sztuki kamieniarstwa i ceramiki z XVI wieku. W narożniku wschodnim znajduje się podwyższone miejsce Długość tego kompleksu jest podawana w źródłach jako od 225 do 256 metrów. Opisuje się, że pod centralną kopułą, gdzie odbywają się modlitwy, rzemieślnicy codziennie rano składają przysięgę, że będą uczciwie wykonywać swoją pracę. Po wyjściu z rynku, schodząc w dół w kierunku Starego Meczetu, można dotrzeć do bedestenu. Źródło: Portal Kultury, Meczet Selimiye i Rynek Selimiye; Wikipedia.

Bedesten znajduje się u podnóża wzgórza, na którym stoi Selimiye, tuż obok Starego Mecetu. Należy rozważać te dwa miejsca razem, ponieważ Bedesten został zbudowany jako fundacja Starego Mecetu. Według portalu Kultury, budowę rozpoczęto w latach 1417-1418 za panowania sułtana Mehmeda I, a jak dodaje Encyklopedia Islamu, prace rozpoczęto za panowania Musy Celebiego. Czynsz z lokali handlowych pokrywał koszty utrzymania i funkcjonowania meczetu. Oznacza to, że porządek, który widzieliście wcześniej wewnątrz Selimiye, jest w pewnym sensie odzwierciedleniem tego, jak wyglądało to miejsce około pięćdziesięciu lat wcześniej.

Zanim wejdziecie, przyjrzyjcie się budowli z zewnątrz, z jednego z jej narożników. Ściany są pokryte dwukolorowym kamieniem, a pomiędzy nimi widać rzędy cegieł. Na górze, w dwóch rzędach, znajduje się czternaście kopuł pokrytych ołowiem. Pod każdą kopułą znajduje się okno w kształcie łuku, a światło wpadające przez te okna oświetla wnętrze. Budowla ma cztery wejścia, dzięki czemu, niezależnie od tego, z której ulicy przyjdziecie, zawsze znajdziecie do niej dostęp. Portal Kultury podaje wymiary budowli jako około 40 na 75 metrów.

Po wejściu do środka, zwróćcie uwagę na sześć filarów, ułożonych w jednym rzędzie wzdłuż osi centralnej. Filary te dzielą przestrzeń na czternaście sekcji, a każda z nich jest przykryta kopułą. Encyklopedia Islamu podkreśla, że układ ten jest bardzo podobny do układu w Bedestenie w Bursie; jeśli widzieliście Bursę, od razu zauważycie podobieństwo. Lokale handlowe są rozmieszczone wzdłuż ścian: po dziesięć po długich bokach, przykrytych sklepieniami, i po cztery po krótkich bokach. Zwróćcie uwagę na umieszczenie lokali w pobliżu drzwi i w narożnikach – jest to przykład zręcznego planowania.

Bedesten był w miastach osmańskich zamkniętym rynkiem, gdzie sprzedawano i przechowywano cenne towary. Evlia Celebi pisał, że klejnoty znajdujące się w tym miejscu były warte kilka skarbów egipskich, a strzegło ich sześćdziesiąt strażników. Podróżnik zauważył również, że w mieście znajdował się zarówno Stary, jak i Nowy Bedesten; według Encyklopedii Islamu, obecnie stoi tylko jeden, a miejsce drugiego jest nieznane. Wokół Bedestenu z czasem powstały karawanseraje i rynki, tworząc rozległy obszar handlowy. Część z tych budowli nie przetrwała do naszych czasów, ale Selimiye Arastası i Ali Paşa Çarşısı nadal istnieją.

Budowla została w ostatnich latach poddana gruntownemu remontowi i obecnie ponownie służy jako rynek. Przechodźcie powoli między lokalami, obserwujcie zmiany światła

Ali Paşa Çarşısı to się rozciągający na długości i zadaszony kompleks handlowy, położony w centrum Edyrny, na rogu ulicy Saraçlar i drogi prowadzącej w kierunku Kapıkule. Został zbudowany w latach 1561-1565 przez Semiz Ali Paszę, który pełnił funkcję wielkiego wezyra, w celu zapewnienia dochodów na cele charytatywne w Babaeski. Jak podaje Encyklopedia Islamu (TDV), w dokumencie "Tezkiretü'l-ebniye", wymieniającym dzieła Mimar Sinana, znajduje się wzmianka o tym budynku, co pozwala wnioskować, że jego twórcą był Sinan. Data budowy, jak wynika z wiersza napisanego przez edyryńskiego poetę, to 976 roku muzułmańskiego, czyli 1568-1569 roku. W ten sposób, rozpoczynając wędrówkę w danym stuleciu, kończy się ona w budynku wzniesionym w tych samych latach, co Selimiye.

Jeśli to możliwe, wejdź do kompleksu przez jedno z jego końców, aby móc od razu dostrzec jego długość. Encyklopedia Islamu (TDV) nazywa te końce "Brama Wieży" i "Brama Rybna"; oprócz nich, wzdłuż kompleksu znajdują się cztery dodatkowe wejścia od boku. Przyjrzyj się dokładnie łukom nad wejściami: są one wykonane z kolorowych, dopasowanych kamieni, a ramy z gładkiego kamienia bazaltowego. Pozostała część budynku jest zbudowana z cegieł, pomiędzy którymi znajdują się rzędy kamieni.

Wnętrze kompleksu to pojedyncza droga, o długości około 300 metrów, zadaszona sklepieniem. Sklepienie jest podparte łukami, a każdy sklep znajduje się po jednej stronie tej drogi, z własnym łukiem. Zmienne kolory sklepienia i łuków to najbardziej fotografowany fragment kompleksu; najlepsze ujęcia można uzyskać, fotografując łuki w perspektywie, od środka drogi. Podczas spaceru zauważysz, że wejścia do sklepów nie są idealnie ustawione w osi, ale są lekko przesunięte. Encyklopedia Islamu (TDV) przypisuje to konieczności dostosowania się do układu ulic z tamtego okresu, co uważa za cechę starożytnej osmańskiej urbanistyki. Ponieważ kompleks jest zbudowany w linii prostej, w środku pozostała kwadratowa przestrzeń podparta czterema filarami; w przeszłości przestrzeń ta była wykorzystywana jako miejsce modlitwy.

Liczba sklepów jest różna w różnych źródłach, co odzwierciedla historię kompleksu. W dokumentach fundacyjnych mowa jest o 211 "okien" i dwudziestu pięciu celach. Evliya Çelebi podaje długość kompleksu jako tysiąc kroków, a liczbę sklepów jako 360; Lady Mary Wortley Montagu, która w 1718 roku pisała listy z Edyrny, prawdopodobnie opisuje ten sam kompleks, wspominając o 365 sklepach i wyjątkowo czystej