Yumurtatepe Tümülüsü

Yumurtatepe to sztuczny wzniesienie, położone w dzielnicy Yenimahalle, pomiędzy dzielnicami Çamlıca i Demetevler, w pobliżu północnej części obszaru farmy leśnej Atatürka. Wzniesienie, nagle pojawiające się pośród bloków mieszkalnych, jest jednym ze starożytnych wzgórz i grobowców, które pozostały w tkance miejskiej Ankary. Jego historia składa się z dwóch warstw: jednej archeologicznej, a drugiej związanej z pamięcią wczesnej Republiki. Czy to grobowiec, czy osada? Wzgórza na zachodzie Ankary przez długi czas były znane jako grobowce z okresu frygijskiego, a w dokumentach Yumurtatepe również był wymieniany jako część tej grupy. Zgodnie z Inwentarzem Kulturowym, w 1967 roku w ramach projektu ratunkowego dotyczącego nekropolii frygijskiej Uniwersytetu ODTÜ, wzniesienie zostało zidentyfikowane jako grobowiec nr 20. Kiedy gmina Yenimahalle rozpoczęła prace budowlane na terenie, w latach 1986-1987 Muzeum Cywilizacji Anatolijskich przeprowadziło badania ratunkowe. Podczas wykopalisk, na samej górze wzniesienia, około pół metra pod powierzchnią, odkryto pozostałości budowli o owalnym planie i wysokości 70 centymetrów. W celu poszukiwania komory grobowej, Główny Dyrektorat ds. Badań i Eksploracji Geologicznych przeprowadził badania elektromagnetyczne. Badania te wykazały, że na zachód od centrum wzniesienia, na głębokości od 10 do 15 metrów, mogła znajdować się przestrzeń odpowiednia dla komory grobowej, ale dalsze prace wykopaliskowe nie przyniosły żadnych rezultatów. W wyniku tych prac, badacze doszli do wniosku, że nie jest to grobowiec frygijski, a raczej niewielkie centrum z okresu wczesnego brązu. Inwentarz Kulturowy określa to centrum jako strategiczne miejsce z okresu wczesnego brązu III, natomiast Wikipedia sugeruje, że mogło to być nie duże osiedle, a raczej posterunek. Artykuł z 2023 roku autorstwa Ela Alanyalı Aral i współpracowników, dotyczący wzgórz zachodnich Ankary, również zauważa, że Yumurtatepe nie jest grobowcem, zgodnie z mapami Uniwersytetu ODTÜ. Z kolei historyk architektury Ali Cengizkan, w artykule opublikowanym w 2024 roku, traktuje to wzniesienie jako grobowiec frygijski nr 20, znajdujący się w literaturze. Krótko mówiąc, słowo "grobowiec" pozostało w nazwie, ale interpretacje naukowe są różne. Wzgórza zachodnie Ankary Aby zrozumieć Yumurtatepe, należy przyjrzeć się otaczającej go sieci grobowców. Grobowce to monumentalne groby zbudowane z ułożonego ziemi. Zgodnie z artykułem Alanyalı Aral, tradycja ta została przeniesiona do Anatolii przez Frygów, którzy przybyli z Tracji, a następnie była kontynuowana przez Cengizkan przypomina, że nazwa "Beştepe", odnosząca się do położonego w kompleksie Atatürk Orman Çiftliği wzgórza, wywodzi się od pięciu kurhanów znajdujących się w tym miejscu. Choć Yumurtatepe nie jest jednym z tych kurhanów, to również znajduje się na północnym krańcu tego obszaru i stanowi część tego krajobrazu. Wzgórze to nazywane jest również "Wzgórzem Wspomnień". W tekście wspomniano o drugiej nazwie tego wzgórza. Według wspomnień Münira Hayri Egeli, Atatürk, podczas rozmowy o nowych budowlach w administracji kompleksu, odrzucił propozycję budowy obiektu na małym wzgórzu, które znajdowało się po drugiej stronie drogi łączącej Ankarę ze stacją, i wyraził zamiar, aby w tym miejscu znajdował się prosty grób dla niego. Według Egeli, od tego czasu wzgórze to zaczęto nazywać "Wzgórzem Wspomnień". Cengizkan dodaje, że Ernst Egli, który brał udział w planowaniu kompleksu, w swoim planie z połowy lat 30. XX wieku, oznaczył te wzgórza i ich otoczenie jako "Wzgórze Bohaterów". Ta relacja jest interesującym świadectwem myśli, które poprzedziły budowę Anıtkabir na Rasattepe. Ochrona i zwiedzanie: Według informacji podanych przez Cengizkana, wzgórze zostało zarejestrowane 14 stycznia 1972 roku, a 5 marca 1991 roku zostało uznane za obszar archeologiczny pierwszej kategorii. Wzgórze można najlepiej obserwować z otaczających go dróg, z niskiej perspektywy. Zgodnie z opisem starego zdjęcia z serwisu Commons, z wierzchołka wzgórza można było zobaczyć budynki Çamlıca, Urankent i Demetevler w szerokim polu widzenia. Ze względu na status obszaru archeologicznego pierwszej kategorii, nie należy wspinać się na zbocza wzgórza, kopać w ziemi ani zbierać nic z ziemi. Nie znaleźliśmy oficjalnego komunikatu informującego, czy wstęp na wzgórze jest dozwolony. Najlepiej uzyskać aktualne informacje w Urzędzie Gminy Yenimahalle lub w komisji ochrony dziedzictwa. Światło popołudniowe, widoczne na zdjęciu, podkreśla delikatne kontury wzgórza. Stacja Demetevler linii M1 metra w Ankarze znajduje się w odległości około półtora kilometra od wzgórza. Włączenie wizyty na Yumurtatepe do zwiedzania kompleksu Atatürk Orman Çiftliği, w tym do zwiedzania domu Atatürka, pozwala na połączenie historii powstania kompleksu z tym miejscem pamięci.