
Spacer wzdłuż brzegu rzeki Yeşilırmak w Amasya.
Zaloguj się, aby polubić i ocenić
Ta trasa łączy obie strony doliny Yeşilırmak w ciągu jednej, półdniowej wędrówki. Amasya, położona w miejscu, gdzie drogi łączą wybrzeże Morza Czarnego z innymi regionami Anatolii, rozciąga się wzdłuż głębokiej doliny utworzonej przez rzekę Yeşilırmak; historia miasta jest czytana na obu brzegach tej doliny. Trasa rozpoczyna się od Muzeum w Amasya, znajdującego się po południowej stronie. Muzeum to wprowadza w tematykę, którą spotkacie na kolejnych etapach – od epoki neolitu po okres osmański; a artefakty kamienne znajdujące się w ogrodzie prezentują ciąg historyczny od czasów Hethytów po okres osmański. Po zwiedzeniu muzeum, przekraczacie rzekę i docieracie do północnej strony, u podnóża góry Harşena. Według Generalnego Dyrektoriatu Dziedzictwa Kulturowego i Muzeów, wzniesienie o wysokości 272 metry, położone na północy doliny, nazywane jest górą Harşena. Te same źródła wskazują, że fragmenty murów z okresu hellenistycznego, monumentalne cysterny datowane na I wiek p.n.e. oraz domy Yalıboyu znajdują się na tym obszarze. Północna część trasy przebiega przez ten obszar. Tutaj, schodami rozpoczynającymi się przy linii kolejowej w dzielnicy Hatuniye, wznosi się do Królewskich Grobowców. Te monumentalne formacje skalne, pozostałości z czasów, gdy Pontos był stolicą, są jednym z najbardziej wymagających i satysfakcjonujących punktów trasy; dlatego umieszczono je w środku wędrówki, kiedy jesteście jeszcze pełni energii. Grobowce, wraz z zamkiem w Amasya, zostały w 2015 roku wpisane na tymczasową listę światowego dziedzictwa UNESCO. Po zejściu ze zbocza, wzdłuż rzeki, zaczynają się domy Yalıboyu, wzniesione na historycznych murach obronnych. Te domy, zbudowane z cegły wypełniającej konstrukcję drewnianą, pochodzą głównie z XIX wieku i zostały objęte ochroną w 1992 roku. W ten sposób trasa pozwala na płynne przejście od starożytnej architektury skalnej do cywilnej architektury osmańskiej. Na koniec wracacie na południowy brzeg i docieracie do szpitala Amasya Darüşşifası, zbudowanego w latach 1308-1309; budynek, obecnie znany jako Muzeum Historii Medycyny i Chirurgii Sabuncuoğlu, zamyka trasę, prezentując rzemiosło kamienne z okresu Ilchanidów. Logika kolejności jest prosta: najpierw zamknięte przestrzenie i kontekst, następnie zbocze i panorama, następnie tkanka nadbrzeżna, a na końcu ponownie spokojna przestrzeń wewnętrzna. Trasa jest przeznaczona do pokonywania pieszo; sprawdźcie odległości między punktami na mapie. Zalecany czas trwania poszczególnych etapów to: 75 minut w muzeum, 60 minut przy Królewskich Grobowcach, 45 minut przy domach Źródła:
- Urząd Wojewódzki w Amasya, Muzeum w Amasya, https://www.amasya.gov.tr/amasya-muzesi
- Urząd Wojewódzki w Amasya, Domy w Amasya, https://www.amasya.gov.tr/amasya-evleri
- Portal Kultury, Grobowce Królewskie w Kral Kaya, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/amasya/gezilecekyer/kralkaya-mezarlari
- Portal Kultury, Domy nad brzegiem rzeki, https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/amasya/gezilecekyer/yaliboyu-evler
- KVMGM, Góra Harşena i Grobowce Królewskie Pontos, https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-137900/harsena-dagi-ve-pontus-kral-kaya-mezarlari-amasya-2015.html
- Wydział Kultury i Turystyki w Amasya, Grobowce Królewskie, https://amasya.ktb.gov.tr/TR-59519/kral-kaya-mezarlari.html
- Encyklopedia Islamu, Szpital Darüşşifa w Amasya, https://islamansiklopedisi.org.tr/amasya-darussifasi
- Wydział Kultury i Turystyki w Amasya, Muzeum Historii Medycyny i Chirurgii Sabuncuoğlu, https://amasya.ktb.gov.tr/tr-59522/sabuncuoglu-tip-ve-cerrahi-tarihi-muzesi.html
Przystanki trasy

Muzeum w Amasya.
Pierwszym przystankiem trasy jest Muzeum w Amasya, a rozpoczęcie zwiedzania od spaceru po ogrodzie jest dobrym pomysłem. Muzeum, położone w centrum miasta, znajduje się po drugiej stronie rzeki Yeşilırmak w stosunku do Królewskich Grobowców. Zgodnie z informacjami na stronie internetowej gubernatoratu, muzeum powstało jako magazyn, w którym zgromadzono niewielką liczbę artefaktów archeologicznych i mumii. Rok powstania jest podawany różnie w różnych źródłach, dlatego najbezpieczniej jest przyjąć, że miał to miejsce w latach 20. XX wieku. Wraz ze wzrostem liczby eksponatów, kolekcja została przeniesiona do innego zabytkowego budynku, a 22 marca 1977 roku trafiła do obecnej siedziby. Muzeum zostało otwarte dla zwiedzających 14 czerwca 1980 roku.
Kolekcja obejmuje artefakty od epoki neolitu po okres osmański. Na stronie internetowej gubernatoratu wymieniono artefakty archeologiczne i etnograficzne, a także kolekcje monet, pieczęci, manuskryptów i mumii. Na tej samej stronie podano, że łączna liczba eksponatów przekracza dwadzieścia trzy tysiące. Przed wejściem do sal, warto przespacerować się po ogrodzie, a następnie wrócić do środka. Ekspozycja na świeżym powietrzu znajduje się w ogrodzie, po zachodniej stronie budynku. Tutaj prezentowane są kamienne artefakty z okresów: Hetyckiego, Hellenistycznego, Rzymskiego, Bizantyjskiego, Ilchanidów, Seldżuków i Osmańskiej. Aby dokładnie zobaczyć inskrypcje, reliefy i zdobienia na kamieniach, warto przyjść o porze świtu lub popołudnia, kiedy światło jest bardziej korzystne. Czytając etykiety obok każdego kamienia, można spróbować odróżnić kolejne cywilizacje.
Położenie Amasyi na ważnym szlaku komunikacyjnym jest jedną z przyczyn tak dużej różnorodności kulturowej. Zgodnie z informacjami Generalnego Dyrektoriatu Dziedzictwa Kulturowego i Muzeów, południowe zbocze góry Harşena było zamieszkiwane przez dziesiątki cywilizacji od epoki brązu aż do końca okresu osmańskiego. Dlatego można postrzegać muzeum jako swego rodzaju "pamięć" miasta. W oddzielnym budynku w ogrodzie znajduje się kolekcja ośmiu mumii; zgodnie z informacjami na stronie internetowej gubernatoratu, należały one do osób, które pełniły funkcje w okresie rządów Ilchanidów w XIV wieku. W przypadku pytań dotyczących zasad fotografowania, należy skonsultować się z pracownikami obsługi.
W salach znajdują się witryny z monetami, pieczęciami i manuskryptami, które zawierają małe, ale wymagające uwagi przedmioty; warto poświęcić im czas. Przedmioty etnograficzne gromadzą artefakty związane z lokalnym życiem i stanowią dobre przygotowanie do zwiedzania domów nadmorskich. Śledzenie sal w kolejności chronologicznej pomoże umiejscowić w czasie budowle Pontu, które można zobaczyć wkrótce. Na oficjalnej stronie internet

Grobowce królewskie.
Druga lokalizacja to Królewskie Grobowce wykute w południowym zboczu góry Harşena. Dojście do nich rozpoczyna się schodami, które znajdują się na zboczu, po stronie północnej rzeki, w dzielnicy Hatuniye, a do nich prowadzi trasa opisana przez Portal Kultury. Podczas wędrówki zwracajcie uwagę na otoczenie. Wędrówka prowadzi do miejsc, z których można podziwiać grobowce oraz panoramę miasta. Najpierw odpocznijcie i spójrzcie na dolinę poniżej.
Amasya została zbudowana w głębokiej dolinie utworzonej przez rzekę Yeşilırmak. Według Generalnego Dyrektoriatu Dziedzictwa Kulturowego i Muzeów, wznoszący się na północy doliny masyw wapienny o wysokości 272 metry, o kształcie ostro zakończonej wieży, nazywany jest górą Harşena. Grobowce zostały wykute w tych wapiennych skałach, które wznoszą się jak ściana. Budowle te pochodzą z okresu panowania królów Pontu, którzy uczynili Amasyę stolicą od początku III wieku p.n.e. Źródła podają różne, ale zbliżone daty rozpoczęcia tego okresu: 302 p.n.e. i 301 p.n.e. Za założyciela Królestwa Pontu uważa się Mithridatesa I Ktistesa; grobowce przypisywane są pięciu królom, w tym Mithridatesowi i Pharnakesowi I.
Komory grobowe są oddzielone od siebie galerią w kształcie litery U, wykutą w głównej skale. Dzięki temu każda komora wydaje się być odrębnym blokiem, oderwanym od głównej masy skały, otoczoną korytarzem. Komory, zadaszone sklepieniami, oraz otaczające je korytarze tworzą unikalną architekturę dzięki swoim okrągłym sklepieniom. Dyrekcja informuje, że w komorze numer 5 całkowicie zniknął grecki wpływ, charakterystyczny dla innych stylów architektonicznych, a pojawił się nowy, charakterystyczny dla tego regionu styl. Komora numer 5 przypisywana jest Pharnakesowi I i ma wymiary 15x8x6 metrów. Według tej samej informacji, jest to ostatni grobowiec wykuty w skale, zbudowany w okresie Królestwa Pontu. Drugi królewski cmentarz dynastii nie został odnaleziony, a tradycja ta nie została kontynuowana w drugiej stolicy, Sinope (Sinop).
Co do liczby grobowców wzdłuż doliny Yeşilırmak, źródła podają różne dane. Mówi się o ponad dwudziestu grobowcach, z których tylko kilka przetrwało do naszych czasów. Grobowce, wraz z twierdzą w Amasya, zostały w 2015 roku wpisane na tymczasową listę światowego dziedzictwa UNESCO. Dyrekcja w tym samym tekście informuje, że na terenie znajdują się również pozostałości murów obronnych z okresu hellenistycznego oraz monumentalne cysterny datowane na I wiek p.n.e., które również są częścią tego obsz

Domy nadbrzeżne w Amasya.
Trzecim punktem jest obszar domów nadbrzeżnych, położonych na północnym brzegu Yeşilırmak. Podczas spaceru trasa biegnie wzdłuż rzeki. Obszar ten, określany jako "Bahçeleriçi", znajduje się przy Büyük Ağa Caddesi, w centrum miasta, nad brzegiem rzeki. Po zejściu po schodach, zatrzymaj się nad brzegiem rzeki i najpierw przyjrzyj się domom z daleka. Budynki te wznoszą się na historycznych murach obronnych, co jest charakterystyczną cechą Amasyi, zauważalną już na pierwszy rzut oka. Technika budowlana wykorzystuje konstrukcję z drewnianych belek wypełnionych cegłą. Strona internetowa urzędu wojewódzkiego informuje, że większość domów pochodzi z XIX wieku i została objęta ochroną 2 maja 1992 roku.
Dachy są dwuspadowe lub jednospadowe, pokryte dachówką. Budynki są przylegające do siebie i mają jedno lub dwa piętra, wznoszące się nad piwnicą. W niektórych domach, na pierwszym lub drugim piętrze, znajduje się "şahniş" – rodzaj balkonu lub werandy. Drugie piętra są wysunięte, z balkonami, co zapewnia symetrię i powiększa przestrzeń wewnętrzną. W przypadku domów wzniesionych na murach obronnych, wysunięte części są wspierane przez drewniane elementy, dlatego warto przyjrzeć się drewnianym wspornikom w dolnej części budynku. Dzięki wysuniętym częściom, górne piętra są bardziej nasłonecznione i mają więcej okien.
Okna są zazwyczaj uchylne i rozmieszczone w grupach po trzy. Przed oknami znajdują się drewniane kraty, które uniemożliwiają obserwację wnętrza z zewnątrz. W większości domów znajduje się dziedziniec i ogród; na dziedzińcu znajdują się studnia i piec – to pierwsze elementy, które rzucają się w oczy. Wewnątrz, codzienne życie toczy się w pokojach, które otaczają salon. W pokojach zazwyczaj znajdują się piec, szafka na słodycze, szafa, półki i ławeczka. Z wyjątkiem kilku przypadków, w domach nie ma oddzielnych łazienek; niektóre z dużych szaf są wykorzystywane jako łazienki.
To żywy obszar mieszkalny. Możliwość wejścia do wnętrza domów jest różna, dlatego ważne jest, aby dokładnie obserwować budynki z zewnątrz i zachować dyskrecję podczas fotografowania. Nie dotykaj drewnianych krat i fasad. W bezwietrzne poranki, spokojna powierzchnia wody może odbijać obrazy domów, co stanowi doskonałą okazję do zrobienia zdjęć. Wzgórze z Królewskimi Grobowcami wznosi się tuż za domami; możesz poszukać odpowiedniego kąta, aby uwiecznić oba obiekty na jednym zdjęciu, przemieszczając się na drugą stronę rzeki. Dyrekcja Generalna Dziedzictwa Kulturowego i Muzeów wymienia te domy jako elementy całego krajobrazu, który tworzą rzeka i dolina wraz z Górą Harşena.
Ze względu

Muzeum Historii Medycyny i Chirurgii Sabuncuoğlu w Amasya.
Ostatnim przystankiem jest Amasyjska Szpital Darüşşifa, obecnie Muzeum Historii Medycyny i Chirurgii Sabuncuoğlu. Zgodnie z Encyklopedią Islamu (TDV), budynek został wzniesiony przy ulicy biegnącej równolegle do rzeki Yeşilırmak, zgodnie ze schematem medresy. Ins skrypty na portalu wskazują, że budowa została ukończona w latach 1308-1309. Z inskrypcji wynika, że budowę zleciła Anber b. Abdullah, niewolnica żony władcy Ilkhanidów, Olcaytu Hana, oraz Ahmed Bey, emir Anatolii. Nie ma informacji na temat architekta. Akt fundacyjny nie przetrwał do naszych czasów, ale wiadomo, że został sporządzony w 1312 roku.
Budynek ma wymiary 33,60 x 25,60 metrów i jest zorientowany z wschodu na zachód. Plan zakłada prostokątny dziedziniec otoczony dwoma rzędami arkad oraz główną arkadą. Główna arkada ma wymiary 7,10 x 5,70 metrów i otwiera się na dziedziniec za pomocą łuku. Najpierw przyjrzyjmy się zachodniemu fasadzie, która wychodzi na ulicę. Ta fasada, zbudowana z regularnie układanych kamieni, charakteryzuje się portalem, który jest o jedną trzecią wyższy niż szerokość fasady i wystaje przed nią. Po obu stronach portalu znajdują się duże okna, a w rogach – cylindryczne wieże. Portal ma kształt łuku, a po bokach są profilowane elementy. Arkada łączy się z fasadą za pomocą wnęki o głębokości 2 metry.
Dyrektoracja Kultury i Turystyki prowincji Amasya podkreśla, że fasada jest bardzo wartościowa pod względem artystycznym. Zgodnie z tymi samymi informacjami, na kamieniu kluczowym portalu znajduje się relief przedstawiający klęczącego człowieka. Na dziedzińcu, na kapitelach kolumn podtrzymujących arkady, znajdują się różne zdobienia: kostki, maswerki i profile. Długie sale za arkadami mają wymiary 4,65 x 14,10 metrów i są przykryte sklepieniami beczkowymi. Łuki ostre, wykonane z cegły, podtrzymują te sklepienia. Na zewnętrznych ścianach widoczne są nieregularne układy kamieni, natomiast w łukach, które zapobiegają otwarciu, użyto cegły; zwróć uwagę na tę różnicę w materiałach.
Jak wskazano w inskrypcji, budynek pełnił ogólnie funkcję szpitala. Zgodnie z artykułem w Encyklopedii Islamu (TDV), szpital jest znany jako "bimarhane" (miejsce dla chorych), co może sugerować, że był przeznaczony wyłącznie dla osób cierpiących na choroby psychiczne. Jednak z dzieła Sabuncuoğlu Şerefeddina, autora "Mücerrebname", dowiadujemy się, że to właśnie on praktykował medycynę i chirurgię w tym szpitalu. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez dy
Komentarze
Wczytywanie...
