Dzień w Kultür A.Ş.: Od podziemnych magazynów wody do otwartej sceny.

Cisterny Şerefiye to jedna z najstarszych budowli hydrotechnicznych na historycznym półwyspie. Nie posiada inskrypcji informujących o jej budowie, ale jej cechy architektoniczne wskazują na okres panowania Teodozjusza II (408-450). Miasto, które borykało się z niedoborem wody, było gęsto zaludnione i musiało przetrwać oblężenia, gromadziło wodę w takich budowlach. Według oficjalnej strony internetowej cisterny Şerefiye i Yerebatan, podobne duże, zamknięte cysterny dostarczały głównie wodę do Wielkiego Pałacu i otaczających go budynków.

Po zejściu po schodach, wchodzi się do sali o wymiarach około 24 na 40 metrów. Sufit znajduje się na wysokości 11 metrów i jest podparty przez 32 kolumny oraz 45 łuków. Przyjrzyjcie się uważnie kapitelom kolumn: wszystkie te koruńskie kapitele, zdobione liśćmi akantu, zostały specjalnie wyrzeźbione z marmuru z wyspy Marmara, a nie pochodzą z innych budowli. Ściany mają grubość około 2,5 metra, a ich narożniki są zakrzywione, aby wytrzymać ciśnienie wody.

Nazwa cysterny pochodzi od dzielnicy, w której się znajdowała, w okresie osmańskim. Pod koniec XIX wieku lub na początku XX wieku, na jej terenie wzniesiono pałac Arif Paşa; budynek ten w 1912 roku służył jako siedziba władz miejskich, w latach 1930-1984 jako urząd miejski w Stambule, a następnie jako urząd miejski w Eminönü. Cysterna przez długi czas pozostawała ukryta pod tym budynkiem, a została odkryta dopiero w 2010 roku, po zburzeniu dodatkowych części budynku urzędu. Po usunięciu otaczających ją betonowych konstrukcji, teren ten przekształcono w mały park archeologiczny.

Wewnątrz panuje chłodne i wilgotne powietrze, co nawet latem jest przyjemne. W cysternie regularnie organizowane są koncerty, od muzyki klasycznej tureckiej po muzykę barokową. Jeśli chcecie wziąć udział w koncercie, sprawdźcie program na stronie kultur.istanbul.

Źródło: Oficjalna strona internetowa cisterny Şerefiye; Wikipedia.

Muzeum Historii Panorama 1453 znajduje się w Parku Kultury Topkapı, w miejscu dawnego dworca autobusowego, naprzeciwko murów, gdzie najintensywniej toczyły się walki podczas oblężenia. Budowa, rozpoczęta przez władze miasta w 2005 roku, została ukończona w 2008 roku, a muzeum otwarte zostało w 2009 roku. Zanim wejdzie się do środka, warto zatrzymać się przed muzeum i rozejrzeć się: zgodnie z opisem na oficjalnej stronie, po lewej stronie widać mur Edirnekapı, naprzeciwko mur Topkapı, a po prawej mur Silivrikapı.

Głównym elementem muzeum jest panoramiczny obraz, który pokrywa wewnętrzną powierzchnię półkuli o średnicy 38 metrów. Pomiędzy obrazem a platformą dla zwiedzających znajduje się przestrzeń trójwymiarowa o powierzchni 650 metrów kwadratowych, na której znajdują się repliki dział, armat i beczek z prochem. Na obrazie znajduje się około 10 tysięcy postaci, a niebo kontynuuje się w formie kopuły, co uniemożliwia znalezienie jakiegokolwiek punktu odniesienia lub ramy. Krótkie uczucie dezorientacji, które odczuwa się po wejściu na platformę, wynika właśnie z tego. Autorem pomysłu i koordynatorem projektu jest malarz Haşim Vatandaş; obraz został ukończony dzięki trzem latom pracy ośmiu artystów.

Nie można pominąć wystawy znajdującej się przed wejściem na platformę: narracja, która obejmuje powstanie miasta, oblężenie i podbój, jest przedstawiona za pomocą miniatur, grawerów i obrazów. Na parterze znajdują się portrety 36 sułtanów, od Osmana I do Wahdetina, a przy wyjściu prezentowane są miniatury o tematyce podboju autorstwa współczesnego artysty Nusreta Çolpana. Artyści zdawali sobie sprawę, że niektóre detale nie są widoczne z odległości 14 metrów, a mimo to je namalowali; warto więc poświęcić czas i dokładnie obejrzeć wystawę, a podczas drugiej wizyty przyjrzeć się mniejszym postaciom znajdującym się bliżej horyzontu. Wózki dziecięce nie są dopuszczane na platformę; należy je zostawić przy wejściu.

Źródło: Oficjalna strona Muzeum Historii Panorama 1453; Wikipedia.

Miniatürk, znajdujący się na północnym brzegu Złotego Rogu, został otwarty 2 maja 2003 roku przez firmę Kültür AŞ pod hasłem "Mała wersja Wielkiego Kraju" i szybko stał się jednym z pierwszych miejsc, które turyści, zarówno krajowi, jak i zagraniczni, odwiedzają podczas zwiedzania Stambułu. Na terenie parku o powierzchni 60 tysięcy metrów kwadratowych, na 15 tysiącach metrów kwadratowych, prezentowanych jest 138 modeli architektonicznych, odwzorowanych w skali 1:25: 62 z nich pochodzi ze Stambułu, 64 z Anatolii, a 13 z obszarów, które obecnie znajdują się poza granicami Turcji, a w przeszłości były częścią Imperium Osmańskiego. Oprócz karawanserajów, mostów, dworców, zamków, meczetów i pałaców, znajdują się również modele Świątyni Artemidy i Mauzoleum w Halikarnasie, które już nie istnieją.

To miejsce doskonale uzupełnia resztę dnia. Rano, po zwiedzaniu Panorama 1453, można tutaj porównać mury i bramy, które widzieliście na obrazie, z ich modelami. W sekcji poświęconej Anatolii można zapoznać się z proporcjami budowli, które jeszcze nie odwiedziliście. Dotykanie makiet jest zabronione, natomiast robienie zdjęć jest dozwolone; użycie statywu i profesjonalne zdjęcia wymagają zgody.

Oficjalna aplikacja mobilna oferuje przewodniki audio w dziewięciu językach, opisując poszczególne obiekty, a także podając informacje o lokalizacji każdego modelu w Turcji. Mimo że na terenie obiektu dostępny jest darmowy internet IB, zaleca się pobranie aplikacji przed wizytą. Jeśli podróżujecie z dziećmi, przejażdżka pociągiem, zdalnie sterowane łódki, labirynt, pole do gry w szachy i plac zabaw przedłużą czas spędzony na miejscu. Ze względu na to, że obiekt jest otwarty, w słoneczne dni warto zabrać ze sobą kapelusz i wodę, a w deszczowe – płaszcz przeciwdeszczowy. Warto zarezerwować tutaj półtorej godziny, a następnie przejść do znajdującego się obok Centrum Doświadczeń Cyfrowych. Można zapytać o bilety łączone dla obu miejsc przy kasie.

Źródło: Oficjalna strona Miniatürk.

Centrum Doświadczeń Cyfrowych to miejsce, które firma Kültür A.Ş. otworzyła w lutym 2024 roku i określa się jako pierwsze w Turcji kompleksowe centrum doświadczeń cyfrowych. Zgodnie z informacjami na oficjalnej stronie internetowej, centrum znajduje się w dzielnicy Sütlüce, tuż obok Miniatürk, i zajmuje powierzchnię 2000 metrów kwadratowych, oferując kilka oddzielnych sal doświadczeń. Strona podkreśla, że w centrum prezentowane są oryginalne treści opracowane przez tureckich programistów i projektantów.

Zwiedzanie rozpoczyna się w Sali Interaktywnej, wyposażonej w ekrany dotykowe, sensory i projektory. Najpopularniejszą częścią jest Sala Doświadczeń Immersyjnych: ściany i podłoga tej sali o powierzchni 400 metrów kwadratowych są pokryte 30 projektorami 4K, tworząc efekt 360 stopni, dzięki czemu widz czuje się jakby wchodził w obraz. W Sali Wirtualnej Rzeczywistości o powierzchni 92 metry kwadratowe, do 10 osób może jednocześnie przemieszczać się w wirtualnym środowisku; to doświadczenie jest dostępne za dodatkową opłatą. Ściany, sufit i podłoga Sali Rozszerzonej Rzeczywistości o powierzchni 70 metrów kwadratowych są pokryte ekranami LED, a w znajdującym się przy wyjściu Cyfrowym Korytarzu, projekcje reagują na ruchy zwiedzających.

Zawartość wystaw zmienia się w zależności od wystawy. W archiwum znajdują się wystawy poświęcone Van Goghowi i Nicolai Tesli, a latem 2026 roku otwarta zostanie wystawa poświęcona sztuce japońskiej; przed wizytą warto sprawdzić, która wystawa jest aktualnie dostępna. Oficjalna strona internetowa informuje, że doświadczenie w wirtualnej rzeczywistości nie jest zalecane dla osób poniżej 8 roku życia i powyżej 70 roku życia, a niektóre sale mogą być niedostępne dla kobiet w ciąży, osób z chorobami serca i naczyń krwionośnych lub z historią epilepsji. W dni robocze do południa centrum przyjmuje grupy szkolne. Nie można wnosić dużych walizek, a w centrum nie ma szafek do przechowywania rzeczy. W centrum znajduje się również księgarnia Istanbul oraz kawiarnia.

Źródło: Oficjalna strona internetowa Centrum Doświadczeń Cyfrowych.

Taksim Sanat to przestrzeń wystawiennicza należąca do organizacji Kültür AŞ. Znajduje się ona na poziomie -1, przy wejściu do stacji metra Taksim, a jej oficjalny adres to Gümüşsuyu, Tak-ı Zafer Caddesi. Wcześniej w tym miejscu znajdowała się księgarnia "İstanbul Kitapçısı", a znajdująca się za nią galeria była mało widoczna. Po czterech miesiącach remontu, miejsce to zostało ponownie otwarte w 2018 roku pod nazwą Taksim Sanat. Inauguracyjna wystawa, kuratowana przez Mehmeta Lütfi Şena, prezentowała wybór dzieł z kolekcji malarstwa należącej do samorządu miejskiego (İBB).

Priorytetem galerii są młodzi i niezależni artyści. Jak informuje organizacja Kültür AŞ, celem jest ułatwienie artystom bezpośredniego kontaktu z publicznością i wejście do branży; oprócz tego, organizowane są również wystawy uznanych artystów. Na przykład, w trzeciej edycji serii "Genç Buluşmalar" (Spotkania Młodych) zaprezentowano 131 prac 44 młodych artystów z różnych uczelni artystycznych w Turcji. W zależności od wystaw, organizowane są również warsztaty dla dzieci i dorosłych. Wśród celów organizacji Kültür AŞ znajdują się również działania związane z sztuką performatywną, sztuką cyfrową, cykle wykładów, otwarte zaproszenia oraz współpraca z grupami artystycznymi.

To, co czyni to miejsce wyjątkowym, to jego lokalizacja. Galeria, znajdująca się na trasie przechodzących i wychodzących z metra, jest, jak twierdzi organizacja Kültür AŞ, dla niektórych osób miejscem pierwszego kontaktu ze sztuką współczesną. Przestrzeń wystawiennicza nie jest duża, pół godziny wystarczy. Przeczytaj opisy dzieł, zobacz, z jakich szkół pochodzą artyści; spróbuj przewidzieć, kogo zobaczysz na kolejnej dużej wystawie. Sprawdź na stronie kultur.istanbul, co jest aktualnie otwarte, ponieważ program wystaw się zmienia. Można tam dotrzeć, idąc z Harbiye wzdłuż Cumhuriyet Caddesi.

Źródło: kultur.istanbul, strona i wiadomości dotyczące Taksim Sanat; Arkeolojik Haber.

Amfiteatr Harbiye Cemil Topuzlu, położony w Dolmabahçe, składa się z półkolistych stopni, przypominających antyczne teatry, skierowanych ku płaskiej scenie. Projekt opiera się na planie zagospodarowania miasta Stambułu, opracowanym w latach 30. przez architekta Henri Prost. Plan został opracowany przez Nihat Yücel i Nahit Uysal, a prace rozpoczęto w lipcu 1946 roku, za czasów, gdy Lütfi Kırdar był gubernatorem i burmistrzem. Uroczyste otwarcie odbyło się 9 sierpnia 1947 roku. Ostateczny kształt sceny został nadany dzięki sugestiom Carla Eberta, pracującego w Państwowej Konserwatorium w Ankarze, a prace wykończeniowe zakończono dopiero w 1950 roku. Pierwszym spektaklem wystawionym w teatrze był "Król Edyp" Sofoklesa. Teatr został nazwany imieniem Cemil Topuzlu w 1958 roku, który pełnił funkcję burmistrza Stambułu w okresie II Konstytucji.

Fasady wykonane są z kamienia bazaltowego i kamienia z Uzunköprü, co tworzy kontrast kolorystyczny. Stopnie siedzeń wykonane są z kamienia z Uzunköprü. Pojemność teatru, według różnych źródeł, wynosi około 4000 osób. W centrum miejsca dla widzów znajduje się miejsce do projekcji filmów i slajdów, a scena została zaprojektowana tak, aby umożliwiła swobodne poruszanie się nawet 200-300 aktorom.

Obecnie jest to jedno z najbardziej znanych miejsc w mieście, gdzie odbywają się letnie koncerty. Sezon koncertów pod gołym niebem, organizowany przez Kultur A.Ş., rozpoczyna się pod koniec wiosny i trwa do jesieni. Ze względu na siedzenia na kamiennych stopniach, warto zabrać ze sobą cienką poduszkę, a na chłodniejsze wieczory – szalik lub sweter. Warto przyjść wcześniej, aby z wyższych stopni podziwiać widok na dolinę i scenę; stamtąd najlepiej można dostrzec układ teatru. Program wieczorny i dostępność biletów można sprawdzić na stronie kultur.istanbul.

Źródło: Wikipedia; kultur.istanbul, wydarzenia w Harbiye pod gołym niebem.