Dolina Kirmir, trasa z Güdül do Beypazarı.

Po 90 kilometrach jazdy z Ankary, przez Ayaş, dojeżdżacie do małego miasteczka, położonego na północ od Kirmir. Historia Güdül sięga roku 3000 p.n.e.; jaskinie w dolinie Kirmir wskazują na obecność Cyjanów, natomiast obecne miasto zostało założone po 1071 roku przez seldżuckiego emira Güdül Bey. W 2016 roku, po długim procesie, Güdül stało się 18. miastem w Turcji, które uzyskało tytuł "Cittaslow" (miasto spokojnego tempa życia) i pierwszym takim miastem w regionie Ankary. Można to zauważyć na lokalnym rynku, gdzie tradycyjne rzemiosła, takie jak produkcja słodyczy i wytwarzanie noży, wciąż są obecne, a stare domy w historycznej części miasta otaczają rynek.

Zaparkujcie samochód w centrum i wybierzcie się na godzinny spacer po rynku i uliczkach, gdzie znajdują się stare domy. To idealne miejsce na śniadanie i zaopatrzenie się w prowiant na dalszą podróż, ponieważ sklepy stają się rzadsze. Lokalne specjały to "kapama", "tirit" i "höşmerim"; warto rozważyć ich spróbowanie podczas powrotu na kolację. W czerwcu odbywa się Festiwal Wiśni, a w lipcu – Festiwal "Kapama"; w te weekendy miasto jest bardziej zatłoczone, więc warto przyjechać wcześniej.

Miasto leży na wysokości 720 metrów nad poziomem morza, a klimat jest kontynentalny; zimy są surowe, a lata gorące i suche. Oprócz rzeki Kirmir, przez miasto przepływają również dwa dopływy Sakaryi: Suvari i İlhan. Według strony internetowej urzędu miasta, w delcie utworzonej przez rzekę można zaobserwować ptaki takie jak angut, sakarca i rybożer. Z tego miejsca do Beypazarı jest 33 km, a do Ayaş 32 km. Wyjeżdżając z miasta, zauważycie, że droga skręca na północ w kierunku jaskiń İnönü i Yeşilöz; to będzie drugi i trzeci przystanek w ciągu dnia.

Źródło: Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; Cittaslow Türkiye; Güdül Belediyesi; Güdül Kaymakamlığı.

W drodze z Güdül w kierunku Yeşilöz, tuż na północ od miasta, należy zjechać do miejscowości Kirmir. Po drugiej stronie rzeki wznosi się zbocze zbudowane z wulkanicznego porofiru, a w jego wnętrzu znajdują się wykute w skale pomieszczenia. Są to warstwowe komory, połączone schodami wykutymi w skale, a w niektórych wejściach widoczne są znaki krzyży. Według źródeł, w okresie bizantyjskim znajdowała się tu osada, a centralna, duża komora prawdopodobnie służyła jako miejsce kultu. Niektóre źródła wspominają również o wykorzystywaniu tych jaskiń w okresie hetyckim; według urzędu miasta Güdül, w tym regionie istnieje ciągłość osadnicza sięgająca 2000 roku p.n.e. Rzeka przez wieki erodowała dno zbocza, odsłaniając dolne kondygnacje, a schody prowadzące do górnych kondygnacji wydają się zawiszać w powietrzu. Ministerstwo Kultury i Turystyki zalicza te jaskinie do zabytkowych jaskiń historycznych w regionie Ankary, zwracając uwagę na ich podobieństwo do jaskiń w Ürgüp i Göreme.

Obszar ten jest objęty ochroną jako obszar archeologiczny i naturalny. Według przewodnika miejskiego, w okolicy występują endemiczne rośliny oraz gatunki znajdujące się na czerwonej liście IUCN. 3,82 hektara tego obszaru zostało w 2020 roku uznane za obszar o szczególnym znaczeniu i objęte ścisłą ochroną na mocy decyzji Prezydenta. Skala jest miękka, co ułatwia wykucie, ale jednocześnie jest krucha; należy unikać dotykania ścian i wyrywania fragmentów. Schody prowadzące na górne kondygnacje są strome i zużyte, a barierek ochronnych nie ma. Rodziny z dziećmi powinny ograniczyć się do zwiedzania dolnych kondygnacji; jeśli decydujecie się na wejście wyżej, upewnijcie się, że podeszwy waszych butów nie są śliskie.

Wzdłuż rzeki znajduje się miejsce na piknik; w weekendy jest ono zatłoczone przez przyjezdnych z Ankary, natomiast w dni powszednie rano panuje tam cisza. Wystarczy jedna godzina; prawdziwa, bliska natura czeka na was w kolejnym miejscu, 23 km dalej wzdłuż drogi.

Źródła: Urząd miasta Güdül, Urząd miasta Güdül, Ministerstwo Kultury i Turystyki, Inwentaryzacja Kulturowa.

Wznosimy się od miejscowości İnönü, przejeżdżając przez wsie Yeşilöz i Sorgun; zbiornik wodny znajduje się 23 km od centrum Güdül. Droga wije się w górę, w kierunku zboczy gór Bolu, gdzie step ustępuje miejsca lasom sosnowym. Park przyrody Sorgun obejmuje około 54 hektarów; jego północna i wschodnia strona są otoczone wodą, południe – lasami sosnowymi, a zachód – rozległymi łąkami. Park jest zarządzany przez Urząd Miasta Ankara, a przy wejściu znajdują się punkt kontrolny, toalety i restauracja. Działalności, które są dozwolone, to: pikniki, kemping (w namiotach i przyczepach), pobyt w domkach letniskowych, podziwianie widoków, spacery i bieganie, obserwacja roślin i ptaków.

To miejsce, gdzie warto zatrzymać się na najdłuższy postój; poświęćcie na to co najmniej dwie godziny. Można spacerować po okolicy zbiornika; ścieżki w lesie prowadzą na górskie łąki. Wczesnym rankiem i późnym popołudniem jest idealne dla obserwacji ptaków, a w południe – dla schronienia przed słońcem w cieniu drzew. W miesiącach letnich i podczas wakacji, w weekendy jest tłoczno; jeśli szukacie spokoju, przyjedźcie w dni powszednie. Według informacji z lokalnej dyrekcji, park jest otwarty przez cały rok, ale największy ruch przypada na okres od czerwca do września; zimą należy wziąć pod uwagę surowe warunki klimatyczne i opady śniegu.

Istnieje również druga droga do tego miejsca: z 60. kilometra drogi Ankara-Stambuł, skręcając w kierunku Güdül, przez wsie Çeltikçi, Kurumcu, Hüyük i Kınık. Ponieważ nasza trasa prowadzi z Güdül, w drodze powrotnej również skorzystamy z tej samej drogi, aby dotrzeć do Beypazarı. Dla osób, które chcą zatrzymać się w namiocie lub przyczepie, park oferuje taką możliwość, co jest jedną z dozwolonych form wypoczynku. Osoby, które przyjeżdżają na jednodniowy wyjazd, jeśli wyjadą po południu o godzinie 14:00, dotrą do Beypazarı przed zmrokiem.

Źródło: Dyrekcja Regionalna Ministerstwa Rolnictwa i Leśnictwa, nr 9; Urząd Gminy Güdül.

Z Güdül do Beypazarı jest 33 km. Zanim dotrzecie do miasta, skręćcie w kierunku Karaşar. 3 km na północ od centrum, w rejonie Rüstempaşa, droga wchodzi w dolinę İnözü. Rzeka İnözü przepływająca przez dolinę, erodując skalne progi, utworzyła wąski i głęboki kanion. Obie ściany doliny, sięgające wysokości około 700 metrów, są stromymi ścianami skalnymi. Spójrzcie na zachodnią ścianę; zobaczycie tam liczne niszki, ułożone jedna nad drugą, przypominające wielopiętrowe budynki. Według urzędu miasta Beypazarı, są to jaskinie wykute w skale, które w starożytności służyły jako miejsca zamieszkania. Uważa się, że niektóre nisze znajdujące się u podnóża skał to grobowce i miejsca kultu z wczesnego okresu bizantyjskiego. Ze względu na to, że większość z nich znajduje się wysoko, wspinaczka jest trudna i niepotrzebna; wystarczy obserwować je z poziomu dna doliny. Grobowce wykute w skale i miejsca kultu są chronione jako obszar archeologiczny, a winnice i ogrody znajdujące się na dnie doliny jako obszar przyrodniczy.

Dolina jest jednym z ważniejszych obszarów lęgowych ptaków w Beypazarı. Zarejestrowano obecność ponad pięćdziesięciu gatunków. Duże ptaki, takie jak bociany czarne i orły przednie, gniazdują na skałach, a gołębie skalne i wróble znajdują schronienie niżej. Najlepszy czas na obserwacje to wiosna i wczesne lato. Zabierzcie lornetkę. Wśród sadów, drzew i winnic znajdują się miejsca piknikowe; w weekendy przyjeżdżają tam rodziny.

Przejdźcie się godzinę wzdłuż dna doliny i wróćcie. W miarę postępu trasy droga prowadzi do wiosek, ale nie musicie tam docierać. Powrót drogą do Karaşar do centrum zajmuje pięć minut. Zaparkujcie samochód w pobliżu rynku i zwiedzajcie miasto pieszo.

Źródło: Urząd miasta Beypazarı; Urząd gminy Beypazarı; Wikipedia.

Trasa kończy się na historycznym targu w Beypazarı. Miasto, zwane w starożytności Laganią, po wizycie cesarza bizantyjskiego Anastazjusza, otrzymało nazwę Anastaziopolis; w okresie Seldżuków było ważnym centrum handlowym na trasie między Stambułem a Bagdadem. Według urzędu miasta, w okolicy targu znajduje się około 3500 domów osmańskich, liczących od dwóch do trzech pięter, zbudowanych około 200 lat temu, a historyczna tkanka miasta została w 2020 roku wpisana na tymczasową listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ulica Alaaddin, plac İmaret i sklepy z rękodziełem stanowią kręgosłup targu; rzemiosło srebrne i miedziane są nadal uprawiane.

Po całodniowym spacerze w dolinie, wystarczy poświęcić tutaj godzinę i pół na kolację i krótką wycieczkę. Ulice targu są wąskie i przeznaczone dla pieszych, więc zostaw samochód na zewnątrz. Jeśli chcesz zobaczyć wnętrza domów, w mieście znajdują się budynki, które urząd miasta przekształcił w muzea; sprawdź dni, w które są zamknięte, na stronie internetowej urzędu miasta. Drzwi, okna i balkony domów są rozmieszczone w sposób, który nie zasłania światła sąsiada; zwróć na to uwagę podczas spaceru po ulicach, ponieważ to właśnie ten porządek jest prawdziwym pięknem targu. Jeśli chcesz zobaczyć domy z góry, warto wybrać się na punkt widokowy Hıdırlık Tepesi, który znajduje się 15 minut spacerem od targu; to najwyższe miejsce w okolicy, a najlepsza pora na podziwianie zachodu słońca to późne popołudnie.

Nasz artykuł o Beypazarı, w którym szczegółowo opisujemy miasto, jego domy, srebro i baklawę, jest również dostępny w naszej publikacji; tutaj nie powtarzamy tych informacji. Ostatnim punktem tej trasy jest targ, który stanowi zakończenie dnia spędzonego między miastami Kirmir. Droga powrotna do Ankary liczy 98 km; unikaj drogi przez Güdül, ponieważ trasa przez Ayaş jest krótsza.

Źródło: Urząd Miasta Beypazarı; Wikipedia.