Latarnie morskie Stambułu: od Morza Marmara do Morza Czarnego.

Pierwszym przystankiem pierwszego dnia jest przylądek Yeşilköy. Znany również jako latarnia Ayastefanos, jest to pierwsza historyczna latarnia, którą statki płynące z Morza Marmara napotykają, kierując się w stronę cieśniny. Zbudowana w 1856 roku przez francuską administrację latarni, pod kierownictwem Michela Paszy, w wyniku porozumienia Imperium Osmańskiego z Francją w sprawie zarządzania latarniami; Wikipedia po raz pierwszy wspomina o pożarze, do którego doszło 5 stycznia 1857 roku.

Kamienna wieża ma kształt ośmiościennego pryzmatu, wznoszącego się z centrum budynku strażniczego. Jej wysokość od poziomu gruntu wynosi 16 metrów, a od poziomu morza 23 metry. Światło jest widoczne z odległości 15 mil morskich. Źródło światła zmieniało się na przestrzeni lat: od lampy Dalén zasilanej gazem, przez acetylen, aż po elektryczność. Latarnia była remontowana w latach 1945, 1971 i 1988 i do dziś jest w pełni sprawna, zarządzana przez Główny Dyrektorat Bezpieczeństwa Morskiego.

Wieża nie jest dostępna dla zwiedzających. Można ją podziwiać z brzegu i z otoczenia. Zwróćcie uwagę na to, jak ośmiościenna konstrukcja wznosi się z centrum budynku strażniczego oraz na balkon otaczający pomieszczenie latarni. Drugiego dnia zobaczycie latarnię Rumeli, której światło znajduje się na wysokości 58 metrów nad morzem; ta wysokość, wynosząca 23 metry, ilustruje różnicę między niskim wybrzeżem Morza Marmara a wysokimi przylądkami w ujściu Morza Czarnego.

Do Yeşilköy można dotrzeć pieszo z przystanku metra Marmaray, a następnie dojść do brzegu. Na tym przylądku, otwartym na Morze Marmara, może wiać silny wiatr. Wczesne godziny poranne są spokojne i oferują delikatne światło idealne do fotografowania. Następnie można wrócić pociągiem Marmaray i udać się do Sirkeci.

Źródło: Wikipedia; Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (Główny Dyrektorat Bezpieczeństwa Morskiego).

Podczas spaceru wzdłuż nadmorskiej drogi, biegnącej od Sirkeciego w kierunku Sarayburnu, przy Kennedy Caddesi, u podnóża murów Marmary, można zobaczyć latarnię Ahırkapı. Historia tej latarni jest starsza o około sto lat w porównaniu z większością innych latarni na tej trasie. W 1755 roku, po tym jak okręt zatonął w pobliżu Kumkapı w wyniku złej pogody, sułtan III Osman nakazał zbudowanie latarni na murach, która miałaby świecić każdej nocy. Obecna, kamienna wieża została zbudowana w 1857 roku, w czasach sułtana Abdülmecida, po wojnie krymskiej; jak podaje anglojęzyczna Wikipedia, przy jej budowie pracowali francuscy inżynierowie.

Zwróćcie uwagę na kształt wieży. Cylindryczny korpus, wznoszący się na kwadratowej podstawie, ma balkon przypominający szczyt minaretu. Wieża ma 26 metrów wysokości, a jej światło jest widoczne z odległości 16 mil morskich. Jedyna czarna smuga otaczająca biały korpus ułatwia rozpoznanie latarni z morza w ciągu dnia.

Relacja latarni z morzem uległa zmianie w 1958 roku, kiedy zbudowano nadmorską drogę; wieża nie znajduje się już bezpośrednio nad wodą. Według tureckiej Wikipedii, latarnią zarządzały kobiety z rodziny Lik od 1907 do 1995 roku, co jest jedną z mniej znanych historii związanych z historią latarnictwa w Stambule. Początkowo jej utrzymaniem zajmował się Bostancı Ocağı, a obecnie jest to zadanie Kıyı Emniyeti.

Wieża nie jest dostępna dla zwiedzających; latarnię można zobaczyć z nadmorskiej strony drogi i z przed murów. Woda przed wami, zgodnie z dokumentacją Kıyı Emniyeti, jest znana jako obszar kotwicowy Ahırkapı; prawdopodobnie zobaczycie tam statki na kotwicach. Stąd można wrócić do Sirkeciego i przesiąść się na Marmaray, aby dotrzeć do Üsküdar.

Źródło: Wikipedia, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü.

Przejdź do Üsküdar pociągiem Marmaray, a następnie przespaceruj się wzdłuż brzegu. Wieża Dziewicy, znajdująca się około 200 metrów od brzegu Üsküdar, jest jedną z najstarszych budowli na tej trasie, ale jednocześnie najmniej znaną jako latarnia morska. Źródła wskazują, że pierwsza budowla na tym miejscu została wzniesiona w 1110 roku przez cesarza Bizancjum, Aleksiusza I, i była to drewniana wieża otoczona kamiennym murem. Wieża została zniszczona w trzęsieniu ziemi w 1509 roku i odbudowana, a w 1721 roku spłonęła. Po odbudowie została ponownie wykorzystana jako latarnia morska. W 1763 roku została wzmocniona bardziej wytrzymałym kamieniem, a jej obecny wygląd zawdzięcza renowacji przeprowadzonej w 1832 roku za czasów sułtana Mahmuda II. Turecka Wikipedia podkreśla, że wieża nigdy nie przestała pełnić swojej funkcji latarni morskiej, oświetlając statki płynące w nocy.

Ostatnia duża renowacja wieży została rozpoczęta w 2021 roku przez Ministerstwo Kultury i Turystyki. Po ponad dwóch latach prac, wieża została ponownie otwarta dla zwiedzających w maju 2023 roku jako zabytek. Ściany, osłabione przez krystalizację soli, zostały wzmocnione za pomocą stalowych lin. Lokalizacja wieży, na małej wysepce oddalonej od brzegu, w południowym wejściu do cieśniny, sprawia, że jest ona charakterystycznym punktem widocznym z daleka w dzień, a w nocy stanowi ostrzeżenie dzięki swoim światłom.

Do wieży można dopłynąć łodzią z brzegu. Sprawdź oficjalną stronę internetową, aby uzyskać informacje o punktach startowych, rozkładzie kursów i godzinach zwiedzania. Podczas zwiedzania wieży, spójrz przez okna: po jednej stronie znajduje się historyczna część miasta i Sarayburnu, a po drugiej stronie brzeg Üsküdar i wejście do cieśniny. Ta wieża, podobnie jak Ahırkapı, oznaczają południowe wejście do cieśniny, gdzie łączy się z Morzem Marmara.

Jeśli nie chcesz podróżować łodzią, możesz również podziwiać wieżę z brzegu w Salacak. Następnie przesiądź się do pociągu Marmaray i udaj się do Feneryolu.

Źródło: Oficjalna strona internetowa Wieży Dziewicy; Wikipedia; Wikipedia.

Aby zobaczyć ostatni latarnik pierwszego dnia, udaj się pociągiem Marmaray do Feneryolu, a następnie przejdź pieszo lub przejedź krótkim autobusem do parku na półwyspie Fenerbahçe. Starym określeniem tego półwyspu jest Kalamış. Historyczne dokumenty mówią o tym, że położenie półwyspu często prowadziło do wypadków statków; zapisano, że w 1562 roku sułtan Sulejman Wspaniały wydał dekret nakazujący umieszczenie latarni w tym miejscu. Obecna wieża została zbudowana w 1857 roku.

Biały, cylindryczny budynek posiada dwa balkony, a pomieszczenie latarni również jest białe. Do wieży przylega jednopiętrowy budynek strażniczki, który jest nadal w dobrym stanie; zarówno wieża, jak i budynek strażniczki są objęte ochroną jako zabytki kultury. Latarnia, podobnie jak inne na trasie, przeszła transformację od gazu do acetylenu, a następnie do energii elektrycznej; obecnie miga co 12 sekund i jest widoczna z odległości 15 mil morskich. Każda latarnia ma inny wzór migania, dzięki czemu żeglarze mogą ją rozpoznać; jeśli poczekacie do zmierzchu, możecie policzyć rytm jej światła.

Park jest otwarty dla wszystkich, ale do wieży nie można wejść. Można zobaczyć latarnię z wnętrza parku i z skalistego wybrzeża, z którego roztacza się widok na Morze Marmara. Zwróćcie uwagę na sposób, w jaki budynek wieży łączy się z budynkiem strażniczki oraz na położenie balkonów; szukajcie najlepszych kątów, z których można zrobić zdjęcia wieży na tle morza.

Park Fenerbahçe jest również opisywany jako część trasy Radar na wybrzeżu Kadıköy; tutaj można go zobaczyć jako część łańcucha latarni Stambułu, obejmującego brzeg Morza Marmara. Spędźcie ten dzień w parku, czekając aż zapłonie latarnia; następnego dnia pojedziecie samochodem do ujścia rzeki do Morza Czarnego.

Źródło: Wikipedia; Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (Główny Dyrektorat Bezpieczeństwa Morskiego).

Drugi dzień rozpocznij wcześnie i przeznacz go na podróż samochodem. Latarnia Rumeli znajduje się na europejskim brzegu, w wiosce Sarıyer, u ujścia Bosforu do Morza Czarnego. Została zbudowana, aby umożliwić francuskim i angielskim okrętom wojennym bezpieczne wchodzenie i wychodzenie z Morza Czarnego podczas wojny krymskiej. Według Wikipedii, Michel Pasha, pochodzenia francuskiego, zbudował wieżę razem z latarnią Anadolu znajdującą się po drugiej stronie, a latarnia została uruchomiona 15 maja 1856 roku. Stoletni przywilej eksploatacji przyznany Francuzom został anulowany w 1933 roku, a latarnia przeszła pod kontrolę turecką.

Wieża o wysokości 30 metrów została zbudowana w trzech etapach i ma dwupoziomową, ośmiościenną konstrukcję. Światło latarni, znajdujące się na wysokości 58 metrów nad poziomem morza, jest widoczne z odległości 18 mil morskich i emituje białe światło. Źródło światła przeszło od gazu do acetylenu, a następnie do elektryczności; zapasowe źródło zasilania to gaz butanowy.

Latarnia Rumeli nie znajduje się na liście latarni udostępnionych przez służby bezpieczeństwa na trasie turystycznej; dlatego planuj zwiedzanie jej otoczenia, a nie wnętrza wieży. Podziwiaj latarnię z uliczek wioski i z wybrzeża. Spójrz w kierunku: latarnia Anadolu znajduje się zaledwie 2 mile morskie dalej, w linii prostej. Umiejscowienie obu latarni ilustruje ideę, że statki wchodzące z Morza Czarnego do Bosforu widzą oba wejścia jednocześnie.

Aby dojechać z tego miejsca do latarni Anadolu, należy przejechać przez most Yavuz Sultan Selim i dotrzeć na azjatycką stronę. Przed wyjazdem sprawdź aktualną sytuację na drogach.

Źródło: Wikipedia, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (Główne Zarządzenie Bezpieczeństwa Przybrzeżnego).

Anadolu Fener, znajdujący się na północnym krańcu Bosforu, w miejscu, gdzie rzeka łączy się z Morzem Czarnym, na azjatyckim brzegu, na przylądku Yum (w niektórych źródłach Yon lub Hrom), znajduje się przy wsi o tej samej nazwie, w Beykoz. Pierwszy latarnia został zbudowany w latach 1830. Obecna wieża została uruchomiona 15 maja 1856 roku, tego samego dnia, co latarnia Rumeli. Francuzi posiadali koncesję na jej eksploatację do 1933 roku; obecnie latarnią zarządza Główny Inspektorat Bezpieczeństwa Morskiego.

Biała, cylindryczna wieża, wraz z balkonem i pomieszczeniem latarni, ma około 20 metrów wysokości; jednak ze względu na jej położenie na skalistym przylądku, światło jest widoczne z morza na wysokości około 75 metrów. Do wieży przylega dwukondygnacyjny budynek dla strażników. Źródło światła, podobnie jak w innych latarniach, przeszło od gazu do acetylenu, a następnie do energii elektrycznej. W tureckiej Wikipedii, latarnia Anadolu jest opisywana jako jeden z nielicznych obiektów, które zachowały swój pierwotny wygląd.

Główny Inspektorat Bezpieczeństwa Morskiego zalicza latarnię Anadolu do obiektów udostępnionych turystom. Należy jednak pamiętać, że warunki zwiedzania mogą się zmieniać, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje. Wioska jest małą osadą rybacką; można podziwiać latarnię z pobliskiego zbocza, z którego rozciąga się widok na otwarte wody Morza Czarnego po jednej stronie i na latarnię Rumeli po drugiej. Z rana, patrząc z brzegu Rumeli, teraz widzimy ten sam krajobraz w odbiciu.

Na skalistych zboczach przylądka wieje silny wiatr; należy zachować ostrożność podczas schodzenia do brzegu i nie oddalać się od dzieci. Stąd, drogami biegnącymi równolegle do wybrzeża Morza Czarnego, można wyruszyć w kierunku Şile; ten odcinek trasy jest najdłuższy.

Źródło: Główny Inspektorat Bezpieczeństwa Morskiego; Wikipedia; Wikipedia.

Ostatni punkt trasy, latarnia morska Şile, znajduje się około kilometra na północny wschód od miejscowości, na przylądku Şile, na wysokości 60 metrów nad poziomem morza. Zbudowana w 1859 roku za panowania sułtana Abdülmecida, została uruchomiona w 1860 roku. Według tureckiej Wikipedii, budowla należy do Dyrekcji Latarni Morskich, zarządzanej przez Michela Paszę pochodzenia francuskiego, co oznacza, że jest ona częścią tego samego systemu, który rozpoczął się w Yeşilköy.

Kamienna wieża o kształcie ośmiościennego pryzmatu ma wysokość 19 metrów. Jej biała powierzchnia jest ozdobiona wąskimi, czarnymi, poziomymi pasami, a do wieży przylega jednokondygnacyjny budynek dla strażnika. Jej światło jest widoczne z odległości 20 mil morskich. Początkowo oświetlana gazem, w 1968 roku została przekształcona na zasilanie elektryczne.

Latarnia morska Şile znajduje się na pierwszym miejscu na liście latarni morskich udostępnionych do zwiedzania przez Kıyı Emniyeti (Straż Przybrzeżna). Według tureckiej Wikipedii, obecnie jest ona muzeum. Jest to miejsce, gdzie masz największą szansę zobaczyć wnętrze. Przed wizytą sprawdź aktualne godziny otwarcia. Podczas zwiedzania zwróć uwagę na ośmiościenny układ wieży, grubość ścian i sposób dostępu do latarni.

Z otoczenia latarni podziwiaj widok na wybrzeże Şile i otwarte wody Morza Czarnego. Na skałach wiatr i fale są silne, więc zachowaj ostrożność podczas schodzenia na plażę. Jeśli planujesz poczekać, aż światło się włączy, pamiętaj, że powrót będzie w ciemności. Plaże Şile i Ağva, a także sama miejscowość, są dodatkowo opisane w relacjach z podróży autorstwa Radara; jeśli masz czas, możesz spędzić noc w tym miejscu i następnego dnia zwiedzić miasteczko.

Źródło: Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü (Główna Dyrekcja Straży Przybrzeżnej); Vikipedi (Wikipedia turecka); Wikipedia.