Erythrai Antik Kenti

Erythrai, znajdująca się w dzielnicy Ildırı w Çeşme, jest jednym z dwunastu miast należących do Ligi Ionian, a jednocześnie jednym z najmniej znanych starożytnych miast w regionie Izmir. Położone jest około 20 kilometrów na północny wschód od centrum Çeşme i 60 kilometrów od Izmiru, na małym półwyspie naprzeciwko wyspy Chios. Nazwa pochodzi od greckiego słowa "erythros", oznaczającego czerwień, i nawiązuje do czerwonej gleby tego obszaru. Według Pausaniasa, założycielem miasta był Erythros, syn Rhadamantusa z Krety; później, Knopos, pochodzący z królewskiej rodziny ateńskiej, sprowadził tu osadników z Jonii. Osada sięga epoki brązu, ale miasto zyskało na znaczeniu dzięki osadnictwu jońskiemu i przynależności do ligi. W połowie VI wieku p.n.e. znalazło się pod panowaniem Persów; podczas bitwy pod Lade potrafiło wystawić jedynie osiem okrętów. Było miastem, które płaciło najwyższy podatek w Attycko-Delfickiej Lidze Morskiej; w latach 453 i 412 p.n.e. wystąpiło przeciwko lidze. Za panowania tyrana Pitagorasa, miasto wzbogaciło się dzięki produkcji i eksportowi młynów. Aleksander Wielki w 334 roku p.n.e. przyznał miastu wolność; według inskrypcji, teatr i ponad 4-kilometrowe mury zostały zbudowane w jego czasach i dzięki jego wsparciu finansowemu. Podawane jest również, że Aleksander planował wykopanie kanału, który miał przeciąć półwysep Erythrai i połączyć zatokę Teos z zatoką Izmir. Po upadku Królestwa Pergamonu, w 133 roku p.n.e., miasto stało się wolnym miastem w prowincji Azja Imperium Rzymskiego; słynne było z owiec, drewna i młynów. W czasach rzymskich, miasto było uważane za miejsce narodzin słynnej w mitologii zachodniej, prorokini Sybilli Herophile. Trzęsienia ziemi, wojny i najazdy w I wieku n.e. osłabiły miasto; w okresie bizantyjskim, osada uległa zmniejszeniu, a w 1366 roku znalazła się pod panowaniem tureckim. Na akropolu znajduje się świątynia Ateny Polias, głównej bogini miasta. Według strony internetowej Uniwersytetu w Ankarze, poświęconej wykopaliskom, świątynia została zbudowana w drugiej połowie VIII wieku p.n.e. z użyciem technik murarskich poligonalnych, a w VII i VI wieku została rozbudowana. Figurki bogini z terakoty i rzeźba koryncka z VI wieku p.n.e. znalezione w świątyni znajdują się w Muzeum Archeologicznym na Targach w Izmirze. Teatr, położony na północnym zboczu akropolu, datowany jest na pierwszą połowę III wieku p.n.e.; posiada podwój Pierwsze wykopaliska rozpoczęły się w latach 1963-1964 pod kierownictwem Hakkı Gültekin; w latach 1964-1982 prace kontynuowali Ekrem Akurgal i Cevdet Bayburtluoğlu w imieniu Uniwersytetu w Ankarze. Drugie pokolenie wykopalisk trwa od 2007 roku pod kierownictwem Ayşe Gül Akalın Orbay; zespół pracuje w siedzibie ANKÜSAM w Urla. Część znalezisk jest eksponowana w Muzeum w Çeşme; w muzeum znajdują się eksponaty związane z Erythrai, a także artefakty z osady z okresu brązu w Bağlararası oraz amfory wydobyte z morza. Ruiny są rozproszone na terenie dzisiejszej wioski Ildırı; według Wikipedii, w 2022 roku wioska liczyła 758 mieszkańców, a jest to spokojne miejsce, oddalone od zgiełku turystyki w Çeşme. Zwiedzanie rozpoczyna się od akropolu; ścieżka prowadząca na szczyt prowadzi do ruin świątyni Ateny i jest to najlepsze miejsce, z którego można podziwiać zatokę i wyspę Sakız. Spoglądając z góry na zatokę, pełną małych wysepek, można zrozumieć, dlaczego miasto zostało założone w tym miejscu; to tutaj znajduje się osłonięty port i najkrótsza droga na Sakız. Następnie można zejść północną stroną do teatru, a stamtąd, podążając za ruinami heroonu i murów, dojść do rzymskich willi położonych nad brzegiem wioski. Obszar ten jest zabytkiem podlegającym Zarządowi Muzeów w Çeşme; aktualne informacje na temat godzin otwarcia i zasad wstępu można znaleźć na stronie muze.gov.tr. Część dróg jest utwardzona, ale pokryta ziemią i chwastami; zaleca się noszenie wygodnych butów, kapelusza i zabranie ze sobą wodę. Najlepiej przyjechać wcześnie rano lub późnym popołudniem; w południe na wzgórzu nie ma cienia. Do Ildırı można dojechać drogą z Çeşme; informacje o kursach komunikacji publicznej można uzyskać w Urzędzie Miasta Çeşme. Jednodniowa wycieczka po miastach jońskich, obejmująca Erythrai, Klazomenai i Teos, uzupełnia obraz starożytnej mapy półwyspu.